🔸 در زمان سامانیان، تمدن اسلامی همسایه و رقیب سه تمدن بزرگ دیگر یعنی روم، چین، و هند بود. فاصله فراوان قلمرو سامانی از روم طبعا مانع ارتباط نزدیک میان این دو سرزمین و مردمان آنها می شد، اما دو تمدن دیگر، یعنی چین و هند، درواقع همسایه شرقی سامانیان بودند. بااین حال، از مبادله تجاری که بگذریم، به نظر نمی رسد که سامانیان از حیث سیاسی و فرهنگی رابطه ای با این دو تمدن بزرگ داشته اند. حضور رقیبان و همسایگان مسلمان و قدرتمندی چون صفاریان در جنوب، ترکان در شمال و دیلمیان در غرب قلمرو سامانی و صف آرایی در برابر آنها برای سامانیان چنان اهمیتی داشت که آنها را از توجه به سایر همسایگان و تمدن های دورتر منصرف می کرد. کشمکش فکری و کلامی و گاهی هم منازعه و دشمنی میان فرقه ها و نحله های اسلامی، مخصوصا دشمنی اسماعیلیان و عباسیان، نیز به حدی بود که مقدار زیادی از همّ وغمّ حکومت های مسلمان را به خود مصروف می کرد.
ایران در آن روزگار بخشی از امپراتوری وسیع عباسیان محسوب می شد و مهم ترین نواحی آن زیر سیطره دو خاندان بزرگ سامانی و آل بویه بود. سامانیان بر ماوراءالنهر و خراسان (شامل بخش های وسیعی از کشورهای تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، افغانستان و شرق ایران امروزی) فرمان می راندند و آل بویه بر ری و جبال و عراق (عمدتا بخش های مرکزی و غربی ایران و بخش هایی از عراق امروز ) حاکم بودند. این هر دو خاندان، گرچه بنا بر مصالح و منافع سیاسی شان خود را پیرو و فرمانبردار خلافت عباسی وامی نمودند، درواقع حکومت هایی خودمختار و مستقل بودند، چنان که گاهی خواست سیاسی خود را به خلیفه هم تحمیل می کردند.

🍀 #تاریخ_و_ادبیات
🍀 #تألیف
🍀 #تاریخ_بلعمی


💠 @dmdehghani

‌
منتشر شد
«فراتر از مرزهای آموزشی»
چگونه مدارس می‌توانند فرزندان ما را برای رویارویی با چالش‌های آینده آماده کنند؟
کلی گلگر مکی و نانسی اشتاینهار
ترجمه‌ی بدرالزمان پزشکزاد

این کتاب، روایت تجربه‌های نابی از حرکت یک نظام آموزش از سنتی به معمولی (پداگوژیک) است. محتوای این اثر عمدتاً حاصل تجربه‌هایی است که نویسندگانش در مدرسه‌ی جورج وبسترِ کانادا در آن‌ها دخیل بوده‌اند و همچنین تجربه‌هایی که در سایر مدارس شهر و کل نظام آموزشی شکل گرفته است. پنجره‌ای کوچک به تحولاتی که حرکت از نظام نخبه‌گرا به نظام آموزش معمولی را در مدارس کانادا رقم زده است و بخش کوچکی از تلاش‌هایی که در کانادا در همکاری بین حکومت، نهاد آموزش عمومی، مدرسه و خانواده شکل گرفته تا نظام آموزش عمومی به‌گونه‌ای آرام اما مستمر، به نیازهای واقعی و طبیعی دانش‌آموزان نزدیک شود… در این کتاب می‌بینیم که بازیگران حوزه‌ی آموزش چقدر آرام و مصمم پیگیر تحولات بوده‌اند و چگونه با مشارکت اجتماعی مسئولانه، از پسِ حل مسائل مهم به‌خوبی برآمده‌اند...

‌
بخشی از کتابِ «فراتر از مرزهای آموزشی»
چگونه مدارس می‌توانند فرزندان ما را برای رویارویی با چالش‌های آینده آماده کنند؟

کلی گلگر مکی و نانسی اشتاینهار
ترجمه‌ی بدرالزمان پزشکزاد

‌
‌منتشر شد
«شگفت و بی‌شکست»
سوگ‌نامه در سه پرده
از مجموعۀ جهان نمایش؛ شمارۀ ۴۱
نوشتۀ علیرضا اسماعیل‌پور

نمایش‌نامۀ شگفت و بی‌شکست برداشت آزادی است از روایات مربوط به پادشاهی خسروپرویز که در منابع گوناگونی چون شاهنامۀ فردوسی و تاریخ طبری آمده است. خسرو دوم (فرمانروایی: ۵۹۰/۵۹۱-۶۲۸م)، نوۀ خسرو یکم (ملقب به انوشیروان)، بیست‌وچهارمین شاهنشاه ساسانی است که بیش از القاب دیگرِ خود به پرویز شهرت دارد. او در سال ۶۲۸م و در پی کودتای درباریان به رهبری پسرش، قُباد، از سلطنت خلع شد و به زندان افتاد. نمایش‌نامۀ پیش رو، به‌رغم استفاده از منابع تاریخی و داستانی، روایتی کم‌وبیش مستقل از دوران پادشاهی پرویز ارائه می‌دهد که در کلیات با روایات تاریخی سازگاری دارد.

از صفحۀ ۶۹ نمایش‌نامه:
روزگارم چنین آموخت که مردمانْ شاه را چون مادرند کِه‌ش به خون جگر پرورند، بزرگَش دارند و هماره به مِهرْ بر تندی‌های وی چشم فروبندند… گرچه به فرجام، مردمان را چشم نه از مِهر، که از شرم بسته مانَد و دهان نه به درود، که به خشم گشاده گردد، با صدهزار دندانِ آخته.

‌
‌منتشر شد
«سنگ، کاغذ، قیچی و ای خواننده‌ی محترم و مشعل‌داران و شبگرد»
از مجموعۀ جهان نمایش؛ شمارۀ ۴۳
نوشتۀ دنیل کین
ترجمهٔ آسیه سیدی

از صفحۀ ۸۳ نمایش‌نامه:
○ دوست دارم اون‌جا بمیرم. اگه اون‌جا باشم هم برای تو خوبه هم برای من. با بلاهایی که قراره سرم بیاد دیگه نمی‌تونم مراقب تو باشم. اگه برم اون‌جا دیگه زیاد درد نمی‌کشم. دلم نمی‌خواد درد بکشم. از همین الان درد شروع شده. داره بدتر هم می‌شه. تو مجبور نیستی ببینی چه بلایی سرم می‌آد.

▫️جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.

‌
‌آه، دردانه‌ی من، ای تو فرزند یگانه‌ی من
که به جانت پروردم و بر دیگر عزیزان برترت داشتم
وقت آن است که این درمانده مادر را وداع کنی
که دستانی بداندیش تو را می‌طلبند و مرگ تو می‌خواهند
همانا که آوازه‌ی دلیری پدر بلای جان تو شد
شگفتا هم او که دیگران را رهاننده بود و یاری‌دهنده بود...
آه، بینوا کودک من، تو می‌گریی؟
چه سود از این دامن گرفتن و در من آویختن
همچون جوجکی که پناه زیر بال مادر می‌جوید.
بدان که دیگر هکتوری در میان نیست
تا از خاک برآید با نیزه‌ی هولناکش
و رهاننده‌ی تو باشد...
ای نازنین نهالک ناز پرورد
ای گرامی‌ترین به نزد مادر
چه خوش‌بویی از پیکرت بر سینه‌ی من می‌آویزد.
بیهوده بود آیا همه رنج‌های من؟
بیهوده بود آیا آن دردِ زِه
و محنت پرستاری و بیداری
بیهوده بود آیا؟
اکنون بوسه‌ای بر رخ مادر بزن
که این دَم دَمِ واپسین است.

از نمایش‌نامه‌ی زنان تروا
پنج نمایشنامه از ائوریپیدس
ترجمه‌ی عبدالله کوثری

‌
‌رویکرد میراث «کمونیستی»

... استفن هندلمن می‌نویسد: «رقابت بی‌امان و غالباً خشن بر سر غنایم برجای‌مانده از دورۀ کمونیسم موجب شکل‌گیری نوع خاصی از شخصیت مرزی به نام گونۀ پسا‌‌کمونیستیِ منحصربه‌فرد جانی شده است. این گونۀ جدید آمیزۀ غریبی از سران شوروی و جماعت تبهکاران کلاسیک روسیه است». ائتلافی که بین نومنکلاتورا ی فاسد سابقاً کمونیست و جماعت تبهکار شوروی به هدف تصرف اموال سابق دولت منعقد شد، موجب جعل اصطلاح «مافیای روس» شده است که دربارۀ رابطۀ آن با فرهنگِ سنتیِ به‌ظاهر روسیِ بی‌قانونی و روابط غیررسمی نیز بحث شده است. تشخیص این واقعیت چندان دشوار نیست که تأکید بر نقش انحصاری جنبه‌های مختلف میراث «کمونیسم» بر تحقق نوع خاصِ گذار روسیه باعث می‌شود مسئولیت برخی از مهم‌ترین ناکامی‌های اصلاحات [اقتصادی] از دوش سیاست «شوک‌درمانی» و ایدۀ سرمایه‌داری لیبرال، که بنیاد آن سیاست بود، برداشته شود. این رویکردْ ذهنیت پسا‌جنگ‌سرد و جست‌وجوی ذاتی آن برای یافتن دشمنان و تهدیدات را هم تقویت می‌کند؛ به عبارتی، از طریق برساختن «تهدیدی جدید» این کار را می‌کند که با نگاهی دقیق‌تر مشخص است چیزی جز همان تهدید قدیمی نیست، چون، همان‌طور که هندلمن تأکید می‌کند، مافیا یعنی کمونیسمی که سرِ مُردن ندارد.

از کتابِ «سوداگرانِ خشونت‌پیشه»
کاربرد زور در ساختن سرمایه‌داری روسی
وادیم وُلکوف
ترجمۀ دامون افضلی

وادیم وُلکوف، استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه اروپایی سنت‌پترزبورگ، با قدم‌نهادن به دنیای مرموزی که آن را «سوداگری خشونت‌پیشه» می‌نامد، دربارۀ استفاده‌های اقتصادی از خشونت و قوۀ قهریه در روسیۀ دهۀ ۱۹۹۰ پژوهش می‌کند. او نشان می‌دهد خشونت نقشی اساسی در خلق نهادهای اقتصاد جدیدِ بازاربنیاد روسیه ایفا کرده است. هستۀ کار او رقابت بین سازمان‌های به‌اصطلاح مدیریت‌کنندۀ خشونت است، رقابتی که اصلاحات لیبرالیِ دهۀ ۱۹۹۰ آن را چند برابر کرد. وُلکوف مصاحبه‌های بی‌شماری با اعضای گروه‌های تبهکار، رؤسای شرکت‌های حفاظتی، مأموران اجرای قانون و تجار انجام داده و کارش را بر شواهد روزنامه‌نگاری و نیز مشاهدات شخص خودش بنا کرده است.

‌
منتشر شد
«کریتون»
افلاطون
متن دوزبانه
ترجمه‌ی ایمان شفیع بیک

کریتون یکی از کوتاه‌ترین دیالوگ‌های افلاطون است؛ اما به‌رغم حجم اندک و زبان و ساختار و درون‌مایه‌ی به‌ظاهر ساده، مسائل پیچیده و تفسیرپذیری در بر دارد که دستمایه‌ی موشکافی‌ها و بحث‌های درازآهنگ در میانِ سقراط‌شناسان شده و مقاله‌ها و کتاب‌های پرشماری به بار آورده است. واکاوی‌های این دیالوگ در فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی سیاسی و فلسفه‌ی حقوق، خواننده را نسبت به میزانِ سازگاری یا ناسازگاری میانِ اخلاق و قانون، حقِ فردی و مسئولیتِ اجتماعی، آزادیِ فردی و پایبندی به احکامِ حکومتی، و این‌که در هر یک از این دوگانه‌ها، به کدام‌یک باید اولویت بخشید، به تأمل وامی‌دارد و ذهنِ او را با این پرسش درگیر می‌سازد که آیا شهروندان وظیفه دارند که همواره قوانین و احکامِ قضایی را کورکورانه بپذیرند، و آیا تحتِ هیچ شرایطی، حتی اگر به آنان ظلم شود، حقِ نافرمانیِ مدنی ندارند. در کنارِ مسائلی از این دست، کریتون از اصلی‌ترین منابعِ پژوهش درباره‌ی اندیشه و منشِ سقراط و، همراه با دفاعیه و بخش‌هایی از فایدون، مهم‌ترین گزارش از واکنشِ او به اتهام و محکومیت و مرگ است.

▫️بخشی از کتاب

بخشی از کتاب «کریتون»
افلاطون
متن دوزبانه
ترجمه‌ی ایمان شفیع بیک

‌
‌منتشر شد
«تاریخ مختصر برابری»
نوشته‌ی توما پیکتی
ترجمه‌ی جلال علوی‌نیا

کتاب حاضر تاریخ تطبیقی نابرابری طبقات اجتماعی در جوامع بشری یا ترجیح می‌دهم بگویم که «تاریخ برابری» را مطرح می‌کند. زیرا همان‌گونه که خواهیم دید، ما از دیرباز شاهد جنبشی به‌سوی برابری اجتماعی، اقتصادی و سیاسی فزاینده در مسیر تاریخ هستیم.
این سیر تاریخی، بی‌تردید نه مسالمت‌آمیز بوده است و نه هموار. خیزش‌ها، انقلاب‌ها، مبارزه‌های اجتماعی و بحران‌هایی با ماهیت‌های گوناگون نقشی مرکزی در این تاریخ برابری برعهده داشته‌اند. دوره‌های متعدد بازگشت به گذشته و انزوای هویتی نیز برگ‌هایی از این تاریخ را رقم زده‌اند.
با این حال، جنبشی تاریخی به‌سوی برابری دست‌کم از پایان قرن هجدهم دیده می‌شود. دنیای آغاز دهه‌ی ۲۰۲۰، هرقدر ناعادلانه به نظر آید، برابرگرایانه‌تر از دنیای سال‌های ۱۹۰۰ و ۱۹۵۰ است. این سال‌ها به‌نوبه‌ی خود از جنبه‌هایی بسیار برابرگرایانه‌تر از سال‌های ۱۸۵۰ یا ۱۷۸۰ هستند. پیشرفت‌های مشخص بسته به دوره‌های متفاوت و بسته به نگاه ما به نابرابری طبقات اجتماعی فرق می‌کنند...

▫️بخشی از کتاب

🔸ارسال رایگان به سراسر کشور www.nashreney.com

‌
‌بخشی از کتابِ «تاریخ مختصر برابری»
نوشته‌ی توما پیکتی
ترجمه‌ی جلال علوی‌نیا

‌
‌
‌چاپ دهم منتشر شد
«عقل مذکر»
مردانگی و زنانگی در فلسفه‌ی غرب
ژنویو لوید
ترجمه‌ی محبوبه مهاجر

این مدعای رایج در مجادلات فلسفی کنونی که عقل «مردانه» است، ناگزیر این فکر را به ذهن متبادر می‌کند که هر آنچه برای مرد معقول و درست است، ممکن است در مورد زن صدق نکند.
این کتاب نشان می‌دهد که مردانه بودن عقل انسان تنها به یک‌سونگری سطحی زبان خلاصه نمی‌شود، بلکه ریشه‌های آن در دل سنت فلسفی غرب نهفته است. قصد این نیست که بگوییم زن حقیقتی خاص خود دارد یا ضوابطی مشخصاً زنانه برای باورهای عقلانی هست. غرض، اقامه‌ی نظری است که لاف‌زنی‌های «عقل» را کم‌وبیش رسوا می‌کند. گذشته از این، جنسیت یکی از چیزهایی است که تصور می‌رود اندیشه‌ی به‌راستی عقلانی باید از آن برکنار باشد. این باور که اگر همه‌ی ذهن‌ها عقلانی باشند اساساً فرقی با هم ندارند، زیربنای بسیاری از ایده‌آل‌های اخلاقی و سیاسی ماست.

‌
منتشر شد
«سیاست جستار»
جستارهایی از: جورج لوکاچ، تئودور آدورنو، جودیت باتلر، رابرت هالوت کنتور، مایکل هامبورگر
ترجمه: مراد فرهاد‌پور، صالح نجفی، رضا رضایی، امیر کمالی
گردآوری: امیر کمالی

شعر موتیف‌های خود را از زندگی (و هنر) می‌گیرد؛ جستار الگوهایش در هنر (و زندگی) است. شاید این برای تعریف تفاوت کافی باشد: تناقض‌مندی جستار تقریباً مانند تناقض‌مندی پرتره است… در برابر تابلوی منظره ما هیچ‌گاه از خودمان نمی‌پرسیم که آیا این کوهستان یا آن رودخانه واقعاً همان‌طور است که نقاشی شده است یا نه، اما در برابر هر تابلوی پرتره مسئله‌ی شباهت همواره خواسته و ناخواسته به ذهن ما خطور می‌کند… این مسئله به‌رغم سادگی و سطحی بودنش هنرمندان راستین را به استیصال می‌کشاند.

▫️بخشی از کتاب

‌
بخشی از کتابِ «سیاست جستار»
جستارهایی از: جورج لوکاچ، تئودور آدورنو، جودیت باتلر، رابرت هالوت کنتور، مایکل هامبورگر
ترجمه: مراد فرهاد‌پور، صالح نجفی، رضا رضایی، امیر کمالی
گردآوری: امیر کمالی

‌
‌🔸 به روایت نویسنده

‌معرفی کتاب حدیث خداوندی و بندگی
تحلیل تاریخ بیهقی از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان‌شناختی
نوشته‌ی دکتر محمد دهقانی

حدیث خداوندی و بندگی، ضمن معرفی مفصل تاریخ بیهقی، که از شاهکارهای بی‌نظیر نثر فارسی است، می‌کوشد مهم‌ترین جنبه‌های این شاهکار را، از حیث تاریخی و ادبی و اجتماعی و روانشناختی، برای خوانندگان توضیح دهد. ضمناً ماجراهای مهم تاریخ غزنویان، چنان‌که بیهقی روایت کرده است، در این‌جا از نو و بر حسب توالی تاریخی مرتب شده‌اند تا خوانندگان سر رشته‌ی رویدادها و حوادث را گم نکنند. شرح واژه‌ها و جمله‌های دشوار و غامض در حاشیه‌ی صفحات فهم متن را برای خواننده آسان‌تر می‌کند. نقشه‌های متعدد و توضیحاتی هم که ذیل نام‌های تاریخی و جغرافیایی آمده‌اند به او کمک می‌کنند که از فضا و مکان رویدادها تصویر و تصور روشن‌تری به دست‌ آورد.

‌
‌«اين روزها بيرون بودن مساوى خودكشيه. ولى تو خونه موندن، تو خونه موندن چى؟ يه جور اضمحلال تدريجى.»

از نمایش‌نامه‌ی همه‌ی افتادگان
ساموئل بکت
ترجمه‌ی مراد فرهادپور و مهدی نوید

‌
منتشر شد
«سنجش پیامدهای هستی‌شناسی هایدگر»
نقد خوانشِ احمد فردید
نوشته‌ی احسان شریعتی
ترجمه‌ی امیر رضایی

روش این پژوهش تطبیقی در رویارویی با اندیشه‌ی هایدگر و سنجش خوانش فردید از آن، بازخوانی تأویلی و نقد سرگشتگی‌های فکری و پیامدهای اخلاقی و سیاسی میراث اوست. از هایدگر در بازاندیشی «معنا»ی زمانمند و تاریخمند هستی، درک تازه از امر قدسی و سپهر هنر، نقد سلطه‌ی ذهن‌بنیاد و فن‌سالار، باهم‌ـ‌بودگی در «قرارگاه» هستی و، مهم‌تر از همه، بازاندیشی سبک زیستی دیگر در جهانی شایسته‌ی شأن انسانی و… می‌توان بسیار آموخت. اما باید بتوان «با‌ـ‌و‌ـ‌در‌ برابر» هایدگر اندیشید و نقد پیامدهای «سایه‌ی» آن اندیشه، یعنی «تشخص‌زدایی یزدان‌شناختی» و «تاریخ‌گرایی تقدیری» را فراموش نکرد.
شکاف هستی‌شناختی دنیای فرهنگ‌ها یا تمدن‌های جهانی و درک اهمیت ادوار تاریخی و گسست‌های معرفت‌شناختی و نسبیت معرفت‌ها و گفتمان‌های مسلط بر هر عصر و ضرورت ساخت‌گشایی از ترکیب‌های شتابزده به‌منزله‌ی شرط امکان هرگونه ارتباط ذهنی یا گفت‌وگوی واقعی اجتماعی، از جنبه‌های قوت پرسمان فلسفی هایدگر و میراث خوانش ایرانی فردید از هایدگر است...

▫️بخشی از کتاب