‌
‌در دست انتشار
«اخلاق اسپینوزا؛ راهنمای خواننده»
جی تامس کوک
ترجمه‌ی علی حسن زاده

کتاب اخلاق اسپینوزا یکی از شاهکارهای بلامنازع فلسفه‌ی مدرن متقدم است. اسپینوزا، این به‌دیده‌ی برخی بت‌شکن نستوه و به‌دیده‌ی برخی بت‌گر سرمست، در کتاب نه‌چندان مطول اخلاق شرحی آیین‌ستیز از خدا، نگرشی نوین در باب نسبت ذهن و جسم، نظریه‌ای نظام‌مند درباره‌ی عواطف و قواعدی برای فضیلت و سعادت بشری به دست می‌دهد. جِی، تامس کوک در کتاب اخلاقِ اسپینوزا؛ راهنمای خواننده پس‌زمینه‌ی تاریخی و فلسفی نگارش کتاب و مضامین مهم آن را توضیح می‌دهد. سپس با ارجاع مدام به متن فیلسوف می‌کوشد خواننده را به فهمی روشن از آن برساند و در نهایت درباره‌ی تأثیر این اثر فلسفی کلاسیک بر فیلسوفان دیگر سخن می‌گوید. کتاب راهنمای حاضر، دریچه‌ی مناسب برای ورود به جهان جذاب اخلاق را به روی همه‌ی دانش‌آموزان فلسفه و الهیات می‌گشاید.

‌
‌▫️مواجهه با سیمون وی‌
‌
دیدن رنج بشری چه واکنشی از سوی ما را اقتضا می‌کند؟ حال چه کسی را که رنج می‌کشد بشناسیم، چه او فردی کاملاً غریبه باشد؟ من وقتی که این سطر را می‌خواندم درگیر این پرسش شدم: توجه نادرترین و ناب‌ترین شکل بخشندگی است. متوجه شدم این سطر را کسی نوشته که هرگز دربارهٔ آن چیزی نشنیده بودم. سیمون وی. یک فیلسوف فرانسوی در دههٔ ۱۹۳۰. او چگونه به رنج انسانی‌ای که پیرامون خود می‌دید توجه می‌کرد؟
سیمون می‌پرسید چرا ما می‌گذاریم دیگران بار غم و گرسنگی را تحمل کنند در حالی که ما در آسودگی زندگی می‌کنیم و دیگران در حال رنج کشیدن هستند؟ سیمون هرگز این‌چنین عمل نمی‌کرد.
هر کسی آثار او را بخواند قانع می‌شود که زندگی‌، اندیشه‌ها و اصولی را زندگی و اندیشه‌‌اش را جهت داده بازنگری کند. فرد نمی‌تواند بدون متأثر شدن آثار او را بخواند.
سوزان سانتاک او را به عنوان یکی از سازش‌ناپذیرترین و چالش‌آفرین‌ترین شاهدان زندگی مدرن توصیف می‌کند و آلبر کامو پیش از اینکه برای گرفتن جایزهٔ نوبل به استکهلم برود در اتاق او به تأمل پرداخت.


ویدئو از linestreet
ترجمهٔ ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌
‌🔸نشر نی برگزار می‌کند:

آموزش نرم‌افزار ایلاستریتور (حضوری)

زمان: روزهای سه‌شنبه، از ساعت ۱۸ تا ۲۰:۳۰
مدت: بیست‌وپنج ساعت
مهلت ثبت‌نام: تا ۴ مردادماه
تاریخ شروع کلاس: ۱۰ مردادماه
شهریه: ۱،۵۰۰،۰۰۰ تومان

علاقه‌مندان می‌توانند برای ثبت نام از طریق ارسال ایمیل به نشر نی اقدام کنند. info@nashreney.com

همراه داشتن لپ‌تاپ الزامی‌ست.
محل برگزاری کلاس در دفتر نشر به نشانی زیر خواهد بود:
خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، تقاطع خیابان فکوری، پلاک ۲۰، طبقۀ پنجم

‌
‌چاپ هشتم منتشر شد
«کودکی را می‌زنند»
زیگموند فروید
ترجمه‌ی مهدی حبیب‌زاده

نوشته‌های بالینی فروید که در این‌جا گزیده‌ای از آن‌ها گرد آمده، تأملاتی هستند که به شکلی از رابطه‌ی سوژه با خود، مجال بیان می‌دهند. در این بیان‌شدن، آنالیز در مقام رابطه و کردار، مبنای صورت‌بندی برخی مفاهیم قرار گرفته که اهمیت انتقادی‌شان بعدها به واسطه‌ی «بازگشت به فروید» برجسته‌تر می‌شود. این نوشته‌ها از نسبتی میان درمان بالینی و تأمل در نفس حکایت دارند که در نتیجه‌ی آن، مسائل روانی به منزله‌ی مسائلی برخاسته از شکاف‌های زندگی مدرن ظاهر می‌شوند. روان‌کاوی از طریق این نوع مسئله‌سازی، گفتار روان‌شناسی را از ظرفیتی انتقادی برخوردار می‌کند؛ ظرفیتی معطوف به رهایی زندگی که حضور بالقوه‌اش در نوشته‌های بالینی فروید حس می‌شود. در این نوشته‌ها، این سویه‌ی انتقادی به‌ویژه از خلال تأمل بر آن پیچ‌وخم‌ها و تناقض‌هایی رخ می‌نماید که ردشان بر زندگی عاشقانه حک شده است. عشق به منزله‌ی عرصه‌ای که تضادهای تجربه‌ی مدرنیته را در خود نهفته دارد، به ظهور مفاهیمی راه می‌دهد که مدخل‌هایی اساسی برای ورود به مفهوم مدرنیته‌اند...

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
رمان فارسی از پس کودتا
مدرس: محمد راغب
(حضوری)

یکشنبه‌ها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع: ۱۵ مردادماه
هزینهٔ دوره : ۴۰۰ هزار تومان
مهلت ثبت نام تا ۷ مردادماه

در این دوره، افزون بر چشم‌اندازهای تاریخی ادبی دههٔ پس از کودتای سال ۱۳۳۲، سراغ سه رمان مطرح این دوره (مدیر مدرسه، ملکوت و تنگسیر) خواهیم رفت تا تحلیلی از توازی ساختارهای واقعیت در رمان فارسی داشته باشیم.

ثبت نام و اطلاعات بیشتر:
negar.youneszadeh@nashreney.com

‌
‌منتشر شد
«آغاز بهار»
رمان
پنلوپه فیتزجرالد
ترجمه‌ی آناهیتا مجاوری

داستان آغاز بهار در سال ۱۹۱۳ در مسکو می‌گذرد، یعنی در آستانۀ تحولاتی که به انقلاب بلشویکی منتهی شد. بیشتر مناظری که فیتزجرالد از مسکو توصیف می‌کند سرد و خاکستری‌اند و بیانگر وضعیت سیاسی و اجتماعی آن دوران روسیه؛ اما در عین‌حال نوعی جذابیت با نشانه‌هایی از شکوه دوران گذشته در این مناظر دیده می‌شود. شخصیت‌های کتاب، درست مانند مسکویی که فیتزجرالد توصیف می‌کند، پر از تضاد هستند، سرکش و درعین‌حال مطیع، پارسا و درعین‌حال فاسد... افرادی که با حالتی دوگانه با ابتذال زندگی روزمره در مسکو مواجه می‌شوند. فیتزجرالد سعی دارد تکه‌هایی ناشناخته از زندگی روزمره را به هم بچسباند و فضایی غریب اما آشنا خلق کند، که هرمیون‌لی در زندگی‌نامۀ فیتزجرالد آن را با سبک تورگنیف مقایسه می‌کند.
آنچه در این کتاب جلب نظر می‌کند نحوۀ روایت نویسنده از جزئیات زندگی روزمره در مسکویِ سال ۱۹۱۳ است، آن هم نویسنده‌ای که در نیمۀ دوم قرن بیستم در انگلستان زندگی می‌کند...

بخشی از رمانِ «آغاز بهار»
پنلوپه فیتزجرالد
ترجمه‌ی آناهیتا مجاوری

‌
‌چاپ سوم منتشر شد
«علم و فضیلت»
جستاری درباره‌ی تأثیر ذهنیت علمی بر منش اخلاقی
لوییس کاروئانا
ترجمه‌ی محمدابراهیم محجوب

پروفسور لوییس کاروئانا، کشیش یسوعی، در علوم، فلسفه، و الاهیات صاحب درجات است. او دکترایش را در رشته‌ی تاریخ و فلسفه‌ی علم از دانشگاه کمبریج گرفته، پیش از این سال‌ها استاد دانشگاه لندن بوده و اکنون، علاوه بر ریاست دانشکده‌ی فلسفه‌ی دانشگاه رم، به تدریس فلسفه و پژوهش در رصدخانه‌ی واتیکان اشتغال دارد. کاروئانا علاوه بر کتاب حاضر، صاحب آثاری چون کل‌گرایی و فهم علم، معماری مفهومی طبیعت، داروین و کاتولیک‌گرایی، و آغاز و پایان کائنات است.
دکتر کاروئانا در این کتاب، با پیمایش قلمروهای جدیدی در مرز میان علم و اخلاق، نشان می‌دهد چگونه ذهنیت علمی بر شکل‌گیری شخصیت فرد، یا کسب فضایل اخلاقی او اثر می‌گذارد. از نظر او علم فقط منظومه‌ای از دانسته‌ها و دانستنی‌ها نیست بلکه عاملی مهم در تعیین روش زندگی است. بحث کتاب به توصیف برهم‌کنش میان علم و اخلاق یا رد و قبول نوآوری‌های علمی محدود نمی‌ماند بلکه به موضوعات اساسی‌تری می‌پردازد که حاصل گرایش‌های مهم اخلاقی در بطن ذهنیت علمی است...

افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی (Decline and Fall of the Sasanian Empire) اثر پروانه پورشریعتی یکی از دو بهترین کتابیست که در ده سال اخیر خوانده‌ام.

وقتی در اواخر دبیرستان به دنبال مرجعی برای مطالعه تاریخ ساسانیان می‌گشتم، همه راهها به کتاب ایران در زمان ساسانیان، اثر آرتور کریستنسن ختم میشد. کتابی سترگ که پیش از جنگ جهانی دوم تألیف شده بود و برای اولین بار روایتی منسجم از تاریخ ایران در دوران ساسانی ارائه می‌داد. کتاب کریستنسن مفصل، دقیق و بسیار ارزشمند است، بسیاری از نکاتش از ساحت توجه کتابهای جدیدتر بیرون مانده و همچنان خواندنیست. هدف از این مقال تخفیف اثر بزرگ کریستنسن و «چوب زدن به مرده» نیست . اما به دلیل جامعیت کتاب، روایت کریستنسن از ساختار سیاسی شاهنشاهی ساسانی به روایت غالب تبدیل شد و تصویری از یک امپراطوری متحد و متحدالشکل ارائه داد که از آسیای میانه تا سند تا بین‌النهرین تا قفقاز را تحت سیطره مستقیم حکومت زرتشتی تیسفون می‌گذاشت. ایران در زمان ساسانیان، طبق این روایت، سرزمینیست یکدست که دچار مرگ مغزی شده است، خبری از تضاد جدی آرا در آن نیست، شاید به جز مانویت و قیام مزدک که از منظر کریستنسن نادیده نماند. در این روایت، به واسطه سلطه نسبتا بی‌رقیب آئین زرتشت، مشروعیت ذاتی خاندان ساسانی برای پادشاهی مورد موافقت فرهنگی همگانیست هر چند که گاه به گاه مورد چالش قرار می‌گیرد. چنین ساده‌انگاری و ساده‌پنداری را هرگز در مطالعات کلاسیک امپراطوری روم، رقیب سیاسی و نظامی ساسانیان، نمی‌بینیم. روایت مورخان کلاسیک از تاریخ روم، شکافهای عمیق اجتماعی، فرهنگی و سیاسی میان عناصر مختلف تشکیل‌دهنده امپراطوری را باز می‌کند و جریان تاریخ را به صورت دینامیسم مواجهه این نیروهای متناقض توصیف می‌کند. اما تصور غالب از دنیای ساسانی نسبتا استاتیک و تهی از رنگ‌آمیزی است ... بود! تا پیش از اثر پروانه پورشریعتی.

پورشریعتی, با شجاعتی که نظیرش را کم دیده‌ام، از قالب پیش‌فرضهای کریستنسن بیرون می‌جهد و با استفاده از منابع جدید، تصویری غریبه، رنگارنگ و بسیار هیجان‌انگیز از ایران دوران ساسانیان ارائه می‌دهد. مهمترین آشنایی‌زدایی پورشریعتی اشاره به حضور پرقدرت خانواده‌های اشکانی در شمال و شرق ایران ساسانی است. آن طور که قلم پورشریعتی رنگ بر بوم کشیده، ایران در زمان ساسانیان، از نظر سیاسی و مذهبی در دو سوی شکافی عمیق میان فرهنگهای پهلوی و پارسی خط‌بندی شده است. فرهنگ پهلوی بازمانده دوران اشکانیان است، ریشه در شرق و شمال ایران دارد و از اتحادیه نامنسجم خاندانهای قدیمی پارتی تشکیل شده است که برای ساسانیان مشروعیت ذاتی قائل نیستند. فرهنگ پارسی اما به نوعی ادامه هخامنشیان است، ریشه در جنوب و غرب ایران دارد و توسط خانواده ساسانی نمایندگی می‌شود. مذهب ساسانیان البته زرتشتی است، اما پورشریعتی به زیبایی نشان می‌دهد که نخست، ساسانیان به یکی از چندین شعبه‌ زنده دین زرتشت در این زمان تعلق دارند و دیگر، دین زرتشت در نواحی پارتی ایران چندان موفق نیست و به جای آن، مهرپرستی (میترائیسم) در شمال و شرق ایران رونق دارد. کشش لبخند روی صورتم را هنوز به یاد می‌آورم وقتی به اینجای کتاب رسیدم، و فکری که در آن لحظه از سرم می‌گذشت: «همیشه برام سوال بود چرا تو شمال انقدر گوردخمه پیدا میشه از زمان ساسانیان در حالی که ساسانیان زرتشتی بودند و دفن نمی‌کردند ... جواب اینه که احتمالا طبرستان اصلأ زرتشتی نبود! میترائیست بود!»

ادامه در پست بعد
.

نظریه پورشریعتی در مورد ساختار پادشاهی ساسانی و شکنندگی اتحاد میان عناصر پارتی و پارسی، بسیاری از مشاهدات تاریخی و جغرافیایی را بهتر از دیدگاه کریستنسن توضیح می‌دهد. مثلاً چرا بیشتر آثار باستانی به‌جای‌مانده از ساسانیان در غرب و جنوب ایران متمرکزند؟ یا اینکه چرا پادشاهی ساسانی پس از چند شکست از اعراب در غرب ایران به‌کلی از هم پاشید؟ چرا قسمت بزرگتر این امپراطوری یکدست در شرق به کمک نواحی غربی نیامد؟ پاسخ پورشریعتی به این سوالات بسیار هیجان‌انگیز و آشنایی‌زدایانه است. نخست اینکه پورشریعتی نشان میدهد در زمانی که اعراب به تیسفون وارد شدند، شهر تیسفون برای چندمین بار بود که در آن سالیان فتح میشد، پیش از اعراب به دست خاندانهای پارتی. در این زمان، به دنبال جنگهای ساسانی-بیزانسی و نیز به دنبال زنجیر پیوسته‌ای از جنگهای داخلی میان پارتیان و ساسانیان، که قیام بهرام چوبینه نمونه شناخته‌شده‌تر آنهاست، یزدگرد سوم، معلق بر چاه انقراض، از ریسمان رستم فرخزاد آویخته بود که خود از اسپهبدان پارتی بود. همچنین پورشریعتی نشان می‌دهد که به دلیل همین ناهمگونی سیاسی، سقوط ساسانیان در برابر اعراب، بلافاصله منجر به سقوط خاندانهای پارتی در شرق و شمال ایران نشد. قسمتی از کتاب که به وقایع مربوط به سقوط ساسانیان می‌پردازد نه تنها از نظر تاریخ ایران، بلکه از دید تاریخ اسلام هم قابل توجه است چرا که زمانبندی که پورشریعتی از تاریخ و توالی حملات اعراب ارائه میدهد با زمانبندی سنتی تفاوتهای قابل توجهی دارد.

کلام به درازا کشید. پیش از اینکه بهمن پشیمان شود، این مختصر را با مصرعی از مولوی به پایان میبرم که در طول خواندن کتاب پروانه پورشریعتی مدام در ذهنم صدا میکرد: «هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود.»

آرش افراز
تیر ۱۴۰۲
.

‌
‌ما همیشه این حس را داشته‌ایم که «مدرسه‌ی سادبری ولی» بهترین محیط برای بالفعل کردن تمام و کمال توانایی‌های بالقوه و منحصربه‌فرد کودک است. سؤال این‌جاست که چطور می‌شود این اندیشه‌ی دلنشین را در راه‌‌اندازی مدرسه لحاظ کرد؟ وقتی به ایده‌ی محقق کردن سرنوشت خاص هر کودک فکر می‌کنید، متوجه ارتباط مستقیم آن با بحث داغ سرشت یا تربیت می‌شوید. حداقل در این برهه از تاریخ بشر حقیقتاً هیچ‌کس جوابی برای این سؤال ندارد که کدام‌یک از این دو عامل تعیین‌کننده‌تر یا مهم‌تر است یا هرکدام چقدر تأثیر دارد. بنابراین با فرض تأثیرگذاری هردو، سؤال‌مان تبدیل شد به این‌که محیط این مدرسه چطور به کودک در تعیین سرنوشتش کمک می‌کند، فارغ از این‌که سرشت عامل تعیین‌کننده‌ی سرنوشت شمرده شود یا تربیت؟
در مورد سرشت بحث بر سر این است که ترکیب ژنتیکی است که بیشترِ استعدادها و قابلیت‌های کودک را تعیین می‌کند، چیزی که از بدو تولد در کودک وجود دارد. کودک با ویژگی‌های ذاتی مشخصی پا به دنیا می‌گذارد که با بزرگ شدنش بروز پیدا می‌کنند ــ همچون رنگ مو یا توان جسمی. اگر این ایده صادق باشد، تنها راه ارتقای توانایی کودک در تعیین سرنوشتش این است که بگذاریم سرشت راه خودش را برود. یعنی اگر بخشی از سرنوشت آدمی ذاتی باشد، بهترین راه برای اطمینان از تحققش این است که سایرین مزاحمتی ایجاد نکنند و بگذارند سرشت کار خودش را بکند.
این ایده خاستگاه اعتقادِ مدرسه به «هنر هیچ کاری نکردن» است. هیچ کاری نکردن به این معنا نیست که از سر راه کودک کنار بکشیم و بگذاریم سرشت کاری کند. بلکه ما ــ کارمندان یا والدین یا سایر اعضای انجمن مدرسه ــ باید شدیداً مراقب باشیم که در روندِ طبیعیِ شکوفایی استعداد‌های کودک مداخله نکنیم. در سادبری ولی این موضوع برای‌مان خیلی مهم است. تجربیات مکررمان هم بر آن صحه گذاشته‌اند. متوجه شده‌ایم هر دخالت مدرسه تا حدی نیروهای درونی و تمایلات کودکِ در حال رشد را تخریب می‌کند.
وقتی از نقش والدین حرف زدیم، به اهمیت این موضوع پرداختیم که والد قبل از هر مداخله‌ای سود و زیان آن را بسنجد. در محیط مدرسه‌ی ما، که خیلی با محیط خانه متفاوت است، بهانه‌های مداخله کمترند. در سادبری ولی نباید به این هدف‌مان که بگذاریم گرایش‌های طبیعی کودک بروز پیدا کنند، خدشه‌ای وارد شود. باید در مقابلِ مانع‌تراشی یا هدایت جریان رشد کودک تا جایی که می‌توانیم خویشتنداری کنیم.

از کتابِ نمایی روشن‌تر
بینشی جدید در مدل مدرسه‌ی سادبری ولی
نوشته‌ی دنیل گرینبرگ
ترجمه‌ی شقایق آراسته