‌
‌‌منتشر شد
«هفت شاهدخت و ژویزل و درون»
موریس مترلینک؛ ترجمه‌ی مجتبی اشرفی
از مجموعه‌ی جهان نمایش

من، پیرمردِ بینوای بیچاره، این‌جام، دو قدمی درِ خونه‌شون، و همه‌ی خوشبختی کوچیک‌شون تو مُشت‌های فرسوده‌ی منه و از ترس تباه شدن این خوشبختی جرئت باز کردن مشتمو ندارم.

از متن کتاب،‌ صفحه‌ی ۱۴۲

▫️جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.

‌‌
‌منتشر شد
«محاکمه‌ی اندرسن ویل»
سال لویت؛ ترجمه‌ی امین مدی
از مجموعه‌ی جهان نمایش

● گزاف می‌گویید سرهنگ ــ گزاف! از کسانی که در این سالن هستند بپرسید. بپرسید که اگر در جایگاه من بودند آیا می‌توانستند کاری متفاوت بکنند ــ بپرسید. شما همه از فاتحان هستید و برای مغلوبان اخلاقیان جعل می‌کنید.
○ بله! اخلاقیات را فاتح وضع می‌کند، زیرا مغلوب توان چنین کاری را ندارد.
● و من تف می‌کنم به این اخلاقیات!

از متن کتاب،‌ صفحه‌ی ۱۲۴ و ۱۲۵

▫️جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.

‌
‌همیشه باید اتفاق‌هایی رو که ممکن بود بیفتن و نیفتاده‌ن گوشۀ ذهن‌مون داشته باشیم، به اندازۀ اتفاق‌های افتاده. ممکنه بپرسین چرا؟ ــ چیزی که اتفاق افتاده، اتفاق افتاده و این چیزیه که مجبوریم باهاش سروکار داشته باشیم. شاید این‌طور نباشه. و این فقط بازی سرگرم‌کنندۀ “اگر چنین می‌شد چنان می‌شد” نیست ــ اگر بمبِ اشتاوفنبرگ هیتلر رو می‌کشت چه می‌شد؟ این هم سؤال مهمیه. به نظر من، ما سخت مستعدیم که تاریخ رو داروینی ببینیم، منطبق بر بقای اصلح، که البته منظور داروین قوی‌تر‌ها یا حتی باهوش‌تر‌ها نبوده، منظورش صرفاً مجهزترها و آماده‌تر‌ها برای انطباق با محیطِ در حال تغییر بوده. اما در تاریخ واقعی بشر این طور نیست. اون‌هایی که دوام می‌آرن، یا برتری دارن، یا برتری پیدا می‌کنن، صرفاً اون‌هایی هستن که نظم بهتر و سلاح‌های بزرگ‌تری دارن، اون‌هایی که بهتر می‌کُشن. ملت‌های صلح‌دوست به ندرت پیروز می‌شن ــ در حوزۀ اندیشه چرا، اما اندیشه به ندرت غالب می‌شه اگر پشتش به توپ و تفنگ گرم نباشه. همۀ ما قبول داریم که این مایۀ تأسفه، اما تشخیص ندادنش به انفعال منتهی می‌شه.

از رمانِ الیزابت فنیچ
جولین بارنز
ترجمۀ محمدرضا ترک‌تتاری

‌
‌به نحو تجربی، زیبا فقط در «جامعه» خوشایند است. اگر کشش به سوی جامعه را طبیعی انسان بدانیم و قابلیت و میل او به سوی آن، یعنی «جامعه‌پذیری» را مقتضای انسان به‌عنوان مخلوقی که سرشتش زندگی در جامعه است، و بنابراین خاصه‌ای متعلق به «بشریت» بشماریم، نمی‌توانیم از تلقی ذوق به‌عنوان قوهٔ داوری دربارهٔ هر چیزی که به‌وسیلهٔ آن می‌توانیم «احساس» خود را به همهٔ انسان‌های دیگر منتقل کنیم، و در نتیجه به‌عنوان وسیلهٔ گسترش آن‌چه که تمایل طبیعی هرکس طالب آن است، خودداری کنیم.
انسانی که در جزیره‌ای متروک، یکه و تنها رها شده باشد، نه کلبه‌اش را خواهد آراست نه خودش را، نه به جست‌وجوی گل‌ها می‌رود و نه به‌طریق اولیٰ گیاهانی خواهد کاشت تا خود را با آن‌ها بیآراید. فقط در جامعه است که به خاطرش خطور می‌کند نه فقط انسان بلکه به سلیقهٔ خود انسانی آراسته باشد (آغاز تمدن). پس از این روست که او را کسی می‌دانیم که هم مایل، هم مستعدِ انتقال لذت خود به دیگران است و به شیئی که نتواند در اشتراک با دیگران از آن احساس خرسندی کند راضی نمی‌شود.

از کتابِ نقد قوهٔ حکم
ایمانوئل کانت
ترجمهٔ عبدالکریم رشیدیان

‌
‌‌آن‌چه را كه در نوامبر ۱۹۸۹ رخ داد همه ديگر مى‏‌دانند. من در مقام يک شاهد عينى و يک شريک در اين وقايع، دلم مى‌خواهد تأكيد كنم كه اين انقلاب، كه حقيقتاً حاصل برخوردى ميان فرهنگ و قدرت بود، بی‌خشونت‌ترين انقلابى بود كه مى‌توان به تصور درآورد. در گردهمايى‌هايى كه نزديک به ۷۵۰ هزار نفر در آن شركت مى‌كردند، نه يک نفر مجروح شد، نه شيشه پنجره‌اى شكست، و نه به ماشينى صدمه‌اى رسيد. بسيارى از ده‌ها هزار جزوه‌اى كه سيل‌وار در پراگ و ساير شهرها پخش مى‌شد از مردم مى‌خواست كه جانب صلح و آرامش را نگهدارند و صبورانه عمل كنند؛ از هيچ‏كس خواسته نشد كه دست به خشونت بزند. در نظر آن‌هايى كه هنوز هم به قدرت فرهنگ، قدرت كلام، قدرت نيكى و عشق، و غلبه آن‌ها بر خشونت باور دارند، در نظر آن‌هايى كه باور دارند امكان ندارد شاعران يا ارشميدس‌ها در مبارزه‌شان عليه يونيفورم‌پوشان شكست بخورند، انقلاب پراگ مى‌تواند الهام‌بخش باشد.

از کتابِ «روح پراگ»
ایوان کلیما
ترجمه‌ی خشایار دیهیمی

خاطرات چطور شکل می‌گیرند و چگونه آنها را از دست می‌دهیم؟

به یک خاطره‌ی واقعاً زنده فکر کنید. فکر کردید؟ بسیار خب، حالا سعی کنید به خاطر بیاورید سه هفته پیش ناهار چه خورده‌اید؟ این خاطره‌ی دوم احتمالاً چندان قوی نیست. اما چرا بعضی چیزها را به یاد می‌آوریم و بعضی را به یاد نمی‌آوریم؟ و چرا درنهایت خاطرات فراموش می‌شوند؟
سن یکی از عوامل مهم است. هر چه پا به سن می‌گذاریم، سیناپس‌ها سست و ضعیف می‌شوند. مشکلات روانی و فیزیکی ـ که اغلب با پا به سن گذاشتن افزایش پیدا می‌کنند ـ بر توانایی ما در تمرکز کردن اثر می‌گذارند و بنابراین به عنوان دزدان خاطره عمل می‌کنند. یک دلیل مهم دیگر برای مشکلات حافظه، استرسِ مزمن است. وقتی ما دائماً زیر فشار کار و مسئولیت‌های شخصی هستیم، بدن ما در حالت آماده‌باشِ مفرط قرار می‌گیرد. این واکنش نتیجه‌ی ساز و کار فیزیولوژیکی‌ای است که برای این طراحی شده که ما بتوانیم اطمینان داشته باشیم که می‌توانیم در بحران زنده بمانیم. افسردگی یک علت دیگر است. درست مثل قوای عضلانی، ما باید از مغزمان هم استفاده کنیم در غیر این صورت با خطر از دست دادن آن مواجه‌ایم.

ترجمه‌ی معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌با گشت عظیمی که در اواخر قرن نوزدهم به‌وقوع پیوست کتابت برای نخستین بار از حالت تقدّس خود بیرون آمد. با این توضیح که گرچه کتاب مقدّس دیگر مرجعی از برای کتابت به‌حساب نمی‌آمد ولی همچنان موضوع تعاطی اصلی را ــ هرچند به‌صورت معکوس و گاه مخدوش ــ تشکیل می‌داد. لذا گرچه اَرتُو همچون جویس متعرضانی ثابت‌قدم در برابر سنّت کلیسا بودند امّا خصومتشان همچنان صورتی بود واژگونه از گفتارۀ شرع و دور از گذشت واقعی از آن.
پس‌ازآنکه «تکلّم به زبان‌ها» یعنی صورت شفاهی شطحیّات تحت تفوّق علوم دقیقه به‌صورت مقوله‌ای مرضی درآمد و روانپزشکان را بر آن داشت تا مداوایی برای آن بیابند، اصحاب ادب جای آنها را گرفته با طنزی فوق‌العاده ــ گاه تلخ و حادّ و گاه شیرین و سرگرم‌کننده ــ شطحیّات را به کتابت درآورده به‌صورت عُرفی و غیرمرضی در صحنۀ ادبیّات اروپا وارد کردند. بدین‌ترتیب در شطحیّات عصر مدرن دیگر نه جایی برای الوهیّت باقی می‌ماند نه جایی برای ارباب علم و قدرت. لذا علی‌رغم اینکه هم‌اکنون معضل نام پدر و اضمحلال آن تحت لوای نه خدا نه ارباب به‌عنوان رهایی از قیدوبندهای اجتماعی به‌حساب می‌آمد مع‌الوصف همچنان به کارگزاری خود در باطن افراد ادامه می‌داد.

از دایرةالمعارفِ روانکاویِ فرُوید ــ لَکان
طر مقدّماتی
جلد اول: الف
نوشتۀ کرامت مُوَلّلی

چرچیل: خب، اوضاع چطوره؟ کی شما روس‌ها قراره به آلمان حمله کنین؟
استالین: یه وقت مناسب در ماه آینده. داریم روش فکر می‌کنیم.
روزولت: مستقیم وارد برلین می‌شین؟
استالین: خب بستگی داره مقاومت آلمان‌ها چقدر باشه.
چرچیل: البته! امریکا هنوز درست و حسابی قاطی نشده.
استالین: نه فقط الان. امریکا همیشه بیرون گود بوده!
چرچیل: ما فقط با سرباز‌های بیشتر می‌تونیم از پس جبهۀ غربی بر‌بیایم.
روزولت: انگار متوجه نیستین. دست ما بسته‌ست. ژاپنی‌ها هنوز دارن دیوونه‌بازی در‌می‌آرن!
استالین: آها. آره. راستی اوضاع چطور پیش می‌ره؟
روزولت: شما منو به خاطر این‌که از معرکه دورم سرزنش می‌کنین، ولی جوری حرف می‌زنین انگار این ماجرا ربطی به‌تون نداره!
استالین: خب آخه ما هنوز اصلاً با ژاپن وارد جنگ نشدیم.
روزولت: کی قراره باهاشون وارد جنگ بشین؟
استالین: کی؟ با وجود معاهدۀ عدم تعرض روسیه ـــــ ژاپن چطور می‌تونیم همچین کاری کنیم؟
روزولت: از کی تا حالا روس‌ها به عهدنامه‌ها پایبند می‌مونن؟
استالین: آهای!
چرچیل: آروم باشین. ما آدم‌های محترمی هستیم. یادتون نره. مقصر اصلی این اوضاع چشم‌بادومی‌ها و کله‌زردهان.

از نمایش‌نامه‌ی «کنفرانس یالتا»
نوشته‌ی اریزا هیراتا
ترجمه‌ی نگار خلیلی
از مجموعه‌ی جهان نمایش

‌
‌‌«سوگوار و پريشان از كاخ مى‌آيم
آرامش مردگان را نيازى مى‌آرم.
دستانم تيغ‌هاى بُرنده، گيسوانم پريشيده
و گونه‌هايم به شيارهاى خونين خراشيده.
ساليان سال را تا به امروز گريسته‌ام
چندان كه نانم اشک ديدگانم بود
و نالهٔ گنگ اين كتان كه بر تن دريده‌ام
از دردى مى‌گويد كه بر جان كشيده‌ام
و از آن زندگى كه از پس آن ديرينه‌زخم
بانگ خنده‌اى در آن برنخاست و نيز هم نخواهد خاست.

تا خواب اين خاندان بگزارد
بانگى به وحشت برخاست
بانگى كه موى بر تن راست مى‌كرد.
و خشمى از دل شب برون جوشيد.
بانگى هراسناک، آرى
كه شب را از هم بشكافت
و از نهانى‌ترين كنج اين خانه
لرزه در خوابگاه زنان انداخت.
و آنگاه آن نهان‌بين لب به سخن گشود
كه: اينک خشم مردگان و كينه‌اى پاياتر از مرگ
فرو خواهد گرفت آن را كه دست به خون آلود.»

از نمایش‌نامهٔ نیازآوران، مجموعه آثار آیسخولوس، ترجمهٔ عبدالله کوثری

‌
‌نظام‌ها و حکومت‌ها و جنبش‌های تمامیت‌خواه، از هـر جنس و از هـر سنخ، برای مقابله با تهدید دشمن خیالی خارجی یا بسیج توده‌ها و آمادگی برای نبرد، نیاز چندانی به ترویج نفرت ندارند، بلکه بیش و پیش از همه ــ خودآگاه یا ناآگاه ــ برای سرکوب درونی جامعۀ خود است که دست به دامان نفرت می‌شوند. هدف اصلی تربیت توده‌ها به نفرت‌ورزی این است که آنان به‌لحاظ روحی و روانی تخلیه و تضعیف شوند و از این طریق توانایی ایستادگی در برابر استبدادِ نظام حاکم از آنان سلب شود. توتالیتاریسم، بی‌وقفه و همواره با صدایی بی‌صدا، اما صریح و آشکار، به ما می‌گوید: «شما بی‌عیب و نقص و کامل‌اید و دیگران فاسدند و منحرف. شما مدت‌ها پیش از این می‌توانستید زندگی بهشت‌گونه‌ای داشته باشد، اگر دشمنان شرور و فاسد برای‌تان ممانعت ایجاد نمی‌کردند». این پیام در پی آن نیست که با نفرت در میان انسان‌ها وحدت و همبستگی ایجاد کند، بلکه بیشتر بر آن است تا احساس خودخواهی و نفرت‌ورزی را در توده‌ها تقویت کند و از این طریق آنان را به رفتارهایی خلاف اخلاق و عقل ترغیب کند.

از کتابِ «رویارویی با پاسداران مطلق گرایی»
جهان اندیشگی لِشِک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش رمان فارسی (میانهٔ دههٔ پنجاه)
(حضوری)
مدرس: محمد راغب

یکشنبه‌ها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع ۲۴ دی‌ماه
هزینهٔ دوره : ۴۰۰ هزار تومان
مهلت ثبت نام تا ۲۱ دی‌ماه

برنامهٔ جلسات:

جلسهٔ اول: برهٔ گمشدهٔ راعی (۱۳۵۶) هوشنگ گلشیری
جلسهٔ دوم: سگ و زمستان بلند (۱۳۵۵) شهرنوش پارسی‌پور
جلسهٔ سوم: شب هول (۱۳۵۷) هرمز شهدادی
جلسهٔ چهارم: وصال در وادی هفتم (۱۳۵۴) عباس نعلبندیان

ثبت نام: negaryouneszadeh@gmail.com

‌
‌دون جووانی: بگو ببینم، شهامتش را داری کاری برایم بکنی؟
لِپورِلو: تا جایی که به زن‌ها مربوط نشود، بله.
دون جووانی: به زن‌ها مربوط نشود؟ مگر دیوانه شده‌ای؟
خودت می‌دانی که زن برای من از نان شب واجب‌تر است
و حتی واجب‌تر از هوایی که نفس می‌کشم!
لِپورِلو: یعنی آن‌قدر بی‌حیایی که با همه بی‌وفایی کنی؟
دون جووانی: عشق عشق است، هر طور که باشد.
کسی که به یک نفر وفادار می‌ماند،
در حق بقیه ستم روا داشته است.
و من که لبریز احساسم همه‌شان را دوست دارم
و زن‌ها چون نمی‌توانند درست فکر کنند
احساسات طبیعی و مهربانانۀ مرا بی‌وفایی می‌شمارند!
لِپورِلو: به راستی که تا کنون این همه مهربانی را در یک نفر ندیده بودم!

از نمایش‌نامۀ «دون ژوان»
نوشتۀ ولفگانگ آمادئوس موتسارت و لورنتسو دا پونته
ترجمۀ حسین قدسی
از مجموعۀ جهان نمایش

‌
‌ابزوردیسم یا پوچ‌انگاری

اکثر مکاتب فلسفی تلاش می‌کنند معنایی برای جهان فراهم آورده و به این پرسش‌ها پاسخ دهند که «کیستیم؟»، «چرا هستیم؟» و «فایدۀ زندگی‌کردن چیست؟». اما ابزوردیسم در پاسخ به این پرسش که «معنای زندگی چیست؟» می‌گوید هیچ معنایی در کار نیست. پیشگام ابزوردیسم، سورن کیرکگور بود، می‌گفت: «از آنجایی که واقعیت [وجود] خداوند ورای فهم بشر است ایمان‌داشتن انسان‌ها به خدا پوچ و بی‌معنی است.» ابزوردیسم مکتبی است که تأثیری عظیم روی هنرها گذاشت. این ایده که هیچ چیز معنی ندارد رهایی‌بخش است به‌ویژه در حوزه‌های مانند ادبیات و تئاتر که به‌طور سنتی حوزه‌هایی برای جستجوی معنا بوده‌اند. مهمتر از همه، ابزوردیسم پایه‌گذار «تئاتر ابزورد» بود که احتمالاً تنها جنبش تئاتری است که الهام‌گرفته از فلسفه بوده است. ابزوردیسم به‌واقع مناسب کمدی است چرا که بهترین کمدی در اساس و بنیاد خود پوچ‌انگار است و احتمالاً به همین دلیل ابزوردیسم هرگز از بین نخواهد رفت.

ویدئو از BBC IDEAS
ترجمه و تنظیم: نشر نی

‌
‌از نگاه فوکو، نقش مؤلف در این عصر تاریخی نه‌تنها امری تصادفی است، بلکه محدودیت‌هایی را هم به وجود می‌آورد. ما آثار فلسفی و ادبی را می‌خوانیم تا دریابیم منظور مؤلف از تألیف آن‌ها چیست. به باور فوکو، این نگاه مسئله‌دار است و مانع می‌شود ادبیات را به شیوه‌هایی از بیخ‌و‌بن بدیع قرائت کنیم؛ رها از قیدوبند ملاحظاتی از این دست. نام مؤلف نه‌فقط اثر را به شیوه‌ای خاص انتظام می‌بخشد، بلکه آن را محدود، حذف و انتخاب می‌کند. این همان ابزاری است که مانع گردش و دستکاری و ترکیب‌ و تجزیه‌ و بازترکیب آزاد داستان می‌شود. گرچه هیچ‌گاه شاهد گردش یکسره آزاد متن نخواهیم بود، قیدوبندها در طول تاریخ تغییر می‌کنند، لذا ممکن است روزی ما در فرهنگی زندگی کنیم رها از محدودیت تمثال مؤلف، و غوطه‌ور در همهمه‌ای بی‌نام‌ونشان، کثرتی بی‌پایان از معانی. امروزه، در عصر اینترنت، بینش فوکو بسیار پیشگویانه به نظر می‌رسد.

از کتابِ «چگونه فوکو بخوانیم»
یوهانا اوکسالا
ترجمه‌ی علیرضا خالقی دامغانی و نرگس ایمانی مرنی

شاه درخواست مصدق را مبنی بر تعیین وزیر جنگ به دست نخست‌وزیر نپذیرفت، چون می‌خواست با انتصاب یکی از افراد نزدیک به خودش در این مقام کنترل ارتش را در دست بگیرد. وقتی قوام‌السلطنه به نخست‌وزیری منصوب شد، مردم واکنشی بی‌سابقه از خود نشان دادند، به خیابان‌ها آمدند و شعارهایی برای بازگشت مصدق سر دادند. جناح‌های سیاسی مختلف، مردم را به آمدن به خیابان‌ها و ایستادن در مقابل نیروها، که به آن‌ها دستور سرکوب داده شده بود، فراخواندند. با وجود تیراندازی و کشته‌شدن تعدادی از معترضان، مردم آنقدر شعار «یا مرگ یا مصدق» سر دادند تا سرانجام شاه مجبور شد مصدق را برگرداند.
پیوستن نیروهای مردمیِ کاملاً غیرمسلح در مقابل پلیس (که از تیراندازی سر باز زد) و در برابر ارتش، در تاریخ ایران مدرن، به‌عنوان واقعه‌ای منحصربه‌فرد ثبت شده است. در آخر حتی بخشی از نیروهای مسلح به مردم پیوستند و این حرکت برای حمایت از جبهۀ ملی به سایر نیروها جان تازه‌ای بخشید. حزب توده در آخرین ساعاتِ قیام پنج روزه (از ۲۵ تیر که مصدق استعفای خود را تقدیم شاه کرد تا ۳۰ تیر)، تصمیم گرفت تظاهراتی بر ضد شاه به راه اندازد و نتیجۀ فوری آن همبستگی بیشتر با نیروهای ملی‌گرا بود، هرچند این کار نتیجه را تغییر نداد. مصدق عمیقاً تحت تأثیر قیام مردمی قرار گرفت، قیامی که به خاطر او روی داده بود، درحالی‌که برای این همبستگی نه سخنرانی کرده بود و نه جمعیت را به کاری تشویق کرده بود؛ او به قدری متأثر شد که وصیت کرد پس از مرگش کنار شهدای ۳۰ تیر به خاک سپرده شود.
سی‌ام تیر ۱۳۳۱ اوج جنبش ناسیونالیستی در ایران است. این قیام شدیدترین واکنشی بود که به نام ناسیونالیسم در ایران روی داد و نتایج آن امید عموم مردم را بالا برد. برآمد احساسات انگلیسی و آمریکایی نسبت به قیام نیز مؤید همین امر است. برکنارکردن کابینه‌ای که حامی شاه و غرب بود و تمام قوای دولتی و نظامی را در مُشت خود داشت، آن هم به‌دست مردم غیرمسلح که خواهان بازپس‌گیری دموکراسی بودند و از این‌که احساسات میهن‌پرستانۀ آن‌ها ناچیز انگاشته شده بود ناراضی بودند، برای ناظران غربی و چه‌بسا برای شرکت‌کنندگان در آن قیام بسی باورنکردنی بود. درعین‌حال این سرفرازیِ فاتحانِ ۳۰ تیر باعث هشیاری غرب شد و دفعۀ بعد قرار بود غرب مشارکت مستقیم داشته باشد تا پیروزی (برای غرب) تضمین شود.

از کتابِ «دکتر محمد مصدق: سرگذشت سیاسی»
نوشتۀ فرهاد دیبا
ترجمۀ شیرین کریمی

‌
‌در بطن زبان تکلم دنیائی از اِبهام و الفاظ دوپهلو نهفته‌است. چراکه نفس آدمی نه جدولی از الگوریتم‌هاست نه پرسش‌نامه‌ای که بتوان با علامت زدن در مقابل پاسخ‌های آن شادی، غم، اضطراب و ملالت خود را بیان کرده بر روی منحنی‌های آماری به نمایش گذارد. امیال و سوائق ناآگاه ما صحنۀ جدال میان عشق‌ها و نفرت‌هایمان هستند. آنچه این ابهام اساسی را تضمین میکند حاشیۀ باریکی از آزادی است که به ما ارزانی شده‌است. گواه آن صنایع بدیعی زبان است که قبل از آنکه جهت فصاحت و بلاغت تعبیه شده‌باشند زیروبم احساسات ما را میرسانند. ضمیر ناآگاه که ساختمانی چون ساختمان زبان دارد محل اصلی اینگونه فنون و معانیِ بیان میباشد.

از کتابِ «ذهن و زمان»
دکتر کرامت مُوَلّلی

«ذهن و زمان» ترجمه‌ایست از کتابی که اخیراً توسط انتشاراتِ Routledge بزبان‌ انگلیسی منتشر شده‌‌است. متن ‌اخیر خود بر اساس کتابی است در همین‌ زمینه که در سال ۲۰۰۷ میلادی بزبان فرانسوی منتشر شده‌بود. لذا هریک براساس زبان ‌و فرهنگی متفاوت به تحقیق درمورد رؤیا یعنی موضوعی که مربوط به حریم‌ خصوصی هریک از ماست میپردازد.

‌
‌خصومت‌های فلسفی: سارتر در برابر کامو

کامو از خانواده‌ی تهیدستی الجزایری بود و سارتر از پس‌زمینه‌ی بورژوای فرانسوی. هر دو طی جنگ جهانی دوم هوادار جنبش مقاومت فرانسه بودند و همدلی‌هایی با کمونیسم داشتند. هر دو اگزیستانسیالیست‌ بودند و دلمشغول این مسئله که چگونه در جهان بی‌معنای بدون خدا معنایی ایجاد کنند. آن‌ها مدعی بودند این کار باید به شکلی اصیل از درون خودشان انجام شود زیرا ما همه محکومیم به آزادی. این جزء آخر بود که جدایی آن‌ها را در ۱۹۵۲ رقم زد. سارتر در آن زمان یکی از هواداران اتحاد جماهیر شوروی و استالین بود، یعنی کسی که اروپای شرقی را زیر پایش له کرد، و انسان‌ها را در گولاگ‌ها زندانی کرد. کامو نتوانست با حمایت سارتر از نسخه‌ی منحرف روسی از کمونیسم کنار بیاید. وقتی کامو به این تناقض اشاره کرد، سارتر واکنشی تحقیرآمیز نشان داد. خب مسئله‌ی اصلی چه بود؟ در یک سطح مسئله مرتبط به ارزش زندگی انسانی بود. آیا درست است انسان‌ها را به خاطر اصول قربانی کنیم؟ یا زندگی آن‌قدر ارزشمند است که کشتن افراد را نمی‌توان به اسم یک آرمان توجیه کرد؟

کارگردان و انیماتور: اندرو خسروانی
ترجمه‌ی ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

فهم اميرکبیر از دانش، وسايل ارتباط جمعى و كتاب‌
‌
مسئلهٔ آموزش عمومى به صورت جدى با اميرکبیر شروع مى‌شود. قبل از امير روزنامهٔ ميرزا صالح بود كه متروک شد. امير نشر مطبوعات و دانش را به شيوه‌هاى مختلف شروع كرد. تا امير زنده بود سياست وى بر روزنامهٔ وقايع اتفاقيه حاكم بود. در روزنامهٔ او گزافه يافت نمى‌شد و رشد افكار عمومى در راستاى صيانت منافع ملى و توسعهٔ اقتصادى و تنزيه و تصحيح اخلاق مدنى وجهه همت او بود.
امير به اين نكته كه روزنامه و آموزش در چه راستا حركت كند وقوف داشت و آن را رعايت مى‌كرد. راجع به معلمين مدرسهٔ دارالفنون می‌گفت كه معلمين مى‌بايستى «با سررشته و صاحب وقوف» باشند و در مورد مدير مدرسه به شاه نوشت: «در امر مدرسه دقت زياد لازم است آدم خيلى معقول و متشخص مى‌خواهد كه سررشته از همه چيز فرنگى و ايرانى داشته باشد.» در مورد روزنامه وجهه نظرش «اطلاع يافتن دولت از اوضاع جهان، و ديگر، پرورش عقلانى مردم و آشناكردن آن‌ها با دانش جديد و احوال ديگر كشورها بود». روزنامه را بدان جهت مى‌خواست كه «بر دانش و بينش آنها بیفزايد.» و نيز «سبب دانايى و بينايى اهالى دولت عليه شود.» امير مقرر كرده بود كه هر كس ۲۰۰ تومان در سال حقوق ديوانى دارد، به ۲ تومان اجير (آبونه) روزنامه شود و كليهٔ رجال و كدخدايان و رجال شهرى و ... را ثبت نام كرده بود كه روزنامه «اجير شوند» و از اين طريق به كمّ و كِيف دنيا مطلع گردند.
تلقى مردم از روزنامه نيز درخور دقت است. به‌همين جهت روزنامهٔ وقايع اتفاقيه مجبور شد در شماره ۲۶ خود موضوع را اين‏‌گونه منعكس نمايد:
«بعضى مردم نفهميده و نمى‌دانند كه حسن اين روزنامه چيست و مصرفش چه مى‌باشد؟ پاره‌اى اشخاص خيال مى‌كنند كه كارى است كه ديوانيان عظام راه انداخته‌اند به جهت منفعت و مداخل. و برخى هم چنين تصور مى‌كنند كه اين روزنامه منصبى است كه به كسانى كه از ديوان اعلى اسامى آن‌ها معين شده بايد برسد و به ديگران نبايد برسد. لكن هيچيک از اينها نيست... اين اخبار چيزى است... به جهت تربيت خلق و اطلاع آنها از امورات ديوانى و غيره و اخبار دول خارجه و منفعت خاص و عام...».
بارى تا روزى كه امير بود سعى زياد می‌شد كه معارف عمومى، مسائل صنعتى، تجارى و فرهنگى را از طريق روزنامه به آگاهى مردم برسانند.


از کتابِ «جامعه‌شناسی نخبه‌کشی»
قائم مقام/ امیرکبیر/ مصدق
نوشتهٔ علی رضاقلی

روسو قرارداد اجتماعی را با دفاع از آزادی انسان در وضعیت طبیعی گذشته در برابر وضعیت واقعی فعلی او آغاز می‌کند. «انسان آزاد آفریده شده است، اما همه جا در بندگی به سر می‌برد.» وضعیت اولیه و طبیعی انسان از نظر روسو، برخلاف نظر متفکرانی مانند هابز، وضعیتی صلح‌آمیز است. «آن‌هایی که در دوران بربریت بودند در عصری طلایی زندگی می‌کردند... کل جهان در صلح و آرامش بود.» در این وضعیت انسان‌ها جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند و از یکدیگر مستقل‌اند. بشر در این مرحله از تکاملش غیراجتماعی و فاقد اخلاق است. وضعیتی که روسو از آن به عنوان بی‌گناهی یاد می‌کند. این وضعیت به مرور زمان و با شکل‌گیری ناگزیر جامعه از بین می‌رود و با از بین رفتن آن، صلح و آرامش و آزادی و برابری اولیه نیز ناپدید می‌شود. بنابراین در آرای روسو تفکیکی میان وضعیت طبیعی و وضعیت اجتماعی بشر برقرار می‌شود.
در دیدگاه روسو فرد تا قبل از مواجهه با برخی‌ دشواری‌های زندگی طبیعی، مستقل و آزاد زندگی می‌کرد. در وضعیت طبیعی چیزی به نام جامعه هنوز شکل نگرفته بود. پایان یافتن وضعیت طبیعی بر اثر دشواری‌های زندگی در این وضعیت رخ داد. دشواری‌هایی که انسان به‌تنهایی قدرت مواجهه با آن‌ها را نداشت. «سال‌های قحطی، زمستان‌های طولانی سخت و تابستان‌های طولانی سوزان» باعث شد تا انسان‌ها متوجه شوند که کمک به دیگران برای برطرف کردن نیازهای جدید و پیچیده‌تر سودمند است. در این فرایند به‌تدریج نیازهای انسان توسعه پیدا کرد، وابستگی‌های متقابل او بیشتر شد و جامعه به مثابۀ کلیتی فراتر از اجزایش شکل گرفت.
روسو در توضیح عوارض اجتماعی شدن انسان می‌نویسد: «بدین ترتیب، تمام سطح کرۀ زمین تغییر کرده است؛ در همه جا طبیعت نابود شده است؛ در همه جا کار دست بشر جایگاه خود را یافته است؛ استقلال و آزادی طبیعی جای خود را به قوانین و بردگی داده‌اند؛ دیگر آفریدۀ آزادی وجود ندارد؛ فیلسوف در جست‌وجوی انسان است و او را نمی‌یابد.» روسو در گفتار دربارۀ نابرابری می‌نویسد: «این آشکارا خلاف قانون طبیعت است که گروه بسیار کوچکی از آدم‌ها تا سرحد اشباع از همۀ امکانات زندگی برخوردار باشند، حال آن‌که اکثریت قریب به اتفاق مردم از ضروری‌ترین وسایل ادامۀ زندگی محروم‌اند.» به اعتبار همین‌ مباحث از روسو، برخی او را فردگرایی افراطی و آنارشیست منتقد یا حتی ضد مدرنیته و تمدن خوانده‌اند که فقط وضعیت طبیعی را وضعیت مطلوب تلقی می‌کند.

از کتابِ «همبستگی اجتماعی و دشمنان آن»؛ نوشته‌ی آرمان ذاکری
مکتب موس و دورکیم در برابر فایده‌گرایی و فاشیسم