بزرگترین نعمتی که خدا به این مملکت داده طبیعته. حکماً تابهحال اسم این همه گیاه دارویی که توی این خاک به عمل میآد به گوشتون خورده. از زمان حشاشین که کار اصلیشون پرورش همین گیاهان دارویی بوده تا بهحال هر مصیبتی که سر این مردم اومده صدقهسری همین نعمت رفعورجوع شده. همین زخمها رو که میبینی اگه روغن بادوم درختی و افشرۀ گل ختمی نبود تا حالا صدبار چرک کرده بود و راه قبرستونو سردست گز کرده بودم. صحت آدمیزاد به تعادل اخلاط اربعه است، آقاجان. خون و صفرا و سودا و بلغم. حالا این مشروطهچیهای بیبته فکر میکنی چیکار کردن؟ تیشه زدن به ریشۀ این گیاهان دارویی. از یه طرف هر چه گند و کثافت بود به اسم طب مدرن به ملت حقنه کردن و از طرف دیگه زمینها رو یکسره بردن زیر کشت گندم و جو و تریاک. استدلالشون هم این بود که مملکت رو به ترقیه و نمیشه توبرۀ قوۀ کار از گندم و جو خالی بمونه. تریاک هم برای بساط خودشون و همپالکیهاشون میخواستن. اینها بزرگترین دشمن اخلاط این مملکت هستن.
از رمانِ «مصائب آقای هـ.»
نوشتهٔ مهدی فروتن
بزرگترین نعمتی که خدا به این مملکت داده طبیعته. حکماً تابهحال اسم این همه گیاه دارویی که توی این خاک به عمل میآد به گوشتون خورده. از زمان حشاشین که کار اصلیشون پرورش همین گیاهان دارویی بوده تا بهحال هر مصیبتی که سر این مردم اومده صدقهسری همین نعمت رفعورجوع شده. همین زخمها رو که میبینی اگه روغن بادوم درختی و افشرۀ گل ختمی نبود تا حالا صدبار چرک کرده بود و راه قبرستونو سردست گز کرده بودم. صحت آدمیزاد به تعادل اخلاط اربعه است، آقاجان. خون و صفرا و سودا و بلغم. حالا این مشروطهچیهای بیبته فکر میکنی چیکار کردن؟ تیشه زدن به ریشۀ این گیاهان دارویی. از یه طرف هر چه گند و کثافت بود به اسم طب مدرن به ملت حقنه کردن و از طرف دیگه زمینها رو یکسره بردن زیر کشت گندم و جو و تریاک. استدلالشون هم این بود که مملکت رو به ترقیه و نمیشه توبرۀ قوۀ کار از گندم و جو خالی بمونه. تریاک هم برای بساط خودشون و همپالکیهاشون میخواستن. اینها بزرگترین دشمن اخلاط این مملکت هستن.
از رمانِ «مصائب آقای هـ.»
نوشتهٔ مهدی فروتن
گاهی اوقات وسط خواب و بیداری از من میپرسید: “با که حرف میزنی؟ کسی آنجاست؟” من دستپاچه جواب میدادم: “نه، کسی نیست.”... دروغ میگفتم! آن زن هیچوقت از کنار من دور نمیشد. با آتش ما خودش را گرم میکرد، کنار من روی خشکبرگها مینشست، در دریاها شنا میکرد تا به دنبالم بیاید... خودم میدیدمش! باور کنید که در مهتاب موهای سیاه و بلندش را در آب میدیدم که پشت سرش پخش شده بودند و او با بازوهایی برهنه شناکنان در کنار قایقهای بادبانی تندروی ما میآمد. زیبا بود، یار وفادار بود، و در سکوت غربت با من به زبان مردم خودمان نجوا میکرد. هیچکس جز من نمیتوانست او را ببیند و صدایش را بشنود. فقط مال من بود! در طول روز خرامان پیشروی من در جادههای ملالآور قدم برمیداشت. اندامش قلمی و منعطف بود، درست مثل تنۀ درختی باریک و بلند. پاشنۀ پاهایش، مثل پوستۀ تخممرغ، گِرد و صیقلی بود و با بازوهای بلورینش به من علامت میداد. شبها به صورتم خیره میشد، و غمگین بود! چشمانش مهربان و وحشتزده بودند. صدایش نرم بود و ملتمس. یک بار زیرلب به او گفتم: “تو نباید بمیری.”
از کتاب «قصههای آشوب»؛ مجموعه داستان؛ جوزف کنراد؛ ترجمۀ نیما حضرتی
گاهی اوقات وسط خواب و بیداری از من میپرسید: “با که حرف میزنی؟ کسی آنجاست؟” من دستپاچه جواب میدادم: “نه، کسی نیست.”... دروغ میگفتم! آن زن هیچوقت از کنار من دور نمیشد. با آتش ما خودش را گرم میکرد، کنار من روی خشکبرگها مینشست، در دریاها شنا میکرد تا به دنبالم بیاید... خودم میدیدمش! باور کنید که در مهتاب موهای سیاه و بلندش را در آب میدیدم که پشت سرش پخش شده بودند و او با بازوهایی برهنه شناکنان در کنار قایقهای بادبانی تندروی ما میآمد. زیبا بود، یار وفادار بود، و در سکوت غربت با من به زبان مردم خودمان نجوا میکرد. هیچکس جز من نمیتوانست او را ببیند و صدایش را بشنود. فقط مال من بود! در طول روز خرامان پیشروی من در جادههای ملالآور قدم برمیداشت. اندامش قلمی و منعطف بود، درست مثل تنۀ درختی باریک و بلند. پاشنۀ پاهایش، مثل پوستۀ تخممرغ، گِرد و صیقلی بود و با بازوهای بلورینش به من علامت میداد. شبها به صورتم خیره میشد، و غمگین بود! چشمانش مهربان و وحشتزده بودند. صدایش نرم بود و ملتمس. یک بار زیرلب به او گفتم: “تو نباید بمیری.”
از کتاب «قصههای آشوب»؛ مجموعه داستان؛ جوزف کنراد؛ ترجمۀ نیما حضرتی
نويسنده اگر دست از مشاهده بردارد فاتحهاش خوانده شده است. ولى لازم نيست كه آگاهانه به مشاهده بپردازد يا فكر كند چگونه به درد خواهد خورد. اينطور برخورد شايد در اوايل كار مصداق داشته باشد. ولى بعد هرچه كه مىبيند به گنجينهی بزرگ چيزهايى افزوده مىشود كه مىداند يا مشاهده كرده است. اگر بخواهيد بدانيد، من هميشه مىكوشم بنابر اصل يخهاى شناور بنويسم. كوه يخ يک هشتمش پديدار است و هفت هشتمش زير آب. هرچه را كه مىدانيد، مىتوانيد از قلم بيندازيد، اين عمل صرفاً كوه يختان را نيرو مىبخشد، آن بخش را كه به چشم نمىخورد. اگر نويسنده چيزى را حذف كند چون آن را نمىداند سوراخى در داستان پديد مىآيد.
پيرمرد و دريا مىتوانست به هزار صفحه برسد، همه اهالى دهكده و طرز تلاش معاش يکيکشان، به دنيا آمدنشان، درس خواندنشان، بچهدار شدن و غيره ذالِک آنها را در برگيرد. اين كار را نويسندگان ديگر خوب و شايسته انجام مىدهند. آنچه كه پيشتر بهصورت پسنديده به قلم آمده است دست و پاى نويسنده را مىبندد. از اينرو كوشيدهام ياد بگيرم كار ديگرى بكنم؛ كوشيدهام چيزهاى ناضرورى را براى انتقال تجربه به خواننده كنار گذارم بهطورى كه پس از خواندن داستان، ماجرا جزئى از تجربه خواننده شود و گمان كند كه بهراستى روى داده است. انجام اين كار بسيار دشوار است و در تحقق آن سخت كوشيدهام.
ارنست همینگوی
از کتابِ «هنر داستاننویسی»
گزیدهای از گفتوگو با نویسندگان در پاریس ریویو
ترجمهی حسن کامشاد
پيرمرد و دريا مىتوانست به هزار صفحه برسد، همه اهالى دهكده و طرز تلاش معاش يکيکشان، به دنيا آمدنشان، درس خواندنشان، بچهدار شدن و غيره ذالِک آنها را در برگيرد. اين كار را نويسندگان ديگر خوب و شايسته انجام مىدهند. آنچه كه پيشتر بهصورت پسنديده به قلم آمده است دست و پاى نويسنده را مىبندد. از اينرو كوشيدهام ياد بگيرم كار ديگرى بكنم؛ كوشيدهام چيزهاى ناضرورى را براى انتقال تجربه به خواننده كنار گذارم بهطورى كه پس از خواندن داستان، ماجرا جزئى از تجربه خواننده شود و گمان كند كه بهراستى روى داده است. انجام اين كار بسيار دشوار است و در تحقق آن سخت كوشيدهام.
ارنست همینگوی
از کتابِ «هنر داستاننویسی»
گزیدهای از گفتوگو با نویسندگان در پاریس ریویو
ترجمهی حسن کامشاد
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
عقدهی ادیپ و اثر وسترمارک
بسیاری از ما انسانها به مادرانمان عشق میورزیم، اما نه آنطور عشقی. هرچند این حرف چندان هم با عقیدهی فروید همخوانی ندارد. او معتقد بود پسران در مرحلهای از تکامل خود نسبت به مادرشان کشش جنسی دارند، خود را رقیب پدر میبینند و مرگش را آرزو میکنند. آنها خود متوجه امیالشان نیستند چون این میل ناخودآگاه از نهادشان (ID) میآید که توسط ضمیر خودآگاه سانسور میشود. به این تمایل عقدهی ادیپ گفته میشود که برگرفته از نام شخصیتی است که اشتباهاً پدرش را کشت و با مادرش، یوکاسته، خوابید، بدون اینکه بداند او مادرش است. به زعم فروید انسانها زمانی به بلوغ روانی میرسند که عقدهی ادیپ را تجربه و سپس از آن عبور کنند. کسانی که در این مرحله گیر میکنند، انواع مشکلات روانی را از خود بروز میدهند و دست آخر برای درمان به او مراجعه میکنند. اما ادوارد وسترمارک، انسانشناس و متخصص در زمینهی تابوی زنا با محارم، طور دیگری به این مسئله نگاه میکرد.
ویدئو از: The Open University
ترجمهی نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی
عقدهی ادیپ و اثر وسترمارک
بسیاری از ما انسانها به مادرانمان عشق میورزیم، اما نه آنطور عشقی. هرچند این حرف چندان هم با عقیدهی فروید همخوانی ندارد. او معتقد بود پسران در مرحلهای از تکامل خود نسبت به مادرشان کشش جنسی دارند، خود را رقیب پدر میبینند و مرگش را آرزو میکنند. آنها خود متوجه امیالشان نیستند چون این میل ناخودآگاه از نهادشان (ID) میآید که توسط ضمیر خودآگاه سانسور میشود. به این تمایل عقدهی ادیپ گفته میشود که برگرفته از نام شخصیتی است که اشتباهاً پدرش را کشت و با مادرش، یوکاسته، خوابید، بدون اینکه بداند او مادرش است. به زعم فروید انسانها زمانی به بلوغ روانی میرسند که عقدهی ادیپ را تجربه و سپس از آن عبور کنند. کسانی که در این مرحله گیر میکنند، انواع مشکلات روانی را از خود بروز میدهند و دست آخر برای درمان به او مراجعه میکنند. اما ادوارد وسترمارک، انسانشناس و متخصص در زمینهی تابوی زنا با محارم، طور دیگری به این مسئله نگاه میکرد.
ویدئو از: The Open University
ترجمهی نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی
آنجا که پای زندانیان در میان است، هدفِ قدرتِ انضباطی سرکوب منافع و امیال آنها نیست، شکل دادن به آنها در مقام [سوژههای] بهنجار است. در اینجا بدنها در معرض خشونت بیرونی قرار نمیگیرند، [مثلاً] به همان سیاقی که قدرت پیشامدرن بدن دامیین را مثله کرد. قدرتِ قهری درونی میشود و زندانی به زندانبانِ خودش بدل میگردد. اگرچه بدن در گذشته هم پیوندی تنگاتنگ با قدرت و نظم اجتماعی داشته است، فوکو مدعی است قدرت انضباطی از این حیث اساساً پدیدهای مدرن و جدید است. برخلاف شکلهای قدیمیترِ رفتار قهرآمیز با بدن، این قدرتِ جدیدْ بدن مجرم را مثله نمیکند، بلکه آن را به شیوههایی عمیقتر و جزئینگرانهتر شکل میدهد. مجرم به معنای دقیق کلمه اهداف قدرت را از آنِ خود میکند و این اهداف به هنجاری برای مقاصد و رفتار خود او بدل میشوند. فوکو این امر را به وجهی شاعرانه تقریر میکند، آن هم با طرح این مدعا که «روح» زندانی ــ که گمان میرود اصیلترین بخش وجود اوست ــ درواقع چیزی نیست مگر معلول انقیاد بدن او:
انسانی که از او برای ما سخن میگویند و ما را به آزادسازیاش فرا میخوانند، پیشاپیش در خودش معلول انقیادی بهمراتب عمیقتر از خویش است. «روح»ی که در او ساکن است و به او هستی میدهد، خود قطعهای است در تسلطی که قدرت آن را بر بدن اعمال میکند. روح معلول و ابزار کالبدشناسی سیاسی است؛ روح زندان بدن است. (مراقبت و تنبیه)
از کتابِ «چگونه فوکو بخوانیم»
یوهانا اوکسالا
ترجمهٔ علیرضا خالقی دامغانی و نرگس ایمانی مرنی
انسانی که از او برای ما سخن میگویند و ما را به آزادسازیاش فرا میخوانند، پیشاپیش در خودش معلول انقیادی بهمراتب عمیقتر از خویش است. «روح»ی که در او ساکن است و به او هستی میدهد، خود قطعهای است در تسلطی که قدرت آن را بر بدن اعمال میکند. روح معلول و ابزار کالبدشناسی سیاسی است؛ روح زندان بدن است. (مراقبت و تنبیه)
از کتابِ «چگونه فوکو بخوانیم»
یوهانا اوکسالا
ترجمهٔ علیرضا خالقی دامغانی و نرگس ایمانی مرنی
نشر نی برگزار میکند:
خوانش رمان فارسی (رمانهای رضا براهنی در دههٔ شصت)
(حضوری)
مدرس: محمد راغب
یکشنبهها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع از ۲۶ فروردینماه
هزینهٔ دوره : ۵۰۰ هزار تومان
مهلت ثبتنام: تا ۲۱ فروردینماه
برنامهٔ جلسات:
جلسهٔ اول: رازهای سرزمین من (۱۳۶۶)
جلسهٔ دوم: بعد از عروسی چه گذشت (۱۳۶۱)
جلسهٔ سوم: چاه به چاه (۱۳۶۲)
جلسهٔ چهارم: آواز کشتگان (۱۳۶۲)
محل برگزاری: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقه پنجم
ثبت نام: negaryouneszadeh@gmail.com
نشر نی برگزار میکند:
خوانش رمان فارسی (رمانهای رضا براهنی در دههٔ شصت)
(حضوری)
مدرس: محمد راغب
یکشنبهها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع از ۲۶ فروردینماه
هزینهٔ دوره : ۵۰۰ هزار تومان
مهلت ثبتنام: تا ۲۱ فروردینماه
برنامهٔ جلسات:
جلسهٔ اول: رازهای سرزمین من (۱۳۶۶)
جلسهٔ دوم: بعد از عروسی چه گذشت (۱۳۶۱)
جلسهٔ سوم: چاه به چاه (۱۳۶۲)
جلسهٔ چهارم: آواز کشتگان (۱۳۶۲)
محل برگزاری: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقه پنجم
ثبت نام: negaryouneszadeh@gmail.com
آی... تو!
چگونه برای تو یا با تو یا از تو بگویم؟
داستانهایی را بگویم که میدانی؟ یا ساکت بمانم و بگذارمت به جایی بروی که میخواهی؟
نزدیکت میشوم. پاورچین میآیم تا بیدارت نکنم، ولی بعد، خندهام میگیرد. من که از این دنیا جز بیدار شدن تو چیزی نمیخواهم. فقط یک چیز کم دارم. خدایا فقط یک چیز. این مرد که شناورِ چشمانِ خویش است برخیزد، چشم باز کند و چیزی بگوید.
ولی دارم دروغ میگویم.
هیچ میدانی دروغگویم کردهای؟
میگویم فقط یک چیز میخواهم، ولی هزاران چیز میخواهم. دروغ میگویم، تا شاید خدا به من و تو و مادر بیچارهات رحم کند. درست است، مادرت را فراموش کردیم. برایم همۀ قصهها را گفتی، ولی نگفتی که مادرت چگونه مُرد. از مرگ پدرِ کورت برایم گفتی و اینکه چگونه دزدانه وارد جلیل شدی و در تشییع جنازهاش شرکت کردی. بالای تپۀ مشرف بر روستای دیرُالاسد ایستادی. میدیدی و دیده نمیشدی، گریه میکردی و گریه نمیکردی.
از کتابِ «دروازه خوشید»
الیاس خوری
ترجمهٔ نرگس قندیلزاده
آی... تو!
چگونه برای تو یا با تو یا از تو بگویم؟
داستانهایی را بگویم که میدانی؟ یا ساکت بمانم و بگذارمت به جایی بروی که میخواهی؟
نزدیکت میشوم. پاورچین میآیم تا بیدارت نکنم، ولی بعد، خندهام میگیرد. من که از این دنیا جز بیدار شدن تو چیزی نمیخواهم. فقط یک چیز کم دارم. خدایا فقط یک چیز. این مرد که شناورِ چشمانِ خویش است برخیزد، چشم باز کند و چیزی بگوید.
ولی دارم دروغ میگویم.
هیچ میدانی دروغگویم کردهای؟
میگویم فقط یک چیز میخواهم، ولی هزاران چیز میخواهم. دروغ میگویم، تا شاید خدا به من و تو و مادر بیچارهات رحم کند. درست است، مادرت را فراموش کردیم. برایم همۀ قصهها را گفتی، ولی نگفتی که مادرت چگونه مُرد. از مرگ پدرِ کورت برایم گفتی و اینکه چگونه دزدانه وارد جلیل شدی و در تشییع جنازهاش شرکت کردی. بالای تپۀ مشرف بر روستای دیرُالاسد ایستادی. میدیدی و دیده نمیشدی، گریه میکردی و گریه نمیکردی.
از کتابِ «دروازه خوشید»
الیاس خوری
ترجمهٔ نرگس قندیلزاده
خاطرات یک دلال هنری، اثر آمبرواز ولار، داستانهای متعددی با موضوع عدم درک مخاطبان از اثر هنری دارد. مثلاً یکی از عاشقان هنر که محو تابلوی مزرعۀ گلهای خشخاش اثر ونگوگ شده بود سرانجام یکی از آثار دتای را برای جهیزیۀ دخترش انتخاب کرد. دتای، نقاش رسمی و از شاگردان مسونیه، متخصص نقاشیهای میهندوستانه بود و آثارش در آن زمان جایگاه تثبیتشدهای برای سرمایهگذاری داشتند. البته بیستوپنج سال بعد سرانجامِ آثارش به اتاق زیرشیروانی موزۀ لوکزامبورگ کشید. اما قیمت آثار ونگوگ به بیش از ۳۰۰،۰۰۰ فرانک رسیده بود.
تعداد انگشتشماری از عاشقان هنر از نمایش آثارشان در این نگارخانۀ فرصتهای سوخته، اشتباههای بزرگ یا داوریهای کاملاً خلافِ نظر آیندگان، سر باز زدند. ازجمله میتوان به پدر تانگی اشاره کرد که مشهور است رنگفروشی خود را به نمایشگاه آثار ناشناختۀ بزرگ تبدیل کرده بود. همچنین میتوان مجموعهداری را نام برد که چنان دلبستۀ گلهای آفتابگردان ونگوگ بود که پزشکش به قصد رهانیدن او از وضعیت خطرناکِ کوفتگی نسخۀ شوکآوری برایش پیچید و فقط تهدید به فروشِ این نقاشی در شفای او کارگر افتاد. دستآخر در باب داوری همقطارهای ونگوگ دربارۀ او باید گفت که ولار ستایش گوگن یا امیل برنار را [در باب هنر ونگوگ] بیاهمیت میشمرد و بر تردیدهای ایشان تأکید میکرد. بدینترتیب او نظرات مبهم رنوار و سزان را در ردّ آثار ونگوگ مثال میآورد: «اوضاع ونگوگ حتی [از سزان] هم بدتر بود: جسورترینها هم تحمل نقاشی او را نداشتند. چطور میشد از مقاومت عامۀ مردم [در برابر پذیرش این آثار] تعجب کرد، وقتی میشد پیشروترین هنرمندهایی مثل رنوار و سزان را دید که یکی ونگوگ را بهخاطر “غرابت” آثارش سرزنش میکرد و دیگری به او میگفت: “صادقانه بگویم نقاشی تو جنونآمیز است.”»
از کتابِ «شکوه ونگوگ»
ناتالی انیک
ترجمهٔ حسن خیاطی
تعداد انگشتشماری از عاشقان هنر از نمایش آثارشان در این نگارخانۀ فرصتهای سوخته، اشتباههای بزرگ یا داوریهای کاملاً خلافِ نظر آیندگان، سر باز زدند. ازجمله میتوان به پدر تانگی اشاره کرد که مشهور است رنگفروشی خود را به نمایشگاه آثار ناشناختۀ بزرگ تبدیل کرده بود. همچنین میتوان مجموعهداری را نام برد که چنان دلبستۀ گلهای آفتابگردان ونگوگ بود که پزشکش به قصد رهانیدن او از وضعیت خطرناکِ کوفتگی نسخۀ شوکآوری برایش پیچید و فقط تهدید به فروشِ این نقاشی در شفای او کارگر افتاد. دستآخر در باب داوری همقطارهای ونگوگ دربارۀ او باید گفت که ولار ستایش گوگن یا امیل برنار را [در باب هنر ونگوگ] بیاهمیت میشمرد و بر تردیدهای ایشان تأکید میکرد. بدینترتیب او نظرات مبهم رنوار و سزان را در ردّ آثار ونگوگ مثال میآورد: «اوضاع ونگوگ حتی [از سزان] هم بدتر بود: جسورترینها هم تحمل نقاشی او را نداشتند. چطور میشد از مقاومت عامۀ مردم [در برابر پذیرش این آثار] تعجب کرد، وقتی میشد پیشروترین هنرمندهایی مثل رنوار و سزان را دید که یکی ونگوگ را بهخاطر “غرابت” آثارش سرزنش میکرد و دیگری به او میگفت: “صادقانه بگویم نقاشی تو جنونآمیز است.”»
از کتابِ «شکوه ونگوگ»
ناتالی انیک
ترجمهٔ حسن خیاطی
نمىدانى بشر چطور تحمل مىكند كه فرديتش بىرحمانه زير ديكتاتورىِ ماشينى، خرد شده و تمام عمر جزئى از صنعت، ملت و تشكيلات دولتى محسوب شود. آزادى، آزادىِ تمام و كمال در گوشهاى از تقويم منتظر است. احتمال دارد در تمام اين مدت چيز خوبى درون تاريكى جوانه زده و رشد كرده باشد.
از کتابِ «خاطرات سیلویا پلات»
ترجمهی مهسا ملک مرزبان
نمىدانى بشر چطور تحمل مىكند كه فرديتش بىرحمانه زير ديكتاتورىِ ماشينى، خرد شده و تمام عمر جزئى از صنعت، ملت و تشكيلات دولتى محسوب شود. آزادى، آزادىِ تمام و كمال در گوشهاى از تقويم منتظر است. احتمال دارد در تمام اين مدت چيز خوبى درون تاريكى جوانه زده و رشد كرده باشد.
از کتابِ «خاطرات سیلویا پلات»
ترجمهی مهسا ملک مرزبان
یک سده از نوشتههای نیچه نگذشته بود که مارکوزه از منظری متفاوت به مسئلۀ والایشزدایی پرداخت و در مورد رهاسازی غیرآزادکنندۀ انرژیهای غریزی در سرمایهداری پساجنگ نظریهپردازی کرد. آنچه مارکوزه اصطلاحاً «والایشزدایی سرکوبگرانه» مینامد، در چارچوب نظام سلطه و استثمار سرمایهدارانه و «نیازهای کاذب» [ای که میآفریند] رخ میدهد، یعنی زمانی که فناوری نیازهای ضروری را برآورده میکند و میل بالکل درون یک فرهنگ کالایی، یعنی همان فرهنگ طبقۀ متوسطِ در حال رشد، ادغام میشود. ویژگی این نوع سامان عبارت است از وفور لذت، از آن میان، لذت حاصل از کاهش چشمگیر سختگیریهای مربوط به سکسوالیته (هر چه محققکردن میل راحتتر، نیاز به والایش کمتر)، اما نه لذت حاصل از رهایی. بهجای آنکه امرونهیهای اجتماعی و اقتصادی مستقیماً با انرژیهای غریزی مخالفت بورزند و آنها را بهشدت سرکوب و والایش کنند، اینک تولید و بازاریابیِ سرمایهدارانه همین انرژیهای غریزی را به خدمت خود درمیآورند. وقتی لذت، و خاصه سکسوالیته، با بندبند فرهنگ سرمایهداری میآمیزد، آنتاگونیسم دیرین میان اصل لذت و اصل واقعیت هم آرامآرام مضمحل میشود. لذت بهجای آنکه بر ضد کار شاق و استثمار نیروی کار طغیان کند و آنها را به مبارزه بطلبد، بدل میشود به آلت دست سرمایهداری برای تولید انقیاد.
از کتابِ «اقتدارگرایی»
سه کاوش در نظریۀ انتقادی
وندی براون، پیتر ای. گردن، ماکس پنسکی
ترجمۀ نرگس ایمانی مرنی، سعید اسماعیلی، صالح نجفی
یک سده از نوشتههای نیچه نگذشته بود که مارکوزه از منظری متفاوت به مسئلۀ والایشزدایی پرداخت و در مورد رهاسازی غیرآزادکنندۀ انرژیهای غریزی در سرمایهداری پساجنگ نظریهپردازی کرد. آنچه مارکوزه اصطلاحاً «والایشزدایی سرکوبگرانه» مینامد، در چارچوب نظام سلطه و استثمار سرمایهدارانه و «نیازهای کاذب» [ای که میآفریند] رخ میدهد، یعنی زمانی که فناوری نیازهای ضروری را برآورده میکند و میل بالکل درون یک فرهنگ کالایی، یعنی همان فرهنگ طبقۀ متوسطِ در حال رشد، ادغام میشود. ویژگی این نوع سامان عبارت است از وفور لذت، از آن میان، لذت حاصل از کاهش چشمگیر سختگیریهای مربوط به سکسوالیته (هر چه محققکردن میل راحتتر، نیاز به والایش کمتر)، اما نه لذت حاصل از رهایی. بهجای آنکه امرونهیهای اجتماعی و اقتصادی مستقیماً با انرژیهای غریزی مخالفت بورزند و آنها را بهشدت سرکوب و والایش کنند، اینک تولید و بازاریابیِ سرمایهدارانه همین انرژیهای غریزی را به خدمت خود درمیآورند. وقتی لذت، و خاصه سکسوالیته، با بندبند فرهنگ سرمایهداری میآمیزد، آنتاگونیسم دیرین میان اصل لذت و اصل واقعیت هم آرامآرام مضمحل میشود. لذت بهجای آنکه بر ضد کار شاق و استثمار نیروی کار طغیان کند و آنها را به مبارزه بطلبد، بدل میشود به آلت دست سرمایهداری برای تولید انقیاد.
از کتابِ «اقتدارگرایی»
سه کاوش در نظریۀ انتقادی
وندی براون، پیتر ای. گردن، ماکس پنسکی
ترجمۀ نرگس ایمانی مرنی، سعید اسماعیلی، صالح نجفی
به رغم آغازِ روند اصلاحات از ۱۸۶۰، رژیم امپراتوری دوم به مشی غیرلیبرالی خود ادامه داد تا آنکه اصلاحات همهجانبۀ قانون اساسی در ۱۸۶۹ از راه رسید. حکایت مکررِ معضلات فزایندۀ سیاسی، تشدید مخالفتها، همراه با فرسودگی و بیتصمیمیِ روزافزونِ امپراتور و وزرای کِبار گویی به صدای بلند از سقوط محتوم رژیم سخن میگفت. با این همه، چنین رویکردی به معنای تغافل از مشکلات واقعیِ منبعث از تغییر موضع رژیم در زمانهای است که شخص اول (یا رجال) مملکت بر آن شد (شدند) تا خود را با اوضاع و احوالِ جدید سیاسی تطبیق دهد (دهند). آیا اصلاحاتی که به آزادی فعالیت سیاسی و تضمین حق اعتصاب منجر میگردد و از همین رهگذر نور امید و مطالبۀ تحولات افزونتر را روشن نگاه میدارد، تلنگری است که زمینهساز سقوط نظام میشود یا، با کاهش نارضایتیها، به تقویت موضع آن یاری میرساند؟ مشکلاتی که اینک گریبانگیر روسیۀ پساکمونیست شده بهروشنی گویای معضلاتی است که در پی تغییر وضع از نظام سیاسی خودکامه به دموکراتیک عارض میگردد.
از کتابِ «ناپلئون سوم و امپراتوری دوم»
راجر پرایس
ترجمۀ بابک محقق
از مجموعۀ کارگاه تاریخ
به رغم آغازِ روند اصلاحات از ۱۸۶۰، رژیم امپراتوری دوم به مشی غیرلیبرالی خود ادامه داد تا آنکه اصلاحات همهجانبۀ قانون اساسی در ۱۸۶۹ از راه رسید. حکایت مکررِ معضلات فزایندۀ سیاسی، تشدید مخالفتها، همراه با فرسودگی و بیتصمیمیِ روزافزونِ امپراتور و وزرای کِبار گویی به صدای بلند از سقوط محتوم رژیم سخن میگفت. با این همه، چنین رویکردی به معنای تغافل از مشکلات واقعیِ منبعث از تغییر موضع رژیم در زمانهای است که شخص اول (یا رجال) مملکت بر آن شد (شدند) تا خود را با اوضاع و احوالِ جدید سیاسی تطبیق دهد (دهند). آیا اصلاحاتی که به آزادی فعالیت سیاسی و تضمین حق اعتصاب منجر میگردد و از همین رهگذر نور امید و مطالبۀ تحولات افزونتر را روشن نگاه میدارد، تلنگری است که زمینهساز سقوط نظام میشود یا، با کاهش نارضایتیها، به تقویت موضع آن یاری میرساند؟ مشکلاتی که اینک گریبانگیر روسیۀ پساکمونیست شده بهروشنی گویای معضلاتی است که در پی تغییر وضع از نظام سیاسی خودکامه به دموکراتیک عارض میگردد.
از کتابِ «ناپلئون سوم و امپراتوری دوم»
راجر پرایس
ترجمۀ بابک محقق
از مجموعۀ کارگاه تاریخ
کتابهای وسیوس وُنگ دربارهی اصول طراحی، از کتابهای کلاسیک آموزش هنر و طراحی در سراسر دنیا بهشمار میرود. در این کتاب، وُنگ مطالب سه کتاب دیگر خود را در یک کتاب جامع دربارهی اصول و مبانی عملی طراحی، گرد آورده است.
کتاب که به سه بخش تقسیم شده است:
• اصول و مبانی طراحی را با تأکید بر فرمهای مسطح و انتزاعی شرح میدهد.
• چگونگی خلق فرمها را با تمرکز روی جنبههای بازنماییشده نشان میدهد و فرهنگ معلومات بصری طراح را گستردهتر میکند.
• چگونگی استفاده از خط و سطح را برای ساخت اشیای خودایستا در جهان واقعی شرح میدهد.
توضیح اصول طراحی دوبعدی و سهبعدی با جدیدترین مطالب در مورد گرافیک رایانهای تلفیق شده است. وُنگ ابتدا وسایل و نرمافزارهای مناسب با احتیاجات طراح را معرفی میکند و سپس نحوهی استفاده از رایانه را برای پیادهکردن اصول طراحی مورد گفتگو در باقی کتاب شرح میدهد.
«اصول فرم و طرح»
وسیوس ونگ
ترجمهی آزاده بیداربخت و نسترن لواسانی
کتابهای وسیوس وُنگ دربارهی اصول طراحی، از کتابهای کلاسیک آموزش هنر و طراحی در سراسر دنیا بهشمار میرود. در این کتاب، وُنگ مطالب سه کتاب دیگر خود را در یک کتاب جامع دربارهی اصول و مبانی عملی طراحی، گرد آورده است.
کتاب که به سه بخش تقسیم شده است:
• اصول و مبانی طراحی را با تأکید بر فرمهای مسطح و انتزاعی شرح میدهد.
• چگونگی خلق فرمها را با تمرکز روی جنبههای بازنماییشده نشان میدهد و فرهنگ معلومات بصری طراح را گستردهتر میکند.
• چگونگی استفاده از خط و سطح را برای ساخت اشیای خودایستا در جهان واقعی شرح میدهد.
توضیح اصول طراحی دوبعدی و سهبعدی با جدیدترین مطالب در مورد گرافیک رایانهای تلفیق شده است. وُنگ ابتدا وسایل و نرمافزارهای مناسب با احتیاجات طراح را معرفی میکند و سپس نحوهی استفاده از رایانه را برای پیادهکردن اصول طراحی مورد گفتگو در باقی کتاب شرح میدهد.
«اصول فرم و طرح»
وسیوس ونگ
ترجمهی آزاده بیداربخت و نسترن لواسانی
جنبشهای انقلابی به نیرویی تودهوار نیاز دارند تا به موفقیت دست یابند، اما بسیج چنین نیرویی بدون توانایی رهبران در ترغیب تودهها و بدون امیدهای واهی و وعدههای غیر عملی با آنان امکانپذیر نیست. از همین رو، پیروزی انقلاب صرفاً میتواند موفقیتی ظاهری باشد که از همان آغاز با تضاد زاده میشود. جنبشهای انقلابی فقط به این معنا میتوانند با موفقیت همراه باشند که ارادۀ خود را به جامعه تحمیل کنند، اما همواره آنجا شکست میخورند که قادر به تحقق وعدهها و انتظارها نیستند، وعدهها و امیدهایی که عنصر ضروری و حیاتی نیرویی است که بدون آن جنبشی انقلابی به نتیجه نمیرسید. تاکنون هیچ انقلابی پیروز نشده است که از همان لحظۀ پیروزی، با ناامیدی و سرخوردگی دردناکِ همراهان انقلاب همراه نبوده باشد.
از کتابِ «رویارویی با پاسداران مطلقگرایی»
جهان اندیشگی لِشک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد
جنبشهای انقلابی به نیرویی تودهوار نیاز دارند تا به موفقیت دست یابند، اما بسیج چنین نیرویی بدون توانایی رهبران در ترغیب تودهها و بدون امیدهای واهی و وعدههای غیر عملی با آنان امکانپذیر نیست. از همین رو، پیروزی انقلاب صرفاً میتواند موفقیتی ظاهری باشد که از همان آغاز با تضاد زاده میشود. جنبشهای انقلابی فقط به این معنا میتوانند با موفقیت همراه باشند که ارادۀ خود را به جامعه تحمیل کنند، اما همواره آنجا شکست میخورند که قادر به تحقق وعدهها و انتظارها نیستند، وعدهها و امیدهایی که عنصر ضروری و حیاتی نیرویی است که بدون آن جنبشی انقلابی به نتیجه نمیرسید. تاکنون هیچ انقلابی پیروز نشده است که از همان لحظۀ پیروزی، با ناامیدی و سرخوردگی دردناکِ همراهان انقلاب همراه نبوده باشد.
از کتابِ «رویارویی با پاسداران مطلقگرایی»
جهان اندیشگی لِشک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد
❤1
چون تصمیمگیری برای برخی افراد فوقالعاده دشوار و دردناک است، غیرمنتظره نیست که فرد بهدنبال شیوههایی برای احتراز از تصمیمگیری باشد. آشکارترین شیوه تعلل است و هر درمانگری، بیمارانی دارد که معذب و مردد، جلوی دروازهٔ تصمیم قدم میزنند. ولی شیوههای نامحسوستری هم برای کنارآمدن با رنج درونی تصمیمگیری وجود دارد، شیوههایی که اجازه میدهند فرد تصمیم بگیرد ولی تصمیمگیریاش را از چشم خودش نیز پنهان کند. گذشته از هر چیز، این فرایند تصمیم است که دردناک است، نه محتوای آن؛ و اگر فرد بتواند بدون آگاهٔ به آنچه انجام میدهد، تصمیم بگیرد، چه بهتر از این! من به این پرسش که چرا تصمیمگیری دشوار است پاسخ دادم: بر چشمپوشی، اضطراب و احساس گناه ملازم با تصمیمگیری تأکید کردم. برای کاستن از آگاهی و رنج تصمیم، فرد باید دفاعهایی در برابر این تهدیدات برافرازد: میتواند با تحریف شقها از چشمپوشی احتراز کند و یا با مقررکردن اینکه فرد یا چیز دیگری بهجایش تصمیم بگیرد، از اضطراب اگزیستانسیال دوری کند.
از کتابِ «رواندرمانی اگزیستانسیال»
اروین یالوم
ترجمهٔ سپیده حبیب
از کتابِ «رواندرمانی اگزیستانسیال»
اروین یالوم
ترجمهٔ سپیده حبیب
معرفی کتاب «دریدا در متن»؛ نوشتهی عبدالکریم رشیدیان در روزنامهی هممیهن
خوانش فوقپیشرفتهی دریدا
«دریدا در متن» پیشنهادی تازه برای مواجهه غیرتصادفی با افکار یک فیلسوف
خوانش فوقپیشرفتهی دریدا
«دریدا در متن» پیشنهادی تازه برای مواجهه غیرتصادفی با افکار یک فیلسوف