‌
‌بیایید از لاطائلات ماورای طبیعی دست برداریم
آن هم هنگامی که موضوع سراپا روشن و بسان مشتی بر دهان است.
ویتگنشتاین

جروبحثی بنیادین در باب فلسفه، که دو قهرمان ما خود را مسئول آتیهٔ آن می‌دانستند؛ تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی میان دو حریف؛ عقدهٔ یکی نسبت به دیگری، که این دیگری یکسرهٔ دلباختهٔ خویش است؛ شیوهٔ بیانِ عنان‌گسیختهٔ هر دو تن، و رابطهٔ پیچیدهٔ هر کدام با پدر معنوی‌شان، راس ــ این‌ها را درهم آمیزید و همه را در پاتیل اتاق شماره سه بریزید و می‌بینید که بروز انفجاری بزرگ گریزناپذیر بود. سیخ بخاری بهانه‌ای بیش نبود. در این هیچ تردید نیست. در ضمن باید پیوسته به خود یادآور شویم که هر دو حریف استثنائی بودند ــ یکی سراپا انسان، دیگری نه آن چنان انسان.
به‌هرحال این پرسش هنوز برجاست که روایت پوپر از آن جلسه راست بود، یا دروغ می‌گفت؟

از کتابِ ‌«‌ویتگنشتاین ـ پوپر»
و ماجرای سیخ بخاری
ده دقیقه جدل میان دو فیلسوف بزرگ
دیوید ادموندز و جان آیدینو
ترجمهٔ حسن کامشاد

‌‌
‌در دست انتشار
«‌انسان منقسم»
برزخ به لحاظ روانکاوی (به انضمام تحلیلی از اهل هوا)
کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار

این کتاب، که همچون دیگر آثار مؤلفان تقرّب فرویدی‌ـ‌لکانی خود را حفظ کرده، ضمن سراب دانستن افسانۀ «انسان کامل» به ذات برزخی آدمی یا شکاف و انفکاکی می‌پردازد که اقتضای وجود اوست. سپس، مواضع روانشناسی من نفسانی و روانشناسی خویشتنِ خویش را مورد مداقه قرار می‌دهد تا اساس سست و جزمی آن‌ها را به لحاظ ذات منقسم انسان برملا سازد. مؤلفان، که ناملایمات نفسانی را متّکی بر اختفاء و فرار فرد از برزخ باطنی خود می‌دانند، نشان می‌دهند که سایه افکندن حیث خیالی بر ساحت ترمیزی آدمیان چگونه موجبات درد و رنج نفسانی آنان را فراهم می‌آورد. در ادامه، پایه‌های لازم را جهت درک و فهم پدیدار «همزاد» به دست می‌دهند و به آیین «اهل هوا» در جنوب ایران نظر می‌کنند. آخرین بخش به اساطیر به‎‌ ‌عنوان یکی از بارزترین مظاهر برزخ انسان اختصاص دارد و نسبت و رابطۀ آدمیان را به لحاظ «سرنوشت» مدّ نظر قرار می‌دهد.

‌
‌منتشر شد
«فیلسوفان بزرگ یونان باستان و قرون وسطا»
لوچانو دِکرشِنتزو
ترجمهٔ عباس باقری

‌از شوخی‌های زنون تا جدّیت آکویناس: تاریخ فلسفه به طعم لبخند!
این کتاب مجموعه‌ای است از سه‌گانهٔ فلسفی لوچانو دِکرِشِنتزو در یک مجلد که خواننده را به ملاقاتی روشنگرانه با فیلسوفان یونان باستان (پیشاسقراطیان و پساسقراطیان) و اندیشمندان قرون وسطا می‌برد. او با زبانی خودمانی، شیرین و طنزآلود مهم‌ترین دوره‌های فلسفهٔ یونان و قرون وسطا را روایت می‌کند. بنابراین، اگر تا به حال مرسوم بوده که فلسفه فقط مخصوص آدم‌های خیلی جدّی و حرف‌های قلمبه‌سلمبه باشد، این کتاب همهٔ آن تصورات را باطل می‌کند. هنر دکرشنتزو کنار زدنِ اصطلاحات پیچیده و روایت‌های کسل‌کننده است و ثابت می‌کند فلسفه می‌تواند چقدر جذاب و حتی خنده‌دار باشد! و البته، در این میان، طعنه‌ای جانانه هم به متخصصان فلسفه می‌زند و از آن‌ها گلایه می‌کند که گویی «همگی به‌عمد تصمیم گرفته‌اند کاری کنند که جوانان زیاد از فلسفه سر در نیاورند!»

‌
منتشر شد
«علم منطق»
جلد نخست: آموزهٔ هستی
جلد دوم: آموزهٔ ذات
جلد سوم: آموزهٔ مفهوم

علم منطق بنیادی‌ترین اثرِ گئورگ ویلهلم فریدریش هگل و، در حقیقت، مبنای کل نظامِ فلسفیِ اوست. این اثر را از حیثِ دامنه و ژرفا با پارمنیدس افلاطون، متافیزیک و ارگانونِ ارسطو، نقد عقل محض کانت و پژوهش‌های منطقی هوسرل مقایسه کرده‌اند. هگل در این اثر در واقع سنت منطقی‌ـ‌متافیزیکیِ مغرب‌زمین را به تحقق و تمامیت نهایی‌اش می‌رسانَد. از دیدگاه او، «منطق» و «متافیزیک» نه دو علم یا رشتهٔ فلسفی جداگانه، بلکه ضرورتاً علمی واحد و یگانه‌اند، زیرا هگل اثبات می‌کند که میان «روش» و «موضوع» تمایزی از آن قسم که از دکارت به این سو فلسفه را به خود مشغول داشته بود وجود ندارد. از این رو، در علمِ منطق با مباحث صرفاً منطقی ــ از قبیل آنچه در کتبِ منطقِ صوری تعلیم داده می‌شود ــ سروکار نداریم. در عوض، در آنچه هگل «قلمروِ سایه‌ها»، «قلمروِ ذاتیت‌های بسیط»، «قلمروِ تعین‌های محضِ اندیشه» می‌نامد، به نظاره‌ٔ حرکت و بسطِ خود اندیشه‌ورزی (Denken)، حرکت و بسط نفس‌الامر (die Sache)، می‌نشینیم: هستی، نیستی، شدن، کمیت، کوانتوم، وحدت، کثرت...

▫️بخشی از کتاب

‌
‌فراسوى رشد اقتصادى يكى از منابع آموزشى توسعه‌ی پايدار است كه به همت بانک جهانى منتشر شده است. اين اثر چارچوب فكرى مفيدى براى انديشيدن به مفاهيم و شاخص‌‏هاى توسعه، امكان سنجش آن و راهبردهاى عبور از رشد اقتصادى به سوى توسعه‌ی پايدار عرضه مى‌‏كند. نويسنده با استفاده از رهيافتى بين‌‏رشته‌‏اى در طرح مباحث مربوط به توسعه، رشد اقتصادى، نوسازى اجتماعى و تحليل اين امور، روابط پيچيده ميان جنبه‏‌هاى مختلف توسعه، ازجمله رشد جمعيت، رشد اقتصادى، بهبود و پيشرفت بهداشت و آموزش، شهرنشينى، جهانى‏‌شدن، مسائل محيط زيست، فقر، نابرابرى درآمدها، دگرگونى‏‌هاى اجتماعى و سياسى را تبيين مى‏‌كند.
مطالعه‌ی اين كتاب به پژوهشگران، انديشمندان، كارشناسان برنام‌ه‏ريزى، اقتصاددانان، و علاقه‏‌مندان به يادگيرى و تفكر در مفاهيم و شاخص‌‏هاى بنيادى توسعه كمک مى‏‌كند تا به درک معتبرى از مفاهيم نظرى توسعه‌ی پايدار، نوسازى اجتماعى، و تشخيص جايگاه ايران در فرايند توسعه‌ی اقتصادى و اجتماعى نسبت به ساير كشورها دست يابند.

«فراسوی رشد اقتصادی»
پیش درآمدی بر توسعهٔ پایدار
تاتیانا سوبوتینا
ترجمهٔ محمدرضا سرکار آرانی و عباس معدن‌دار آرانی

‌منتشر شده در مجموعهٔ در اقلیم هنر
زیر نظر امیر مازیار

۱. «اکتشاف هنر اسلامی»
پژوهشگران، مجموعه‌داران، مجموعه‌ها
استیون ورنوا
ترجمهٔ ولی‌الله کاووسی
▫️بخشی از کتاب

۲. «کاخ مدحت‌سرایی و شاه‌میوه‌های روزگار»
الگوهای توصیفی در جنات عدنِ عبدی‌بیگ شیرازی
پال ای. لزنسکی
ترجمهٔ مژده مخلصی
▫️بخشی از کتاب

۳. «قاب بستن نگاه خیره در کاخ‌های عثمانی، صفوی و گورکانی»
گلرو نجیب اغلو
ترجمهٔ نسترن نجاتی
▫️بخشی از کتاب

‌
‌رابطه با مرگ خودم به معنای شناخت یا تجربه نیست. حتی اگر فقط به معنای دلشوره و پیش‌آگاهی باشد. کسی به آن آگاهی ندارد، کسی نمی‌تواند شاهد نیست شدنِ خود باشد (با فرض این‌که مرگ در حکم نیست شدن باشد) ــ و این امر فقط به این دلیل نیست که نیستی نمی‌تواند خود را به عنوان رخدادِ قابل‌مضمون‌سازی ارائه دهد (اپیکور را به یاد آورید: «اگر تو هستی، مرگ نیست؛ اگر مرگ هست، تو نیستی»). رابطۀ من با مرگ خودم قسمی نا ـ شناخت از خودِ مردن است، نا ـ شناختی که با این حال به منزلۀ فقدان رابطه نیست. آیا می‌توان این رابطه را توصیف کرد؟
آنچه زبانْ مرگ می‌نامدش ــ و به منزلۀ پایان فرد درک می‌شود ــ پیشامدی نیز هست که به خودِ من قابل‌انتقال است، انتقالی که مکانیکی نیست، بلکه به طرح و تمهید  یا درهم‌تنیدگیِ خودِ ـ من تعلق دارد، و جریانِ دیرندِ مختصِ من را قطع می‌کند یا گرهی در آن می‌اندازد چنان که گویی زمانِ دیرندِ من طولانی می‌شود.

از کتابِ «خدا، مرگ و زمان»
گردآوری، پانوشت‌ها و پی‌گفتار از ژاک رولان
امانوئل لویناس
ترجمهٔ احسان قاسم‌خانی

‌
‌وقتی که انسان پیر می‌شود، آشکارا و بدون تردید درمی‌یابد که مرگ نزدیک است. اما اگر فرد در طول عمر بلندش هنوز درنیافته باشد که مرگ موضوع مهمی نیست، به‌واقع فرد بداقبالی است. در این‌جا دو امکان در کار است: یا مرگ روح انسان را به طور کامل از میان می‌برد، که در آن صورت قابل‌اعتنا نیست؛ یا روح را به جایگاه حیات جاودانه می‌رساند ــ که در آن صورت در رسیدن آن بسیار مطلوب است. هیچ شق سومی در کار نیست. در آن صورت اگر پس از مرگ، من یکسره [به نحوی سلبی] از هرگونه رنج و اندوهی پیراسته باشم یا حتی به نحوی ایجابی از شادی بهره‌مند باشم، آن وقت مطلقاً‌ هیچ دلیلی برای ترسیدن ندارم.
علاوه بر آن، حتی جوان‌ترین افراد هم نباید شتابزده گمان کنند که تا شامگاه زنده خواهند ماند! حقیقتاً جوانان در عمل بیش از افراد سالخورده در معرض مرگ‌های تصادفی‌اند: ایشان آسان‌تر بیمار می‌شوند، بیماری‌شان شدیدتر است، و دوران نقاهت‌شان دردناک‌تر است. از این روست که شمار اندکی از ایشان به دوران پیری می‌رسند.

از کتابِ «دربارهٔ پیری»
مجموعه مقالات فلسفی
ترجمهٔ آرش نراقی

‌
‌آسیب‌شناسی دانشی است درباره‌ی پیشنهادِ رهنمود یا تجویز بر پایه‌ی شناخت یا معاینه‌ی پدیده‌ها برای یافتن راه بهبود و درمان. از این‌رو آسیب‌شناسی می‌باید بخش بزرگی از دانش سیاست را دربر گیرد. اما در دانشِ سیاسیِ امروز، روی‌هم‌رفته، پیوند دانش و پژوهش با نیازها و خواسته‌ها و ارزش‌های ما به‌دست فراموشی سپرده شده و در نتیجه پیوند میان دانشِ سیاست و زندگی سیاسی از هم گسیخته شده است. در فلسفه یا دانش سیاسی دیرین، معنای حکمتِ سیاست، به عنوان دانش، در پیوند آن با زندگیِ سیاسیِ بهتر و آرمان‌های انسانی نهفته بود، اما با علمی و اثباتی‌شدن سیاست به عنوان دانشی تجربی، فلسفه و هدف آن گم شد و دانشِ سیاست به پژوهش تجربی صرف و بی‌علاقه به زندگی عملی و آرمان‌های انسانی بدل شد…
از دیدگاه سیاست، به عنوان دانشِ آسیب‌شناسی، هرگونه معاینه و یا گفت‌وگویی از «آنچه هست» باید ابزار و مقدمه‌ای باشد برای گفت‌وگو از «آنچه باید باشد». دانش سیاسی آسیب‌شناس و چاره‌اندیش است و معاینات تجربی یا علمی را در راه ازمیان‌برداشتن آسیب‌های جامعه به‌کار می‌برد.

«از این‌جا تا ناکجا»
دیباچه‌ای بر آسیب‌شناسی سیاسی
حسین بشیریه

‌
‌همان‌طور که روسو پی برده بود، هیچ نظام سرکوبگری نگران رفاه حال سرکوب‌شدگان نیست؛ هرچه وضع سرکوب‌شدگان فلاکت‌بارتر باشد یوغ سرکوب آسان‌تر بر گُرده‌شان خواهد نشست.
از همین حالا می‌توان تصور کرد یک رژیم دیکتاتور دیوان‌سالار چه نوع جو اخلاقی‌ای به وجود خواهد آورد. تنها هدف نظام سرمایه‌داری سوءاستفاده از کار تولیدی است؛ نظام سرمایه‌داری جز در مورد تلاش کارگران برای آزادی در تمامی زمینه‌های فعالیت برای خلاقیت، پژوهش آزاد، ابداع و نبوغ به افراد آزادی کامل داده است. از طرف دیگر، دستگاه دیوان‌سالاری که هرگونه زیرکی و نبوغ را طرد می‌کند ذاتاً میل به تجمیع قدرت در خود دارد، لذا این دستگاه هر عنصر ارزشمندی را که از یک رژیم بورژوا به جا مانده باشد تهدید به نابودی می‌کند. در چنین فضایی به جای تضارب آراءِ مخالف، در همۀ موضوعاتْ باوری رسمی حاکم می‌گردد که هیچ‌کس قدرت سرپیچی از آن را نخواهد داشت.

از کتابِ «آزادی و سرکوب»
سیمون وی
ترجمهٔ بهزاد حسین‌زاده

‌
‌نوشتار و تفاوت مجموعه‌ای از نخستین مقالات دریدا است که در سال ۱۹۶۷ منتشر شد و در میان آثار او جایگاهی ممتاز دارد. دریدا در هریک از این مقالات، که نوعی سکوی پرتاب شمرده می‌شوند، بعضی درون‌مایه‌های بنیادی و روش‌های کلیدی اندیشمندان بزرگ عصر خویش (روسه، فوکو، ژابس، هوسرل، هایدگر، لویناس، ارتو، فروید، باتای، لوی استروس و …) را مورد سنجش قرار می‌دهد. از خلال این سنجش، خطوط و عناصر شکل‌دهنده‌ی فضای اندیشهٔ دریدایی اندک‌اندک چهره می‌نمایند تا در آثار بعدی او سیمای مشخص‌تری پیدا کنند. تنوع، غنا و اهمیت مسائل مطرح‌شده، شیوهٔ پرسش‌گری و نقد دریدا در این جستارها تولد اندیشمندی را بشارت می‌داد که برای ماندن آمده بود و تأثیر انکارناپذیرش بر اقلیم فلسفی زمانه‌اش گواه آن بوده است.

نوشتار و تفاوت؛ ژاک دریدا؛ ترجمهٔ عبدالکریم رشیدیان
اثر شایستهٔ تقدیر در سی‌و‌پنجمین دورهٔ کتاب سال، بخش فلسفهٔ غرب (۱۳۹۶)

‌
‌داشت يكى از آن لحظه‌هاى نادر زندگى را از سر مى‌گذراند كه در آن به حقيقت عادى و رايجى پى مى‌بريم كه متفاوت است با آنچه تصور مى‌كنيم، همان‌طور كه منظرهٔ آب‌ها بر زمين متفاوت است با سرابى كه براى خنك كردن لب تشنه‌مان به كار نمى‌آيد. «همه بايد بميريم» حقيقتى است عادى، اما همين حقيقت اگر ناگهان تبديل شود به «من بايد بميرم... و خيلى هم زود»، آن‌گاه مرگ بر ما چنگ مى‌اندازد، آن هم با پنجه‌هايى بى‌رحم! بعد شايد بيايد و ما را در آغوش گيرد، مانند مادرمان، و آخرين لحظه نگاه مبهم خاكى‌مان شايد شبيه اولين لحظه باشد. آقاى كازابن گويى ناگهان خود را بر سكوى رودخانه‌اى تاريك مى‌ديد و صداى پارو را در آب مى‌‏شنيد كه نزديك مى‌شد، اما شكل‌‏ها را تشخيص نمى‌داد و فقط منتظر بود او را فرابخوانند. در چنين لحظه‌هايى، ذهن مسيرى را كه يك عمر پيموده است تغيير نمى‌دهد، بلكه آن را در خيال ادامه مى‌دهد تا برسد به آن‌سوى مرگ، و بعد به گذشته چشم مى‌دوزد... شايد با آرامش آسمانى خيرخواهانه، شايد هم با اضطراب‌‏هاى حقير خودمحورانه.

از رمانِ «میدل مارچ»
داستان یک شهر
جورج الیوت
ترجمهٔ رضا رضایی