‌
منتشر شد
تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی (دوره پنج جلدی)
ناصرالدین پروین

نخستین جرقه‌های روزنامه‌نگاری فارسی در حدود سال ۹۷۰ خورشیدی با انتشار خبرنامه‌های دست‌نویس دربار اکبرشاه گورکانی در هند زده شد، خبرنامه‌هایی که در صدها نسخه به سراسر امپراتوری فرستاده می‌شدند و چند قرن دوام یافتند. در زمستان ۱۱۵۸ خورشیدی، زبان فارسی بار دیگر در هند به عرصه روزنامه‌های چاپی راه یافت و شصت سال دوام آورد، بی ‌آن‌که هیچ فارسی‌زبانی در انتشار آن‌ها نقشی داشته باشد. تا آن‌که به فرمان عباس‌میرزا قاجار، میرزا صالح شیرازی در لندن فن چاپ و روزنامه‌نگاری آموخت و در اردیبهشت ۱۲۱۵ نخستین روزنامه ایران را با نام کاغذ اخبار منتشر کرد؛ این سرآغاز دوره‌ای بود از روزنامه‌نگاری دولتی در کشوری که برخلاف همسایگانش روزنامه‌نگاری را خود بنیان گذاشت.

مجلد ۱ (۴۳۸ صفحه)
مجلد نخست (گام‌های نخست) مربوط به ۱۱۶ سالِ نخست این مسیر است و دوره پادشاهی محمدشاه و ناصرالدین‌شاه قاجار را در بر می‌گیرد. در این بازه، دست‌کم ۷۸ روزنامه و مجله فارسی، یا نشریاتی که بخشی به زبان فارسی داشتند، در سه قاره جهان منتشر شدند و سندی است از آغازِ راهی که تا امروز ادامه یافته است.

مجلد ۲ (۵۳۱ صفحه)
مجلد دوم (تجدد سیاسی) مربوط به دورۀ مذکور است. در این دوره، دست‌کم ۲۰۸ عنوان روزنامه و مجله به زبان فارسی منتشر شد و فقط هشت نشریه فارسی‌زبان بیرون از ایران فعالیت داشتند. این مجلد سیمای پرجنب‌وجوشی از جامعه‌ای را بازمی‌تاباند که، در آن، قلم و اندیشه به میدان نبردِ سیاست و آزادی بدل شده بود.

مجلد ۳ (۷۸۷ صفحه)
مجلد سوم (تندباد و موج‌خیز حادثه) مربوط به دوران مذکور است، در این برهه، ۶۳۸ عنوان روزنامه و مجله فارسی، یا دارای بخش فارسی، در چهار قاره انتشار یافت که از میان آن‌ها ۸۹ عنوان بیرون از ایران منتشر می‌شد و فارسی‌زبانان در افغانستان و فرارود نیز در این عرصه نقشی چشمگیر داشتند. این مجلد روایتی است از ایستادگیِ اندیشه و مطبوعات در میانۀ طوفان.

مجلد ۴ (۶۵۲ صفحه)
مجلد چهارم (نوخودکامگی) تصویری است از دورانی که سانسور و نظارت در اوج بود، اما جوهر روزنامه‌نگاری فارسی، با همهٔ دشواری‌ها، به حیات خود ادامه داد.

مجلد ۵ (۸۵۶ صفحه)
«سال‌های توفانزا» نامی است که بر پنجمین جلد از تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی نهاده‌ایم. سخن از دوازده سال و اندی است که از اشغال ایران به دست بیگانگان می‌آغازد و به کودتا می‌انجامد. در این میان، چه فریادها که از گلوی مبارزان برخاست و در گلوها شکست.

به گواه تاریخ‌نامه‌های دوران سلطنت شاه عباس، قهوه‌خانه‌ها بخشی از برنامۀ ساخت‌وسازِ چهارباغ، گردشگاه معروف اصفهان، بودند. میرزا بیگ جُنابدی در کتاب روضة الصفویه گزارش می‌دهد که «میخانه‌ها و قهوه‌خانه‌ها جهت معاشران میخواره و افیونیان بی‌سرمایه در آن خیابان مهیا بود». در روایت جلال‌الدین منجم یزدی از احداث چهارباغ نیز به قهوه‌خانه‌ها اشاره شده است. طبق گزارش وی، شاه عباس در دوازدهم رجب ۱۰۱۱ق/۲۶ دسامبر ۱۶۰۲م، پس از اتمام ساخت چهارباغ، شب را در قهوه‌خانه گذراند و در آن‌جا شعری سرود که ماده‌تاریخی دال بر سال پایان ساخت یکی از تکایای درویشان و صوفیان در چهارباغ را داشت. چندین سفرنامۀ اروپایی نیز از میعادگاه‌هایی برای نوشیدن قهوه در خیابان چهارباغ نوشته‌اند.
چهارباغ، یا خیابان چهارباغ، محور اصلی توسعۀ شهری در حومۀ جنوبی اصفهان در عصر صفوی بود. این گردشگاه مشجّر، با طول حدود چهار کیلومتر و عرض حدود چهل‌و‌هفت متر، از یکی از دروازه‌های شهر قدیم (دروازه دولت) تا باغ هزارجریب در دامنۀ کوه صفه در جبهۀ جنوبیِ زاینده‌رود، امتداد داشت. پل الله‌وردی‌خان (یا سی‌وسه پل) بخش‌های شمالی و جنوبی خیابان را، که در دو سوی زاینده‌رود قرار داشتند، به هم وصل می‌کرد. چهارباغ همچون «باغ طویلی» طراحی شده بود که چهار ردیف درخت چنار بر فرازش قد برافراشته بود، حوض‌ها و باغچه‌های گل آن را پوشانده بود و در حاشیه‌اش عمارت‌هایی فاخر و مزیّن قرار داشتند که به باغ‌هایی با طرح‌ها و کارکردهای متنوع راه می‌بردند.

از کتابِ «قهوه‌خانه‌های اصفهان»
زندگی شهری، معماری و عرصهٔ عمومی در ایران صفوی
فرشید امامی، نیلوفر لاری
از مجموعهٔ در اقلیم هنر
دبیر مجموعه: امیر مازیار

‌
‌به هر روی مهم است در ذهن داشته باشیم که از نظر کانت، انگیزۀ عمل انسان در هر لحظۀ معیّن هر چه باشد، انسان‌ها همیشه به دلیلی دست به عمل می‌زنند. همواره انگیزه‌ای وجود دارد که سرچشمۀ عمل را فراهم می‌کند. این سخن که انسان‌ها همیشه به دلیلی دست به عمل می‌زنند به این معناست که انسان‌ها همیشه بنا بر اصول یا آنچه کانت ضوابط می‌نامد عمل می‌کنند. کانت ضابطه را این‌گونه تعریف می‌کند: «قاعده‌ای که خودِ قوۀ انتخاب برای اِعمال آزادی‌اش تولید می‌کند». موارد زیر مثال‌هایی از این‌گونه قواعد یا اصول عملی‌اند:
۱. همیشه ده درصد حقوقم را صدقه دهم.
۲. همیشه بدون رفتار غیراخلاقی تا آن‌جا که می‌توانم از معملات تجاری‌ام سود ببرم.
۳. همیشه حتی از راه غیراخلاقی مادام که در خطر دستگیری قرار نگیرم تا آن‌جا که می‌توانم از معاملات تجاری‌ام سود ببرم.
۴. هرگز بعد از روز کارگر لباس سفید نپوشم.

از کتابِ «دین درون مرزهای عقل صرف کانت؛ راهنمای خواننده»
ادیس ان. میلر
ترجمهٔ علی حسن زاده

‌
منتشر شد
راهنمای دانشجویان برای «بردارها و تانسورها»
دانیل فلایش
ترجمهٔ بهنام شیخ باقری

قوانین متریک با استفاده از تانسورها توصیف می‌شوند، بنابراین، نظریۀ نسبیت عام بر پایۀ فرمول‌بندی تانسوری قوانین فیزیکی و مفاهیمی چون تانسور متریک، نمادهای کریستوفل، و مشتقات هموردا استوار است. تانسور انحنای ریمان مهم‌ترین تانسور در نسبیت عام است، که گاهی به افتخار ریاضیدانان قرن نوزدهمی آلمان به نام‌های برنهارد ریمان و الوین برونو کریستوفل، تانسور ریمان‌ـ‌کریستوفل نامیده می‌شود. اهمیت این تانسور از این حقیقت سرچشمه می‌گیرد که مؤلفه‌های غیرصفر نشانۀ انحنا هستند، و صفر بودن تانسور ریمان هم شرط لازم و هم شرط کافی برای فضای اقلیدسی (مسطح) است.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌ليدگِيت هيچ‌وقت به فكر نمى‌افتاد كه زياد پيش او بماند، اما به نظر مى‌رسيد گفت‌وگوهاى غيرخصوصى مختصرى كه با يكديگر داشتند همان انس‌والفت خاصى را ايجاد مى‌كرد كه با حجب و خجالت همراه بود. موقع حرف زدن به‌ناچار به يكديگر نگاه مى‌كردند اما اين نگاه كردن را نمى‌توانستند خيلى عادى ادامه بدهند، حال آن‏كه واقعاً عادى بود اگر ادامه مى‌دادند. ليدگِيت كه با ناراحتى اين نكته را دريافته بود يك روز نگاه خود را پايين انداخت يا به‌سمت ديگرى چرخاند، مثل عروسكى معيوب. اما بد شد، چون روز بعد رازمِند نگاه خود را پايين انداخت، و در نتيجه، بار ديگر كه نگاه‏شان تلاقى كرد هر دو بيش از پيش متوجه شدند. در عالم علم نمى‌شد راه‌حلى براى اين پيدا كرد، و چون ليدگِيت قصد دل بردن نداشت در عالم سبكسرى هم راه‌حلى برايش پيدا نمى‌شد. به‌خاطر همين، موقعى كه همسايه‌ها خانه را ديگر قرنطينه حساب نكردند، يعنى موقعى كه امكان ديدار خصوصى با رازمِند خيلى كمتر شد، آسودگى خيال هم دست داد.

‌از متن رمان «میدل مارچ»
داستان یک شهر
جورج الیوت
ترجمهٔ رضا رضایی

دیگر آثار منتشرشده از جورج الیوت با ترجمهٔ رضا رضایی:
رومولا
ادام بید
سایلاس مارنر

‌
‌فرایند جامعه‌پذیری هرگز به پایان نمی‌‌رسد. جامعه‌پذیری با خود اشکالِ دگرگون‌شونده و پیچیده‌ای از کنش متقابل بین ایده‌های آزادی و وابستگی به ‌همراه می‌آورد. ما همواره در فضا و مکان حرکت و تاریخ و سرگذشتمان را با خود حمل می‌کنیم.
وضعیت‌هایی هستند که ممکن است کنترلی روی آن‌ها نداشته باشیم. رکود اقتصادی ناگهانی، هجوم بیکاری گسترده، سیل، قحطی و بالا گرفتن آتش جنگ، تنها برخی از این وضعیت‌ها هستند. این تغییرات در الگوهای جامعه‌پذیری‌مان شک و شبهه ایجاد می‌کنند و بازسازی بنیادینِ اموری را لازم و ضروری می‌کنند که مسلّم و بدیهی فرض می‌شده‌اند.
در غیابِ چنین تحولات عظیمی، هر‌کدام از ما روزانه با مسائلی سروکله می‌زنیم که ما را به سنجش بازاندیشانه و شاید [فراتر از این] تردید در شیوه‌های بودن یا انتظاراتمان فرا می‌خوانند. مواردی مانند تغییر مدرسه یا شغل، ورود به دانشگاه یا فارغ‌التحصیلی، شروعِ رابطه‌ای جدید، سکونت در جایی، بچه‌دار شدن و از سر گذراندنِ تجربۀ مرگ نزدیکان نمونه‌هایی از این دست‌اند. بنابراین، تجربۀ آزادی و وابستگی هرگز به پایان نمی‌رسد، بلکه بخشی از فرایند تحول، یادگیری، مقاومت و مذاکره‌ای است که از لحظۀ تولد آغاز می‌شود و فقط با فرارسیدنِ مرگ پایان می‌یابد. آزادی ما هرگز کامل نیست، بلکه مبارزه‌ای است که همیشه به آن مشغولیم و همین [کیستی] ما را تعریف می‌کند. کنش‌های اکنون از کنش‌های گذشته خط می‌گیرند و هر‌کدام برداشتی ابتدایی و نارس از آینده را در عملکرد ما به همراه دارند.

از کتاب «جامعه‌شناسانه اندیشیدن»
زیگموند باومن و تیم می
ترجمهٔ فرهنگ ارشاد