منتشر شد
«ناخودآگاه سیاسی»
روایت در مقام کنش نمادین اجتماعی
فردریک جیمسون
ترجمهی شاپور بهیان
فردریک جیسمون در ناخودآگاه سیاسی بار دیگر بر جدایی ادبیات از سیاست خط بطلان میکشد و پیوندهای آفرینش ادبی را با بستر سیاسیاش از نو بهنحوی بدیع برقرار میکند. جیمسون در این کتاب بر اولویت تفسیر سیاسیِ متنهای ادبی پای میفشارد. به عقیدهی او، تفسیر سیاسی در حکم تکمله یا ابزاری کمکی برای روشهای مرسوم تفسیر نیست، بلکه در کانون درک ما از متن ادبی جای دارد. مفهوم «ناخودآگاه سیاسی» چارچوبی برای همین درک از آفرینش ادبی و تفسیر آن فراهم میکند، مفهومی که ریشههایش را در برداشت فروید از تحقق آرزو به عنوان عملی جبرانی و کارکرد روایت در تحلیل لویاستروس از «تفکر وحشی» میتوان یافت. جیمسون به کمک منابع خود میکوشد این فرضیه را بپرورد که آثار ادبی را میتوان راهحلهایی نمادین برای بنبستها و معضلات اجتماعی واقعی دانست که تنها به نحوی ناخودآگاه احساس میشوند. در این میان وظیفهی منتقد این است که اسباب بازسازی آن مسائل و تناقضهای واقعی را فراهم کند که متن در مقام کلی پرتنش آنها را به درون بافت خود میکشد..
▫️بخشی از کتاب
منتشر شد
«ناخودآگاه سیاسی»
روایت در مقام کنش نمادین اجتماعی
فردریک جیمسون
ترجمهی شاپور بهیان
فردریک جیسمون در ناخودآگاه سیاسی بار دیگر بر جدایی ادبیات از سیاست خط بطلان میکشد و پیوندهای آفرینش ادبی را با بستر سیاسیاش از نو بهنحوی بدیع برقرار میکند. جیمسون در این کتاب بر اولویت تفسیر سیاسیِ متنهای ادبی پای میفشارد. به عقیدهی او، تفسیر سیاسی در حکم تکمله یا ابزاری کمکی برای روشهای مرسوم تفسیر نیست، بلکه در کانون درک ما از متن ادبی جای دارد. مفهوم «ناخودآگاه سیاسی» چارچوبی برای همین درک از آفرینش ادبی و تفسیر آن فراهم میکند، مفهومی که ریشههایش را در برداشت فروید از تحقق آرزو به عنوان عملی جبرانی و کارکرد روایت در تحلیل لویاستروس از «تفکر وحشی» میتوان یافت. جیمسون به کمک منابع خود میکوشد این فرضیه را بپرورد که آثار ادبی را میتوان راهحلهایی نمادین برای بنبستها و معضلات اجتماعی واقعی دانست که تنها به نحوی ناخودآگاه احساس میشوند. در این میان وظیفهی منتقد این است که اسباب بازسازی آن مسائل و تناقضهای واقعی را فراهم کند که متن در مقام کلی پرتنش آنها را به درون بافت خود میکشد..
▫️بخشی از کتاب
حدود پنج سال طول کشید تا رضاخان توانست خودش را به عالیترین مقام تصمیمگیری در مسائل داخلی و خارجی برساند. با بررسی روند بهقدرترسیدن او از ۱۲۹۹ ش. تا ۱۳۰۴ ش. بهتر میتوان موفقیت نهایی او را درک کرد. حتی سرسختترین مخالفان او نیز نمیتوانند نبوغ مردی را که بیرحمی نادرشاه را با تمام دستورالعملهای واقعگرایانۀ ماکیاولی بهخوبی ترکیب میکرد، نادیده بگیرند. شناخت روشهای اصلی رضاخان در رسیدن به سلطنت ایران مهم است. او پنج روش را به کار گرفته است: ۱. یکپارچهسازی و مدیریت ارتش؛ ۲. تثبیت قدرت مرکزی در تمام استانها؛ ۳. اقناع روحانیان؛ ۴. تسلط کابینه [بر امور] و ۵. کنترل مجلس.
مدیریت ارتش مهمترین هدف رضاخان بود. انتخاب او به عنوان «فرمانده ارتش» تغییر سرنوشتسازی در تاریخ معاصر ارتش ایران ایجاد کرد: از سال ۱۲۵۸ ش. که بریگاد قزاق تشکیل شد، این نخستین بار بود که مسئولیت قزاقها به یک ایرانی سپرده میشد. بریگاد قزاق در زمان حکومت ناصرالدین شاه تشکیل شد و اهداف دوگانهای را دنبال میکرد: از سویی ابزار امپریالیسم روسی در ایران بود و از سوی دیگر آلت دست نظام استبدادی ایران. بهترین نمودِ ترکیب این دو نقش بهتوپبستن مجلس به دست قزاقها در تیر ۱۲۸۷ بود. حتی پس از حملۀ کلنل لیاخوف به مجلس نیز روسیه همچنان افسران روس را در بریگاد قزاق منصوب میکرد.
مشخص نیست وقتی رضاخان در رأس ارتش قرار گرفت، قزاقها دقیقاً چقدر قدرت داشتند. رضاخان در زمانی که فرمانده لشکر قزاقها بود، با بیگانهزدایی از این لشکر گامی به سوی تحقق آرزوهایش برداشت، اما همچنان کارهای بسیار زیادی باقیمانده بود که باید انجام میشد. او برای رسیدن به موقعیتی که بتواند کنترل کارسازتری بر ارتش داشته باشد، باید به مقام وزارت جنگ میرسید. سیدضیا این سمت را به یک سرگرد تحصیلکردۀ اروپا به نام مسعودخان (کیهان) داده بود، اما مداخلۀ رضاخان در مسئولیتهای رسمی این وزارتخانه خیلی زود به استعفای مسعودخان انجامید. رئیس ارتشْ جایگزین معقولی برای مسعودخان به نظر میرسید و در نتیجه، رضاخان وزیر جنگ شد.
از کتابِ «تاریخ سیاست خارجی ایران»
از صفویه تا پایان پهلوی اول / ۸۷۹ تا ۱۳۲۰ شمسی
روحالله رمضانی
ترجمۀ روحالله اسلامی زینب پزشکیان
مدیریت ارتش مهمترین هدف رضاخان بود. انتخاب او به عنوان «فرمانده ارتش» تغییر سرنوشتسازی در تاریخ معاصر ارتش ایران ایجاد کرد: از سال ۱۲۵۸ ش. که بریگاد قزاق تشکیل شد، این نخستین بار بود که مسئولیت قزاقها به یک ایرانی سپرده میشد. بریگاد قزاق در زمان حکومت ناصرالدین شاه تشکیل شد و اهداف دوگانهای را دنبال میکرد: از سویی ابزار امپریالیسم روسی در ایران بود و از سوی دیگر آلت دست نظام استبدادی ایران. بهترین نمودِ ترکیب این دو نقش بهتوپبستن مجلس به دست قزاقها در تیر ۱۲۸۷ بود. حتی پس از حملۀ کلنل لیاخوف به مجلس نیز روسیه همچنان افسران روس را در بریگاد قزاق منصوب میکرد.
مشخص نیست وقتی رضاخان در رأس ارتش قرار گرفت، قزاقها دقیقاً چقدر قدرت داشتند. رضاخان در زمانی که فرمانده لشکر قزاقها بود، با بیگانهزدایی از این لشکر گامی به سوی تحقق آرزوهایش برداشت، اما همچنان کارهای بسیار زیادی باقیمانده بود که باید انجام میشد. او برای رسیدن به موقعیتی که بتواند کنترل کارسازتری بر ارتش داشته باشد، باید به مقام وزارت جنگ میرسید. سیدضیا این سمت را به یک سرگرد تحصیلکردۀ اروپا به نام مسعودخان (کیهان) داده بود، اما مداخلۀ رضاخان در مسئولیتهای رسمی این وزارتخانه خیلی زود به استعفای مسعودخان انجامید. رئیس ارتشْ جایگزین معقولی برای مسعودخان به نظر میرسید و در نتیجه، رضاخان وزیر جنگ شد.
از کتابِ «تاریخ سیاست خارجی ایران»
از صفویه تا پایان پهلوی اول / ۸۷۹ تا ۱۳۲۰ شمسی
روحالله رمضانی
ترجمۀ روحالله اسلامی زینب پزشکیان
صد روز تظاهرات خیابانی شاه ایران را از تخت سلطنت به زیر کشید. تعداد تظاهرکنندگان هر روز بیشتر شد و سر به چند میلیون گذاشت. اعتصابها گسترش یافت. فعالیتهای اقتصادی، و از همه مهمتر صنعت نفت که حیات و ممات رژیم به آن وابسته بود، متوقف شد. محمدرضا پهلوی که سیوهفت سال بر اریکۀ سلطنت تکیه زده بود به تبعید اجباری تن داد و کشور را به دولتی موقت سپرد، دولتی که تنها سیوهفت روز دوام آورد. حکومتی انقلابی به رهبری آیتاللّه خمینی به قدرت رسید.
در اکتبر ۱۹۷۸ [مهر ۱۳۵۷] وقوع چنین حوادثی دور از ذهن بود. چهگونه ممکن بود رژیمی بهظاهر باثبات که پادشاهی با چند دهه تجربه بر آن حکم میرانْد، برخوردار از میلیاردها دلار ثروت حاصل از صادرات نفت و در پناه دستگاه اطلاعاتی و امنیتی رعبانگیز و بزرگترین ارتش منطقه، و مستظهر به پشتیبانی قدرتمندترین کشورهای جهان ساقط شود؟
ادارۀ اطلاعات مرکزی ایالات متحد (سیآیاِی/ سیا)، که کارش پیشبینی اینگونه وقایع است، در ۲۷ اکتبر [آبان ۱۳۵۷] با لحنی که به کسی بر نخورد گزارش کرد: «به نظر نمیرسد دستکم تا اواخر سال آینده تغییری در وضعیت سیاسی پدید آید؛ یعنی تا وقتی که شاه و هیئت دولت و مجلس جدید، که در ژوئن [خرداد ۱۳۵۸] انتخاب خواهد شد، در صحنۀ سیاست با هم رو به رو شوند.» یک ماه پیش از آن وزارت خارجۀ ایالات متحد اعلام کرده بود شاه از این طوفان سیاسی هم جان به در خواهد برد، «البته نه با همان اقتدارِ بلامنازع پیشین.» ادارۀ اطلاعات وزارت دفاع هم پیشبینی کرد: «انتظار میرود شاه تا ده سال آینده همچنان در قدرت باقی بماند.»
از کتابِ «ناگهان انقلاب»
چارلز کورزمن
ترجمۀ رامین کریمیان
صد روز تظاهرات خیابانی شاه ایران را از تخت سلطنت به زیر کشید. تعداد تظاهرکنندگان هر روز بیشتر شد و سر به چند میلیون گذاشت. اعتصابها گسترش یافت. فعالیتهای اقتصادی، و از همه مهمتر صنعت نفت که حیات و ممات رژیم به آن وابسته بود، متوقف شد. محمدرضا پهلوی که سیوهفت سال بر اریکۀ سلطنت تکیه زده بود به تبعید اجباری تن داد و کشور را به دولتی موقت سپرد، دولتی که تنها سیوهفت روز دوام آورد. حکومتی انقلابی به رهبری آیتاللّه خمینی به قدرت رسید.
در اکتبر ۱۹۷۸ [مهر ۱۳۵۷] وقوع چنین حوادثی دور از ذهن بود. چهگونه ممکن بود رژیمی بهظاهر باثبات که پادشاهی با چند دهه تجربه بر آن حکم میرانْد، برخوردار از میلیاردها دلار ثروت حاصل از صادرات نفت و در پناه دستگاه اطلاعاتی و امنیتی رعبانگیز و بزرگترین ارتش منطقه، و مستظهر به پشتیبانی قدرتمندترین کشورهای جهان ساقط شود؟
ادارۀ اطلاعات مرکزی ایالات متحد (سیآیاِی/ سیا)، که کارش پیشبینی اینگونه وقایع است، در ۲۷ اکتبر [آبان ۱۳۵۷] با لحنی که به کسی بر نخورد گزارش کرد: «به نظر نمیرسد دستکم تا اواخر سال آینده تغییری در وضعیت سیاسی پدید آید؛ یعنی تا وقتی که شاه و هیئت دولت و مجلس جدید، که در ژوئن [خرداد ۱۳۵۸] انتخاب خواهد شد، در صحنۀ سیاست با هم رو به رو شوند.» یک ماه پیش از آن وزارت خارجۀ ایالات متحد اعلام کرده بود شاه از این طوفان سیاسی هم جان به در خواهد برد، «البته نه با همان اقتدارِ بلامنازع پیشین.» ادارۀ اطلاعات وزارت دفاع هم پیشبینی کرد: «انتظار میرود شاه تا ده سال آینده همچنان در قدرت باقی بماند.»
از کتابِ «ناگهان انقلاب»
چارلز کورزمن
ترجمۀ رامین کریمیان
برخلاف کردستان، بلوچستان بهطور کامل درگیر رقابت میان دو دولت قدرتمند نبوده و رؤسای طوایف آن منطقه از زمان هجوم مغول تا اواسط قرن نوزدهم از قدرت و اختیارات بسیاری برخوردار بودند. آن لمبتون در رابطه با ایران دورۀ قاجاریه مینویسد:
گرچه سیستان، بلوچستان و مکران اسماً در کنترل ایران بود، دولت تا نیمۀ دوم قرن نوزدهم مستقیماً آن را اداره نمیکرد.
حکومت قاجار توانست بلوچستان را تحت کنترل بگیرد، اما قادر به از بین بردن سرداران قدرتمند طوایف بلوچ نبود. محمدشاه و ناصرالدینشاه توانستند سرداران بلوچ را کاملاً تحت سلطۀ خود درآورند، اما بهجای نابودی پایگاه قدرت آنان ترجیح دادند فقط آنها را وادار به اطاعت کنند؛ زیرا نیروهای نظامی بلوچ و مسئلۀ جمعآوری مالیات برای دولت ایران ارزش زیادی داشت. به نوشتۀ لمبتون، رهبران طوایف بلوچ نیز همانند رؤسای ایلات کرد و ترک در میان سپاهیان نادرشاه، کریمخانزند و محمدشاه قاجار حضور داشتند.
پادشاهان ایران با اعطای مقامهایی مانند والیگری بخشهایی از بلوچستان یا سایر بخشهای ایران به سران طوایف بلوچ به آنها پاداش میدادند. ریچارد تاپر در مورد نقش سرداران بلوچ در جمعآوری مالیات برای دولت ایران مینویسد با اینکه طوایف بلوچ به دولت مرکزی مالیات میپرداختند، تا سالهای دهۀ ۱۹۲۰ میلادی قدرت و اختیارات گستردهای داشتند. اما خشونتهایی که قاجارها علیه طوایف بلوچ اعمال کردند، میراثی از کینه و نفرت نسبت به دولت مرکزی در بلوچستان به جای گذاشت. در واقع، سیاستهای قاجارها چنان خشن بود که بلوچها به همۀ غیربلوچهایی که سیاستهای سرکوبگرانه اعمال میکردند «قجر» میگفتند.
از کتابِ «قومیت و قومگرایی در ایران»
افسانه و واقعیت
نوشتۀ حمید احمدی
گرچه سیستان، بلوچستان و مکران اسماً در کنترل ایران بود، دولت تا نیمۀ دوم قرن نوزدهم مستقیماً آن را اداره نمیکرد.
حکومت قاجار توانست بلوچستان را تحت کنترل بگیرد، اما قادر به از بین بردن سرداران قدرتمند طوایف بلوچ نبود. محمدشاه و ناصرالدینشاه توانستند سرداران بلوچ را کاملاً تحت سلطۀ خود درآورند، اما بهجای نابودی پایگاه قدرت آنان ترجیح دادند فقط آنها را وادار به اطاعت کنند؛ زیرا نیروهای نظامی بلوچ و مسئلۀ جمعآوری مالیات برای دولت ایران ارزش زیادی داشت. به نوشتۀ لمبتون، رهبران طوایف بلوچ نیز همانند رؤسای ایلات کرد و ترک در میان سپاهیان نادرشاه، کریمخانزند و محمدشاه قاجار حضور داشتند.
پادشاهان ایران با اعطای مقامهایی مانند والیگری بخشهایی از بلوچستان یا سایر بخشهای ایران به سران طوایف بلوچ به آنها پاداش میدادند. ریچارد تاپر در مورد نقش سرداران بلوچ در جمعآوری مالیات برای دولت ایران مینویسد با اینکه طوایف بلوچ به دولت مرکزی مالیات میپرداختند، تا سالهای دهۀ ۱۹۲۰ میلادی قدرت و اختیارات گستردهای داشتند. اما خشونتهایی که قاجارها علیه طوایف بلوچ اعمال کردند، میراثی از کینه و نفرت نسبت به دولت مرکزی در بلوچستان به جای گذاشت. در واقع، سیاستهای قاجارها چنان خشن بود که بلوچها به همۀ غیربلوچهایی که سیاستهای سرکوبگرانه اعمال میکردند «قجر» میگفتند.
از کتابِ «قومیت و قومگرایی در ایران»
افسانه و واقعیت
نوشتۀ حمید احمدی
منتشر شد
از مجموعهی جهان نمایش
▫️اورستس: خون و نور
▫️عقل و احساس
▫️پدرو و کاپیتان
▫️حلقه
🔸جهان نمایش مجموعهای است از متنهایی که برای صحنهی نمایش یا دربارهی آن نوشته شدهاند. انواع نمایشنامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، ازجمله نمایشنامههایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متنهای نظری در حوزهی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای میگیرند.
◀️ پیش از این ۳۲ عنوان از این مجموعه منتشر شده است:
۱. نمایشنامهنویسی و تراژدی تراژدی
۲. گتسبی بزرگ
۳. چهار دقیقه و همان چهار دقیقه
۴. جوزف ک
۵. آخرین غول
۶. مدئای منهتن
۷. همچون درون آینه
۸. اما و جین آستین
۹. جنون جرج سوم
۱۰. صحنههایی از یک ازدواج
۱۱. پسربچهی تخس
۱۲. لطیف است شب
۱۳. فرانکنشتاین
۱۴. فرصتهای بزرگ
۱۵. بانویی از تاکنا
۱۶. برونته
۱۷. غرور و تعصب
۱۸. جین ایر
۱۹. ببر پشت دروازه
۲۰. درام مدرنیستی
۲۱. کنفرانس یالتا و قطار هیچوپوچ
۲۲. بر فراز صخرهها
۲۳. هزارونهصدوهشتادوچهار
۲۴. عرق سرد
۲۵. بچه و اینجا کجاست
۲۶. آشپزخانه و متعلقات
۲۷. رد ترس
۲۸. تابلو
۲۹. پری دریایی
۳۰. قتل به روایت پو
۳۱. قابیل
۳۲. شب را توصیف کن
منتشر شد
از مجموعهی جهان نمایش
▫️اورستس: خون و نور
▫️عقل و احساس
▫️پدرو و کاپیتان
▫️حلقه
🔸جهان نمایش مجموعهای است از متنهایی که برای صحنهی نمایش یا دربارهی آن نوشته شدهاند. انواع نمایشنامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، ازجمله نمایشنامههایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متنهای نظری در حوزهی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای میگیرند.
◀️ پیش از این ۳۲ عنوان از این مجموعه منتشر شده است:
۱. نمایشنامهنویسی و تراژدی تراژدی
۲. گتسبی بزرگ
۳. چهار دقیقه و همان چهار دقیقه
۴. جوزف ک
۵. آخرین غول
۶. مدئای منهتن
۷. همچون درون آینه
۸. اما و جین آستین
۹. جنون جرج سوم
۱۰. صحنههایی از یک ازدواج
۱۱. پسربچهی تخس
۱۲. لطیف است شب
۱۳. فرانکنشتاین
۱۴. فرصتهای بزرگ
۱۵. بانویی از تاکنا
۱۶. برونته
۱۷. غرور و تعصب
۱۸. جین ایر
۱۹. ببر پشت دروازه
۲۰. درام مدرنیستی
۲۱. کنفرانس یالتا و قطار هیچوپوچ
۲۲. بر فراز صخرهها
۲۳. هزارونهصدوهشتادوچهار
۲۴. عرق سرد
۲۵. بچه و اینجا کجاست
۲۶. آشپزخانه و متعلقات
۲۷. رد ترس
۲۸. تابلو
۲۹. پری دریایی
۳۰. قتل به روایت پو
۳۱. قابیل
۳۲. شب را توصیف کن
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
▫️آیا حق با آن دسته از منتقدان شماست که ادعا میکنند مارتین هایدگر آنقدر بر پرسش «هستی» متمرکز شده که هستیِ انسانِ درونِ جامعه و انسان به عنوان شخص را کنار گذاشته؟
▪️بله، این نقد آخر یک بدفهمی بزرگی است. به این خاطر که پرسش از «هستی» و بسط این پرسش، تفسیری از «دازاین» یعنی سرشت انسان را پیشفرض میگیرد. و ایدهٔ اساسی تفکر من دقیقاً عبارت از این است که هستی یا گشودگی هستی نیازمند آدمیست و برعکس، یعنی انسان تنها تا آنجا انسان است که در گشودگی به هستی قرار میگیرد. بنابراین، این مسئله که من فقط دغدغهٔ «هستی» را دارم و انسان را فراموش کردهام باید کنار گذاشته بشود. شما نمیتوانید از «هستی» بپرسید، بیآنکه از سرشت انسان بپرسید.
بخشی از گفتوگو با مارتین هایدگر
ترجمهٔ معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی
▫️آیا حق با آن دسته از منتقدان شماست که ادعا میکنند مارتین هایدگر آنقدر بر پرسش «هستی» متمرکز شده که هستیِ انسانِ درونِ جامعه و انسان به عنوان شخص را کنار گذاشته؟
▪️بله، این نقد آخر یک بدفهمی بزرگی است. به این خاطر که پرسش از «هستی» و بسط این پرسش، تفسیری از «دازاین» یعنی سرشت انسان را پیشفرض میگیرد. و ایدهٔ اساسی تفکر من دقیقاً عبارت از این است که هستی یا گشودگی هستی نیازمند آدمیست و برعکس، یعنی انسان تنها تا آنجا انسان است که در گشودگی به هستی قرار میگیرد. بنابراین، این مسئله که من فقط دغدغهٔ «هستی» را دارم و انسان را فراموش کردهام باید کنار گذاشته بشود. شما نمیتوانید از «هستی» بپرسید، بیآنکه از سرشت انسان بپرسید.
بخشی از گفتوگو با مارتین هایدگر
ترجمهٔ معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی
چاپ دوم منتشر شد
«آموزشنامه»
روش آموزش و پرورش اسلامی از آن رو شایان بررسی و نگرش است که آفرینشگر پدیدهای پویا، پایا و پرفروغ در فرهنگ جهانی بوده است و در میان گونهگون شیوههای فرادهی و فراگیری، برجسته و کممانند مینموده است. آموزشنامۀ بدرالدین جماعه در میان نگاشتههای همسان خود از ویژگیهایی بیهمتا برخوردار است. گذشته از نشانگذاری ژرف این کتاب بر نگاشتههای دیگر نویسندگان واپسین در زمینۀ آیین استادی و شاگردی، نامآورانی مانند شهید ثانی، سمهودی و علموی در دو حوزۀ آموزشگاهی و پژوهشی تشیع و تسنّن از نویسندۀ آن ــ بدرالدّین جماعهــ الگوبرداری کردهاند.
درآمد کتاب، دربرگیرندۀ جستار درازدامنی است از مترجم دربارۀ وضع فرهنگی سیاسی ـ اجتماعی روزگار ابن جماعه و بهویژه نهاد آموزشی «طِباق»، که برای نخستینبار به زبان فارسی شناسانده شده است. دانشآموختگان این نهاد برجستۀ آموزشی وابسته به مملوکان مصر و شام با شکستدادن سربازان مغول و سپاهیان صلیبی، دگرگونی شگرفی در تاریخ اسلام پدید آوردند.
متن تازی کتاب ــ تذکرهالسّامع والمتکلّم فی ادب العالم والمتعلم ــ با ویرایشی تازه و اعرابگذاری کامل در پایان آمده است.
چاپ دوم منتشر شد
«آموزشنامه»
روش آموزش و پرورش اسلامی از آن رو شایان بررسی و نگرش است که آفرینشگر پدیدهای پویا، پایا و پرفروغ در فرهنگ جهانی بوده است و در میان گونهگون شیوههای فرادهی و فراگیری، برجسته و کممانند مینموده است. آموزشنامۀ بدرالدین جماعه در میان نگاشتههای همسان خود از ویژگیهایی بیهمتا برخوردار است. گذشته از نشانگذاری ژرف این کتاب بر نگاشتههای دیگر نویسندگان واپسین در زمینۀ آیین استادی و شاگردی، نامآورانی مانند شهید ثانی، سمهودی و علموی در دو حوزۀ آموزشگاهی و پژوهشی تشیع و تسنّن از نویسندۀ آن ــ بدرالدّین جماعهــ الگوبرداری کردهاند.
درآمد کتاب، دربرگیرندۀ جستار درازدامنی است از مترجم دربارۀ وضع فرهنگی سیاسی ـ اجتماعی روزگار ابن جماعه و بهویژه نهاد آموزشی «طِباق»، که برای نخستینبار به زبان فارسی شناسانده شده است. دانشآموختگان این نهاد برجستۀ آموزشی وابسته به مملوکان مصر و شام با شکستدادن سربازان مغول و سپاهیان صلیبی، دگرگونی شگرفی در تاریخ اسلام پدید آوردند.
متن تازی کتاب ــ تذکرهالسّامع والمتکلّم فی ادب العالم والمتعلم ــ با ویرایشی تازه و اعرابگذاری کامل در پایان آمده است.
چاپ ششم منتشر شد
«موسی و یکتاپرستی»
زیگموند فروید
ترجمهی صالح نجفی
موسی و یکتاپرستی نمودار واپسین کوشش نظریِ مخاطرهآمیز و گرانقدر فروید بود برای تبیین همهی جنبههای تلاش و رفتار بشری در چارچوب یک نظام فکری که در وهلهی اول از بطن روشی درمانی برای معالجهی بیماران رواننژند زاده شد. این تلاش از جهاتی بیفرجام بود ولی از آنجا که شکستها و ناکامیهای انسانهای بزرگ به نوبهی خود شکستهایی بزرگ و بالمآل شرط لازم برای رسیدن به پیروزیهای بزرگتر است، بازخوانی و واخوانیِ واپسین شکست شکوهمند یکی از خلاقترین، جسورترین و مؤثرترین ذهنهای تاریخ بشر، نهتنها جذاب بلکه واجب است.
چاپ ششم منتشر شد
«موسی و یکتاپرستی»
زیگموند فروید
ترجمهی صالح نجفی
موسی و یکتاپرستی نمودار واپسین کوشش نظریِ مخاطرهآمیز و گرانقدر فروید بود برای تبیین همهی جنبههای تلاش و رفتار بشری در چارچوب یک نظام فکری که در وهلهی اول از بطن روشی درمانی برای معالجهی بیماران رواننژند زاده شد. این تلاش از جهاتی بیفرجام بود ولی از آنجا که شکستها و ناکامیهای انسانهای بزرگ به نوبهی خود شکستهایی بزرگ و بالمآل شرط لازم برای رسیدن به پیروزیهای بزرگتر است، بازخوانی و واخوانیِ واپسین شکست شکوهمند یکی از خلاقترین، جسورترین و مؤثرترین ذهنهای تاریخ بشر، نهتنها جذاب بلکه واجب است.
اشتباه است اگر تلقی ما از اثر هنری همانند تلقی نظریۀ تکنیکی و چنان باشد که انگار لزوماً این آثار حاصل «به کارگیری آگاهانۀ وسایل و روشها برای دستیابی به هدفی آگاهانه و یا به عبارت دیگر، تکنیکاند».
این شناخت از نقشی که ضمیر ناخودآگاه یا شاید پیشآگاه در خلق اثر هنری ایفا میکنند و شناخت نقش نسبتاً کماهمیت برنامهریزی آگاهانه در این مورد، با توصیف بسیاری از هنرمندان از کار خلاق همخوانی دارد. برای مثال، فرانسیس بیکنِ نقاش در مصاحبهای با دیوید سیلوستر رابطۀ میان آنچه «نیت» مینامد و «امر غیرمترقبه» را توضیح داده است:
سیلوستر: حالا دیگر معلوم است که هر هنری آمیزهایست از نیت و آنچه بهصورت غیرمترقبه برای هنرمند روی میدهد.
بیکن: بله. بدون نیت هنرمند اصلاً شروع نمیکند.
سیلوستر: ظاهراً منظورتان این است که در مورد خود شما امر غیرمترقبه از همان اوایل کار جای نیت را میگیرد.
بیکن: خوب، آدم نیتی دارد، اما آنچه واقعاً اتفاق میافتد در جریان کار پیش میآید ــ به همین دلیل است که حرفزدن از آن اینقدر سخت است ــ عملاً در جریان کار پیش میآید و شیوۀ کار هم با همین چیزهایی که اتفاق میافتند، مشخص میشود. موقع کار درواقع آدم از این هالۀ احساسی که درونش است، پیروی میکند اما نمیداند واقعاً چیست. به آن میگویند شمّ. و شمّ آدمی، درست یا نادرست، بر چیزهای خاصی متمرکز میشود که هنگام استفاده از رنگ روی بوم اتفاق افتادهاند.
از کتابِ «چیستی هنر»
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری
شرح نقاشیها: مشقهای سهگانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.
اشتباه است اگر تلقی ما از اثر هنری همانند تلقی نظریۀ تکنیکی و چنان باشد که انگار لزوماً این آثار حاصل «به کارگیری آگاهانۀ وسایل و روشها برای دستیابی به هدفی آگاهانه و یا به عبارت دیگر، تکنیکاند».
این شناخت از نقشی که ضمیر ناخودآگاه یا شاید پیشآگاه در خلق اثر هنری ایفا میکنند و شناخت نقش نسبتاً کماهمیت برنامهریزی آگاهانه در این مورد، با توصیف بسیاری از هنرمندان از کار خلاق همخوانی دارد. برای مثال، فرانسیس بیکنِ نقاش در مصاحبهای با دیوید سیلوستر رابطۀ میان آنچه «نیت» مینامد و «امر غیرمترقبه» را توضیح داده است:
سیلوستر: حالا دیگر معلوم است که هر هنری آمیزهایست از نیت و آنچه بهصورت غیرمترقبه برای هنرمند روی میدهد.
بیکن: بله. بدون نیت هنرمند اصلاً شروع نمیکند.
سیلوستر: ظاهراً منظورتان این است که در مورد خود شما امر غیرمترقبه از همان اوایل کار جای نیت را میگیرد.
بیکن: خوب، آدم نیتی دارد، اما آنچه واقعاً اتفاق میافتد در جریان کار پیش میآید ــ به همین دلیل است که حرفزدن از آن اینقدر سخت است ــ عملاً در جریان کار پیش میآید و شیوۀ کار هم با همین چیزهایی که اتفاق میافتند، مشخص میشود. موقع کار درواقع آدم از این هالۀ احساسی که درونش است، پیروی میکند اما نمیداند واقعاً چیست. به آن میگویند شمّ. و شمّ آدمی، درست یا نادرست، بر چیزهای خاصی متمرکز میشود که هنگام استفاده از رنگ روی بوم اتفاق افتادهاند.
از کتابِ «چیستی هنر»
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری
شرح نقاشیها: مشقهای سهگانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.
از کتابِ «چیستی هنر»
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری
شرح نقاشیها: مشقهای سهگانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری
شرح نقاشیها: مشقهای سهگانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.
چاپ هفتم منتشر شد
«ائوریپیدس»
پنج نمایشنامه
ترجمهی عبدالله کوثری
اثر شایستهی تقدیر در سیوپنجمین دورهی کتاب سال در بخش نمایشنامه سال ۹۶
از نمایشنامهنویسان یونان باستان هیچیک به اندازهی ائوریپیدس برای خوانندهی امروزی سخن گفتنی ندارد. مضامین عمدهی آثار او: ستمدیدگی زنان، قساوت و بیهودگی جنگ و درماندگی و ابتذال فاتحان، تعارض میان آزادی و نظم، ایمان و عقل و احکام جزمی و واقعیت، هنوز هم انسان امروزی را به خود مشغول داشته است. نمایشنامههای او به یاد ما میآرد که انسانبودن به چه معناست.
ارسطو او را تراژیکترین نمایشنامهنویس میخواند و برخی دیگر او را نخستین شاعر دموکراسی لقب دادهاند. ائوریپیدس هنرمندی سنتشکن بود. او هستهی اصلی اسطوره را حفظ میکرد اما در روایت داستان و پردازش شخصیتها راه خود را میرفت. زمانهی ائوریپیدس با ظهور فیلسوفانی چون سقراط و پروتاگوراس جهش بزرگی در فرهنگ یونان پدید آورد و این تحول در هنر آن زمان، خاصه در تراژدیهای ائوریپیدس بازتاب یافت. او متفکری شکاک بود، ذهنی جستجوگر و خردهسنج داشت که با پاسخهای متعارف قانع نمیشد.
چاپ هفتم منتشر شد
«ائوریپیدس»
پنج نمایشنامه
ترجمهی عبدالله کوثری
اثر شایستهی تقدیر در سیوپنجمین دورهی کتاب سال در بخش نمایشنامه سال ۹۶
از نمایشنامهنویسان یونان باستان هیچیک به اندازهی ائوریپیدس برای خوانندهی امروزی سخن گفتنی ندارد. مضامین عمدهی آثار او: ستمدیدگی زنان، قساوت و بیهودگی جنگ و درماندگی و ابتذال فاتحان، تعارض میان آزادی و نظم، ایمان و عقل و احکام جزمی و واقعیت، هنوز هم انسان امروزی را به خود مشغول داشته است. نمایشنامههای او به یاد ما میآرد که انسانبودن به چه معناست.
ارسطو او را تراژیکترین نمایشنامهنویس میخواند و برخی دیگر او را نخستین شاعر دموکراسی لقب دادهاند. ائوریپیدس هنرمندی سنتشکن بود. او هستهی اصلی اسطوره را حفظ میکرد اما در روایت داستان و پردازش شخصیتها راه خود را میرفت. زمانهی ائوریپیدس با ظهور فیلسوفانی چون سقراط و پروتاگوراس جهش بزرگی در فرهنگ یونان پدید آورد و این تحول در هنر آن زمان، خاصه در تراژدیهای ائوریپیدس بازتاب یافت. او متفکری شکاک بود، ذهنی جستجوگر و خردهسنج داشت که با پاسخهای متعارف قانع نمیشد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
جوزف استالین: رهبر اتحاد شوروی ۱۸۷۸-۱۹۵۳
لنین در ۱۹۲۴ مرد و تصور میشد که لئون تروتسکی رهبر بعدی باشد. اما استالین کاری کرد که مطمئن باشد این اتفاق رخ نمیدهد، او تروتسکی و تهدیدات دیگر برای رهبری آیندهاش را از کمیتهی مرکزی بیرون کرد و به تبعید فرستاد. در نهایت، استالین بدل به دیکتاتور قدرتمند شوروی شد. در سالهای پایانی دههی ۱۹۲۰، استالین میخواست شوروی را به یک کشور صنعتی مدرن بدل کند و میخواست این اتفاق خیلی سریع رخ دهد. او سه برنامهی پنج ساله میان ۱۹۲۸ و ۱۹۳۸ مطرح کرد. تولید زغال سنگ، نفت، فولاد و برق به شدت افزایش یافت. اما کارگرانی که نتوانسته بودند به اهداف بلندپروازانهای که برای تولید داشتند برسند، اعدام شدند یا به گولاکها فرستاده شدند. او همچنین، برای افزایش تولید غذا ایدهی کار جمعی را مطرح کرد و زمینهایی را که به دهقانان داده شده بود گرفت و آنها را بدل به مزرعههایی جمعی کرد. قحطی بزرگ رخ داد و منجر به مرگ میلیونها نفر شد. اما از نظر استالین این شری گریزناپذیر برای دست یافتن به بلندپروازیهای برنامههای پنج ساله و دگرگون کردن شوروی بود.
ترجمهی ویدئو: معصومه موسوی
استالین مخوف
جوزف استالین: رهبر اتحاد شوروی ۱۸۷۸-۱۹۵۳
لنین در ۱۹۲۴ مرد و تصور میشد که لئون تروتسکی رهبر بعدی باشد. اما استالین کاری کرد که مطمئن باشد این اتفاق رخ نمیدهد، او تروتسکی و تهدیدات دیگر برای رهبری آیندهاش را از کمیتهی مرکزی بیرون کرد و به تبعید فرستاد. در نهایت، استالین بدل به دیکتاتور قدرتمند شوروی شد. در سالهای پایانی دههی ۱۹۲۰، استالین میخواست شوروی را به یک کشور صنعتی مدرن بدل کند و میخواست این اتفاق خیلی سریع رخ دهد. او سه برنامهی پنج ساله میان ۱۹۲۸ و ۱۹۳۸ مطرح کرد. تولید زغال سنگ، نفت، فولاد و برق به شدت افزایش یافت. اما کارگرانی که نتوانسته بودند به اهداف بلندپروازانهای که برای تولید داشتند برسند، اعدام شدند یا به گولاکها فرستاده شدند. او همچنین، برای افزایش تولید غذا ایدهی کار جمعی را مطرح کرد و زمینهایی را که به دهقانان داده شده بود گرفت و آنها را بدل به مزرعههایی جمعی کرد. قحطی بزرگ رخ داد و منجر به مرگ میلیونها نفر شد. اما از نظر استالین این شری گریزناپذیر برای دست یافتن به بلندپروازیهای برنامههای پنج ساله و دگرگون کردن شوروی بود.
ترجمهی ویدئو: معصومه موسوی
استالین مخوف
چاپ ششم منتشر شد
«بهیموت»
یا پارلمان طولانی
توماس هابز
ترجمهی حسین بشیریه
انگیزهی انتخاب بهیموت برای ترجمه، نهتنها اهمیت آن بهدلیل تحلیل علل و عوامل و شرح تاریخ انقلاب انگلستان، بهعنوان نخستین انقلاب در عصر مدرن، بلکه و بهویژه ربط و پیوند نظری آن به کتاب لویاتان است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعهی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری است در حالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و جنگ همه بر ضد همه است.
بهیموت تنها کاربرد نظریهی عمومی لویاتان در یک نمونهی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینهی پیدایش حوزهی فکری دیگری در اندیشهی هابز را فراهم میکند و به تولید «دانش سیاسی» جدید میانجامد که میتوان از آن بهعنوان آموزش یا تربیت سیاسی نام برد.
برگرفته از مقدمهی کتاب
چاپ ششم منتشر شد
«بهیموت»
یا پارلمان طولانی
توماس هابز
ترجمهی حسین بشیریه
انگیزهی انتخاب بهیموت برای ترجمه، نهتنها اهمیت آن بهدلیل تحلیل علل و عوامل و شرح تاریخ انقلاب انگلستان، بهعنوان نخستین انقلاب در عصر مدرن، بلکه و بهویژه ربط و پیوند نظری آن به کتاب لویاتان است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعهی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری است در حالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و جنگ همه بر ضد همه است.
بهیموت تنها کاربرد نظریهی عمومی لویاتان در یک نمونهی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینهی پیدایش حوزهی فکری دیگری در اندیشهی هابز را فراهم میکند و به تولید «دانش سیاسی» جدید میانجامد که میتوان از آن بهعنوان آموزش یا تربیت سیاسی نام برد.
برگرفته از مقدمهی کتاب