‌
‌با گشت عظیمی که در اواخر قرن نوزدهم به‌وقوع پیوست کتابت برای نخستین بار از حالت تقدّس خود بیرون آمد. با این توضیح که گرچه کتاب مقدّس دیگر مرجعی از برای کتابت به‌حساب نمی‌آمد ولی همچنان موضوع تعاطی اصلی را ــ هرچند به‌صورت معکوس و گاه مخدوش ــ تشکیل می‌داد. لذا گرچه اَرتُو همچون جویس متعرضانی ثابت‌قدم در برابر سنّت کلیسا بودند امّا خصومتشان همچنان صورتی بود واژگونه از گفتارۀ شرع و دور از گذشت واقعی از آن.
پس‌ازآنکه «تکلّم به زبان‌ها» یعنی صورت شفاهی شطحیّات تحت تفوّق علوم دقیقه به‌صورت مقوله‌ای مرضی درآمد و روانپزشکان را بر آن داشت تا مداوایی برای آن بیابند، اصحاب ادب جای آنها را گرفته با طنزی فوق‌العاده ــ گاه تلخ و حادّ و گاه شیرین و سرگرم‌کننده ــ شطحیّات را به کتابت درآورده به‌صورت عُرفی و غیرمرضی در صحنۀ ادبیّات اروپا وارد کردند. بدین‌ترتیب در شطحیّات عصر مدرن دیگر نه جایی برای الوهیّت باقی می‌ماند نه جایی برای ارباب علم و قدرت. لذا علی‌رغم اینکه هم‌اکنون معضل نام پدر و اضمحلال آن تحت لوای نه خدا نه ارباب به‌عنوان رهایی از قیدوبندهای اجتماعی به‌حساب می‌آمد مع‌الوصف همچنان به کارگزاری خود در باطن افراد ادامه می‌داد.

از دایرةالمعارفِ روانکاویِ فرُوید ــ لَکان
طر مقدّماتی
جلد اول: الف
نوشتۀ کرامت مُوَلّلی

چرچیل: خب، اوضاع چطوره؟ کی شما روس‌ها قراره به آلمان حمله کنین؟
استالین: یه وقت مناسب در ماه آینده. داریم روش فکر می‌کنیم.
روزولت: مستقیم وارد برلین می‌شین؟
استالین: خب بستگی داره مقاومت آلمان‌ها چقدر باشه.
چرچیل: البته! امریکا هنوز درست و حسابی قاطی نشده.
استالین: نه فقط الان. امریکا همیشه بیرون گود بوده!
چرچیل: ما فقط با سرباز‌های بیشتر می‌تونیم از پس جبهۀ غربی بر‌بیایم.
روزولت: انگار متوجه نیستین. دست ما بسته‌ست. ژاپنی‌ها هنوز دارن دیوونه‌بازی در‌می‌آرن!
استالین: آها. آره. راستی اوضاع چطور پیش می‌ره؟
روزولت: شما منو به خاطر این‌که از معرکه دورم سرزنش می‌کنین، ولی جوری حرف می‌زنین انگار این ماجرا ربطی به‌تون نداره!
استالین: خب آخه ما هنوز اصلاً با ژاپن وارد جنگ نشدیم.
روزولت: کی قراره باهاشون وارد جنگ بشین؟
استالین: کی؟ با وجود معاهدۀ عدم تعرض روسیه ـــــ ژاپن چطور می‌تونیم همچین کاری کنیم؟
روزولت: از کی تا حالا روس‌ها به عهدنامه‌ها پایبند می‌مونن؟
استالین: آهای!
چرچیل: آروم باشین. ما آدم‌های محترمی هستیم. یادتون نره. مقصر اصلی این اوضاع چشم‌بادومی‌ها و کله‌زردهان.

از نمایش‌نامه‌ی «کنفرانس یالتا»
نوشته‌ی اریزا هیراتا
ترجمه‌ی نگار خلیلی
از مجموعه‌ی جهان نمایش

‌
‌‌«سوگوار و پريشان از كاخ مى‌آيم
آرامش مردگان را نيازى مى‌آرم.
دستانم تيغ‌هاى بُرنده، گيسوانم پريشيده
و گونه‌هايم به شيارهاى خونين خراشيده.
ساليان سال را تا به امروز گريسته‌ام
چندان كه نانم اشک ديدگانم بود
و نالهٔ گنگ اين كتان كه بر تن دريده‌ام
از دردى مى‌گويد كه بر جان كشيده‌ام
و از آن زندگى كه از پس آن ديرينه‌زخم
بانگ خنده‌اى در آن برنخاست و نيز هم نخواهد خاست.

تا خواب اين خاندان بگزارد
بانگى به وحشت برخاست
بانگى كه موى بر تن راست مى‌كرد.
و خشمى از دل شب برون جوشيد.
بانگى هراسناک، آرى
كه شب را از هم بشكافت
و از نهانى‌ترين كنج اين خانه
لرزه در خوابگاه زنان انداخت.
و آنگاه آن نهان‌بين لب به سخن گشود
كه: اينک خشم مردگان و كينه‌اى پاياتر از مرگ
فرو خواهد گرفت آن را كه دست به خون آلود.»

از نمایش‌نامهٔ نیازآوران، مجموعه آثار آیسخولوس، ترجمهٔ عبدالله کوثری

‌
‌نظام‌ها و حکومت‌ها و جنبش‌های تمامیت‌خواه، از هـر جنس و از هـر سنخ، برای مقابله با تهدید دشمن خیالی خارجی یا بسیج توده‌ها و آمادگی برای نبرد، نیاز چندانی به ترویج نفرت ندارند، بلکه بیش و پیش از همه ــ خودآگاه یا ناآگاه ــ برای سرکوب درونی جامعۀ خود است که دست به دامان نفرت می‌شوند. هدف اصلی تربیت توده‌ها به نفرت‌ورزی این است که آنان به‌لحاظ روحی و روانی تخلیه و تضعیف شوند و از این طریق توانایی ایستادگی در برابر استبدادِ نظام حاکم از آنان سلب شود. توتالیتاریسم، بی‌وقفه و همواره با صدایی بی‌صدا، اما صریح و آشکار، به ما می‌گوید: «شما بی‌عیب و نقص و کامل‌اید و دیگران فاسدند و منحرف. شما مدت‌ها پیش از این می‌توانستید زندگی بهشت‌گونه‌ای داشته باشد، اگر دشمنان شرور و فاسد برای‌تان ممانعت ایجاد نمی‌کردند». این پیام در پی آن نیست که با نفرت در میان انسان‌ها وحدت و همبستگی ایجاد کند، بلکه بیشتر بر آن است تا احساس خودخواهی و نفرت‌ورزی را در توده‌ها تقویت کند و از این طریق آنان را به رفتارهایی خلاف اخلاق و عقل ترغیب کند.

از کتابِ «رویارویی با پاسداران مطلق گرایی»
جهان اندیشگی لِشِک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش رمان فارسی (میانهٔ دههٔ پنجاه)
(حضوری)
مدرس: محمد راغب

یکشنبه‌ها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع ۲۴ دی‌ماه
هزینهٔ دوره : ۴۰۰ هزار تومان
مهلت ثبت نام تا ۲۱ دی‌ماه

برنامهٔ جلسات:

جلسهٔ اول: برهٔ گمشدهٔ راعی (۱۳۵۶) هوشنگ گلشیری
جلسهٔ دوم: سگ و زمستان بلند (۱۳۵۵) شهرنوش پارسی‌پور
جلسهٔ سوم: شب هول (۱۳۵۷) هرمز شهدادی
جلسهٔ چهارم: وصال در وادی هفتم (۱۳۵۴) عباس نعلبندیان

ثبت نام: negaryouneszadeh@gmail.com

‌
‌دون جووانی: بگو ببینم، شهامتش را داری کاری برایم بکنی؟
لِپورِلو: تا جایی که به زن‌ها مربوط نشود، بله.
دون جووانی: به زن‌ها مربوط نشود؟ مگر دیوانه شده‌ای؟
خودت می‌دانی که زن برای من از نان شب واجب‌تر است
و حتی واجب‌تر از هوایی که نفس می‌کشم!
لِپورِلو: یعنی آن‌قدر بی‌حیایی که با همه بی‌وفایی کنی؟
دون جووانی: عشق عشق است، هر طور که باشد.
کسی که به یک نفر وفادار می‌ماند،
در حق بقیه ستم روا داشته است.
و من که لبریز احساسم همه‌شان را دوست دارم
و زن‌ها چون نمی‌توانند درست فکر کنند
احساسات طبیعی و مهربانانۀ مرا بی‌وفایی می‌شمارند!
لِپورِلو: به راستی که تا کنون این همه مهربانی را در یک نفر ندیده بودم!

از نمایش‌نامۀ «دون ژوان»
نوشتۀ ولفگانگ آمادئوس موتسارت و لورنتسو دا پونته
ترجمۀ حسین قدسی
از مجموعۀ جهان نمایش

‌
‌ابزوردیسم یا پوچ‌انگاری

اکثر مکاتب فلسفی تلاش می‌کنند معنایی برای جهان فراهم آورده و به این پرسش‌ها پاسخ دهند که «کیستیم؟»، «چرا هستیم؟» و «فایدۀ زندگی‌کردن چیست؟». اما ابزوردیسم در پاسخ به این پرسش که «معنای زندگی چیست؟» می‌گوید هیچ معنایی در کار نیست. پیشگام ابزوردیسم، سورن کیرکگور بود، می‌گفت: «از آنجایی که واقعیت [وجود] خداوند ورای فهم بشر است ایمان‌داشتن انسان‌ها به خدا پوچ و بی‌معنی است.» ابزوردیسم مکتبی است که تأثیری عظیم روی هنرها گذاشت. این ایده که هیچ چیز معنی ندارد رهایی‌بخش است به‌ویژه در حوزه‌های مانند ادبیات و تئاتر که به‌طور سنتی حوزه‌هایی برای جستجوی معنا بوده‌اند. مهمتر از همه، ابزوردیسم پایه‌گذار «تئاتر ابزورد» بود که احتمالاً تنها جنبش تئاتری است که الهام‌گرفته از فلسفه بوده است. ابزوردیسم به‌واقع مناسب کمدی است چرا که بهترین کمدی در اساس و بنیاد خود پوچ‌انگار است و احتمالاً به همین دلیل ابزوردیسم هرگز از بین نخواهد رفت.

ویدئو از BBC IDEAS
ترجمه و تنظیم: نشر نی

‌
‌از نگاه فوکو، نقش مؤلف در این عصر تاریخی نه‌تنها امری تصادفی است، بلکه محدودیت‌هایی را هم به وجود می‌آورد. ما آثار فلسفی و ادبی را می‌خوانیم تا دریابیم منظور مؤلف از تألیف آن‌ها چیست. به باور فوکو، این نگاه مسئله‌دار است و مانع می‌شود ادبیات را به شیوه‌هایی از بیخ‌و‌بن بدیع قرائت کنیم؛ رها از قیدوبند ملاحظاتی از این دست. نام مؤلف نه‌فقط اثر را به شیوه‌ای خاص انتظام می‌بخشد، بلکه آن را محدود، حذف و انتخاب می‌کند. این همان ابزاری است که مانع گردش و دستکاری و ترکیب‌ و تجزیه‌ و بازترکیب آزاد داستان می‌شود. گرچه هیچ‌گاه شاهد گردش یکسره آزاد متن نخواهیم بود، قیدوبندها در طول تاریخ تغییر می‌کنند، لذا ممکن است روزی ما در فرهنگی زندگی کنیم رها از محدودیت تمثال مؤلف، و غوطه‌ور در همهمه‌ای بی‌نام‌ونشان، کثرتی بی‌پایان از معانی. امروزه، در عصر اینترنت، بینش فوکو بسیار پیشگویانه به نظر می‌رسد.

از کتابِ «چگونه فوکو بخوانیم»
یوهانا اوکسالا
ترجمه‌ی علیرضا خالقی دامغانی و نرگس ایمانی مرنی

شاه درخواست مصدق را مبنی بر تعیین وزیر جنگ به دست نخست‌وزیر نپذیرفت، چون می‌خواست با انتصاب یکی از افراد نزدیک به خودش در این مقام کنترل ارتش را در دست بگیرد. وقتی قوام‌السلطنه به نخست‌وزیری منصوب شد، مردم واکنشی بی‌سابقه از خود نشان دادند، به خیابان‌ها آمدند و شعارهایی برای بازگشت مصدق سر دادند. جناح‌های سیاسی مختلف، مردم را به آمدن به خیابان‌ها و ایستادن در مقابل نیروها، که به آن‌ها دستور سرکوب داده شده بود، فراخواندند. با وجود تیراندازی و کشته‌شدن تعدادی از معترضان، مردم آنقدر شعار «یا مرگ یا مصدق» سر دادند تا سرانجام شاه مجبور شد مصدق را برگرداند.
پیوستن نیروهای مردمیِ کاملاً غیرمسلح در مقابل پلیس (که از تیراندازی سر باز زد) و در برابر ارتش، در تاریخ ایران مدرن، به‌عنوان واقعه‌ای منحصربه‌فرد ثبت شده است. در آخر حتی بخشی از نیروهای مسلح به مردم پیوستند و این حرکت برای حمایت از جبهۀ ملی به سایر نیروها جان تازه‌ای بخشید. حزب توده در آخرین ساعاتِ قیام پنج روزه (از ۲۵ تیر که مصدق استعفای خود را تقدیم شاه کرد تا ۳۰ تیر)، تصمیم گرفت تظاهراتی بر ضد شاه به راه اندازد و نتیجۀ فوری آن همبستگی بیشتر با نیروهای ملی‌گرا بود، هرچند این کار نتیجه را تغییر نداد. مصدق عمیقاً تحت تأثیر قیام مردمی قرار گرفت، قیامی که به خاطر او روی داده بود، درحالی‌که برای این همبستگی نه سخنرانی کرده بود و نه جمعیت را به کاری تشویق کرده بود؛ او به قدری متأثر شد که وصیت کرد پس از مرگش کنار شهدای ۳۰ تیر به خاک سپرده شود.
سی‌ام تیر ۱۳۳۱ اوج جنبش ناسیونالیستی در ایران است. این قیام شدیدترین واکنشی بود که به نام ناسیونالیسم در ایران روی داد و نتایج آن امید عموم مردم را بالا برد. برآمد احساسات انگلیسی و آمریکایی نسبت به قیام نیز مؤید همین امر است. برکنارکردن کابینه‌ای که حامی شاه و غرب بود و تمام قوای دولتی و نظامی را در مُشت خود داشت، آن هم به‌دست مردم غیرمسلح که خواهان بازپس‌گیری دموکراسی بودند و از این‌که احساسات میهن‌پرستانۀ آن‌ها ناچیز انگاشته شده بود ناراضی بودند، برای ناظران غربی و چه‌بسا برای شرکت‌کنندگان در آن قیام بسی باورنکردنی بود. درعین‌حال این سرفرازیِ فاتحانِ ۳۰ تیر باعث هشیاری غرب شد و دفعۀ بعد قرار بود غرب مشارکت مستقیم داشته باشد تا پیروزی (برای غرب) تضمین شود.

از کتابِ «دکتر محمد مصدق: سرگذشت سیاسی»
نوشتۀ فرهاد دیبا
ترجمۀ شیرین کریمی

‌
‌در بطن زبان تکلم دنیائی از اِبهام و الفاظ دوپهلو نهفته‌است. چراکه نفس آدمی نه جدولی از الگوریتم‌هاست نه پرسش‌نامه‌ای که بتوان با علامت زدن در مقابل پاسخ‌های آن شادی، غم، اضطراب و ملالت خود را بیان کرده بر روی منحنی‌های آماری به نمایش گذارد. امیال و سوائق ناآگاه ما صحنۀ جدال میان عشق‌ها و نفرت‌هایمان هستند. آنچه این ابهام اساسی را تضمین میکند حاشیۀ باریکی از آزادی است که به ما ارزانی شده‌است. گواه آن صنایع بدیعی زبان است که قبل از آنکه جهت فصاحت و بلاغت تعبیه شده‌باشند زیروبم احساسات ما را میرسانند. ضمیر ناآگاه که ساختمانی چون ساختمان زبان دارد محل اصلی اینگونه فنون و معانیِ بیان میباشد.

از کتابِ «ذهن و زمان»
دکتر کرامت مُوَلّلی

«ذهن و زمان» ترجمه‌ایست از کتابی که اخیراً توسط انتشاراتِ Routledge بزبان‌ انگلیسی منتشر شده‌‌است. متن ‌اخیر خود بر اساس کتابی است در همین‌ زمینه که در سال ۲۰۰۷ میلادی بزبان فرانسوی منتشر شده‌بود. لذا هریک براساس زبان ‌و فرهنگی متفاوت به تحقیق درمورد رؤیا یعنی موضوعی که مربوط به حریم‌ خصوصی هریک از ماست میپردازد.

‌
‌خصومت‌های فلسفی: سارتر در برابر کامو

کامو از خانواده‌ی تهیدستی الجزایری بود و سارتر از پس‌زمینه‌ی بورژوای فرانسوی. هر دو طی جنگ جهانی دوم هوادار جنبش مقاومت فرانسه بودند و همدلی‌هایی با کمونیسم داشتند. هر دو اگزیستانسیالیست‌ بودند و دلمشغول این مسئله که چگونه در جهان بی‌معنای بدون خدا معنایی ایجاد کنند. آن‌ها مدعی بودند این کار باید به شکلی اصیل از درون خودشان انجام شود زیرا ما همه محکومیم به آزادی. این جزء آخر بود که جدایی آن‌ها را در ۱۹۵۲ رقم زد. سارتر در آن زمان یکی از هواداران اتحاد جماهیر شوروی و استالین بود، یعنی کسی که اروپای شرقی را زیر پایش له کرد، و انسان‌ها را در گولاگ‌ها زندانی کرد. کامو نتوانست با حمایت سارتر از نسخه‌ی منحرف روسی از کمونیسم کنار بیاید. وقتی کامو به این تناقض اشاره کرد، سارتر واکنشی تحقیرآمیز نشان داد. خب مسئله‌ی اصلی چه بود؟ در یک سطح مسئله مرتبط به ارزش زندگی انسانی بود. آیا درست است انسان‌ها را به خاطر اصول قربانی کنیم؟ یا زندگی آن‌قدر ارزشمند است که کشتن افراد را نمی‌توان به اسم یک آرمان توجیه کرد؟

کارگردان و انیماتور: اندرو خسروانی
ترجمه‌ی ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

فهم اميرکبیر از دانش، وسايل ارتباط جمعى و كتاب‌
‌
مسئلهٔ آموزش عمومى به صورت جدى با اميرکبیر شروع مى‌شود. قبل از امير روزنامهٔ ميرزا صالح بود كه متروک شد. امير نشر مطبوعات و دانش را به شيوه‌هاى مختلف شروع كرد. تا امير زنده بود سياست وى بر روزنامهٔ وقايع اتفاقيه حاكم بود. در روزنامهٔ او گزافه يافت نمى‌شد و رشد افكار عمومى در راستاى صيانت منافع ملى و توسعهٔ اقتصادى و تنزيه و تصحيح اخلاق مدنى وجهه همت او بود.
امير به اين نكته كه روزنامه و آموزش در چه راستا حركت كند وقوف داشت و آن را رعايت مى‌كرد. راجع به معلمين مدرسهٔ دارالفنون می‌گفت كه معلمين مى‌بايستى «با سررشته و صاحب وقوف» باشند و در مورد مدير مدرسه به شاه نوشت: «در امر مدرسه دقت زياد لازم است آدم خيلى معقول و متشخص مى‌خواهد كه سررشته از همه چيز فرنگى و ايرانى داشته باشد.» در مورد روزنامه وجهه نظرش «اطلاع يافتن دولت از اوضاع جهان، و ديگر، پرورش عقلانى مردم و آشناكردن آن‌ها با دانش جديد و احوال ديگر كشورها بود». روزنامه را بدان جهت مى‌خواست كه «بر دانش و بينش آنها بیفزايد.» و نيز «سبب دانايى و بينايى اهالى دولت عليه شود.» امير مقرر كرده بود كه هر كس ۲۰۰ تومان در سال حقوق ديوانى دارد، به ۲ تومان اجير (آبونه) روزنامه شود و كليهٔ رجال و كدخدايان و رجال شهرى و ... را ثبت نام كرده بود كه روزنامه «اجير شوند» و از اين طريق به كمّ و كِيف دنيا مطلع گردند.
تلقى مردم از روزنامه نيز درخور دقت است. به‌همين جهت روزنامهٔ وقايع اتفاقيه مجبور شد در شماره ۲۶ خود موضوع را اين‏‌گونه منعكس نمايد:
«بعضى مردم نفهميده و نمى‌دانند كه حسن اين روزنامه چيست و مصرفش چه مى‌باشد؟ پاره‌اى اشخاص خيال مى‌كنند كه كارى است كه ديوانيان عظام راه انداخته‌اند به جهت منفعت و مداخل. و برخى هم چنين تصور مى‌كنند كه اين روزنامه منصبى است كه به كسانى كه از ديوان اعلى اسامى آن‌ها معين شده بايد برسد و به ديگران نبايد برسد. لكن هيچيک از اينها نيست... اين اخبار چيزى است... به جهت تربيت خلق و اطلاع آنها از امورات ديوانى و غيره و اخبار دول خارجه و منفعت خاص و عام...».
بارى تا روزى كه امير بود سعى زياد می‌شد كه معارف عمومى، مسائل صنعتى، تجارى و فرهنگى را از طريق روزنامه به آگاهى مردم برسانند.


از کتابِ «جامعه‌شناسی نخبه‌کشی»
قائم مقام/ امیرکبیر/ مصدق
نوشتهٔ علی رضاقلی

روسو قرارداد اجتماعی را با دفاع از آزادی انسان در وضعیت طبیعی گذشته در برابر وضعیت واقعی فعلی او آغاز می‌کند. «انسان آزاد آفریده شده است، اما همه جا در بندگی به سر می‌برد.» وضعیت اولیه و طبیعی انسان از نظر روسو، برخلاف نظر متفکرانی مانند هابز، وضعیتی صلح‌آمیز است. «آن‌هایی که در دوران بربریت بودند در عصری طلایی زندگی می‌کردند... کل جهان در صلح و آرامش بود.» در این وضعیت انسان‌ها جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند و از یکدیگر مستقل‌اند. بشر در این مرحله از تکاملش غیراجتماعی و فاقد اخلاق است. وضعیتی که روسو از آن به عنوان بی‌گناهی یاد می‌کند. این وضعیت به مرور زمان و با شکل‌گیری ناگزیر جامعه از بین می‌رود و با از بین رفتن آن، صلح و آرامش و آزادی و برابری اولیه نیز ناپدید می‌شود. بنابراین در آرای روسو تفکیکی میان وضعیت طبیعی و وضعیت اجتماعی بشر برقرار می‌شود.
در دیدگاه روسو فرد تا قبل از مواجهه با برخی‌ دشواری‌های زندگی طبیعی، مستقل و آزاد زندگی می‌کرد. در وضعیت طبیعی چیزی به نام جامعه هنوز شکل نگرفته بود. پایان یافتن وضعیت طبیعی بر اثر دشواری‌های زندگی در این وضعیت رخ داد. دشواری‌هایی که انسان به‌تنهایی قدرت مواجهه با آن‌ها را نداشت. «سال‌های قحطی، زمستان‌های طولانی سخت و تابستان‌های طولانی سوزان» باعث شد تا انسان‌ها متوجه شوند که کمک به دیگران برای برطرف کردن نیازهای جدید و پیچیده‌تر سودمند است. در این فرایند به‌تدریج نیازهای انسان توسعه پیدا کرد، وابستگی‌های متقابل او بیشتر شد و جامعه به مثابۀ کلیتی فراتر از اجزایش شکل گرفت.
روسو در توضیح عوارض اجتماعی شدن انسان می‌نویسد: «بدین ترتیب، تمام سطح کرۀ زمین تغییر کرده است؛ در همه جا طبیعت نابود شده است؛ در همه جا کار دست بشر جایگاه خود را یافته است؛ استقلال و آزادی طبیعی جای خود را به قوانین و بردگی داده‌اند؛ دیگر آفریدۀ آزادی وجود ندارد؛ فیلسوف در جست‌وجوی انسان است و او را نمی‌یابد.» روسو در گفتار دربارۀ نابرابری می‌نویسد: «این آشکارا خلاف قانون طبیعت است که گروه بسیار کوچکی از آدم‌ها تا سرحد اشباع از همۀ امکانات زندگی برخوردار باشند، حال آن‌که اکثریت قریب به اتفاق مردم از ضروری‌ترین وسایل ادامۀ زندگی محروم‌اند.» به اعتبار همین‌ مباحث از روسو، برخی او را فردگرایی افراطی و آنارشیست منتقد یا حتی ضد مدرنیته و تمدن خوانده‌اند که فقط وضعیت طبیعی را وضعیت مطلوب تلقی می‌کند.

از کتابِ «همبستگی اجتماعی و دشمنان آن»؛ نوشته‌ی آرمان ذاکری
مکتب موس و دورکیم در برابر فایده‌گرایی و فاشیسم

‌
‌والاس: دادگاه می‌پذیرد که انسان از دیدگاه فلسفی حق دارد دربارهٔ دستورات مافوق نظامی‌اش قضاوت کند، اما در عمل این کار را با قبول مسئولیت و خطرهایش انجام می‌دهد.
چیپمن: (به‌آرامی.) با قبول مسئولیت و خطرهایش، بله قربان.
والاس: ...از دادستان سؤالی دارم که اگر مایل است می‌تواند به آن پاسخ بدهد ــــــ زیرا ایشان در این دادگاه محاکمه نمی‌شود. سؤالم این است: وقتی انسانی صادق به‌خاطر کشورش اسلحه به دست می‌گیرد، برای چه چیزی می‌جنگد؟ برای کشور؟ یا اصول اخلاقی موجود در کشور؟ و اگر کشور و اصول یکی نباشند، آیا این فرد موظف به جنگیدن برای این کشور است یا این‌که در واقع باید علیه آن بجنگد؟ نیازی نیست دادستان به این سؤال پاسخ بدهد، سؤالی مشخص‌تر می‌کنم. اگر، به‌هنگام شروع جنگ، دولتِ به‌اصطلاح کنفدراسیون از اصلِ اخلاقیِ آزادیِ سیاه‌پوستان حمایت می‌کرد و دولت ایالات متحده از برده‌داری، آیا فرد، برمبنای اخلاقیات، ملزم به پیروی از اشارت‌های وجدانش بود ــ حتی اگر این اشارت‌ها او را به جایی می‌کشاندند که علیه دولت ایالات متحده اسلحه به دست بگیرد؟

از نمایش‌نامۀ «محاکمه اندرسن‌ویل»
سال لویت
ترجمهٔ امین مدی
از مجموعۀ جهان نمایش

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش انتقادی شاهنامهٔ فردوسی
دکتر محمد دهقانی
حضوری و آنلاین


زمان: سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۸ تا ۲۰
مدت دوره: ۸ جلسه
شروع دوره: ۲ بهمن‌ماه
هزینهٔ دوره: هشتصد هزار تومان

مکان: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقهٔ پنجم
تلفن ثبت‌نام: ۰۹۱۵۹۱۴۴۷۰۴

صحبت‌ها دربارۀ نقد به دیگردوستی مؤثر یا دفاع از آن کم نیست. ما در دو نشست دیگر خیروخرد (دوم و چهاردهم) به ایده‌های کلی و حواشی این جنبش اخلاقی پرداختیم. نشست پیش رو تقریری از استدلال و ایدۀ اصلی این جنبش است و احیاناً نقدهایی به آن را در خود دارد. 

در این نشست با حضور دکتر سید محسن اسلامی به سؤالات زیر خواهیم پرداخت:

۱- ایدۀ اصلی دیگردوستی مؤثر چیست و چه تعهداتی در نظریۀ اخلاقی دارد؟
۲- آیا «مؤثربودن» اخلاقاً مهم است؟
۳- چرخش‌های اخیر در این جنبش بنا به چه ملاحظاتی بوده است؟
۴- دیگردوستی مؤثر باید به چه نقدهایی پاسخ بدهد؟
۵- آیا این رویکرد پتانسیل پاسخ به «همه» نقدها را دارد؟

توضیحات بیشتر در باب این نشست را از اینجا ببینید.


زمان: دوشنبه ۲۵ دی ماه ۱۴۰۲ ساعت ۱۶
نشست حضوری: خیابان وزرا، کوچه بیستم، پلاک ۶، طبقه دوم
مشاهده آنلاین در الفبای فردا:   alefbayefarda.ir/kheyrokherad-22

«به مهربانی» سامانه آنلاین حمایت از آموزشِ کودکان و نوجوانانِ در معرض خطر ترکِ تحصیل است. در این مسیر همراه ما باشید: اینجا را کلیک کنید.

🆔 instagram.com/alefbayefarda
🆔 @alefbayefarda

‌
‌خیر تنها طریق، طریق درست، یا تنها مانع جداکنندۀ ما از امر واقع نیست. مانع دوم کدام است؟ ... همین حالا برایتان خواهم گفت و آنگاه احتمالاً معما چو حل گشت آسان شود. روی‌هم رفته خیلی هم واضح نیست. این همان حوزه‌ای است که فروید همواره در موردش بسی سکوت کرده و واقعاً هم عجیب است که آن را تشخیص نداده است. مانع حقیقی که سوژه را نسبت به میدان غیرقابل بیان آرزومندیِ رادیکال، میدان تخریب محض، تخریب فراتر از تباهی، حفظ می‌کند درواقع پدیده‌ای مربوط به زیباشناسی است که آن را تجربۀ امر زیبا می‌خوانند؛ زیبایی با تمام درخشش تابناکش، زیبایی که آن را فرّ و درخشش حقیقت دانسته‌اند. و معلوم است چرا، چون حقیقت چیز قشنگی برای نگاه کردن ندارد. زیبایی اگر نه فرّ و درخشش حقیقت، دست‌کم پوشش و غلاف حقیقت است.

به نقل از ژک لکان
از کتابِ «حد تقریر»؛ نوشتۀ ناتاشا محرم‌زاده

‌
‌پیرمرد: کی آن‌جاست؟!
قلب: همان‌جا ایستادم، بی‌حرکت تا یک ساعت، در تاریکی. نفسم را حبس کرده بودم.
پیرمرد: این صدای باد در دودکش است؟ صدای موشی‌ست کفِ زمین؟
قلب: چشم پیرمرد باز بود. نه باد بود، نه موش، مرگ بود، پیرمرد. و همان‌طور که آرام‌آرام به سمتِ تخت می‌رفتم، آن صدا را شنیدم‌... (صدای ضربان قلب. مادامی که قلب حرفش را ادامه می‌دهد، صدای ضربان بلندتر می‌شود.) صدایی آرام و خفه، تند مثل ساعتی که لای پنبه پیچیده باشند. صدای قلب پیرمرد بود. آن صدا خشمم را بیشتر می‌کرد، مثل صدای طبلی که به سربازها دل و جرئت می‌بخشد. حالا صدای ضربان بلندتر شده بود، تندتر. چه وحشتی کرده بود پیرمرد! اما در دل شب، در سکوت هولناک خانه، صدای غریب قلبش وحشتی غیرقابل کنترل در من برانگیخته بود! (صدای ضربان قلب بسیار بلند می‌شود. قلبْ پیرمرد را از صندلی‌اش پایین می‌کشد و او را روی زمین می‌اندازد. روی سینه‌اش می‌نشیند و او را خفه می‌کند.)
پیرمرد: آهههه! (صدای ضربان قلب همچنان بسیار بلند است.)
قلب: بس کن! بس کن! هنوز هم صدایت را می‌شنوم‌... تاپ تاپ تاپ‌... ! (صدای ضربان کم‌کم فروکش می‌کند. مثل رسیدن به اوج لذت جنسی و فروکش کردن آن. بدنش به لرزه می‌افتد.) آرام، آرام، آرام‌... صدا متوقف شد. دیگر صدای تاپ‌تاپ نمی‌آمد، اثری از ضربان قلب نبود. دیگر چشم پیرمرد آزارم نمی‌داد. (قلب می‌ایستد و به زن نگاه می‌کند. قلب نفس‌نفس می‌زند. خیس عرق است.) طبیعتاً باید از شر جنازه خلاص می‌شدم. و در این خصوص دقیق و محتاطانه عمل کردم. (کابینتی باز می‌شود و دستی بیرون می‌آید و اره‌ای به قلب می‌دهد.) باید جنازه را تکه‌تکه می‌کردم. (قلب و دوپن روی «صندلی زیر پنجره» کلک جنازه را می‌کنند.) پیرمرد را داخل تشتی گذاشتم و کارم را شروع کردم‌... اول دست‌ها‌... بعد پاها‌... بعد تنه‌... تیغۀ اره عضلات و ماهیچه‌های پیرمرد را می‌درید، استخوان را می‌برید، خرد می‌کرد، می‌شکافت، گوشت تن پیرمرد مثل لاستیک سفت بود و به سختی می‌شد آن را تکه‌تکه کرد اما همین که تیغه رسید به قسمت نرمِ امعا و احشا که بخار از آن بلند بود بدنش ناگهان دست از مقاومت کشید. آخر از همه، طبیعتاً، نوبت سرش بود. بعد سه الوار از الوارهای کف اتاق را برداشتم‌... و تکه‌های جسد را زیر تیر و تخته‌ها جا کردم. بعد تخته‌ها را چنان زیرکانه، چنان هوشمندانه سر جای‌شان گذاشتم که چشم هیچ بنی بشری، حتی چشم پیرمرد نمی‌توانست ایرادی در کارشان پیدا کند. چیزی برای شستن در کار نبود، نه لکه‌ای به جا مانده بود، نه قطرۀ خونی. تشت را برای همین استفاده کرده بودم. کارم که تمام شد ساعت چهار بود. هوا همچنان مثل نیمه‌های شب تاریک بود. همان موقع بود که‌...

از نمایش‌نامۀ «قتل به روایت پو»
نمایش‌نامه؛ اقتباسی از داستان‌های ادگار آلن‌پو
نوشتهٔ جفری هچر
ترجمهٔ کاوه بلوری
از مجموعۀ جهان نمایش