منتشر شد
«عاشورا؛ فساد و اصلاح»
داود فیرحی
عاشورا؛ فساد و اصلاح مجموعه‌ی نُه سخنرانی دکتر داود فیرحی در سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۹ است. وی بازه‌ای ۲۴ ساله از تاریخ صدر اسلام را برمی‌گزیند که از سال ۴۱ هجری ــ سال شهادت امام علی (ع) ــ آغاز شده و تا سال ۶۴ هجری ــ سالی که قدرت از آل معاویه به بنی‌مروان منتقل می‌شود ــ ادامه می‌یابد. سپس با ترسیم جغرافیای سیاسی مرکز خلافت اسلامی این دوره‌ی تاریخی یعنی مکه، مدینه، کوفه و شام و مواضع نیروها و گرایش‌های سیاسی اشخاص، اقوام و طوائف به مفاهیمی چون دولت، مشروعیت، بیعت و رأی، بحران خلافت، الگویِ حکمرانی در صدر اسلام، تبدیل خلافت به پادشاهی، سنت نبوی، مفهوم اصلاح دین و بازگشت به سنت پایه، فساد و اصلاح در تفسیر وحی و نظایر آن می‌پردازد و از منظر جامعه‌شناسی سیاسی و تاریخی ضمن پرداختن به زمین، علل و عوامل اجتماعی، سیاسی و تاریخی پیدایی عاشورا منظر جدید از عاشورای حسینی در برابر خواننده می‌گشاید.
▫️بخشی از کتاب
منتشر شد
«عاشورا؛ فساد و اصلاح»
داود فیرحی
عاشورا؛ فساد و اصلاح مجموعه‌ی نُه سخنرانی دکتر داود فیرحی در سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۹ است. وی بازه‌ای ۲۴ ساله از تاریخ صدر اسلام را برمی‌گزیند که از سال ۴۱ هجری ــ سال شهادت امام علی (ع) ــ آغاز شده و تا سال ۶۴ هجری ــ سالی که قدرت از آل معاویه به بنی‌مروان منتقل می‌شود ــ ادامه می‌یابد. سپس با ترسیم جغرافیای سیاسی مرکز خلافت اسلامی این دوره‌ی تاریخی یعنی مکه، مدینه، کوفه و شام و مواضع نیروها و گرایش‌های سیاسی اشخاص، اقوام و طوائف به مفاهیمی چون دولت، مشروعیت، بیعت و رأی، بحران خلافت، الگویِ حکمرانی در صدر اسلام، تبدیل خلافت به پادشاهی، سنت نبوی، مفهوم اصلاح دین و بازگشت به سنت پایه، فساد و اصلاح در تفسیر وحی و نظایر آن می‌پردازد و از منظر جامعه‌شناسی سیاسی و تاریخی ضمن پرداختن به زمین، علل و عوامل اجتماعی، سیاسی و تاریخی پیدایی عاشورا منظر جدید از عاشورای حسینی در برابر خواننده می‌گشاید.
▫️بخشی از کتاب
لوتر بر تناقض بین وعدۀ خدا مبنی بر تبدیل ابراهیم به پدر ملت‌ها و این تقاضای متعاقبش که ابراهیم اسحاق را قربانی کند تأکید می‌گذارد، و نشان می‌دهد که «عقل انسان به‌سادگی یا این نتیجه را خواهد گرفت که وعده دروغی بیش نیست یا این نتیجه را که فرمان نه فرمان خدا بلکه فرمان شیطان است. زیرا در اینجا تناقضی آشکار هست. اگر اسحاق باید کشته شود، پس وعده پوچ و دروغ است؛ اما اگر وعده صادق است، ناممکن است که این فرمان الهی باشد.» به‌گفتۀ لوتر، از همین‌رو «برای ما ناممکن است که عظمت این آزمون را درک کنیم»؛ لوتر اعتراف می‌کند که «هرگز نمی‌توانستم ناظر باشم، چه رسد به مجری و قاتل. موقعیت شگفتی است که پدری به‌غایت عزیز کاردش را به گلوی پسری به‌غایت محبوب نزدیک می‌کند، و من به‌یقین اعتراف می‌کنم که هرگز نمی‌توانم این اندیشه‌ها و احساسات را خواه در قالب کلمات خواه از راه تأمل در آن‌ها به ذهن خویش فراخوانم.»
از کتابِ «ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده»
کلر کارلایل
ترجمۀ علی حسن زاده
لوتر بر تناقض بین وعدۀ خدا مبنی بر تبدیل ابراهیم به پدر ملت‌ها و این تقاضای متعاقبش که ابراهیم اسحاق را قربانی کند تأکید می‌گذارد، و نشان می‌دهد که «عقل انسان به‌سادگی یا این نتیجه را خواهد گرفت که وعده دروغی بیش نیست یا این نتیجه را که فرمان نه فرمان خدا بلکه فرمان شیطان است. زیرا در اینجا تناقضی آشکار هست. اگر اسحاق باید کشته شود، پس وعده پوچ و دروغ است؛ اما اگر وعده صادق است، ناممکن است که این فرمان الهی باشد.» به‌گفتۀ لوتر، از همین‌رو «برای ما ناممکن است که عظمت این آزمون را درک کنیم»؛ لوتر اعتراف می‌کند که «هرگز نمی‌توانستم ناظر باشم، چه رسد به مجری و قاتل. موقعیت شگفتی است که پدری به‌غایت عزیز کاردش را به گلوی پسری به‌غایت محبوب نزدیک می‌کند، و من به‌یقین اعتراف می‌کنم که هرگز نمی‌توانم این اندیشه‌ها و احساسات را خواه در قالب کلمات خواه از راه تأمل در آن‌ها به ذهن خویش فراخوانم.»
از کتابِ «ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده»
کلر کارلایل
ترجمۀ علی حسن زاده
منتشر شد
«موزه‌ی خیالی آثار موسیقایی»
جستاری در فلسفه‌ی موسیقی
لیدیا گر
ترجمه‌ی حسن خیاطی
تا اواخر سده‌ی هجدهم کسی نمی‌گفت باخ آثاری جاودان خلق کرده است که تا ابد موضوع تحسین خواهد بود. درواقع بین سال‌های ۱۷۵۱ و اوایل سده‌ی نوزدهم هیچ قطعه‌ای از باخ را شایسته‌ی تجدید چاپ به شکل کامل آن نمی‌دانستند. چه اتفاقی افتاد که باخ این‌طور حیات دوباره یافت و «آثارش» از جاودانه‌ترین شاهکارهای موسیقی شدند؟ کتاب حاضر پاسخی در خور و مفصّل به این پرسش می‌دهد.
کتاب موزه‌ی خیالی آثار موسیقایی، که از مهم‌ترین آثار فلسفی موسیقی در سده‌ی اخیر است، علاوه بر اهل موسیقی (اعم از علاقه‌مندان به موسیقی کلاسیک و غیرکلاسیک غربی، و موسیقی‌دانان ایرانیِ درگیر با رویکردهای غربی به موسیقی) برای علاقه‌مندان به فلسفه نیز بسیار خواندنی و راهگشاست، زیرا با پیگیری نحوه‌ی شکل‌گیری تاریخیِ مفهوم «اثر موسیقی» محدودیت‌های رویکرد تحلیلی و لزوم به‌کارگیری رویکرد تاریخی و پیوند جدایی‌ناپذیر بین فلسفه و تاریخ را پیش چشم خواننده عیان می‌سازد.
▫️بخشی از کتاب
منتشر شد
«موزه‌ی خیالی آثار موسیقایی»
جستاری در فلسفه‌ی موسیقی
لیدیا گر
ترجمه‌ی حسن خیاطی
تا اواخر سده‌ی هجدهم کسی نمی‌گفت باخ آثاری جاودان خلق کرده است که تا ابد موضوع تحسین خواهد بود. درواقع بین سال‌های ۱۷۵۱ و اوایل سده‌ی نوزدهم هیچ قطعه‌ای از باخ را شایسته‌ی تجدید چاپ به شکل کامل آن نمی‌دانستند. چه اتفاقی افتاد که باخ این‌طور حیات دوباره یافت و «آثارش» از جاودانه‌ترین شاهکارهای موسیقی شدند؟ کتاب حاضر پاسخی در خور و مفصّل به این پرسش می‌دهد.
کتاب موزه‌ی خیالی آثار موسیقایی، که از مهم‌ترین آثار فلسفی موسیقی در سده‌ی اخیر است، علاوه بر اهل موسیقی (اعم از علاقه‌مندان به موسیقی کلاسیک و غیرکلاسیک غربی، و موسیقی‌دانان ایرانیِ درگیر با رویکردهای غربی به موسیقی) برای علاقه‌مندان به فلسفه نیز بسیار خواندنی و راهگشاست، زیرا با پیگیری نحوه‌ی شکل‌گیری تاریخیِ مفهوم «اثر موسیقی» محدودیت‌های رویکرد تحلیلی و لزوم به‌کارگیری رویکرد تاریخی و پیوند جدایی‌ناپذیر بین فلسفه و تاریخ را پیش چشم خواننده عیان می‌سازد.
▫️بخشی از کتاب
نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش انتقادی شاهنامهٔ فردوسی
دکتر محمد دهقانی
حضوری و آنلاین
زمان: سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰
مدت دوره: ۸ جلسه
شروع دوره: ۴ اردیبهشت‌ماه
مهلت ثبت نام: تا ۱ اردیبهشت‌ماه
هزینهٔ دوره: هشتصد هزار تومان
مکان: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقهٔ پنجم
ثبت‌نام از طریق تلگرام با شمارهٔ ۰۹۰۳۲۰۵۴۶۰۰
نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش انتقادی شاهنامهٔ فردوسی
دکتر محمد دهقانی
حضوری و آنلاین
زمان: سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰
مدت دوره: ۸ جلسه
شروع دوره: ۴ اردیبهشت‌ماه
مهلت ثبت نام: تا ۱ اردیبهشت‌ماه
هزینهٔ دوره: هشتصد هزار تومان
مکان: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقهٔ پنجم
ثبت‌نام از طریق تلگرام با شمارهٔ ۰۹۰۳۲۰۵۴۶۰۰
اگرچه متمایل‌شدن به شر در انسان امری قهری و اجباری نیست، اما ضرورت مختص به خودش را دارد؛ ضرورتی که تصمیم انسان در قبال خیر و شر را تعیّن می‌بخشد. از یک سو، وجود این ضرورت برای بیرون‌آوردن انسان از بی‌تصمیمی لازم است، از سوی دیگر، ظاهراً نمی‌تواند با آزادی انسان سازگار باشد. می‌توانیم بگوییم که کوشش برای حل این تناقض ظاهری مسئلۀ اصلی شلینگ در رسالۀ آزادی است: رابطۀ میان سیستم و آزادی را چگونه باید تبیین کرد؟ اگر هیچ بنیاد تعیّن‌بخشی نباشد که انسان را از بی‌تصمیمی بیرون آورد و خواستن را در او هدایت کند، پس انتخاب و آزادی در انسان معنایی ندارد، بلکه همه‌چیز منوط به اتفاق و تصادف محض است. از سوی دیگر، اگر بنیاد تعیّن‌بخش اراده به‌منزلۀ علتی که خودش معلول سلسله‌ای از علل است تلقی شود، باز هم آزادی از انسان سلب می‌شود. در اینجا تعریف صوری کانت از آزادی ــ یعنی خودـ‌تعیّن‌بخشی فعل براساس قانونِ ذات خویش ــ هم کمکی به رفع مشکل نمی‌کند، چون در این تعریف، «خود»، به‌عنوان مبنای تعیّن‌یافتن اراده، تبیین‌ناشده باقی مانده است.
از کتابِ «آزادی و رخداد در اندیشهٔ هایدگر»
زکیه آزادانی
اگرچه متمایل‌شدن به شر در انسان امری قهری و اجباری نیست، اما ضرورت مختص به خودش را دارد؛ ضرورتی که تصمیم انسان در قبال خیر و شر را تعیّن می‌بخشد. از یک سو، وجود این ضرورت برای بیرون‌آوردن انسان از بی‌تصمیمی لازم است، از سوی دیگر، ظاهراً نمی‌تواند با آزادی انسان سازگار باشد. می‌توانیم بگوییم که کوشش برای حل این تناقض ظاهری مسئلۀ اصلی شلینگ در رسالۀ آزادی است: رابطۀ میان سیستم و آزادی را چگونه باید تبیین کرد؟ اگر هیچ بنیاد تعیّن‌بخشی نباشد که انسان را از بی‌تصمیمی بیرون آورد و خواستن را در او هدایت کند، پس انتخاب و آزادی در انسان معنایی ندارد، بلکه همه‌چیز منوط به اتفاق و تصادف محض است. از سوی دیگر، اگر بنیاد تعیّن‌بخش اراده به‌منزلۀ علتی که خودش معلول سلسله‌ای از علل است تلقی شود، باز هم آزادی از انسان سلب می‌شود. در اینجا تعریف صوری کانت از آزادی ــ یعنی خودـ‌تعیّن‌بخشی فعل براساس قانونِ ذات خویش ــ هم کمکی به رفع مشکل نمی‌کند، چون در این تعریف، «خود»، به‌عنوان مبنای تعیّن‌یافتن اراده، تبیین‌ناشده باقی مانده است.
از کتابِ «آزادی و رخداد در اندیشهٔ هایدگر»
زکیه آزادانی
محروم‌کردن بنیادین آدمیان از حقوق بشر، پیش و بیش از هر چیز در قالب محروم‌کردن آنان از یک جایگاه تجلی می‌یابد، جایگاهی که عقاید را مهم و کنش‌ها را مؤثر می‌سازد. وقتی تعلق‌داشتن به اجتماعی که آدمی در آن زاده شده دیگر امری عادی و طبیعی نیست و تعلق‌‌نداشتن بدان نیز دیگر در گرو انتخاب نیست، یا وقتی آدمی در وضعیتی قرار می‌گیرد که رفتار دیگران با او متکی به آنچه او انجام می‌دهد یا نمی‌دهد نیست ــ مگر این‌که جرمی مرتکب شود ــ آنگاه چیزی بسیار بنیادین‌تر از آزادی و عدالت، یعنی همان حقوق شهروندی، محل مناقشه است. این حد اعلای بدبختی، که نمی‌توان هیچ نام دیگری بر آن نهاد، وضعیت مردمانی است که از حقوق بشر محروم شده‌اند. آن‌ها نه از حق آزادی، بلکه از حق کنش محروم می‌شوند؛ نه از حق فکرکردن به هر چیزی که مایل‌اند، بلکه از حق عقیده‌داشتن. در برخی موارد امتیازات و در اکثر موارد حق‌کشی، یا همان برکت و لعنت، برحسب تصادف بین آن‌ها تقسیم می‌شوند، آن هم بی‌هیچ ارتباطی با آنچه می‌کنند، کرده‌اند یا ممکن است بکنند.
از مقالهٔ «افول دولت ـ ملت و پایان حقوق بشر»، نوشتهٔ هانا آرنت، ترجمهٔ جواد گنجی
از کتابِ «قانون و خشونت»
محروم‌کردن بنیادین آدمیان از حقوق بشر، پیش و بیش از هر چیز در قالب محروم‌کردن آنان از یک جایگاه تجلی می‌یابد، جایگاهی که عقاید را مهم و کنش‌ها را مؤثر می‌سازد. وقتی تعلق‌داشتن به اجتماعی که آدمی در آن زاده شده دیگر امری عادی و طبیعی نیست و تعلق‌‌نداشتن بدان نیز دیگر در گرو انتخاب نیست، یا وقتی آدمی در وضعیتی قرار می‌گیرد که رفتار دیگران با او متکی به آنچه او انجام می‌دهد یا نمی‌دهد نیست ــ مگر این‌که جرمی مرتکب شود ــ آنگاه چیزی بسیار بنیادین‌تر از آزادی و عدالت، یعنی همان حقوق شهروندی، محل مناقشه است. این حد اعلای بدبختی، که نمی‌توان هیچ نام دیگری بر آن نهاد، وضعیت مردمانی است که از حقوق بشر محروم شده‌اند. آن‌ها نه از حق آزادی، بلکه از حق کنش محروم می‌شوند؛ نه از حق فکرکردن به هر چیزی که مایل‌اند، بلکه از حق عقیده‌داشتن. در برخی موارد امتیازات و در اکثر موارد حق‌کشی، یا همان برکت و لعنت، برحسب تصادف بین آن‌ها تقسیم می‌شوند، آن هم بی‌هیچ ارتباطی با آنچه می‌کنند، کرده‌اند یا ممکن است بکنند.
از مقالهٔ «افول دولت ـ ملت و پایان حقوق بشر»، نوشتهٔ هانا آرنت، ترجمهٔ جواد گنجی
از کتابِ «قانون و خشونت»
فریدریش شلایرماخر (۱۷۶۸-۱۸۳۴)، که از بنیان‌گذاران هرمنوتیک مدرن خوانده می‌شود، خود هیچ‌گاه توفیق نیافت که کتابی مستقل تحت عنوان «هرمنوتیک» منتشر کند، هرچند سودای آن را در سر داشت. او نظریه‌ی هرمنوتیکی جدید خویش را در کلاس‌های درسی با همین عنوان در دانشگاه‌های هاله و برلین در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۰۵ تا ۱۸۳۳ ارائه کرد. آنچه در کتاب حاضر می‌خوانید مهم‌ترین دست‌نوشته‌های باقی‌مانده از او درباره‌ی هرمنوتیک است که برای ارائه در همین کلاس‌ها در طول سالیان تدارک دیده بود و البته سودای تبدیل کردن آن‌ها به کتابی مستقل را نیز داشت. از نظر شلایرماخر، هرمنوتیک «هنرِ فهمیدنِ درستِ سخنانِ دیگری» است، چون باور دارد «روال معمول» این است که ما سخنان یکدیگر را اشتباه بفهمیم. به‌علاوه، او معتقد است اندیشیدن بدون زبان امکان‌پذیر نیست. در نتیجه، او هرمنوتیک را ابزاری ضروری برای پی‌بردن به اندیشه‌های دیگران و حتی اندیشه‌های خویشتن می‌دانست.
«هرمنوتیک»
نوشته‌ی فریدریش شلایرماخر
ترجمه‌ی محمدابراهیم باسط
«هرمنوتیک»
نوشته‌ی فریدریش شلایرماخر
ترجمه‌ی محمدابراهیم باسط
«نظریه و زبر نظریه در روابط بین‌الملل»
مفاهیم و تفسیرهای متعارض
فرد چرنوف
ترجمهٔ علیرضا طیب
کتاب حاضر کوششی است برای نشان دادن این‌که چرا هر کس خواهان حل مسائل سیاست خارجی است باید نظریه‌های روابط بین‌الملل و مسائل فلسفی مطرح در تعیین نحوهٔ انتخاب بهترین نظریه را بشناسد. این کتاب پرسش‌هایی را دربارهٔ سیاست‌گذاری پیش می‌کشد که هدف از آن‌ها واداشتن محققان و دانشجویان به تأمل انتقادی دربارهٔ فرض‌ها و باورهایی است که شالودهٔ توصیه به سیاست‌گذاری‌های خاص را تشکیل می‌دهد.
▫️▫️▫️
«نظریه روابط بین‌الملل برای سده بیست‌ویکم»
مارتین گریفیتس
ترجمهٔ علیرضا طیب
این کتاب نخستین کتاب جامعی است که مروری بر تمامی مهم‌ترین نظریه‌های روابط بین‌الملل دارد و به قلم گروهی بین‌المللی از خبرگان این حوزه‌ی مطالعاتی نوشته شده است و هم رویکردهای سنتی مانند واقع‌گرایی و انترناسیونالیسم لیبرال و هم تحولات تازه‌ای چون برسازی، پساساختارگرایی و پسااستعمارگرایی را دربرمی‌گیرد.
«نظریه و زبر نظریه در روابط بین‌الملل»
مفاهیم و تفسیرهای متعارض
فرد چرنوف
ترجمهٔ علیرضا طیب
کتاب حاضر کوششی است برای نشان دادن این‌که چرا هر کس خواهان حل مسائل سیاست خارجی است باید نظریه‌های روابط بین‌الملل و مسائل فلسفی مطرح در تعیین نحوهٔ انتخاب بهترین نظریه را بشناسد. این کتاب پرسش‌هایی را دربارهٔ سیاست‌گذاری پیش می‌کشد که هدف از آن‌ها واداشتن محققان و دانشجویان به تأمل انتقادی دربارهٔ فرض‌ها و باورهایی است که شالودهٔ توصیه به سیاست‌گذاری‌های خاص را تشکیل می‌دهد.
▫️▫️▫️
«نظریه روابط بین‌الملل برای سده بیست‌ویکم»
مارتین گریفیتس
ترجمهٔ علیرضا طیب
این کتاب نخستین کتاب جامعی است که مروری بر تمامی مهم‌ترین نظریه‌های روابط بین‌الملل دارد و به قلم گروهی بین‌المللی از خبرگان این حوزه‌ی مطالعاتی نوشته شده است و هم رویکردهای سنتی مانند واقع‌گرایی و انترناسیونالیسم لیبرال و هم تحولات تازه‌ای چون برسازی، پساساختارگرایی و پسااستعمارگرایی را دربرمی‌گیرد.
منتشر شد
«شش گفتار درباره‌ی قرآن و خشونت»
محسن آرمین
درست است که خشونت ریشه در جهل و فقر و عقب‌ماندگی و توسعه‌نایافتگی و نابرابری و نیز استعمار دارد و… مسئولیت حکومت‌ها و قدرت‌های محلی و بین‌المللی در پیدایش و تشدید این پدیده قابل‌انکار نیست، اما متفکران و روشنفکران نمی‌توانند از زیر بار مسئولیتی که در قبال این پدیده دارند، شانه خالی کنند. عالمان و روشنفکران مسلمان باید مسئولیت خود را در مقابله با این پدیده‌ی ضدانسانی در جوامع مسلمان بپذیرند… و بیش از پیش به مبارزه با عوامل فرهنگی و فکری موجدِ خشونت اهتمام ورزند. مجاهدت‌های فکری برای تنویر افکار و از بین بردن جهل در اَشکال دینی و غیردینیِ آن و مبارزه‌ی مستمر مدنی و سیاسی در جهت رشد و ارتقای آگاهی‌های مدنی و کاهش فقر و بسط عدالت و آزادی، اصلی‌ترین مسئولیت روشنفکران و نخبگان مسلمان در قبال پدیده‌ی خشونت دینی است.
▫️بخشی از کتاب
منتشر شد
«شش گفتار درباره‌ی قرآن و خشونت»
محسن آرمین
درست است که خشونت ریشه در جهل و فقر و عقب‌ماندگی و توسعه‌نایافتگی و نابرابری و نیز استعمار دارد و… مسئولیت حکومت‌ها و قدرت‌های محلی و بین‌المللی در پیدایش و تشدید این پدیده قابل‌انکار نیست، اما متفکران و روشنفکران نمی‌توانند از زیر بار مسئولیتی که در قبال این پدیده دارند، شانه خالی کنند. عالمان و روشنفکران مسلمان باید مسئولیت خود را در مقابله با این پدیده‌ی ضدانسانی در جوامع مسلمان بپذیرند… و بیش از پیش به مبارزه با عوامل فرهنگی و فکری موجدِ خشونت اهتمام ورزند. مجاهدت‌های فکری برای تنویر افکار و از بین بردن جهل در اَشکال دینی و غیردینیِ آن و مبارزه‌ی مستمر مدنی و سیاسی در جهت رشد و ارتقای آگاهی‌های مدنی و کاهش فقر و بسط عدالت و آزادی، اصلی‌ترین مسئولیت روشنفکران و نخبگان مسلمان در قبال پدیده‌ی خشونت دینی است.
▫️بخشی از کتاب
۱. بررسی دقیق، دانشمندان علوم رفتاری را بدون استثنا به این یافته می‌رساند که ذهن کودکان به‌میزان قابل ملاحظه‌ای با مرگ درگیر است. نگرانی‌های کودکان برای مرگ فراگیر است و تأثیر عمیقی بر دنیای تجربی‌شان می‌گذارد. مرگ معمای بزرگی برایشان است و یکی از وظایف تکاملی مهمشان، کنار آمدن با ترس از درماندگی و نابودی‌ست، در حالی که مسائل جنسی، موضوعاتی ثانوی و فرعی‌اند.
۲. دلواپسی مرگ در کودکان، نه‌تنها عمیق است، بلکه در سنینی پایین‌تر از آنچه تصور می‌رود، آغاز می‌شود.
۳. مرگ‌آگاهی در کودکان و شیوه‌هایی که برای مقابله با ترس از مرگ به‌کار می‌برند، از مراحل متوالی و منظمی عبور می‌کند.
۴. تدابیر مقابله‌ای کودکان، بدون استثنا بر پایه‌ی انکار بنا می‌شود: گویی با تحمل حقایق بی‌پرده‌ی مرگ و زندگی بزرگ نمی‌شویم یا شاید نمی‌توانیم بزرگ شویم.
از کتابِ «روان‌درمانی اگزیستانسیال»
اروین یالوم
ترجمه‌ی سپیده حبیب
۱. بررسی دقیق، دانشمندان علوم رفتاری را بدون استثنا به این یافته می‌رساند که ذهن کودکان به‌میزان قابل ملاحظه‌ای با مرگ درگیر است. نگرانی‌های کودکان برای مرگ فراگیر است و تأثیر عمیقی بر دنیای تجربی‌شان می‌گذارد. مرگ معمای بزرگی برایشان است و یکی از وظایف تکاملی مهمشان، کنار آمدن با ترس از درماندگی و نابودی‌ست، در حالی که مسائل جنسی، موضوعاتی ثانوی و فرعی‌اند.
۲. دلواپسی مرگ در کودکان، نه‌تنها عمیق است، بلکه در سنینی پایین‌تر از آنچه تصور می‌رود، آغاز می‌شود.
۳. مرگ‌آگاهی در کودکان و شیوه‌هایی که برای مقابله با ترس از مرگ به‌کار می‌برند، از مراحل متوالی و منظمی عبور می‌کند.
۴. تدابیر مقابله‌ای کودکان، بدون استثنا بر پایه‌ی انکار بنا می‌شود: گویی با تحمل حقایق بی‌پرده‌ی مرگ و زندگی بزرگ نمی‌شویم یا شاید نمی‌توانیم بزرگ شویم.
از کتابِ «روان‌درمانی اگزیستانسیال»
اروین یالوم
ترجمه‌ی سپیده حبیب
يكى از ستون هاى اصلى حاكميت دولت-ملت مدرن، انحصار خشونت مشروع در دست دولت هم درون فضاى ملى و هم عليه ملت‌هاى ديگر است. در درون محدودهٔ ملى، از لحاظ توان كاربرد خشونت، نه‌تنها دولت برترى ملموس فراوانى نسبت به تمام نيروهاى اجتماعى ديگر دارد، بلكه همچنين تنها بازيگر اجتماعى است كه اعمال خشونت آن قانونى و مشروع تلقى مى‌شود. تمام خشونت‌هاى اجتماعى ديگر از قبل نامشروع اعلام شده يا دست‌كم محدوديت‌هاى زيادى بر آن وضع شده و همان‌طور كه مثلاً در نوع خشونت مشروع ناشى از حق اعتصاب اتحاديه‌هاى كارگرى ديده مى‌شود، قيدوبندهاى فراوانى بر آن مقرّر شده است. در عرصهٔ بين‌المللى، قطعاً دولت ـ ملت‌هاى مختلف ظرفيت‌هاى نظامى گوناگونى دارند، اما اصولاً همه از حق برابرى براى توسل به خشونت يا در واقع جنگيدن برخوردارند. خشونت مشروعى كه دولت‌ـ‌ملت‌ها به‌كار مى‌برند، اساساً مبتنیبر ساختارهاى قانونى ملى و سپس بين‌المللى است. خشونت افسر پليس، زندانبان يا جلاد درون سرزمين ملى يا ژنرال و سرباز در بيرون سرزمين ملى نه به‌دليل ويژگى‌هاى خاص هر فرد كه براساس سمت‌هايى كه دارند مشروع تلقى مى‌شود. بنابراين، صاحب‌منصبان دولتى مختلفى كه خشونت مشروع اعمال مى‌كنند، دست‌كم به‌طور اصولى، در برابر نظام‌هاى قانونى ملى و بين‌المللى‌شان مسئوليت دارند. تمام نظريه‌هاى وضعيت استثنايى - وضعيت محاصره و ديكتاتورىِ حافظ قانون اساسى، درست مثل مفاهيم مشابه شورش و كودتا - در علوم سياسى آشكارا مبتنى‌بر انحصار خشونت در دست دولت هستند. بازيگران و نظريه‌پردازان بزرگ سياسى قرن بيستم، چه چپ و چه راست، در اين مورد اتفاق‌نظر دارند: ماکس وبر و ولاديمير لنين تقريباً به بيانى مشابه مى‌گويند كه در خصوص توسل به خشونت، دولت هميشه ديكتاتورى است.
از کتابِ «انبوه خلق»
آنتونیو نگری و مایکل هارت
ترجمهٔ رضا نجف‌زاده
يكى از ستون هاى اصلى حاكميت دولت-ملت مدرن، انحصار خشونت مشروع در دست دولت هم درون فضاى ملى و هم عليه ملت‌هاى ديگر است. در درون محدودهٔ ملى، از لحاظ توان كاربرد خشونت، نه‌تنها دولت برترى ملموس فراوانى نسبت به تمام نيروهاى اجتماعى ديگر دارد، بلكه همچنين تنها بازيگر اجتماعى است كه اعمال خشونت آن قانونى و مشروع تلقى مى‌شود. تمام خشونت‌هاى اجتماعى ديگر از قبل نامشروع اعلام شده يا دست‌كم محدوديت‌هاى زيادى بر آن وضع شده و همان‌طور كه مثلاً در نوع خشونت مشروع ناشى از حق اعتصاب اتحاديه‌هاى كارگرى ديده مى‌شود، قيدوبندهاى فراوانى بر آن مقرّر شده است. در عرصهٔ بين‌المللى، قطعاً دولت ـ ملت‌هاى مختلف ظرفيت‌هاى نظامى گوناگونى دارند، اما اصولاً همه از حق برابرى براى توسل به خشونت يا در واقع جنگيدن برخوردارند. خشونت مشروعى كه دولت‌ـ‌ملت‌ها به‌كار مى‌برند، اساساً مبتنیبر ساختارهاى قانونى ملى و سپس بين‌المللى است. خشونت افسر پليس، زندانبان يا جلاد درون سرزمين ملى يا ژنرال و سرباز در بيرون سرزمين ملى نه به‌دليل ويژگى‌هاى خاص هر فرد كه براساس سمت‌هايى كه دارند مشروع تلقى مى‌شود. بنابراين، صاحب‌منصبان دولتى مختلفى كه خشونت مشروع اعمال مى‌كنند، دست‌كم به‌طور اصولى، در برابر نظام‌هاى قانونى ملى و بين‌المللى‌شان مسئوليت دارند. تمام نظريه‌هاى وضعيت استثنايى - وضعيت محاصره و ديكتاتورىِ حافظ قانون اساسى، درست مثل مفاهيم مشابه شورش و كودتا - در علوم سياسى آشكارا مبتنى‌بر انحصار خشونت در دست دولت هستند. بازيگران و نظريه‌پردازان بزرگ سياسى قرن بيستم، چه چپ و چه راست، در اين مورد اتفاق‌نظر دارند: ماکس وبر و ولاديمير لنين تقريباً به بيانى مشابه مى‌گويند كه در خصوص توسل به خشونت، دولت هميشه ديكتاتورى است.
از کتابِ «انبوه خلق»
آنتونیو نگری و مایکل هارت
ترجمهٔ رضا نجف‌زاده
وقتى كه زندگى مى‌كنى با مرگى كه احاطه‌ات كرده است، بايد، آگاهانه يا ناخودآگاه، به يک عزم جزم برسى. اين شناخت يا آگاهى كه ممكن است همين فردا تو را بكشند عطشى براى هر چه پرشورتر زيستن در آدم به‌وجود مى‌آورد؛ اين شناخت يا آگاهى كه شخصى كه هم‌اكنون با او صحبت مى‌كنى ممكن است همين فردا كشته شود، آدمى كه بسيار دوستش دارى، باعث مى‌شود كه هميشه از دوست شدن با آدم‌ها هراس داشته باشى. آدم در اين شرايط در درون خودش نوعى ديوار درست مى‌كند تا بتواند پشت آن هر آنچه را كه شكننده است پنهان كند: عميق‌ترين احساساتش، عميق‌ترين روابطش با ديگران، خصوصاً با آن كسانى كه بيش از همه به آدم نزديكند. اين تنها راه براى تحمل كردن جدايى‌هاى مكرر، ناگزير، و ازپادرآورنده است.
اگر آدم اين ديوار را زمانى در درونش برپا كند كه هنوز كودک است، آنگاه بايد بقيه عمرش را صرف كوبيدن و فرو ريختن اين ديوار كند، و سؤال اين است: آيا هرگز مى‌توان اين ديوار را كاملاً تخريب كرد؟
از کتابِ «روح پراگ»
ایوان کلیما
ترجمهٔ خشایار دیهیمی
وقتى كه زندگى مى‌كنى با مرگى كه احاطه‌ات كرده است، بايد، آگاهانه يا ناخودآگاه، به يک عزم جزم برسى. اين شناخت يا آگاهى كه ممكن است همين فردا تو را بكشند عطشى براى هر چه پرشورتر زيستن در آدم به‌وجود مى‌آورد؛ اين شناخت يا آگاهى كه شخصى كه هم‌اكنون با او صحبت مى‌كنى ممكن است همين فردا كشته شود، آدمى كه بسيار دوستش دارى، باعث مى‌شود كه هميشه از دوست شدن با آدم‌ها هراس داشته باشى. آدم در اين شرايط در درون خودش نوعى ديوار درست مى‌كند تا بتواند پشت آن هر آنچه را كه شكننده است پنهان كند: عميق‌ترين احساساتش، عميق‌ترين روابطش با ديگران، خصوصاً با آن كسانى كه بيش از همه به آدم نزديكند. اين تنها راه براى تحمل كردن جدايى‌هاى مكرر، ناگزير، و ازپادرآورنده است.
اگر آدم اين ديوار را زمانى در درونش برپا كند كه هنوز كودک است، آنگاه بايد بقيه عمرش را صرف كوبيدن و فرو ريختن اين ديوار كند، و سؤال اين است: آيا هرگز مى‌توان اين ديوار را كاملاً تخريب كرد؟
از کتابِ «روح پراگ»
ایوان کلیما
ترجمهٔ خشایار دیهیمی
❤1
یکی از گویاترین گفته‌های استیونس این است: «پس از آن‌که باور به خدا از دست نهاده شد، شعر آن جوهری است که به‌مثابه نجاتِ زندگی جای آن را می‌گیرد.» شعر شکلی ممکن از نجات را پیش می‌نهد، نجاتی که ما را به داستان‌وارگی جهان به‌منزله‌ی امری داستانی بازمی‌گرداند و معنای جهان را برای ما حفظ می‌کند (و لازم به گفتن نیست که فقط جهان نجات می‌یابد: قلمروي جلوه‌ها، نمودها و دیدارپذیری). به گفته‌ی کرمود، شعر قادرمان می‌سازد تا «به دلیل جان به‌دربردن نیرویی (یعنی نیروی تخیل) که زمانی خدا را برایمان کافی کرده بود، اکنون بدون او به زندگی ادامه دهیم و آن را نیک بدانیم».
از کتابِ «خیلی کم… تقریباً هیچ»
مرگ، فلسفه، ادبیات
سایمون کریچلی
ترجمهٔ لیلا کوچک‌منش
نقاشی: امید، اثر جرج فردریک واتس، ۱۸۸۶
یکی از گویاترین گفته‌های استیونس این است: «پس از آن‌که باور به خدا از دست نهاده شد، شعر آن جوهری است که به‌مثابه نجاتِ زندگی جای آن را می‌گیرد.» شعر شکلی ممکن از نجات را پیش می‌نهد، نجاتی که ما را به داستان‌وارگی جهان به‌منزله‌ی امری داستانی بازمی‌گرداند و معنای جهان را برای ما حفظ می‌کند (و لازم به گفتن نیست که فقط جهان نجات می‌یابد: قلمروي جلوه‌ها، نمودها و دیدارپذیری). به گفته‌ی کرمود، شعر قادرمان می‌سازد تا «به دلیل جان به‌دربردن نیرویی (یعنی نیروی تخیل) که زمانی خدا را برایمان کافی کرده بود، اکنون بدون او به زندگی ادامه دهیم و آن را نیک بدانیم».
از کتابِ «خیلی کم… تقریباً هیچ»
مرگ، فلسفه، ادبیات
سایمون کریچلی
ترجمهٔ لیلا کوچک‌منش
نقاشی: امید، اثر جرج فردریک واتس، ۱۸۸۶
درسی که این‌روزها آموختم این است که کشور ما شبیه گربه‌ای شده که بی‌رحمانه بچه‌هایش را می‌خورد. بچه‌ها هم ماهی‌وار سر از تخم درمی‌آورند و بزرگ‌ترها کوچک‌ترها را می‌خورند. حالا به کشورمان که خوب نگاه می‌کنیم، می‌بینیم عالم غریبی است، عالمی خطرناک و امن، سخت و آسان، عاشق و کینه‌توز، سیر و گرسنه، ولی هرچه هست کشور ماست. موضوع هم همین‌جاست. این کشور واقعاً مال ماست. ولی چطور و چه‌وقت؟ دقیقاً متعلق به کدام یک از ماست؟ با من موافقید که جملۀ «این کشور مال ماست» معناهای زیادی در دل خود دارد؟
از کتابِ «جنگ در سرزمین مصر»
یوسف القعید
ترجمهٔ ادریس امینی
درسی که این‌روزها آموختم این است که کشور ما شبیه گربه‌ای شده که بی‌رحمانه بچه‌هایش را می‌خورد. بچه‌ها هم ماهی‌وار سر از تخم درمی‌آورند و بزرگ‌ترها کوچک‌ترها را می‌خورند. حالا به کشورمان که خوب نگاه می‌کنیم، می‌بینیم عالم غریبی است، عالمی خطرناک و امن، سخت و آسان، عاشق و کینه‌توز، سیر و گرسنه، ولی هرچه هست کشور ماست. موضوع هم همین‌جاست. این کشور واقعاً مال ماست. ولی چطور و چه‌وقت؟ دقیقاً متعلق به کدام یک از ماست؟ با من موافقید که جملۀ «این کشور مال ماست» معناهای زیادی در دل خود دارد؟
از کتابِ «جنگ در سرزمین مصر»
یوسف القعید
ترجمهٔ ادریس امینی
کریتون یکی از کوتاه‌ترین دیالوگ‌های افلاطون است؛ اما به‌رغم حجم اندک و زبان و ساختار و درون‌مایه‌ی به‌ظاهر ساده، مسائل پیچیده و تفسیرپذیری در بر دارد که دستمایه‌ی موشکافی‌ها و بحث‌های درازآهنگ در میانِ سقراط‌شناسان شده و مقاله‌ها و کتاب‌های پرشماری به بار آورده است. واکاوی‌های این دیالوگ در فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی سیاسی و فلسفه‌ی حقوق، خواننده را نسبت به میزانِ سازگاری یا ناسازگاری میانِ اخلاق و قانون، حقِ فردی و مسئولیتِ اجتماعی، آزادیِ فردی و پایبندی به احکامِ حکومتی، و این‌که در هر یک از این دوگانه‌ها، به کدام‌یک باید اولویت بخشید، به تأمل وامی‌دارد و ذهنِ او را با این پرسش درگیر می‌سازد که آیا شهروندان وظیفه دارند که همواره قوانین و احکامِ قضایی را کورکورانه بپذیرند، و آیا تحتِ هیچ شرایطی، حتی اگر به آنان ظلم شود، حقِ نافرمانیِ مدنی ندارند. در کنارِ مسائلی از این دست، کریتون از اصلی‌ترین منابعِ پژوهش درباره‌ی اندیشه و منشِ سقراط و، همراه با دفاعیه و بخش‌هایی از فایدون، مهم‌ترین گزارش از واکنشِ او به اتهام و محکومیت و مرگ است.
«کریتون»
متن دوزبانه
افلاطون
ترجمهٔ ایمان شفیع بیک
کریتون یکی از کوتاه‌ترین دیالوگ‌های افلاطون است؛ اما به‌رغم حجم اندک و زبان و ساختار و درون‌مایه‌ی به‌ظاهر ساده، مسائل پیچیده و تفسیرپذیری در بر دارد که دستمایه‌ی موشکافی‌ها و بحث‌های درازآهنگ در میانِ سقراط‌شناسان شده و مقاله‌ها و کتاب‌های پرشماری به بار آورده است. واکاوی‌های این دیالوگ در فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی سیاسی و فلسفه‌ی حقوق، خواننده را نسبت به میزانِ سازگاری یا ناسازگاری میانِ اخلاق و قانون، حقِ فردی و مسئولیتِ اجتماعی، آزادیِ فردی و پایبندی به احکامِ حکومتی، و این‌که در هر یک از این دوگانه‌ها، به کدام‌یک باید اولویت بخشید، به تأمل وامی‌دارد و ذهنِ او را با این پرسش درگیر می‌سازد که آیا شهروندان وظیفه دارند که همواره قوانین و احکامِ قضایی را کورکورانه بپذیرند، و آیا تحتِ هیچ شرایطی، حتی اگر به آنان ظلم شود، حقِ نافرمانیِ مدنی ندارند. در کنارِ مسائلی از این دست، کریتون از اصلی‌ترین منابعِ پژوهش درباره‌ی اندیشه و منشِ سقراط و، همراه با دفاعیه و بخش‌هایی از فایدون، مهم‌ترین گزارش از واکنشِ او به اتهام و محکومیت و مرگ است.
«کریتون»
متن دوزبانه
افلاطون
ترجمهٔ ایمان شفیع بیک
آنگاه که مرده را در گور می‌گذارند
و واپسین آیین عشق به جای می‌آرند
و خوابِ شبی دیرپای بر پلک می‌نشیند
باور کنیم آیا که این تن زندگی در گور آغاز می‌کند
یا خود فریبی‌ست این که قصه‌ای کهن ساز می‌کند؟
پس کدام رای بخرد روا می‌دارد
که زنده‌ای از بهر مرده‌ای جان بسپارد؟
اگر آدمی جز در خواب آرامشی نمی‌گیرد
و از زیستن رهایی نمی‌پذیرد
باری، بگو که مرگ آیا جمله دردها را پایان می‌دهد
و خرده پاره‌ای از ما آیا از باد نابودی نمی‌رهد؟
آنگاه کزین مشتِ گل میرا
آن نَفَس گریزپا
عزم رفتن می‌کند
آیا جان نیز تباهی کالبد می‌پذیرد
و در هوای بیکران ناچیز می‌شود؟
راستی را که ارواح برخاسته از تن منزل کجا می‌جویند؟
بگذار تا نامدگان به هستی این پرسش را پاسخ گویند.
از نمایش‌نامهٔ زنان تروا، سنکا، ترجمهٔ عبدالله کوثری
نقاشی: خاکسپاری، ۱۹۰۱، پابلو پیکاسو
و واپسین آیین عشق به جای می‌آرند
و خوابِ شبی دیرپای بر پلک می‌نشیند
باور کنیم آیا که این تن زندگی در گور آغاز می‌کند
یا خود فریبی‌ست این که قصه‌ای کهن ساز می‌کند؟
پس کدام رای بخرد روا می‌دارد
که زنده‌ای از بهر مرده‌ای جان بسپارد؟
اگر آدمی جز در خواب آرامشی نمی‌گیرد
و از زیستن رهایی نمی‌پذیرد
باری، بگو که مرگ آیا جمله دردها را پایان می‌دهد
و خرده پاره‌ای از ما آیا از باد نابودی نمی‌رهد؟
آنگاه کزین مشتِ گل میرا
آن نَفَس گریزپا
عزم رفتن می‌کند
آیا جان نیز تباهی کالبد می‌پذیرد
و در هوای بیکران ناچیز می‌شود؟
راستی را که ارواح برخاسته از تن منزل کجا می‌جویند؟
بگذار تا نامدگان به هستی این پرسش را پاسخ گویند.
از نمایش‌نامهٔ زنان تروا، سنکا، ترجمهٔ عبدالله کوثری
نقاشی: خاکسپاری، ۱۹۰۱، پابلو پیکاسو
هر وقت يكى مى‌گريد، ديگرى مى‌خندد، اين قانون عالم است، رمز كمال همه‌جانبه آن است. اگر غير از گريه چيزى در ميان نباشد، حاصل يكنواختى محض است و اگر جز خنده چيزى نشنوى خسته‌كننده است. اما توزيع متناسب اشك و دست‌افشانى، هق‌هق و نغمه‌خوانى، روح عالم را از تنوع لازم برخوردار مى‌كند و اين روح بدل به توازن حيات مى‌شود.
از کتابِ «کینکاس بوربا»
ماشادو دِ آسیس
ترجمهٔ عبدالله کوثری
از کتابِ «کینکاس بوربا»
ماشادو دِ آسیس
ترجمهٔ عبدالله کوثری