‌
منتشر شد
«رومولا»
حکایت یأس و امید
جورج الیوت
ترجمهٔ رضا رضایی

در سلسله‌ی رمان‌نویسان بزرگ انگلیسی در قرن نوزدهم، که از جین آستین و خواهران برونته آغاز می‌شود و به چارلز دیکنز و تاماس هاردی می‌رسد، جورج الیوت به‌سبب مهارت و ژرف‌بینی‌اش در توصیف انگیزه‌ها مقام منحصربه‌فردی دارد، به‌طوری که بسیاری از نقادان مدرن او را بزرگ‌ترین رمان‌نویس انگلیسی قرن نوزدهم می‌دانند.
قهرمان داستان زنی است اصیل و شجاع که سرخوردگی‌هایی را تجربه می‌کند و به آگاهی بیشتری نایل می‌شود. سال‌های تلاطم سیاسی را پشت سر می‌گذارد، در حیات اجتماعی زادگاهش مشارکت می‌کند، به «بیداری» فکری و روحی می‌رسد و در بحبحوهٔ همهٔ سختی‌ها و بحران‌ها سلامت اخلاقی خود را حفظ می‌کند. او زنی است «آرمانی» در زمانه‌ای که آرمان‌ها زدوده می‌شوند.‌

▫️بخشی از رمان

‌
‌در جست‌وجوی دردناک‌ترین و مشکل‌ترین وضعیت‌های زندگی گروه‌های مختلف اجتماعی بودم که گذارم به جنوب تهران افتاد. محله‌های لب خط و دروازه‌غار نمونۀ جاهایی بودند که در زبان تخصصی مجامع دانشگاهی علوم اجتماعی «آسیب‌های اجتماعی» نامیده می‌شدند. اما «مردم‌نگاری رنج»، با همدلی و درک دیدگاه درونیان، به سوی «پاتولوژی‌های قدرت» می‌رفت تا نشان دهد افراد به دلیل جایی که در بدنۀ جامعه به آن‌ها تحمیل شده چه عذابی می‌کشند.
در بافت‌های محلی فقیرنشین، ابتلا به مصرف مواد مخدر الگوی رفتاری و ذهنی رایجی بود که با آن مواجه می‌شدم. لب خط و دروازه‌غار، بیش از هر چیز، با مشخصۀ توزیع مواد مخدر و اعتیاد به مصرف آن هویت می‌یافت. از همین رو، کار من هم بدل شد به «مردم‌نگاری دارو» در بستر فقر، طرد اجتماعی و خشونت فرهنگی. چرا که این مورفین و آمفتامین، عناصر سازندۀ هروئین و شیشه، هستند که به داستان زندگی مردمان لب خط و دروازه‌غار شکل می‌دهند.

از مقدمهٔ کتاب «افیون‌زدگان»
مردم‌نگاری در جنوب تهران
اصغر ایزدی جیران
پژوهش‌های اجتماعی دربارهٔ ایران (۴)

‌
‌چرا دستمزد زنان اين‌قدر از مردان كم‏تر است؟ يكى از دلايل آن تمركز زنان در بخش‌هاى استخدامىِ كم‌دستمزد و نيز در پايين‌ترين ردهٔ ساختار حرفه‌اى در هر شغل است. زنان هم‏چنين نسبت به مردان در هفته ساعات كم‏ترى كار مى‌كنند، اضافه‌كارى كم‏ترى دارند و كم‏تر در شيفت‌هاى كارى «غيرمعمول» مى‌مانند. يک توضيح اين امر «مسئوليت‌هاى خانوادگى» زنان است كه مانع مشاركت بيش‏تر آن‌ها مى‌شود. اما جالب توجه آن است كه به‌رغم اين واقعيت كه مردان هم داراى خانواده‌اند، از اين استدلال براى توجيه محدودكردن ساعات كار مردان استفاده نشده است. اسْنِل معتقد است كارفرمايان براى خوددارى از پرداخت دستمزد برابر به كاركنان زن، عمداً در مشاغلى دست به جدايى جنسى زده‌اند كه پيش از اين ابداً جدا نبوده‌اند.
بسيارى، ازجمله كارفرمايان، به‌طور سنتى دستمزد زنان را «كمك‌خرج» مى‌دانستند، با اين تصور كه مرد شاغل است كه خانواده را تأمين مى‌كند و دستمزد زن درواقع براى بقاى خانواده ضرورى نيست. شايد ميزان پايين‌تر دستمزد براى زنان به اين دلايل ازسوى كارفرمايان توجيه شده باشد.

از کتاب «جامعه‌شناسی جنسیت»
استفانی گرت
ترجمهٔ کتایون بقایی

‌
‌گروه اقتصاد خانهٔ اندیشمندان علوم انسانی با همکاری انجمن علمی دانشکدهٔ اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی و نشر نی برگزار می‌کند:

رونمایی کتاب «تاریخ‌نگاری اقتصاد ایران»‌
‌
سخنرانان:
دکتر فرشاد مومنی، دکتر حسین نمازی، حجت میرزایی

با حضور عباس شاکری (مؤلف کتاب) و جعفر همائی (مدیر نشر نی)

زمان: سه‌شنبه ۲۹ مهرماه، ساعت ۱۲ تا ۱۳:۳۰
مکان: آمفی تئاتر، دانشکدهٔ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی

زره من مفرغ سه‌لایهٔ وجدان پاک است و ذهنی که از احکام فلسفه تناول کرده است. اپیکتتوس می‌گوید 'آدمیان از خودِ چیزها برنمی‌آشوبند، از تصورات و افکارشان دربارهٔ چیزها برمی‌آشوبند' و 'آن کس که آزاد است طالب یا بیمناک قدرت دیگران در انکار یا آزار او نیست، وگرنه بَرده است'. در مورد مواهبی که به هوسبازی بخت یا آدمیان بستگی دارد، من از مدت‌ها پیش با هوراس هم‌عقیده بوده‌ام که... البته هوراس در فلسفه‌اش تزلزل دارد، میان احکامِ زِنو و اصول سست‌تر اپیکوروس نوسان می‌کند و سعی دارد به قول ما هوای هر دو طرف را داشته باشد... اما دربارهٔ بخت و حادثه، من با این سخن نغز هوراس موافقم که

برخی ندارند، برخی نمی‌خواهند بدارند.

شاعر اشاره دارد به جواهرات، ارغوان و دیگر نشانه‌های ثروت، اما من این سخن را در مورد احترام لفظی و قلمی هم صادق می‌دانم، زیرا این را نیز می‌شود خرید و فروخت، آن هم با سکهٔ نازل. بله، بخت را واقعاً می‌توان پوچ و میان‌تهی خواند.

از رمان رومولا
اثر جورج الیوت
ترجمهٔ رضا رضایی

‌
چاپ دوم منتشر شد
«خدا، مرگ و زمان»
گردآوری، پانوشت‌ها و پی‌گفتار از ژاک رولان
امانوئل لویناس
ترجمهٔ احسان قاسم‌خانی

لویناس این درس‌گفتارها را طی سال تحصیلی ۱۹۷۶-۱۹۷۵ در دانشگاه سوربن ایراد کرد. این درس‌ها شرح و تفسیرِ سه واژه‌اند: خدا، مرگ و زمان. شروع دوره‌ها با دو واژهٔ مرگ و زمان است. برای نخستین‌بار، این دو مفهوم که در تمامی آثار لویناس حاضرند به‌تفصیل روشن می‌شوند. همزمان لویناس، با وارونه‌سازی فلسفهٔ هایدگر، پژوهش خود را در باب کلمهٔ «خدا» پی می‌گیرد. از آن‌جا که فلسفه، از همان آغازش، خدا و هستی را با هم درآمیخته است، هستی نیست که فراموش شده، بلکه پیشاپیش خداست که به محاق رفته است. لذا وظیفهٔ اندیشه آزادسازی خدا از سلطهٔ متافیزیک است. نهایتاً، در این درس‌گفتارها سه مضمون اصلی تأملات لویناس روشن می‌شود و در کنار آن‌ها از مفاهیم بنیادین دیگری نیز سخن به میان می‌آید: مسئولیت، غیر، دیگری، صبر، گفتن، گفته، تعالی، شهادت، قداست و غیره.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌برخيزيم پايى بكوبيم و دستى برافشانيم
بخوانيم، نواى هولناک خود بخوانيم
كه وقت آن رسيده و بر آنيم، بر آنيم
كه حكم خود بر آدمى برانيم، برانيم.
هشدار، هشدار كه ما دلى دادجوى داريم
و بر آن‏كس كه دستى پاک دارد خشم نمى‌آريم
ليک بر آن كس كه دست در خون دارد
دادخواهانى راست كرداريم
و كين خود تا ابد بر او مى‌گماريم.

از نمایش‌نامه‌ی «الاهگان انتقام»
مجموعه آثار آیسخولوس
ترجمه‌ٔ عبدالله کوثری

‌
منتشر شد
«سوگ و مالیخولیا»
به انضمام موردی از سوگواری
کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار

این کتاب، که همچون دیگر آثار مؤلفان تقرّب فرویدی‌ـ‌لکانی خود را حفظ کرده، شرحی از ماهیّت سوگ و پیچیدگی‌های آن به لحاظ نظری و بالینی ارائه می‌دهد. سپس، معضل مالیخولیا را مطالعه می‌کند و ضمن این‌که می‌کوشد ساختمانی منسجم از آن به دست دهد، برای نخستین بار فارغ از چهارچوب تاریخی روانپزشکی بدان می‌پردازد. باشد که با قرار گرفتن مالیخولیا در جمع دیگر طباع‌های نورُوتیک بتوان آن را از زیر یوغ انگِ بالینیِ «پسیکوز» رها ساخت.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌يكى از حقايق درخور توجه تاريخ اين است كه ظهور سرمايه‌دارى با كاهش شديد موانع موجود بر سر راه فعاليت‌هاى اقتصادى گروه‌هاى خاص دينى، نژادى يا اجتماعى همراه بوده است؛ گروه‌هايى كه به قول معروف مورد تبعيض بوده‌اند. جايگزين كردن ترتيبات مربوط به موقعيت اجتماعى يا ترتيبات مربوط به قرارداد اولين قدم در جهت آزادسازى سِرف‌ها در قرون وسطى بود. بقاى يهوديان در طول قرون وسطى به يمن وجود بخش بازار ممكن شد كه توانستند در آن به فعاليت بپردازند و با وجود اذيت و آزار مقامات رسمى، موجوديت خود را حفظ كنند. فرقه‌هاى مذهبى با وجود محدوديت‌هايى كه در ساير شئون زندگی‌شان بر آنان تحميل شده بود تنها به دليل گردآورى سرمايهٔ لازم در بازار آزاد توانستند به قارهٔ جديد مهاجرت كنند. ايالت‌هاى جنوبى امريكا در پى جنگ داخلى تدابير زيادى براى تحميل محدوديت‌هاى قانونى بر سياهان اتخاذ كردند. تنها تدبيرى كه هرگز اتخاذ نشد، ايجاد مانع عليه مالكيت اموال منقول يا غيرمنقول بود. عدم تحميل اين موانع مسلماً منعكس‌كنندهٔ هيچ‌گونه توجه خاص به اجتناب از تحميل محدوديت بر سياهان نبود.

از کتابِ سرمایه‌داری و آزادی؛ میلتون فریدمن؛ ترجمه‌ی غلامرضا رشیدی

‌
در دست انتشار
«سفر به قربت غربت‌ها»
قوم‌نگاری در فضای درون‌گروهی غربت‌های مازندران
میترا اسفاری

در ازدحام چهارراه‌های تهران و کوچه‌های تنگ مازندران، جهانی پنهان نفس می‌کشد، جهانی که اغلب با واژه‌هایی چون «کولی» و «حاشیه‌نشین» تحقیر شده است. سفر به قربت غربت‌ها حاصل سال‌ها حضور میدانی میترا اسفاری در دل این جهان است، پژوهشی قوم‌نگارانه که نه از سر ترحم، بلکه با رویکردی پدیدارشناسانه و نگاهی انسانی، زیست روزمرۀ غربت‌ها را روایت می‌کند. این کتاب مرز میان زندگی رسمیِ شهری و زندگی غیررسمی شهری را درمی‌نوردد و ما را با صداها، آیین‌ها و خاطرات مردمانی روبه‌رو می‌کند که در سکوت و به شکلی نامرئی هویت خود را ساخته‌اند. پژوهش اسفاری نشان می‌دهد که فهم پدیده‌هایی چون تکدی‌گری، کار کودک و دستفروشی تنها در پرتوِ شناخت شبکه‌های خویشاوندی، ارزش‌ها و کشمکش‌های هویتی این گروه‌ها معنا می‌یابد. میترا اسفاری با حضور طولانی‌مدت در میان غربت‌ها روایت‌هایی زنده از کودکان کار، زنان دستفروش و شبکه‌های خویشاوندی‌شان ارائه می‌دهد. این روایت‌ها تصویر ما از شهر و حاشیه را به چالش می‌کشد...

‌
‌‌در دست انتشار
«نیروی عادت»
توماس برنهارت
ترجمهٔ امیر شمس
یک کمدی
نمایش‌نامه؛ از مجموعهٔ جهان نمایش (۷۷)

شخصیت اصلی نمایش‌نامه، رهبر سیرک کاریبالدی، بیست‌و‌دو سال بیهوده تلاش کرده تا بی‌نقص‌ترین اجرای ممکن از کوئینتت قزل‌آلای شوبرت را به نمایش درآورد. تمرین‌های هرروزهٔ او و گروهش تبدیل به آیینی مضحک و عذاب‌آور شده است. این تمرین‌ها همواره به فاجعه ختم می‌شوند، و همچنین متن را به مضحکه‌ای برای تمام ایده‌های کمال هنری تبدیل می‌کنند. … کاریبالدی برای رسیدن به هدف خود به طرز ظالمانه‌ای اعضای گروه را تحت سلطه گرفته است. مدت‌هاست که اعضای گروهش (ژانگوله‌باز، رام‌کننده، دلقک و نوه) دیگر معنا و مفهوم تلاش جنون‌آمیز او را درک نمی‌کنند.
(از متن نمایش‌نامه)

جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.

‌
‌طرد چیست و مطرود شدن کدام است؟‌
‌
منشاء طرد را می‌بایستی در رابطۀ مادر و نوزاد جستجو کرد. عشق مادر متوالیاً با طرد و انکار قرین است. اوّلین نشانه‌های آن از اوایل بارداری محسوس است. کالبد زن ناگهان با موجودی بیگانه از خود مواجه می‌شود. لذا نخستین واکنش طبیعی ارگانیسم طرد و ردّ «عنصر» خارجی است. ناگفته پیداست که تن به‌ موازات نفس عمل می‌کند. مع‌الوصف در اوّلین هفته‌های بارداری رانش به لحاظ جسمانی قدرتی به‌مراتب مضاعف می‌یابد. به‌خصوص «رانش دهانی» که به نهایت درجۀ خود می‌رسد: اشتهای مفرط، ویار یا میل دفعی به غذا، اختلال در تغذیه، توهّم خاطرات مربوط به انواع طعم و رایحه… در تمامی این اطوار و شئون شاهد میل مفرط به جذب یا دفع انواع مواد غذایی هستیم. البتّه این عوارض منشئی جز جذب و دفع جنین ندارند. ناگفته پیداست که بارزترین نشان از میل به دفع جنین پدیده‌ای جز تهوّع نیست. این وضع کمابیش تا پایان حاملگی ادامه پیدا می‌کند تا پایه‌های ساختمان مهراکین مادر را نسبت به طفل معیّن سازد.

از کتابِ «سوگ و مالیخولیا»
به ‌انضمام موردی از سوگواری
کرامت مُوَلّلی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار

‌
‌بیایید از لاطائلات ماورای طبیعی دست برداریم
آن هم هنگامی که موضوع سراپا روشن و بسان مشتی بر دهان است.
ویتگنشتاین

جروبحثی بنیادین در باب فلسفه، که دو قهرمان ما خود را مسئول آتیهٔ آن می‌دانستند؛ تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی میان دو حریف؛ عقدهٔ یکی نسبت به دیگری، که این دیگری یکسرهٔ دلباختهٔ خویش است؛ شیوهٔ بیانِ عنان‌گسیختهٔ هر دو تن، و رابطهٔ پیچیدهٔ هر کدام با پدر معنوی‌شان، راس ــ این‌ها را درهم آمیزید و همه را در پاتیل اتاق شماره سه بریزید و می‌بینید که بروز انفجاری بزرگ گریزناپذیر بود. سیخ بخاری بهانه‌ای بیش نبود. در این هیچ تردید نیست. در ضمن باید پیوسته به خود یادآور شویم که هر دو حریف استثنائی بودند ــ یکی سراپا انسان، دیگری نه آن چنان انسان.
به‌هرحال این پرسش هنوز برجاست که روایت پوپر از آن جلسه راست بود، یا دروغ می‌گفت؟

از کتابِ ‌«‌ویتگنشتاین ـ پوپر»
و ماجرای سیخ بخاری
ده دقیقه جدل میان دو فیلسوف بزرگ
دیوید ادموندز و جان آیدینو
ترجمهٔ حسن کامشاد