‌
‌لکان به‌رغم گرایش‌های ضدپارلمانی و نیهیلیستی و مواجهه‌اش با سوررئالیسم هرگز کوچک‌ترین علاقه‌ای به مبارزه برای هیچ‌گونه آرمانِ انقلابی در راه آزادی از خود نشان نداد. هیچ‌وقت یک کمونیست نبود و هرگز نامش روی یک رسالۀ سیاسی دیده نشد...
اما غیرسیاسی‌بودن لکان بدان معنا نیست که هیچ علاقه‌ای به امور سیاسی نداشت. درست برعکس. نتیجۀ اجتناب او از تعهداتِ شخصی عملی شیفتگی آشکارش به افراطی‌ترین اشکالِ قدرت بود: قدرتِ هیپنوتیزم‌کنندۀ دیکتاتورها، قدرت انتقالی آموزگاران، قدرت فریب‌کارانۀ مستبدان و قدرت وحشی جنون، وقتی قدرت در دستِ‌ خود جنون قرار داشت. مخلص کلام، مردی که خود سودای رهبری را در سر می‌پروراند، لذت می‌برد از مشاهده و تفسیر این‌که تودۀ مردم چطور بندۀ اربابانشان می‌شوند و انقیاد خود را با کمال میل می‌پذیرند.

از کتابِ «ژک لکان»
زندگی و نظام فکری
الیزابت رودینسکو
ترجمهٔ ناتاشا محرّم‌زاده و ملیکا خوش‌نژاد

‌
‌فوکو هرگز نوشتن را هدف و غایت نگرفت. و همین است که از او نویسنده‌ای بزرگ می‌سازد و نوشته‌هایش را از شادی فزاینده و خنده‌ای بیش از پیش آشکار آکنده می‌کند. کمدی الهیِ مجازات‌ها: این حقِ پایه‌ای ماست که در برابر آن همه ابداعات منحرف، آن همه گفتارهای کلبی‌مسلکانه، و آن همه هراس‌های ریزبینانه، مسحور شویم و از خنده ریسه رویم. از دستگاه‌های ضداستمناء برای کودکان تا سازوکارهای زندان برای بزرگسالان، زنجیره‌ای کامل باز می‌شود که خنده‌هایی ناگهانی را برمی‌انگیزد، چندان که رسوایی، درد یا مرگ آن را ساکت نمی‌کند.

از کتابِ «فوکو»
ژیل دلوز
ترجمه‌ی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده

‌
دنیای باختین دنیایی دستخوش تغییر بود ــ با گذشته‌ای در حال فروپاشی و آینده‌ای شکل‌نیافته. دوزبانگی باختین از زمان طفولیت، آشناییش با زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون در حین تحصیل و شرکت در گروه‌های مطالعاتی که به‌ندرت افرادی هم‌فکر و حتی هم‌رشته در آن‌ها یافت می‌شد، در کنار عدم تعیّن تاریخی و اجتماعی زمانه‌اش ردپایی مثبت و سازنده در اندیشه‌ی او باقی گذاشته‌اند. آراء باختین چون رودی خروشان نه‌تنها همواره جاری است و راه به عرصه‌های نو باز می‌کند، بلکه در بستر خویش نیز نمی‌گنجد و در کار بسط و تعمیق گذرگاه‌های نخست خود است. نگاه معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی ویژه‌ی او به جهان در تمام نظراتش، ازجمله مکالمه‌گرایی، دگرمفهومی، کارناوال‌گرایی و چندصدایی، تجلی یافته و در همه‌ی ایده‌هایش احترازی قاطع از جزم‌گرایی، اقتدارطلبی و مطلق‌اندیشی مشاهده می‌شود. علاقه‌ی وافر باختین به گونه‌ی ادبی رمان نیز از همین نگرش نشئت می‌گیرد، چرا که بر اساس نظرات باختین هویت رمان در گرو تن‌ندادن به قوانین منجمد و خشک ادبی است.

«تخیل مکالمه‌ای»
میخائیل باختین
ترجمهٔ رؤیا پورآذر

سفارش چاپ تک‌نسخهٔ کتاب از سایت نشر نی
ارسال رایگان به سراسر کشور

‌
‌«چهل سال هم بيشتر دارى، وقتش نيست كمى بيشتر عاقل باشى؟ فكر مى‌كنى كى هستى؟ فكر مى‌كنى دربارهٔ كلک‌هايى كه سوار مى‌كنى، هيچ نشنيده‌ام؟ مى‌دانم دنبال دختر آقاى مديركل افتاده‌اى! فقط يک نگاه به خودت بكن. چى هستى؟ مطلقاً هيچ. آه ندارى با ناله سودا كنى. فقط يك نگاه به آينه بكن. مسخره است فكرهايى دربارهٔ دختر حضرت اشرف داشته باشى.»
قيافهٔ خودش آدم را ياد بطرى دوا مى‌اندازد، با آن يك دسته مويش كه فر مى‌گذارد و روغن مى‌مالد و با وضعى كه سرش را بالا نگه مى‌دارد! فكر مى‌كند مى‌تواند همه‏‌چيز را تصاحب كند! حالا مى‌‏فهمم چرا آن حرف‌‏ها را به من زد، از اينكه اين روزها در اداره مورد توجه قرار گرفته‌ام، حسودى‌اش مى‌شود. به‌‏اندازهٔ يك پشيز هم حرف‌‏هايش برايم اهميت ندارد! فكر مى‌‏كند چون عضو شوراى دربارى است حتماً خداى خدايان عالم است! زنجير ساعتش را از جليقه‌اش آويزان مى‌كند و كفش سى‌روبلى مى‌پوشد. برود گم شود! فكر مى‌كند كه من پسر يك رعيت هستم؟ يا يك فراش؟ من يک نجيب‌زاده هستم! اگر مى‌خواستم تا حالا ترفيع گرفته بودم!

از کتابِ یادداشت‌های یک دیوانه
نیکلای گوگول
ترجمهٔ خشایار دیهیمی

‌
منتشر شد
موجود دوست‌داشتنی
آی‌لا کریمیان
نمایش‌نامه؛ از مجموعهٔ جهان نمایش (۷۸)

اسمشو خودم انتخاب کردم، اسم مسخره‌ای گذاشته بود، «مُردن با قلب شکسته»، حالم به هم می‌خوره میم! حالم به هم می‌خوره وقتی چیزهای خارق‌العاده توی کلهٔ آدم‌های احمق شکل می‌گیرن، آدم‌های مسخره‌ای که اسم‌های مسخره انتخاب می‌کنن، آدم‌های احمقی که اصلاً نمی‌فهمن چیزی که توی کله‌شون شکل گرفته خارق‌العاده‌ست…
(از متن نمایش‌نامه)

‌
‌کارِ دیونیسوس حاصل چندین دهه از تأملات نگری و هارت در بنیان‌های سیاسی، فلسفی، حقوقی و اقتصادیِ اَشکال مختلف دولت‌های مدرن و پسامدرن است. این اثر در بستر چرخش‌های مفهومی شناختی در اندیشهٔ سیاسی دهه‌های اخیر شکل گرفته، و نمودار گُسست و استمرار در سنّت فوکویی دلوزی است. کارِ دیونیسوس درواقع عرصهٔ مباحثه‌ای است بین دوتن از نمایندگان این سنّت و چندین نسل از متفکرانِ عمدتاً لیبرال و پسامدرن؛ ازجمله کلسن، کینز، بوبیو، رالز، لومن، رورتی و تیلور. در این‌جا نویسندگان تبعات سیاسی حقوقی دوره‌های مختلف تجدید ساختار سرمایه‌داری را با تأمل در بسترهای نظری فلسفی آن‌ها بررسی، و نظریهٔ قدرت بنیان‌گذار را مفصل‌بندی می‌کنند.

«کار دیونیسوس»
نقدی بر ساخت حقوقی دولت مدرن و پسامدرن
آنتونیو نگری
ترجمهٔ رضا نجف‌زاده

امکان سفارش چاپ تک‌نسخهٔ کتاب از سایت نشر نی www.nashreney.com
ارسال رایگان به سراسر کشور

‌
‌در دست انتشار
«صنعت فرهنگ»
هاینتس اشتاینرت
ترجمهٔ جلیل کریمی

رگبار تولیدات صنعت فرهنگ را چگونه باید فهمید؟ نقد فرهنگی معاصر، بیش از آنکه روشنگر بوده باشد، باعث سردرگمی شده است. دستیابی به معیاری منصفانه برای ارزیابی این محصولات کار دشواری است. هدف محوری کتاب فراهم‌آوردن رهنمودهایی برای این معضل است.
بخش‌های اصلی متن، دورنمایی از قاموس مفهومیِ طرح‌شدۀ آدورنو و هورکهایمر ارائه می‌کنند، اما از توضیح صرف ایده‌ها و رهیافت تحلیلی آنان برای نشان‌دادن چگونگی به‌کارگرفتن تحلیل انتقادی دربارۀ مسائل امروز فراتر می‌روند. این کتاب خوانندگان را به درگیری فکری با انواع محصولات صنعت فرهنگ ترغیب می‌کند تا تفکیک ساده‌انگارانه میان فرهنگ والا و پست و نیز برچسب‌های تنگ‌نظرانه را کنار بگذارند.
نظریۀ انتقادی از دل‌مشغولی به فرهنگ والا و خودمحوری روشنفکرانه فاصلۀ بسیار دارد؛ برعکس، راه‌نمایی برای فهم و حظّ بیشتر است. تحلیل فکری لذت حسی را تحقیر نمی‌کند. پایان‌دادن به وضعیت مبتذل و بی‌ارزش‌شدۀ صنعت فرهنگ نیازمند هوش و درایت نکته‌سنج، شکیبایی و احساسات غیراقتدارگرایانه و حتی براندازانه است.
برگرفته از متن کتاب

‌
‌در میان اوامر و نواهی دین موسی، فرمانی هست که مهم‌تر و معنادارتر از آن است که در نظر اول می‌نماید. این فرمان، منعِ ساختن تصویر خداوند است که به معنای وجوب پرستش خدایی ناپیدا و نادیدنی است. به گمان من، موسی در این باره سخت‌گیرتر از دین آتون بوده است. شاید هدف او از این امر، داشتنِ ثبات رأی بود؛ خدای او می‌بایست نه نامی داشته باشد و نه چهره‌ای. فرمان منعِ تصویرسازی شاید اقدام احتیاطیِ تازه‌ای بود برای مبارزه با سوءِ‌استفاده‌هایی که از سحر و جادو می‌شد. اگر این ممنوعیت پذیرفته می‌شد، به‌یقین نفوذ عمیق‌تری می‌یافت. چرا که به معنای تبعیت ادراک حسی از اندیشه‌ای مجرد بود؛ این در حکم پیروزی معنویت بر حواس بود؛ دقیق‌تر بگوییم، در حکم روگردانی از غریزه‌ها با پیامدهای روانیِ محتوم آن.

از کتابِ «موسی و یکتاپرستی»
زیگموند فروید
ترجمه‌ی صالح نجفی

‌
‌در دست انتشار
«هگل و نقد متافیزیک»
بئاتریس لونگونس
ترجمهٔ حسین نیکبخت
از مجموعهٔ ایدئا
زیر نظر سیدمسعود حسینی

علمِ منطقِ هگل در هگل‌پژوهی کم‌تر از پدیدارشناسیِ روح او محلِ توجه بوده است، اما خودِ هگل آن را عالی‌ترین دستاوردِ فلسفیِ خویش و پشتوانۀ نظام‌اش می‌دانست. در کتابِ حاضر بر این دشوارترین اثرِ منتشرشدۀ هگل تمرکز شده است. بئاتریس لونگونس تحلیلي دقیق از مسائلِ اصلیِ پیرامونِ این اثر به‌دست می‌دهد، از جمله بحث‌هایي دربارۀ مرادِ هگل از «منطقِ دیالکتیکی»، نقش و معنای «تناقض» در فلسفۀ هگل و توجیهِ هگل برای این مدعای مناقشه‌برانگیز که «امرِ عقلانی بالفعل است، امرِ بالفعل عقلانی است». لونگونس هم دِین هگل به کانت و هم واکنشِ جدلی‌اش به او را ارزیابی می‌کند و به‌تفصیل نشان می‌دهد که چگونه پروژۀ منطقِ «دیالکتیکیِ» هگل را تنها در پرتوِ رابطۀ آن با منطقِ «استعلاییِ» کانت می‌توان درک کرد. این کتاب برای کساني که به فلسفۀ هگل و تأثیرِ آن بر مباحثِ فلسفیِ معاصر علاقه‌مندند بسیار سودمند خواهد بود.

‌
‌در دست انتشار
«تعبیر رؤیاهای یک روح‌بین از طریق رؤیاهای متافیزیک»
ایمانوئل کانت
ترجمهٔ علی حسن زاده

ایمانوئل کانت جستار رؤیاهای یک روح‌بین را در سال ۱۷۶۶، ۱۵ سال قبل از نقد عقل محض، منتشر کرد. انتشار این جستار دوستان کانت و همکاران دانشگاهی‌اش را شگفت‌زده کرد، زیرا این اثر نه‌فقط نقد ویرانگر دعاوی روح‌بینی و نهان‌بینی امانوئل سوئدنبورگ، بلکه هجو بی‌پروای هر گونه مابعدالطبیعه بود که از دید نویسندة جستار فراوردۀ هذیان‌گویی شمرده می‌شد. در نگاه دقیق‌تر می‌توان دریافت که رؤیاهای یک روح‌بین جلوه‌گاه نخستین گام‌های کانت در چرخش به سوی فلسفۀ نقدی است. کتاب حاضر، علاوه بر ترجمۀ متن کانت، مشتمل است بر خوانش مبسوط جستار رؤیاها، بحثی در نسبت کانت با هیوم و سوئدنبورگ و نهایتاً روشن‌سازی نسبت جستار رؤیاها با کتاب نقد عقل محض. افزون بر این، در پی‌نوشت پایانی کتاب، با برقراری پیوندی بدیع بین کانت و حافظ، از لزوم «(باز)گشت به کانت» سخن رفته است...

‌
‌فروکش کردن وسوسۀ انسان برای استغراق در لذاید به‌هیچ‌وجه مایۀ نکوهش پیری نیست، بلکه برعکس دلیلی است برای آن‌که عالی‌ترین ستایش‌ها را نثارش کنیم. پیری دیگر موسم بزم و عشرت نیست، موسم میزهای سرشار از خوراک، و جام‌های پیاپی نیست؛ و از این رو، موسم رهایی از خمار مستی و شب‌زنده‌داری است!
البته بدون شک در برابر وسوسه‌های لذت‌جویی دشوار بتوان مقاومت کرد؛ لذت‌ها ــ آن‌گونه که افلاطون به‌زیبایی آن‌ها را می‌نامد ــ «دام گناه»اند‌ ــ دامی که انسان‌ها را به‌سان ماهی گرفتار می‌کند. بنابراین، اگر ناگزیر باید به آن هوس‌ها امتیازی بدهیم، هیچ دلیلی ندارد که در روزگار پیری ــ در حالی که از مجالس عیش و عشرتِ مسرفانه می‌پرهیزیم ــ خود را از لذت‌هایی که طبیعت معتدل‌تری دارند، بهره‌مند نسازیم.

از کتابِ «دربارهٔ پیری»
مجموعه مقالات فلسفی
ترجمهٔ آرش نراقی

‌
‌در دست انتشار
«زندگی و زمانه آذر فخر»
بازیگر تئاتر و تلویزیون
در گفت‌وگو با امین حق‌ره

آذر فخر زندگانی پرفرازونشیبی داشت؛ درآمیخته با شکست‌های صعب و پیروزی‌های بزرگ. زنی بود قوی، بااراده و عزتمند. شیفتۀ دانستن بود و گام برداشتن در راه‌هایی تازه. کار معلمی، کار در کانون اصلاح و تربیت، کار در بیمارستان سانترال (نقاهتگاه بیماران صعبالعلاج سرطانی) و پررنگتر از همه، کار در عرصۀ بازیگری تئاتر و تلویزیون، را همزمان در سطوح عالی تجربه کرد. فاجعه آنجایی رخ داد که در اوج پختگی، جلوه‌گری و مقبولیت در سپهر هنر، مجبور به ترک وطن شد و جداافتاده از یاران و غوغای تماشاگران، چهار دهه نگران در غربت نشست و با خیالِ‌ دوباره ایستادن بر تارک صحنه، دیده از جهان فروبست.
و حالا،
این کتاب تقدیم‌نامه‌ای است به او، و به احترام او؛ پیشکش به تمامی زنانی که بر بلندای تاریخ پرتلاطم این خاک، رنج‌دیده و زخمی، ایستادند، درخشیدند و روشنایی تیرگی‌های جهان شدند.

«شب عروض ایرانی»

دکتر امید طبیب‌زاده

به مناسبت انتشار کتاب «عروض و قافیۀ عربی» نوشتۀ علی‌اصغر قهرمانی مقبل که از سوی نشر نی منتشر شده است، نهصد و هجدهمین شب از شب‌های بخارا به مبحث عروض ایرانی و نقد و بررسی این کتاب اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه نهم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی علی‌اشرف صادقی، امید طبیب‌زاده، علی‌اصغر قهرمانی مقبل، آریا طبیب‌زاده و علی دهباشی در خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز برگزار می‌شود.

خلیل احمد فراهیدی اگر ایرانی‌الاصل هم نبوده باشد، قطعاً تحت تأثیر سنت ایرانی، به تبیین قواعد عروض شعر عربی پرداخت و در قرن دوم هجری بنیادی برای این علم پی افکند که تا به امروز نیز معتبر و کارآمد است. به همین دلیل عروض عربی را می‌توان و بل باید ذیل عروض ایرانی قرار داد. ایرانیان نیز از ابتدای شعر فارسی در قرون سه و چهار هجری چنان تحت تأثیر عروض خلیل احمد بودند که بجای تبیین قواعد خاص عروض شعر فارسی، قواعد عروض خلیل را بر عروض شعر فارسی تحمیل می‌کردند. این وضعیت که قرن‌ها به طول انجامید، نهایتاً با تلاش‌های اساتیدی چون پرویز ناتل خانلری و مخصوصاً شاگرد خلف وی استاد ابوالحسن نجفی، به پایان رسید و عروض فارسی به‌تدریج صاحب قواعد خاص شد. در شب عروض ایرانی کوشش می‌شود تا هم از سابقهٔ وزن شعر فارسی در پیش از اسلام سخن رود، هم از دستاوردهای جدید عروض‌دانان ایرانی بحث شود، و هم به میراث خلیل احمد در شعر عربی پرداخته شود. کتاب «عروض و قافیهٔ عربی» نوشتهٔ علی‌اصغر قهرمانی مقبل، کاملترین کتابی است که از زمان وضع عروض خلیل بن احمد، دربارۀ عروض و قافیهٔ عربی، به زبان فارسی نوشته شده است. این کتاب درواقع صورت بسیار مفصل‌تری از کتاب دیگری است که قهرمانی مقبل، خود پیش‌تر نوشته بود و تنها مرجع موجود در باب عروض و قافیهٔ عربی به زبان فارسی بود. مؤلف در این کتاب، نه‌تنها به توصیف کامل قواعد عروض خلیل پرداخته، عروض خلیل را با بیانی جدید و علمی معرفی کرده و افزون بر تمام جزئیات عروض خلیل، از برخی سنت‌ها، قالب‌ها و ویژگی‌های خارج از عروض خلیل در شعر عربی و همچنین وزن شعر معاصر عربی نیز سخن گفته است. جامعیت و روش علمی کتاب، آن را نه‌تنها به اثری ممتاز در زبان فارسی بدل کرده است، بلکه حتی در زبان عربی هم اثری با محاسن کتاب حاضر نمی‌توان نشان داد.

خیابان طالقانی، خیابان موسوی شمالی، بوستان هنرمندان، خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز

‌
‌در دست انتشار
«پیدایش یهودیت»
سنت‌های کهن در چشم‌انداز معاصر
کریستین هیز
ترجمهٔ محمدمهدی سیاهکالی مرادی

یهودیت، یکی از کهن‌ترین و اثرگذارترین سنّت‌های دینی جهان، چگونه شکل گرفت و در گذر تاریخ دگرگون شد؟ کریستین هِیز، استاد ممتاز بازنشستۀ مطالعات دینی دانشگاه ییل و از برجسته‌ترین متخصصان یهودیت کلاسیک، در این کتاب خواندنی و مستند، داستان پرپیچ‌وخم پیدایش یهودیت را از ریشه‌های پیش از کتاب مقدس تا دوران معبد دوم، تلمود و یهودیت خاخامی دنبال می‌کند. هِیز با بهره‌گیری از تازه‌ترین پژوهش‌ها و منابع دست‌اول نشان می‌دهد که چگونه روایات، آیین‌ها و باورهای اسرائیلیان باستان در بستر تحولات سیاسی و فرهنگی خاور نزدیک شکل گرفتند و به مرور زمان به نظام دینی‌ای بدل شدند که نه‌تنها هویت یهودیان را تعریف کرد، بلکه بر مسیحیت و اسلام نیز اثر گذاشت. ترجمه و تفسیر متون مهم، کتاب‌نامۀ مشروح، و واژه‌نامۀ دقیقْ این اثر را به مرجعی ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ ادیان ابراهیمی تبدیل کرده است.

‌
‌در دست انتشار
«آموزش در پاورقی»
تحلیلی بر خصوصی‌سازی آموزش عمومی در ایران
فاطمه مقدسی
از مجموعهٔ پژوهش‌های اجتماعی دربارهٔ ایران

آموزش در پاورقی تلاشی است برای فهم وضعیت حاشیه‌ای نهاد آموزش در ایران در بافتار تاریخی آن. خصوصی‌سازی آموزش، یا به تعبیر دقیق‌تر، عقب‌نشینی دولت از مالکیت، عرضه و ادارۀ امر آموزش و شبه‌بازاری‌ساختن آن، وضعیتی است که راه خود را به‌شکلی خزنده و در روندی تاریخی در ساختار سیاست آموزش باز کرده است. این کتاب در وهلۀ نخست، بر آن است که روندها، کنش‌گران و بزنگاه‌های تاریخی پیدایش، استقرار و تثبیت سیاست‌های خصوصی‌سازی آموزش را شناسایی کند و در وهلۀ بعد، می‌کوشد با معرفی و شرح گونه‌شناسی چندبعدی، گسترۀ مفهومی خصوصی‌سازی آموزش را به‌ تصویر کشد و از ابعادی پنهان که تجربۀ آموزش را در ایران امروز کالایی کرده است، پرده بر‌دارد. دغدغة دیگر این کتاب پیوند زدن میان گونه‌های خصوصی‌سازی آموزش با پیامدهای آن‌ها بر عدالت در معنای چندبعدی آن است.
نهاد آموزش که نقش مؤثری در تحقق عدالت جامعه دارد، نه‌تنها باعث غنای فرهنگی می‌گردد، بلکه جامعۀ آینده را نیز می‌سازد...