چاپ هفتم منتشر شد
شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه
ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان ۱۳۳۷-۱۳۵۷
آرش رئیسی نژاد
ترجمهٔ پریسا فرهادی

نگاه رایج به سیاست خارجی ایرانِ پهلویْ شاه را درنهایت همچون عروسکی آمریکایی به تصویر می‌کشد که کمابیش سیاستی همراستای سیاست کاخ سفید را دنبال می‏‌کرد. در مقابل، نگاهی تجدیدنظرطلب، به‏‌تازگی، شاه را همچون رهبری بلندپرواز نشان می‌دهد که بی‌حاصل کوشید سیاستی مستقل را در خاورمیانه و ورای آن دنبال کند. برخلاف هر دو جریان رایج و تجدیدنظرطلب، کتاب پیش‌رو نشان می‌دهد که چگونه ایران پهلوی با همۀ روابط پیچیدۀ خود با آمریکا، سیاست خارجی غیردولتی را برای مهار تهدیدات بین‏‌المللی، منطقه‌‏ای و داخلی در پیش گرفت. به بیان دیگر، کتاب نشان می‏‌دهد که چگونه ایران پهلوی امنیت ملی و یکپارچگی سرزمینی خود را در برهه‌ای پانزده‌ساله از طریق سیاست خارجی غیردولتی حفظ کرد. کوتاه آن‏که، این کتاب نگاهی پساتجدیدنظرطلب را بنیان می‌گذارد.
از این منظر، کتاب پیش‌رو بر آن است تا فراز و نشیب روابط استراتژیک ایران پهلوی با گروه‌‏های غیردولتی در عراق و لبنان را بررسی کند. پرسش بنیادین این کتاب ناظر بر پیشران‌ها و انگیزه‌‏هایی است که ایران را به برپایی پیوندهای استراتژیک با گروه‌‏های غیردولتی ــ کردهای عراق و شیعیان لبنان ــ واداشت. «چرا و چگونه ایران پهلوی پیوندهایی را با کردهای عراق و، در حدی کمتر، با شیعیان لبنان برقرار کرد؟» و «پشتیبانی و عدم پشتیبانی ایران پهلوی از کردهای عراق و شیعیان لبنان چه پیامدهایی را برای امنیت ملی و سیاست خارجی ایران به همراه داشت؟» این پرسش‌‏های بنیادین کتاب پیش‌روست که داستان سیاست خارجی غیردولتی ایران را روایت می‌کنند.

‌
اسرائیلیان نیاکان باستانی یهودیان بودند، بازیگرانی کمابیش بی‌اهمیت در تاریخ چندین‌هزارسالۀ خاور نزدیک باستان که از حدود ۱۰۰۰ تا ۵۸۶ ق.م در سرزمین کوچک کنعان یا فلسطین استقلال داشتند. اسرائیلیان در ابتدا پادشاهی واحدی بودند و سپس به دو پادشاهی تجزیه شدند. در ۵۸۶ ق.م بابلیان آخرین اسرائیلیان را شکست دادند و به تبعید فرستادند. در دنیای باستان چنین رویدادی معمولاً نقطۀ پایان حیات یک گروه قومی ـ ملی بود. با این حال برخی اسرائیلیان، به‌ رغم از بین رفتن پایگاه ملی ـ سیاسی‌شان در ۵۸۵ ق.م، دوام آوردند و با هویتی پایدار و با آگاهی تاریخی وارد دوران مدرن شدند. این اسرائیلیان که در قرون پس از تبعید یهودی نام گرفتند متون (کتاب مقدس عبری)، باورها و سنّت‌هایی مقدس داشتند که پایه و اساس سه دین بزرگ جهان غرب شد: یهودیت، مسیحیت و اسلام.‌
‌
‌از کتابِ «پیدایش یهودیت»
سنت‌های کهن در چشم‌انداز معاصر
کریستین هیز
ترجمهٔ محمدمهدی سیاهکالی مرادی