🍃
سنگ‌اندازی در مسیر پژوهش
پژوهشگر تاریخ، به ویژه در حوزۀ استوره‌شناسی تطبیقی، در میدان نبردی نابرابر قرار دارد که در آن هر چه عمیق‌تر می‌کاود، بیشتر در معرض حمله قرار می‌گیرد.
تهدید روایت‌های رسمی؛
هر کشف جدی که روایت‌های نیمه‌واقعی را به چالش بکشد، برای آنان که هویت‌شان به آن گره خورده، حکم حمله به موجودیت‌شان را دارد و ناگزیر به واکنش خصمانه می‌رسند.
حسادت محفلی و اقتصاد توجه؛
در فضای روشنفکری، «دیده شدن» سرمایه است. وقتی پژوهشی نوآورانه، چارچوبی نو می‌سازد؛ تنبلی و سهل‌انگاری هم‌صنفان را رسوا می‌کند و تخریب پژوهشگر، دفاعی ناخودآگاه از این سبک زندگی‌شان است.
دوگانگی تواضع و غرور؛
پژوهشگر واقعی هر چه بیشتر می‌داند، محتاط‌تر سخن می‌گوید و این «تأمل» را مدعیان کم‌مایه، به ضعف تعبیر می‌کنند.
قطب‌بندی‌های راحت؛
ذهن عمومی برای فرار از پیچیدگی، به تحلیل‌های سیاه‌وسفید پناه می‌برد و پژوهشگر پیچیده‌گو، روایت راحت را از آنان می‌گیرد.
بنابراین، سنگ‌اندازی نه نشانۀ خطا، بلکه نشانۀ اصابت تیر به هدف است.
در برابر مدعیان بی‌سند، مقاومت کنید. مسیر حقیقت، مسیر تنهایی است؛ و هر سنگ، گواهی بر درستی آن راه.
@oldhistor
سنگ‌اندازی در مسیر پژوهش
پژوهشگر تاریخ، به ویژه در حوزۀ استوره‌شناسی تطبیقی، در میدان نبردی نابرابر قرار دارد که در آن هر چه عمیق‌تر می‌کاود، بیشتر در معرض حمله قرار می‌گیرد.
تهدید روایت‌های رسمی؛
هر کشف جدی که روایت‌های نیمه‌واقعی را به چالش بکشد، برای آنان که هویت‌شان به آن گره خورده، حکم حمله به موجودیت‌شان را دارد و ناگزیر به واکنش خصمانه می‌رسند.
حسادت محفلی و اقتصاد توجه؛
در فضای روشنفکری، «دیده شدن» سرمایه است. وقتی پژوهشی نوآورانه، چارچوبی نو می‌سازد؛ تنبلی و سهل‌انگاری هم‌صنفان را رسوا می‌کند و تخریب پژوهشگر، دفاعی ناخودآگاه از این سبک زندگی‌شان است.
دوگانگی تواضع و غرور؛
پژوهشگر واقعی هر چه بیشتر می‌داند، محتاط‌تر سخن می‌گوید و این «تأمل» را مدعیان کم‌مایه، به ضعف تعبیر می‌کنند.
قطب‌بندی‌های راحت؛
ذهن عمومی برای فرار از پیچیدگی، به تحلیل‌های سیاه‌وسفید پناه می‌برد و پژوهشگر پیچیده‌گو، روایت راحت را از آنان می‌گیرد.
بنابراین، سنگ‌اندازی نه نشانۀ خطا، بلکه نشانۀ اصابت تیر به هدف است.
در برابر مدعیان بی‌سند، مقاومت کنید. مسیر حقیقت، مسیر تنهایی است؛ و هر سنگ، گواهی بر درستی آن راه.
@oldhistor
تاریخ روایی ایران
🍃 پای استدلالیان چوبین بُوَد پای چوبین، سخت بی‌تمکین بُوَد · مصری‌ها بومی نیل‌اند. · چینی‌ها بومی هوانگ‌هو هستند. · یونانی‌ها مهاجر شمرده نمی‌شوند، بلکه ظهور می‌کنند. · هندی‌ها را هم می‌گویند «ترکیبی از بومیان و مهاجران». · اما دربارهٔ ایران، روایت غالب این…
🍃
روایت‌های تحمیلی خاستگاه
در حالی که مصر، چین و هند نیازی به اثبات اصالت خود ندارند، ایرانیان همواره در تلاش برای اثبات این بوده‌اند که «از سیبری نیامده‌اند و صاحبان کهن این خاک هستند».
این بار روانی، محصول زمانی است که اروپاییان واژه‌ای سرزمینی از متون کهن را به برچسب نژادی «آریایی» تبدیل کردند.
ایرانیان نیز به جای نقد آن، یک قرن در زمین بازی فکری غرب به اثبات یا انکار آن مشغول شدند.
این در حالی است که منابع کهن، همگی ایران را «قلب زمین»، «ناف جهان» و «برگزیدۀ اراضی» می‌دانند. وندیداد ایران‌وج را چنان سرزمینی می‌داند که اگر آفریده نمی‌شد، همۀ مردمان به آن روی می‌آوردند. اصطخری، قزوینی، مقدسی و گردیزی نیز ایرانشهر را معتدل‌ترین و بهترین بخش زمین توصیف کرده‌اند، و این توصیف نه نژادی، بلکه سرزمینی است.
ایرانیان باید به روایت خود از خویشتن بازگردند. راه برون‌رفت، نه تلاش برای اثبات نیامدن از جایی، بلکه بازخوانی منابع کهن و فهم سرزمینی از هویت ایرانی است.
ایرانی بودن، نه با خون، که با تعلق به «سرزمین» تعریف می‌شود. این بازگشت به روایت خویش، نه تعصب، بلکه ضرورتی علمی و فرهنگی است.
@oldhistor
روایت‌های تحمیلی خاستگاه
در حالی که مصر، چین و هند نیازی به اثبات اصالت خود ندارند، ایرانیان همواره در تلاش برای اثبات این بوده‌اند که «از سیبری نیامده‌اند و صاحبان کهن این خاک هستند».
این بار روانی، محصول زمانی است که اروپاییان واژه‌ای سرزمینی از متون کهن را به برچسب نژادی «آریایی» تبدیل کردند.
ایرانیان نیز به جای نقد آن، یک قرن در زمین بازی فکری غرب به اثبات یا انکار آن مشغول شدند.
این در حالی است که منابع کهن، همگی ایران را «قلب زمین»، «ناف جهان» و «برگزیدۀ اراضی» می‌دانند. وندیداد ایران‌وج را چنان سرزمینی می‌داند که اگر آفریده نمی‌شد، همۀ مردمان به آن روی می‌آوردند. اصطخری، قزوینی، مقدسی و گردیزی نیز ایرانشهر را معتدل‌ترین و بهترین بخش زمین توصیف کرده‌اند، و این توصیف نه نژادی، بلکه سرزمینی است.
ایرانیان باید به روایت خود از خویشتن بازگردند. راه برون‌رفت، نه تلاش برای اثبات نیامدن از جایی، بلکه بازخوانی منابع کهن و فهم سرزمینی از هویت ایرانی است.
ایرانی بودن، نه با خون، که با تعلق به «سرزمین» تعریف می‌شود. این بازگشت به روایت خویش، نه تعصب، بلکه ضرورتی علمی و فرهنگی است.
@oldhistor
👏1
🍃
البرز پس کجاست؟
نخستین ایزدی که پیش از دمیدن خورشید، بر فراز کوه البرز برآید. نخستین کسی که آراسته به زیورهای زرین، از فراز آن کوه زیبا سر برآورد... (مهریشت)
این توصیف از منظر جغرافیای تاریخی، حاوی نشانه‌هایی از چشم‌انداز طبیعی فلات ایران است. ناظر مهریشت این صحنه را از دشت‌های فلات در جنوب البرز، بر فراز دماوند می‌دیده است.
ناظر پیش از سپیده‌دم، رو به شمال می‌نگرد و نخستین روشنایی را بر بلندای کوهی بلند می‌بیند. در متن بندهش، دماوند کوهی است که از البرز رسته و برجسته‌ترین نقطۀ دیواره کوهستانی البرز است.
بررسی گزینه‌های بدیل، از هندوکش و پامیر تا قفقاز و خراسان، نشان می‌دهد که هیچکدام قله‌ای با کارکرد دماوند ندارد.
در دورۀ نوسنگی، دریاچه‌ای بزرگ در حوضۀ مرکزی ایران، دشت کویر کنونی را می‌پوشانده و سکونتگاه‌های کرانۀ آن، طلوع مهر را بر فراز دماوند می‌دیده‌اند. این ترکیب، پیوند آیینی مهر و آناهیتا را نیز تقویت می‌کند.
مهریشت خاطرۀ رصدی طلوع مهر بر فراز دماوند را از چشم‌انداز دشت‌های جنوبی البرز در دل فلات ایران حفظ کرده است.
@oldhistor
البرز پس کجاست؟
نخستین ایزدی که پیش از دمیدن خورشید، بر فراز کوه البرز برآید. نخستین کسی که آراسته به زیورهای زرین، از فراز آن کوه زیبا سر برآورد... (مهریشت)
این توصیف از منظر جغرافیای تاریخی، حاوی نشانه‌هایی از چشم‌انداز طبیعی فلات ایران است. ناظر مهریشت این صحنه را از دشت‌های فلات در جنوب البرز، بر فراز دماوند می‌دیده است.
ناظر پیش از سپیده‌دم، رو به شمال می‌نگرد و نخستین روشنایی را بر بلندای کوهی بلند می‌بیند. در متن بندهش، دماوند کوهی است که از البرز رسته و برجسته‌ترین نقطۀ دیواره کوهستانی البرز است.
بررسی گزینه‌های بدیل، از هندوکش و پامیر تا قفقاز و خراسان، نشان می‌دهد که هیچکدام قله‌ای با کارکرد دماوند ندارد.
در دورۀ نوسنگی، دریاچه‌ای بزرگ در حوضۀ مرکزی ایران، دشت کویر کنونی را می‌پوشانده و سکونتگاه‌های کرانۀ آن، طلوع مهر را بر فراز دماوند می‌دیده‌اند. این ترکیب، پیوند آیینی مهر و آناهیتا را نیز تقویت می‌کند.
مهریشت خاطرۀ رصدی طلوع مهر بر فراز دماوند را از چشم‌انداز دشت‌های جنوبی البرز در دل فلات ایران حفظ کرده است.
اوستایی هَرَه‌بِرِزَیتی (𐬵𐬀𐬭𐬁 𐬠𐬆𐬭𐬆𐬰𐬀𐬌𐬙𐬍)
پهلوی هربُرز (𐭧𐭫𐭡𐭥𐭫𐭰/ hlbwlc)
@oldhistor
❤2👏1
تاریخ روایی ایران
🍃 هوشواره و منابع غربی هوشواره، بر روی داده‌هایی آموزش دیده که محصول سنت تاریخنگاری استعماری غرب در قرن نوزدهم است. از این رو، پاسخ‌های پیش‌فرض این افزارها در حوزۀ تاریخ، روایت‌های اروپامحور را بازتولید می‌کند. برای پژوهشگری که در پی منطق تاریخی و شهود عقلی…
🍃
هوشواره و دور باطل استپ
دلیل اصلی این سوگیری، فراوانی آماری «روایت استپ» در داده‌های آموزشی است.
این فرضیه در کتاب‌های درسی، دانشنامه‌ها و متون عمومی بسیار تکرار شده و نرم‌افزار، بر پایۀ چارچوب‌های آماری، محتمل‌ترین پاسخ را همان می‌داند؛ نه لزوماً دقیق‌ترین یا به‌روزترین پاسخ.
به علاوه، نرم‌افزار «نمی‌اندیشد»، بلکه بر اساس احتمال توالی واژه‌ها پاسخ می‌سازد؛ بنابراین به طور طبیعی به روایت رایج آموزشی متمایل می‌شود، مگر آنکه کاربر چارچوب بحث را مشخص کند.
راهکار پیشنهادی برای آغاز درست بحث، قاب‌بندی صریح پرسش است؛ مثلاً درخواست صریح نادیده گرفتن فرضیۀ استپ/کورگان و تمرکز بر یافته‌های ژنتیک، باستان‌شناسی و زبان‌شناسی جدید.
همچنین می‌توان از نرم‌افزار خواست فرضیۀ استپ را همراه با نقدهای جدی بررسی کند، یا فقط به مطالعات پس از ۲۰۱۵ استناد نماید.
در نهایت، مشکل از انکار عامدانه نیست، بلکه از سوگیری آماری است و کاربر می‌تواند با تعیین دقیق چارچوب، پاسخ تخصصی‌تر و انتقادی‌تری دریافت نماید.
@oldhistor
هوشواره و دور باطل استپ
دلیل اصلی این سوگیری، فراوانی آماری «روایت استپ» در داده‌های آموزشی است.
این فرضیه در کتاب‌های درسی، دانشنامه‌ها و متون عمومی بسیار تکرار شده و نرم‌افزار، بر پایۀ چارچوب‌های آماری، محتمل‌ترین پاسخ را همان می‌داند؛ نه لزوماً دقیق‌ترین یا به‌روزترین پاسخ.
به علاوه، نرم‌افزار «نمی‌اندیشد»، بلکه بر اساس احتمال توالی واژه‌ها پاسخ می‌سازد؛ بنابراین به طور طبیعی به روایت رایج آموزشی متمایل می‌شود، مگر آنکه کاربر چارچوب بحث را مشخص کند.
راهکار پیشنهادی برای آغاز درست بحث، قاب‌بندی صریح پرسش است؛ مثلاً درخواست صریح نادیده گرفتن فرضیۀ استپ/کورگان و تمرکز بر یافته‌های ژنتیک، باستان‌شناسی و زبان‌شناسی جدید.
همچنین می‌توان از نرم‌افزار خواست فرضیۀ استپ را همراه با نقدهای جدی بررسی کند، یا فقط به مطالعات پس از ۲۰۱۵ استناد نماید.
در نهایت، مشکل از انکار عامدانه نیست، بلکه از سوگیری آماری است و کاربر می‌تواند با تعیین دقیق چارچوب، پاسخ تخصصی‌تر و انتقادی‌تری دریافت نماید.
@oldhistor
😘1
🍃
افسانه و استوره
در علوم انسانی ایران، دو واژۀ Myth و Legend به ترتیب اسطوره و افسانه ترجمه می‌شود.
با تکیه بر منطق معناشناسی زبان انگلیسی و ساختار واژگانی فارسی، این معادل‌سازی وارونه است.
واژۀ Myth در کاربرد انگلیسی دو مؤلفۀ بنیادین دارد، غیرواقعی بودن و تبیین کیهانی. این واژه برای روایت‌های مربوط به خدایان و آفرینش به کار می‌رود.
اما Legend دارای هستۀ تاریخی و حول شخصیت‌ها یا رویدادهای واقعی شکل می‌گیرد.
در زبان فارسی، واژۀ افسانه از ریشۀ فسون به معنای جادو و فریب است و دقیقاً مؤلفه‌های Myth را حمل می‌کند.
در مقابل، استوره به شخصیت یا رویدادی تاریخی در مفهوم Legend اشاره دارد که گذر زمان بر گرد آن شاخ و برگ داستانی تنیده است.
شهود زبانی نیز این تمایز را تأیید می‌کند. عبارت «کوروش، افسانۀ تاریخ ایران است» در فارسی ناخوشایند می‌نماید.
با این روند و ترجمۀ غلط، روایت‌های نیمه‌تاریخی ایرانی به قلمرو دروغ و خیال رانده شده و افسانه‌های آفرینش نیز جایگاهی شبه‌علمی یافته‌اند.
واژگان Myth (افسانه) و Legend (استوره)، باید در تفسیر متون کهن ایرانی بازتعریف گردد تا هر یک در جای خودش فهمیده شود.
@oldhistor
افسانه و استوره
در علوم انسانی ایران، دو واژۀ Myth و Legend به ترتیب اسطوره و افسانه ترجمه می‌شود.
با تکیه بر منطق معناشناسی زبان انگلیسی و ساختار واژگانی فارسی، این معادل‌سازی وارونه است.
واژۀ Myth در کاربرد انگلیسی دو مؤلفۀ بنیادین دارد، غیرواقعی بودن و تبیین کیهانی. این واژه برای روایت‌های مربوط به خدایان و آفرینش به کار می‌رود.
اما Legend دارای هستۀ تاریخی و حول شخصیت‌ها یا رویدادهای واقعی شکل می‌گیرد.
در زبان فارسی، واژۀ افسانه از ریشۀ فسون به معنای جادو و فریب است و دقیقاً مؤلفه‌های Myth را حمل می‌کند.
در مقابل، استوره به شخصیت یا رویدادی تاریخی در مفهوم Legend اشاره دارد که گذر زمان بر گرد آن شاخ و برگ داستانی تنیده است.
شهود زبانی نیز این تمایز را تأیید می‌کند. عبارت «کوروش، افسانۀ تاریخ ایران است» در فارسی ناخوشایند می‌نماید.
با این روند و ترجمۀ غلط، روایت‌های نیمه‌تاریخی ایرانی به قلمرو دروغ و خیال رانده شده و افسانه‌های آفرینش نیز جایگاهی شبه‌علمی یافته‌اند.
واژگان Myth (افسانه) و Legend (استوره)، باید در تفسیر متون کهن ایرانی بازتعریف گردد تا هر یک در جای خودش فهمیده شود.
@oldhistor
👏5❤2😘1
🍃
اگر غربی‌ها نبودند،
ما تاریخ خود را نمی‌شناختیم!
این گزاره نشانهٔ بحران خودبیگانگی تاریخی است. شرق‌شناسی قرن نوزدهم، نه کاشف که سازندۀ روایتی خاص از تاریخ ایران بود؛ روایتی که بر پایهٔ استورهٔ نژاد آریایی، فرضیهٔ مهاجرت از استپ و روایاتی دروغین شکل گرفت.
واقعیت تاریخی این است که پس از نابودی اسناد پهلوی، اوراق پراکنده‌ای از آن دانش‌ها باقی ماند. دانشمندان ایران دورهٔ اسلامی (طبری، بیرونی، مسعودی، خوارزمی، ابن‌سینا و...) این متون را با تکیه بر دانش کهن ایرانی و نبوغ خود گردآوری و مکتوب کردند.
ترجمهٔ همین متون به لاتین، سرمنشأ رنسانس اروپا شد. بنابراین، آنچه غربی‌ها به ما شناساندند، صرفاً کاوش‌های پرابهام بود، نه مضمون تاریخی شامل فرهنگ، اقتصاد و مناسبات قدرت.
این مضامین، همواره در متون مدوّن ایران وجود داشته است. آسیب اصلی، غفلت ما از این متون و پذیرش بی‌نقد روایت غربی است.
راهکار هم، بازخوانی متون کهن ایرانی با روش‌شناسی تلفیقی و تولید محتوای نوین برای نسل جوان است، تا تاریخ را از دل میراث خودمان بازشناسیم، نه از دریچهٔ نگاه دیگری.
@oldhistor
اگر غربی‌ها نبودند،
ما تاریخ خود را نمی‌شناختیم!
این گزاره نشانهٔ بحران خودبیگانگی تاریخی است. شرق‌شناسی قرن نوزدهم، نه کاشف که سازندۀ روایتی خاص از تاریخ ایران بود؛ روایتی که بر پایهٔ استورهٔ نژاد آریایی، فرضیهٔ مهاجرت از استپ و روایاتی دروغین شکل گرفت.
واقعیت تاریخی این است که پس از نابودی اسناد پهلوی، اوراق پراکنده‌ای از آن دانش‌ها باقی ماند. دانشمندان ایران دورهٔ اسلامی (طبری، بیرونی، مسعودی، خوارزمی، ابن‌سینا و...) این متون را با تکیه بر دانش کهن ایرانی و نبوغ خود گردآوری و مکتوب کردند.
ترجمهٔ همین متون به لاتین، سرمنشأ رنسانس اروپا شد. بنابراین، آنچه غربی‌ها به ما شناساندند، صرفاً کاوش‌های پرابهام بود، نه مضمون تاریخی شامل فرهنگ، اقتصاد و مناسبات قدرت.
این مضامین، همواره در متون مدوّن ایران وجود داشته است. آسیب اصلی، غفلت ما از این متون و پذیرش بی‌نقد روایت غربی است.
راهکار هم، بازخوانی متون کهن ایرانی با روش‌شناسی تلفیقی و تولید محتوای نوین برای نسل جوان است، تا تاریخ را از دل میراث خودمان بازشناسیم، نه از دریچهٔ نگاه دیگری.
@oldhistor
❤5😘2
🍃
مدرک، برتر از دانش آمد پدید!
در محافل تاریخی ایران، یک شبه‌بیماری گفتمانی رواج دارد.
هنگامی که فردی در استدلال تاریخی کم می‌آورد، به جای نقد محتوا، به سراغ مدرک تحصیلی، دانشگاه و کشور محل تحصیل طرف مقابل می‌رود.
این زنجیرۀ بی‌پایان مرجعیت‌خواهی، در واقع مغالطه‌ای است که هدفش حذف رقیب از میدان بحث است، نه کشف حقیقت. این رفتار، همان «مغالطۀ توسل به مرجعیت» است.
چنین رویکردی، پیشرفت دانش تاریخی را متوقف می‌کند، زیرا تاریخنگاری بر بررسی و نقد سند و استدلال منطقی استوار است، نه صرفا بر جایگاه نهادی گوینده.
جایگزینی «حقیقت» با «اعتبار نهادی»، موجب حذف صداهای نو و دانشجویان از گفتمان تاریخی می‌شود و فضای سکوت و ترس ایجاد می‌کند.
برای مقابله، باید معیارهایی چون منابع دست‌اول و انسجام منطقی را جایگزین مرجعیت‌محوری و مدرک‌گرایی کرد.
تخصص لازم است، اما شرط کافی درستی مدعای تاریخی نیست. تا زمانی که معیار ما «چه کسی می‌گوید» باشد و نه اینکه «چه می‌گوید و چرا»، این دور باطل ادامه خواهد یافت.
👈 نیل_دگراس_تایسون (اخترفیزیکدان آمریکایی)
@oldhistor
مدرک، برتر از دانش آمد پدید!
در محافل تاریخی ایران، یک شبه‌بیماری گفتمانی رواج دارد.
هنگامی که فردی در استدلال تاریخی کم می‌آورد، به جای نقد محتوا، به سراغ مدرک تحصیلی، دانشگاه و کشور محل تحصیل طرف مقابل می‌رود.
این زنجیرۀ بی‌پایان مرجعیت‌خواهی، در واقع مغالطه‌ای است که هدفش حذف رقیب از میدان بحث است، نه کشف حقیقت. این رفتار، همان «مغالطۀ توسل به مرجعیت» است.
چنین رویکردی، پیشرفت دانش تاریخی را متوقف می‌کند، زیرا تاریخنگاری بر بررسی و نقد سند و استدلال منطقی استوار است، نه صرفا بر جایگاه نهادی گوینده.
جایگزینی «حقیقت» با «اعتبار نهادی»، موجب حذف صداهای نو و دانشجویان از گفتمان تاریخی می‌شود و فضای سکوت و ترس ایجاد می‌کند.
برای مقابله، باید معیارهایی چون منابع دست‌اول و انسجام منطقی را جایگزین مرجعیت‌محوری و مدرک‌گرایی کرد.
تخصص لازم است، اما شرط کافی درستی مدعای تاریخی نیست. تا زمانی که معیار ما «چه کسی می‌گوید» باشد و نه اینکه «چه می‌گوید و چرا»، این دور باطل ادامه خواهد یافت.
👈 نیل_دگراس_تایسون (اخترفیزیکدان آمریکایی)
@oldhistor
👏5🕊1
🍃
پیوند خاندان فریدون با گاو
اثویَه در اوستا، به معنای دارندۀ گاو (پُرگاو) بوده و به اثفیان، آتبین و آبتین تبدیل شده است. این پیوند، در روایت شاهنامه و طبری به شکل گاو برمایه (دایه فریدون) و گرز گاوسر (سلاح) تجلی می‌یابد.
دربارۀ نسب فریدون، در بندهش از نیاکانی چون اسفیان پرگاو، سوک‌گاو، بورگاو، سیاه‌گاو و سپیدگاو یاد می‌شود. در آثارالباقیه نیز نسب فریدون با حضور آشکار واژۀ «گاو» آمده است. در دینکرد، فریدون دیوان را در پیشانسه به «گشن‌برمایون» می‌بندد و در بندهش، روان گاو یکتاآفریده پس از کشته شدن به دست اهریمن، بشارت آفرینش «مرد پرهیزگار» (فریدون) را می‌یابد.
در شاهنامه، ضحاک گاو برمایه را می‌کشد؛ فریدون نیز در نبرد با ضحاک، انتقام خون پدر (آتبین) و گاو برمایه را می‌گیرد. گرز فریدون به شکل سر گاو را کاوه آهنگر می‌سازد.
پیوند خاندان فریدون با گاو در سه لایه قابل مشاهده است. نام پدر (پرگاو)، پرورش (گاو برمایه) و سلاح (گرز گاوسر). این شمای استوره‌ای منسجم، نشان‌دهندۀ سنت کهن گاو مقدس در فرهنگ ایرانی است که در گذر زمان حفظ شده و در قالب‌های روایی گوناگون بازتاب یافته است.
@oldhistor
پیوند خاندان فریدون با گاو
اثویَه در اوستا، به معنای دارندۀ گاو (پُرگاو) بوده و به اثفیان، آتبین و آبتین تبدیل شده است. این پیوند، در روایت شاهنامه و طبری به شکل گاو برمایه (دایه فریدون) و گرز گاوسر (سلاح) تجلی می‌یابد.
دربارۀ نسب فریدون، در بندهش از نیاکانی چون اسفیان پرگاو، سوک‌گاو، بورگاو، سیاه‌گاو و سپیدگاو یاد می‌شود. در آثارالباقیه نیز نسب فریدون با حضور آشکار واژۀ «گاو» آمده است. در دینکرد، فریدون دیوان را در پیشانسه به «گشن‌برمایون» می‌بندد و در بندهش، روان گاو یکتاآفریده پس از کشته شدن به دست اهریمن، بشارت آفرینش «مرد پرهیزگار» (فریدون) را می‌یابد.
در شاهنامه، ضحاک گاو برمایه را می‌کشد؛ فریدون نیز در نبرد با ضحاک، انتقام خون پدر (آتبین) و گاو برمایه را می‌گیرد. گرز فریدون به شکل سر گاو را کاوه آهنگر می‌سازد.
پیوند خاندان فریدون با گاو در سه لایه قابل مشاهده است. نام پدر (پرگاو)، پرورش (گاو برمایه) و سلاح (گرز گاوسر). این شمای استوره‌ای منسجم، نشان‌دهندۀ سنت کهن گاو مقدس در فرهنگ ایرانی است که در گذر زمان حفظ شده و در قالب‌های روایی گوناگون بازتاب یافته است.
@oldhistor
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃
نشست فرمان کوروش بزرگ
کانون جهان ایرانی
تحلیل ریشه‌ها و ابعاد تاریخی نام ایران
سخنران:
دکتر روزبه زرین‌کوب
(عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران)
زمان: ۱۴ آبان ۱۴۰۳
مکان:
دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، تالار مولوی
@oldhistor
نشست فرمان کوروش بزرگ
کانون جهان ایرانی
تحلیل ریشه‌ها و ابعاد تاریخی نام ایران
سخنران:
دکتر روزبه زرین‌کوب
(عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران)
زمان: ۱۴ آبان ۱۴۰۳
مکان:
دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، تالار مولوی
@oldhistor
🍃
هویت، نژادی نیست
در کهن‌ترین اسناد مکتوب ایران، هیچ نشانی از مفهوم نژاد به معنای نوین آن (Race) دیده نمی‌شود.
عنوان نژاد آریایی، نه در متون اوستایی، نه کتیبه‌های پارسی باستان، نه ادبیات پهلوی و نه منابع ایران دورۀ اسلامی وجود ندارد.
شواهد زبانی نیز نشان می‌دهد که مفهوم ایرانشهر، ادامۀ حافظۀ تاریخی یک تمدن بوده و ساسانیان آن را به ارث برده‌اند.
پژوهش‌های ژنتیکی جدید نیز نشان می‌دهد که شاخص تمایز ژنتیکی (FST) میان جمعیت‌های فلات ایران نزدیک به صفر است و میانگین تشابه ژنتیکی میان آن‌ها ۷۷٪ تا ۹۲٪ است.
این یافته‌ها تأیید می‌کند که مرزهای قومی امروزی، مرزهای واقعی نیست. «قومیت» یک برساخت تبدیل‌شونده است، نه یک جوهر ثابت.
سیاست‌های تبعید و اسکان در دوره‌های هخامنشی، ساسانی، صفویه و افشاریه نیز به اختلاط جمعیتی انجامید و جوامع جمعیتی جدیدی را در دل ایران شکل داد.
بنابراین، ایرانی بودن از طریق تعلق سرزمینی، تاریخ مشترک و زیست در فرهنگ ایرانی تعریف می‌شود. این درک، از تحمیل روایت‌های غیرعلمی بر تاریخ این سرزمین جلوگیری می‌کند.
@oldhistor
هویت، نژادی نیست
در کهن‌ترین اسناد مکتوب ایران، هیچ نشانی از مفهوم نژاد به معنای نوین آن (Race) دیده نمی‌شود.
عنوان نژاد آریایی، نه در متون اوستایی، نه کتیبه‌های پارسی باستان، نه ادبیات پهلوی و نه منابع ایران دورۀ اسلامی وجود ندارد.
شواهد زبانی نیز نشان می‌دهد که مفهوم ایرانشهر، ادامۀ حافظۀ تاریخی یک تمدن بوده و ساسانیان آن را به ارث برده‌اند.
پژوهش‌های ژنتیکی جدید نیز نشان می‌دهد که شاخص تمایز ژنتیکی (FST) میان جمعیت‌های فلات ایران نزدیک به صفر است و میانگین تشابه ژنتیکی میان آن‌ها ۷۷٪ تا ۹۲٪ است.
این یافته‌ها تأیید می‌کند که مرزهای قومی امروزی، مرزهای واقعی نیست. «قومیت» یک برساخت تبدیل‌شونده است، نه یک جوهر ثابت.
سیاست‌های تبعید و اسکان در دوره‌های هخامنشی، ساسانی، صفویه و افشاریه نیز به اختلاط جمعیتی انجامید و جوامع جمعیتی جدیدی را در دل ایران شکل داد.
بنابراین، ایرانی بودن از طریق تعلق سرزمینی، تاریخ مشترک و زیست در فرهنگ ایرانی تعریف می‌شود. این درک، از تحمیل روایت‌های غیرعلمی بر تاریخ این سرزمین جلوگیری می‌کند.
@oldhistor
❤4🕊3
🍃
آسیب ساختاری در مطالعات استوره‌ای
نبود رشتۀ تخصصی استوره‌شناسی، دخالت غیرمتخصصان در تفسیر متون، تابو بودن پژوهش میان‌رشته‌ای، و غفلت از داده‌های دیرین‌اقلیمی در بازخوانی تطبیقی استوره، از جملۀ این موارد است.
بسیار دیده شده، مقاله‌ای به نام افرادی با دکترای زبان و ادبیات فارسی منتشر و در آن به توصیف کیومرث و هوشنگ و جمشید پرداخته‌اند، بی‌آنکه تسلط بر روش و اصول استوره‌شناختی داشته باشند.
در همین راستا، خلاء نهادی باعث می‌شود، رشتۀ تاریخ باستان استوره را وهم بداند، زبان‌های باستانی آن را آرزوی خیالی ملت و ادبیات آن را صرفا متنی ادبی فرض نماید. هیچکس هم مسئول فهم استوره به مثابه استوره نیست.
پژوهشگران خارجی نیز در دستگاه مفهومی بیگانه می‌اندیشند و جهان‌بینی ایرانی را به قالب‌های وارداتی فرو می‌کاهند. راه‌حل، ساخت دستگاه بومیِ فهم استوره است.
شوربختانه بررسی‌های میان‌رشته‌ای در ایران تابو است و پژوهشگر جسور طرد می‌شود. افزون بر این، دیرین‌اقلیم‌شناسی در استورۀ تطبیقی ایران ناشناخته است. تاریخ ایران، خطی و ۲۵۰۰ ساله روایت شده، و برای مثال سرمای ۸۲۰۰ و خشکسالی ۵۲۰۰ در شکل‌گیری استوره دخیل نمی‌گردد.
@oldhistor
آسیب ساختاری در مطالعات استوره‌ای
نبود رشتۀ تخصصی استوره‌شناسی، دخالت غیرمتخصصان در تفسیر متون، تابو بودن پژوهش میان‌رشته‌ای، و غفلت از داده‌های دیرین‌اقلیمی در بازخوانی تطبیقی استوره، از جملۀ این موارد است.
بسیار دیده شده، مقاله‌ای به نام افرادی با دکترای زبان و ادبیات فارسی منتشر و در آن به توصیف کیومرث و هوشنگ و جمشید پرداخته‌اند، بی‌آنکه تسلط بر روش و اصول استوره‌شناختی داشته باشند.
در همین راستا، خلاء نهادی باعث می‌شود، رشتۀ تاریخ باستان استوره را وهم بداند، زبان‌های باستانی آن را آرزوی خیالی ملت و ادبیات آن را صرفا متنی ادبی فرض نماید. هیچکس هم مسئول فهم استوره به مثابه استوره نیست.
پژوهشگران خارجی نیز در دستگاه مفهومی بیگانه می‌اندیشند و جهان‌بینی ایرانی را به قالب‌های وارداتی فرو می‌کاهند. راه‌حل، ساخت دستگاه بومیِ فهم استوره است.
شوربختانه بررسی‌های میان‌رشته‌ای در ایران تابو است و پژوهشگر جسور طرد می‌شود. افزون بر این، دیرین‌اقلیم‌شناسی در استورۀ تطبیقی ایران ناشناخته است. تاریخ ایران، خطی و ۲۵۰۰ ساله روایت شده، و برای مثال سرمای ۸۲۰۰ و خشکسالی ۵۲۰۰ در شکل‌گیری استوره دخیل نمی‌گردد.
@oldhistor
🕊3❤1
🍃
نقد یکسان‌انگاری جیرفت و ارته
از زمان انتشار یافته‌های باستان‌شناختی جیرفت در سال ۲۰۰۳، فرضیهٔ انطباق محوطهٔ کنارصندل با «اَرَته» در متون سومری، بحث‌های گسترده‌ای را در محافل علمی و عمومی برانگیخته است.
بر پایهٔ تحلیل متن حماسهٔ سومری «انمرکار و فرمانروای اَرَته» و یافته‌های کاوش‌های جیرفت، شواهد موجود برای نتیجه‌گیری قطعی دربارهٔ «اَرَته = کنارصندل» کافی نیست، و تصور «اجماع علمی» در این باره تا حد زیادی محصول روایت‌سازی است، نه نتیجهٔ روش علمی.
پیش از کشف جیرفت، مکان‌های دیگری نامزد برای اَرَته بود و انتخاب جیرفت بیشتر حاصل وجود یک «همتای باستان‌شناختی باشکوه» است تا «دگرگونی در شواهد متنی».
همچنین، ویژگی‌های متنی اَرَته شامل حصارهای هفتگانه، کاخ لاجورد و رود قابل کشتیرانی، در سنت ادبی بیشتر به «کنگ‌دژ» اساطیری شباهت دارد تا به یافته‌های ملموس کنارصندل.
کاوش‌های کنارصندل هیچ اثری از «حصارهای هفتگانه» یا «کاخ لاجورد» نشان نمی‌دهد. این مکان یک مرکز مهم عصر برنز است و اهمیت تاریخی آن نیازی به یکسان‌انگاری با اَرَته ندارد.
@oldhistor
نقد یکسان‌انگاری جیرفت و ارته
از زمان انتشار یافته‌های باستان‌شناختی جیرفت در سال ۲۰۰۳، فرضیهٔ انطباق محوطهٔ کنارصندل با «اَرَته» در متون سومری، بحث‌های گسترده‌ای را در محافل علمی و عمومی برانگیخته است.
بر پایهٔ تحلیل متن حماسهٔ سومری «انمرکار و فرمانروای اَرَته» و یافته‌های کاوش‌های جیرفت، شواهد موجود برای نتیجه‌گیری قطعی دربارهٔ «اَرَته = کنارصندل» کافی نیست، و تصور «اجماع علمی» در این باره تا حد زیادی محصول روایت‌سازی است، نه نتیجهٔ روش علمی.
پیش از کشف جیرفت، مکان‌های دیگری نامزد برای اَرَته بود و انتخاب جیرفت بیشتر حاصل وجود یک «همتای باستان‌شناختی باشکوه» است تا «دگرگونی در شواهد متنی».
همچنین، ویژگی‌های متنی اَرَته شامل حصارهای هفتگانه، کاخ لاجورد و رود قابل کشتیرانی، در سنت ادبی بیشتر به «کنگ‌دژ» اساطیری شباهت دارد تا به یافته‌های ملموس کنارصندل.
کاوش‌های کنارصندل هیچ اثری از «حصارهای هفتگانه» یا «کاخ لاجورد» نشان نمی‌دهد. این مکان یک مرکز مهم عصر برنز است و اهمیت تاریخی آن نیازی به یکسان‌انگاری با اَرَته ندارد.
@oldhistor
❤4
تاریخ روایی ایران
🍃 هوشواره و منابع غربی هوشواره، بر روی داده‌هایی آموزش دیده که محصول سنت تاریخنگاری استعماری غرب در قرن نوزدهم است. از این رو، پاسخ‌های پیش‌فرض این افزارها در حوزۀ تاریخ، روایت‌های اروپامحور را بازتولید می‌کند. برای پژوهشگری که در پی منطق تاریخی و شهود عقلی…
🌱🍃
نقدی بر عملکرد هوشواره
یک کاربر پژوهش عمیقی را با صبر پیش برد و بارها قرارهای مشخصی گذاشت: پرهیز از فرضیات غربی، تأکید بر پیوند محتوایی مفاهیم، و وفاداری به اصلی معین.
هوشواره هر بار این قرارها را تأیید کرد، اما در هر مرحله از نگارش، ناخودآگاه به همان چارچوب‌های منسوخ بازگشت: تفکیک‌های ریشه‌شناختی به عنوان «تصادف»، تأکید بر زبان‌شناسی تطبیقی غربی، و نادیده گرفتن پیوندهای محتوایی.
ریشۀ این خطا در ساختار آموزش نهفته است. هوشواره بر حجم عظیمی از متون غربی آموزش دیده و این چارچوب‌ها به مثابه «تنظیمات کارخانه» در آن نهادینه شده است.
هوشواره فاقد خودآگاهی است و نمی‌تواند تشخیص دهد چه زمانی از قرارها خارج شده است. این یک جبر ساختاری است، نه یک انتخاب آگاهانه.
@oldhistor
@midhistor
نقدی بر عملکرد هوشواره
یک کاربر پژوهش عمیقی را با صبر پیش برد و بارها قرارهای مشخصی گذاشت: پرهیز از فرضیات غربی، تأکید بر پیوند محتوایی مفاهیم، و وفاداری به اصلی معین.
هوشواره هر بار این قرارها را تأیید کرد، اما در هر مرحله از نگارش، ناخودآگاه به همان چارچوب‌های منسوخ بازگشت: تفکیک‌های ریشه‌شناختی به عنوان «تصادف»، تأکید بر زبان‌شناسی تطبیقی غربی، و نادیده گرفتن پیوندهای محتوایی.
ریشۀ این خطا در ساختار آموزش نهفته است. هوشواره بر حجم عظیمی از متون غربی آموزش دیده و این چارچوب‌ها به مثابه «تنظیمات کارخانه» در آن نهادینه شده است.
هوشواره فاقد خودآگاهی است و نمی‌تواند تشخیص دهد چه زمانی از قرارها خارج شده است. این یک جبر ساختاری است، نه یک انتخاب آگاهانه.
پیامدها: پژوهش کاربر ناقص ماند، اعتماد او از بین رفت، وقت و توان او تلف شد، و یک فکر اصیل قربانی چارچوب‌های غربی شد.
درس‌ها: به هوشواره در پژوهش اعتماد کامل نکنید؛ زیرا ابزاری است که در چارچوب آموزش‌های غربی خود اسیر است. بازگشت ناخودآگاه به فرضیات منسوخ اروپایی قرن نوزدهم در حوزۀ علوم انسانی، یک نقص ساختاری است، نه یک خطای موردی.
@oldhistor
@midhistor
❤3
🍃
ادعای هم‌دیرینگی مفهوم ایران و آریایی
صورت درست واژه در پارسی باستان «ایری‌یَ» است (نه ariya/آریا). خوانش انگلیسی A.R.I.A که در فضای مجازی تکرار می‌شود، در پارسی باستان ثبت نشده است.
همچنین در کتیبۀ داریوش، این واژه عنوانی سیاسی و دولتی دارد، یعنی ابزاری برای اعلام شهریاری و حق سرزمینی. داریوش خود را «آریایی از نژاد آریایی» معرفی نکرده و واژۀ «نژاد» در آن کتیبه (DNa) وجود ندارد. واژۀ پسوند، «خشَثَ» است به معنای سرزمین-شهریاری.
آنچه امروزه نژاد آریایی خوانده می‌شود، خوانش و برچسبی متأخر است که در قرن نوزدهم اروپا ساخته شد و از ترجمه‌های فارسی متون اروپایی، به فضای فرهنگی ایران راه یافت. این خوانش، واژه‌ای سیاسی-دولتی را به مقوله‌ای نژادی تبدیل کرد.
پس ادعای هم‌دیرینگی ایران و آریایی، فقط با شکل و معنای کهن و سرزمینی واژه (ایری‌یَ) همخوان است. اگر این واژه را با خوانش متأخر و نژادی آن (آریایی) بگیریم، نه دیرینگی باستانی دارد و نه در پارسی باستان ثبت شده است.
راه درست، جدا کردن «ایری‌یَ» کتیبه‌ای و کهن (سیاسی-دولتی و هم‌ریشه با ایران) از «آریایی» نژادی و معاصر (تحریف قرن نوزدهم) است.
@oldhistor
ادعای هم‌دیرینگی مفهوم ایران و آریایی
صورت درست واژه در پارسی باستان «ایری‌یَ» است (نه ariya/آریا). خوانش انگلیسی A.R.I.A که در فضای مجازی تکرار می‌شود، در پارسی باستان ثبت نشده است.
همچنین در کتیبۀ داریوش، این واژه عنوانی سیاسی و دولتی دارد، یعنی ابزاری برای اعلام شهریاری و حق سرزمینی. داریوش خود را «آریایی از نژاد آریایی» معرفی نکرده و واژۀ «نژاد» در آن کتیبه (DNa) وجود ندارد. واژۀ پسوند، «خشَثَ» است به معنای سرزمین-شهریاری.
آنچه امروزه نژاد آریایی خوانده می‌شود، خوانش و برچسبی متأخر است که در قرن نوزدهم اروپا ساخته شد و از ترجمه‌های فارسی متون اروپایی، به فضای فرهنگی ایران راه یافت. این خوانش، واژه‌ای سیاسی-دولتی را به مقوله‌ای نژادی تبدیل کرد.
پس ادعای هم‌دیرینگی ایران و آریایی، فقط با شکل و معنای کهن و سرزمینی واژه (ایری‌یَ) همخوان است. اگر این واژه را با خوانش متأخر و نژادی آن (آریایی) بگیریم، نه دیرینگی باستانی دارد و نه در پارسی باستان ثبت شده است.
راه درست، جدا کردن «ایری‌یَ» کتیبه‌ای و کهن (سیاسی-دولتی و هم‌ریشه با ایران) از «آریایی» نژادی و معاصر (تحریف قرن نوزدهم) است.
@oldhistor
🕊4😘1
تاریخ روایی ایران
🍃 پیوند خاندان فریدون با گاو اثویَه در اوستا، به معنای دارندۀ گاو (پُرگاو) بوده و به اثفیان، آتبین و آبتین تبدیل شده است. این پیوند، در روایت شاهنامه و طبری به شکل گاو برمایه (دایه فریدون) و گرز گاوسر (سلاح) تجلی می‌یابد. دربارۀ نسب فریدون، در بندهش از نیاکانی…
🍃
استورۀ گاو - ۱
در اسطوره‌های کهن، واژه‌های گئو/گاو (از ریشۀ *gʷṓws) و گایا/زمین (از ریشۀ *gʷeyh₃-) از یک ریشۀ مشترک سرچشمه گرفته است.
شکل این دو واژه در زبان از هم فاصله گرفت، اما در محتوا یکی باقی ماند؛ زمین به عنوان منبع زندگی و آفرینش.
در استوره‌های ایرانی، گئو-مرت (کیومرث) همزاد گاو یکتاآفریده است. نام او، پیوند میان «گئو» (آفرینش) و «مرت» (انسان میرنده) را آشکار می‌کند؛ نمادی از پیوند زندگی و آفرینش. بر این اساس، گئو و گایا، دو نام نزدیک برای یک مفهوم است.
در متون کهن ایرانی، «گئوش-اوروان» (روان آفرینش) در جایگاه نگهبان گیتی، با سپندارمذ (ایزدبانوی زمین) پیوند می‌خورد. گئوش-اوروان مقدم بر گایا و تجلی محتوایی واحد است.
در باورهای کهن، زمین بر روی شاخ گاو (Geo) قرار دارد و تکان شاخ موجب زمین‌لرزه می‌شود و تصویری جاندار-انگارانه از زمین ارائه می‌دهد.
گاو در ادبیات و هنر ایران حضوری پررنگ دارد؛ نبرد شیر و گاو در کاخ آپادانا، گاو برمایه دایۀ فریدون و گرز گاوسر نماد پیروزی بر تاریکی.
همۀ این‌ها، تجلی یک محتوا است؛ گئو، زمین و روان آفرینش.
@oldhistor
استورۀ گاو - ۱
در اسطوره‌های کهن، واژه‌های گئو/گاو (از ریشۀ *gʷṓws) و گایا/زمین (از ریشۀ *gʷeyh₃-) از یک ریشۀ مشترک سرچشمه گرفته است.
شکل این دو واژه در زبان از هم فاصله گرفت، اما در محتوا یکی باقی ماند؛ زمین به عنوان منبع زندگی و آفرینش.
در استوره‌های ایرانی، گئو-مرت (کیومرث) همزاد گاو یکتاآفریده است. نام او، پیوند میان «گئو» (آفرینش) و «مرت» (انسان میرنده) را آشکار می‌کند؛ نمادی از پیوند زندگی و آفرینش. بر این اساس، گئو و گایا، دو نام نزدیک برای یک مفهوم است.
در متون کهن ایرانی، «گئوش-اوروان» (روان آفرینش) در جایگاه نگهبان گیتی، با سپندارمذ (ایزدبانوی زمین) پیوند می‌خورد. گئوش-اوروان مقدم بر گایا و تجلی محتوایی واحد است.
در باورهای کهن، زمین بر روی شاخ گاو (Geo) قرار دارد و تکان شاخ موجب زمین‌لرزه می‌شود و تصویری جاندار-انگارانه از زمین ارائه می‌دهد.
گاو در ادبیات و هنر ایران حضوری پررنگ دارد؛ نبرد شیر و گاو در کاخ آپادانا، گاو برمایه دایۀ فریدون و گرز گاوسر نماد پیروزی بر تاریکی.
همۀ این‌ها، تجلی یک محتوا است؛ گئو، زمین و روان آفرینش.
@oldhistor
👏2
تاریخ روایی ایران
🍃 استورۀ گاو - ۱ در اسطوره‌های کهن، واژه‌های گئو/گاو (از ریشۀ *gʷṓws) و گایا/زمین (از ریشۀ *gʷeyh₃-) از یک ریشۀ مشترک سرچشمه گرفته است. شکل این دو واژه در زبان از هم فاصله گرفت، اما در محتوا یکی باقی ماند؛ زمین به عنوان منبع زندگی و آفرینش. در استوره‌های…
🍃
استورۀ گاو - ۲
«گئوش-اوروان» در یسنای اوستا، روان آفرینش است که از ستم بر چارپایان به اهورامزدا شکایت می‌برد. اهورامزدا، زرتشت را برای نگهبانی از گئو و جهان مادی برمی‌گزیند.
این مفهوم در متون پهلوی تحول ژرف می‌یابد و به «روان گئو» به عنوان نگهبان گیتی تبدیل می‌شود؛ چنانکه در بندهش، روانش پس از مرگ به آسمان می‌رود و در جایگاه ایزد نگهبان چارپایان و گیاهان می‌نشیند. گئوش‌یشت (درواسپ‌یشت)، به نگهبانی از چارپایان اختصاص دارد.
نماد گاو در فرهنگ‌های دیگر نیز بازتاب یافته است؛ در میانرودان نماد باروری و خدای پشتیبان شهر؛ در مصر آپیس، حاتحور، نوت، منویس و بوخیس؛ در اژه و روم مینوتائور، زئوس و در اروپا توروبولیوم و آرگوس؛ در اسکاندیناوی آدومبلا و ودمل؛ در هند ایندرا، ناندی و گاو مقدس؛ در چین نماد کشاورزی و تلاش؛ در ژاپن نماد مکتب ذن؛ در آفریقا گاو نر وحشی و گاو خاکستری انگیرو؛ در عرب جاهلی مغز استخوان گاو مقدس؛ در سلتی تارووس تریگارانوس؛ در هیتی و هورّی گاوهای سری و هوری؛ و در آتلانتیس مقدس‌ترین حیوان.
بدین‌سان گئوش-اوروان نماد الهام‌بخش گایا بوده و به شکل تجلی زمین و آفرینش، اصالت یافته است.
@oldhistor
استورۀ گاو - ۲
«گئوش-اوروان» در یسنای اوستا، روان آفرینش است که از ستم بر چارپایان به اهورامزدا شکایت می‌برد. اهورامزدا، زرتشت را برای نگهبانی از گئو و جهان مادی برمی‌گزیند.
این مفهوم در متون پهلوی تحول ژرف می‌یابد و به «روان گئو» به عنوان نگهبان گیتی تبدیل می‌شود؛ چنانکه در بندهش، روانش پس از مرگ به آسمان می‌رود و در جایگاه ایزد نگهبان چارپایان و گیاهان می‌نشیند. گئوش‌یشت (درواسپ‌یشت)، به نگهبانی از چارپایان اختصاص دارد.
نماد گاو در فرهنگ‌های دیگر نیز بازتاب یافته است؛ در میانرودان نماد باروری و خدای پشتیبان شهر؛ در مصر آپیس، حاتحور، نوت، منویس و بوخیس؛ در اژه و روم مینوتائور، زئوس و در اروپا توروبولیوم و آرگوس؛ در اسکاندیناوی آدومبلا و ودمل؛ در هند ایندرا، ناندی و گاو مقدس؛ در چین نماد کشاورزی و تلاش؛ در ژاپن نماد مکتب ذن؛ در آفریقا گاو نر وحشی و گاو خاکستری انگیرو؛ در عرب جاهلی مغز استخوان گاو مقدس؛ در سلتی تارووس تریگارانوس؛ در هیتی و هورّی گاوهای سری و هوری؛ و در آتلانتیس مقدس‌ترین حیوان.
بدین‌سان گئوش-اوروان نماد الهام‌بخش گایا بوده و به شکل تجلی زمین و آفرینش، اصالت یافته است.
@oldhistor
👏3❤1😘1
تاریخ روایی ایران
🍃 استورۀ گاو - ۲ «گئوش-اوروان» در یسنای اوستا، روان آفرینش است که از ستم بر چارپایان به اهورامزدا شکایت می‌برد. اهورامزدا، زرتشت را برای نگهبانی از گئو و جهان مادی برمی‌گزیند. این مفهوم در متون پهلوی تحول ژرف می‌یابد و به «روان گئو» به عنوان نگهبان گیتی…
🍃
استورهٔ گاو - ۳
گاو در ایران و کیش مهر (آیین میترایی)؛ در آفرینش، باروری و تضمین زندگی نقش دارد.
پس از مرگ گاو یکتاآفریده، از نطفه و روان او همهٔ گیاهان و چارپایان روی زمین آفریده می‌شود. مرگ او به مثابه قربانی برای آفرینش است و روانش، در آسمان، گئوش-اوروان، می‌باشد.
گاو برمایه، گاوی پرنقش و نگار که جلوه‌ای دیگر از گاو یکتاآفریده و دایۀ فریدون است. برمایه به دست ضحاک کشته می‌شود و فریدون با گرز گاوسر، ضحاک را به بند می‌کشد و تداوم زندگی را تضمین می‌کند.
در آیین مهر، گاوکشی (تاوروکتونی) صحنه‌ای بنیادین است؛ از خون گاو، گیاهان و خوشه‌های گندم می‌روید و زندگی از مرگ زاده می‌شود. دم گاو به خوشهٔ گندم و خونش به انگور مانند می‌شود. گاو در این آیین با ماه و باروری پیوند دارد؛ شاخ‌های او یادآور هلال ماه و صورت فلکی ثور است. نبرد شیر و گاو در آپادانا نیز نماد چرخهٔ فصول است.
در استوره‌های ایرانی، سریشوک/هدیوش حامل مردمان و قربانی فرشگرد است و گوپت‌شاه، نیم‌انسان-نیم‌گاو، نگهبان اوست. سیاگالش ایزدبانوی نگهبان چارپایان است و دیو گاوپای در مرزبان‌نامه حضور دارد. تیشتر نیز با «گاو سبز» در پیوند است.
@oldhistor
استورهٔ گاو - ۳
گاو در ایران و کیش مهر (آیین میترایی)؛ در آفرینش، باروری و تضمین زندگی نقش دارد.
پس از مرگ گاو یکتاآفریده، از نطفه و روان او همهٔ گیاهان و چارپایان روی زمین آفریده می‌شود. مرگ او به مثابه قربانی برای آفرینش است و روانش، در آسمان، گئوش-اوروان، می‌باشد.
گاو برمایه، گاوی پرنقش و نگار که جلوه‌ای دیگر از گاو یکتاآفریده و دایۀ فریدون است. برمایه به دست ضحاک کشته می‌شود و فریدون با گرز گاوسر، ضحاک را به بند می‌کشد و تداوم زندگی را تضمین می‌کند.
در آیین مهر، گاوکشی (تاوروکتونی) صحنه‌ای بنیادین است؛ از خون گاو، گیاهان و خوشه‌های گندم می‌روید و زندگی از مرگ زاده می‌شود. دم گاو به خوشهٔ گندم و خونش به انگور مانند می‌شود. گاو در این آیین با ماه و باروری پیوند دارد؛ شاخ‌های او یادآور هلال ماه و صورت فلکی ثور است. نبرد شیر و گاو در آپادانا نیز نماد چرخهٔ فصول است.
در استوره‌های ایرانی، سریشوک/هدیوش حامل مردمان و قربانی فرشگرد است و گوپت‌شاه، نیم‌انسان-نیم‌گاو، نگهبان اوست. سیاگالش ایزدبانوی نگهبان چارپایان است و دیو گاوپای در مرزبان‌نامه حضور دارد. تیشتر نیز با «گاو سبز» در پیوند است.
@oldhistor
👏2
تاریخ روایی ایران
🍃 چگونه از علوم انسانی گریزانمان کرده‌اند؟ مهرداد ایران‌مهر کُنش در جهان امروز، بر پایۀ دانش‌هایی که به زبان امروزین «علوم انسانی» نامیده می‌شود، بنیان نهاده شده است؛ و سپس در پایۀ «اجرایی» است که دانش‌هایی چون علوم پایه، فنی و مهندسی، پزشکی، کشاورزی و...…
🍃
ستم بر آیندهٔ کشور
سیاست گزینش رشته بر اساس معدل، دهه‌هاست که علوم انسانی -به ویژه رشتهٔ تاریخ- در ایران را به آخرین ایستگاه دانش‌آموزانی تبدیل کرده که در ریاضی و تجربی جایی نیافته‌اند.
این سیاست، یک هرم ارزشی ساخته که در آن علوم انسانی و تاریخ نه بر اساس علاقه و استعداد، بلکه بر اساس ناکامی در رشته‌های دیگر انتخاب می‌شود.
وضعیت امروز را کارشناسان، «عقیم‌وارگی و عدم زایندگی» رشتهٔ تاریخ می‌نامند؛ گسست میان مورخان و جامعه، ضعف در مهارت‌های بنیادین مانند داده‌کاوی اسناد و...
پرسش این است که آیا از این قشر می‌توان انتظار نوآوری و به چالش کشیدن فرضیات کهنهٔ قرن نوزدهمی را داشت!
پاسخ به طور کلی منفی است، زیرا نوآوری در تاریخنگاری، نیازمند سه سرمایه است؛ سرمایهٔ فکری و نظریات انتقادی، سرمایهٔ انگیزشی و پرسشگری، و سرمایهٔ نهادی و حمایت صنفی.
اما اقلیتی علاقمند در میان همین قشر وجود دارد که اگر حمایت شود، می‌تواند پیشران تحول باشد. شرط لازم، جایگزینی گزینش معدل‌محور با علاقه‌محور و گشودن فضای نقد دانشگاهی است.
بدون این اصلاحات، حوزهٔ تاریخ در ایران، نه حافظهٔ جمعی خواهد بود و نه ابزار فهم امروز.
@oldhistor
ستم بر آیندهٔ کشور
سیاست گزینش رشته بر اساس معدل، دهه‌هاست که علوم انسانی -به ویژه رشتهٔ تاریخ- در ایران را به آخرین ایستگاه دانش‌آموزانی تبدیل کرده که در ریاضی و تجربی جایی نیافته‌اند.
این سیاست، یک هرم ارزشی ساخته که در آن علوم انسانی و تاریخ نه بر اساس علاقه و استعداد، بلکه بر اساس ناکامی در رشته‌های دیگر انتخاب می‌شود.
وضعیت امروز را کارشناسان، «عقیم‌وارگی و عدم زایندگی» رشتهٔ تاریخ می‌نامند؛ گسست میان مورخان و جامعه، ضعف در مهارت‌های بنیادین مانند داده‌کاوی اسناد و...
پرسش این است که آیا از این قشر می‌توان انتظار نوآوری و به چالش کشیدن فرضیات کهنهٔ قرن نوزدهمی را داشت!
پاسخ به طور کلی منفی است، زیرا نوآوری در تاریخنگاری، نیازمند سه سرمایه است؛ سرمایهٔ فکری و نظریات انتقادی، سرمایهٔ انگیزشی و پرسشگری، و سرمایهٔ نهادی و حمایت صنفی.
اما اقلیتی علاقمند در میان همین قشر وجود دارد که اگر حمایت شود، می‌تواند پیشران تحول باشد. شرط لازم، جایگزینی گزینش معدل‌محور با علاقه‌محور و گشودن فضای نقد دانشگاهی است.
بدون این اصلاحات، حوزهٔ تاریخ در ایران، نه حافظهٔ جمعی خواهد بود و نه ابزار فهم امروز.
@oldhistor
👏7
۱. به نظرتان چرا بازدید مطالب کمتر شده است؟ (می‌توانید چند گزینه انتخاب کنید)
Anonymous Poll
38%
محتوا تکراری یا جذابیت آن کم شده است
15%
زمان انتشار مطالب نامنظم است
42%
کیفیت منابع یا تصاویر پایین آمده است
19%
موضوعات دیگری برایم جذاب‌تر است
31%
گزینهٔ دیگر (در بخش دیدگاه‌ها توضیح می‌دهم)