تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
☑️☑️ قلعه دختر فیروزآباد

این قلعه نخستین بنای گنبددار ایرانی است که با اصول فنی و معماری خاص ساخته شده و مصالح به کاررفته در آن شبیه کاخ اردشیر است. قلعهٔ دختر استان فارس در شش کیلومتری جاده فیروزآباد به شیراز در دامنه کوهی مشرف به جاده قرار دارد که پس از طی مسافتی حدود ۳۰۰ متر می‌توان به قلعه رسید.
تمامی کاخ را یک ایوان بزرگ دارای تاق ضربی و دو ایوان کوچکتر در دو سو تشکیل می‌داد. ایوان بزرگ که ۱۴ متر پهنا و ۲۳ متر درازا داشت به یک اتاق مرکزی که سقف آن به شیوه‌ای تازه، یعنی گنبد پوشانده شده بود منتهی می‌گشت. در جناحین این اتاق گنبددار اتاقهای اضافی قرار گرفته و کل آنها در داخل یک دیوار خارجی مدور جای داشت.
〰〰〰〰〰〰〰〰〰
معماران رومی مشکل قرار دادن سقفی مدور بر روی بنایی چهار گوش در گوشه‌ها را با جلو آوردن تدریجی سنگ یا آجرها به شکلی که پیوسته مدور تر می‌شد، حل کرده‌اند اما در قلعه دختر شیوه جدیدی به کار گرفته شد که همانا استفاده از سه کنج در گوشه هاست. عظمت بنای این قلعه، مبهوت کننده‌است و دیوارهای بلند آن با همه شکستگی و ریخته شدن، هنوز هم شکوهی خیره کننده دارند. قلعه دختر، نشان ظهور امپراتوری ساسانی و افول دولت اشکانی است.
طرح عمارت اصلی روی قلعه دختر نشان می دهد که اقامتگاهی برای نگهبانان و مهمانان بوده و دارای اتاق های پذیرایی و تالار تخت و محل سکونت سلطنتی بوده که می توان این امر را ناشی از زندگی اولیه اردشیر که توأم با جنگ بوده دانست که وی محل اقامت خویش را به صورت بخشی از قلعه بنا کرده است.
〰〰〰〰〰〰〰〰〰
قلعه دختر در آستانه دره تنگ آب و در نقطه‌ای که شیب زمین در آن یک دروازه طبیعی بوجود آورده قرار دارد و قرار گرفتن کاخ بر فراز دشت امکان نظارت برمسیر کف دره که به فیروزآباد منتهی می‌شود را فراهم آورده است .

🖊〰〰 آرایش هندسی بنا نشان می‌دهد که در زمان ساخت قلعه دختر، دانش ستاره‌شناسی در تعریف هندسه بنا کار برد داشته است .

🖊〰〰 بخش مهم کاخ شامل ایوان ، گنبد خانه ، دیوار دفاعی ، نمایانگر زبردستی خاص معماران در شیوه ساخت است.

🖊〰〰 ارتفاع کمربند دفاعی حدود 7 متر است .

🖊〰〰 کنگره‌های دفاعی کاخ با پله‌هایی به دالان های نگهبانی منتهی می‌شود و به فضاهای اسلحه‌خانه و سربازخانه راه داشته است.
@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/Ghal%27eh_Dokhtar2.jpg
عکس هوایی جایگاه قلعه‌دختر فیروزآباد (علامت قرمز)
@oldhistor
قلعه‌دختر فیروزآباد- طرح اولیۀ بنا
@oldhistor
ترجمۀ متن کتیبه ایلامی اشکفت سلمان

من هنه، پسر تاهی‌هی، فرمانروای ایالت آیاپیر در ایلام، فرمانروای زاپولاسیمی هستم. من رمه‌های دام‌های آیاپیر را نگهداری می‌کردم. من پیکر خود و هوهین زن و خواهر محبوبم و فرزندم را برای مادر تاریشا (اشکفت سلمان) در کنار الهۀ پرتی (یکی از مادرخدایان ایلام)، الهۀ تاریشا، طلسم‌گونه نصب کردم. من پیکرم را به بلندی‌های کوه طلسم کردم. ما برای نگهداری خود و هوهین زن و خواهر محبوب خود، و به خاطر زندگی فرزندم، پرتی، الهۀ تاریشا را پرستش کردیم.
ای پرتی ای الهۀ من؛ استدعا می‌کنم آنچه را خواست من است انجام دهی. حفاظت الهی را به ما ارزانی دار. استدعا دارم حمایتت را در برابر دشمنانم به من ارزانی بداری. از آن روزی که شوتورو وزیر و فرمانده قشون من خواستار پیکرۀ من شد، من آن را در اینجا کنار کوهستان بر بلندی‌های نیایشگاه الهۀ پرتی (معبد تاریشا) نصب کردم، و دستور دادم که پیکرۀ او را نیز بسازند و من آن را روی صخره نصب کردم. من با التماس و گریه قربانی کردم، تا آنچه را که می‌خواستم تحقق پیدا کند. من با التماس و گریه قربانی کردم و آن انجام گرفت. خداوند می‌خواهد همیشه در جایگاه خود بماند، و با کتیبه‌ای پرستش شود. پیکره‌ام به واسطۀ آن محافظت خواهد شد. خداوند دعای خیر، شفاعت و موهبت خود را به ما ارزانی داشت.
موهبت الهی را کسی می‌تواند بهره‌مند شود که بتواند کتیبۀ پیکره مرا بخواند. من سرها را به میخ کشیدم، من در اینجا نشانه‌های مردی را برای خاطر کشورم بریده و ردیف کردم. گوش‌ها را کاهنان من می‌باستی در زیر نور ماه عرضه نماید. من برای خدای ناهونته (ایزد خورشید و قانون) در آیاپیر با التماس قربانی کردم و از او خواهش می‌کنم که در نسل‌های آینده ... کسی که در حال نیایش، کتیبۀ پیکره مرا بخواند و بناهای من را تحسین کند، بتواند درخواست اجابت یک آرزو را بنماید.
ای پرتی، ای الهۀ من؛ خواستارم پاداش آنچه را که من انجام دادم به سرور مقدس رب‌النوع ماه اهدا نمایی. استدعا می‌کنیم به عنوان یکتاپرستندۀ خورشید، لطف و مرحمت بسیار خود را به من ارزانی داری. هر کسی نقش مرا خراب کند یا نام مرا پاک نماید، و نام خود را به عنوان مالک به جای آن بنویسد به بنایی که من در اینجا ساخته‌ام وارد شود، و پیشکش‌های وزیر من را برای خود بردارد و این هدایای مقدس سرقت کند، او را نفرین خدای هومبان و الهۀ کریشا سرور مقدس که آب و زمین را آفریده است.
تا ابد برخوردار کن و او را در اینجا از دعای خیر و شفاعت الهۀ پرتی این مادر خوب خدایان بی‌نصیب گردان، و نشانۀ مردی او را در زیر آفتاب و ماه ببَر تا هیچ نسلی از او به وجود نیاید.
@oldhistor
@ElamiteHistorian
https://telegram.me/ElamiteHistorian/44
اسبانبر، کاخ خسرو / 1864 میلادی
@oldhistor
Forwarded from عَمّه نَداريْم 😐
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
وقتی آهنگ خارجی داره پخش ميشه و چیزی که ما حاليمون میشه 😂😂😂

@amme_nadarim
🔹🌀🔹🌀 🔹
آسبادها

آسبادها، قدیمی‌ترین آسیای بادی عمودمحور در جهان هستند که در قسمت شرق ایران ساخته شده‌اند. با توجه به اسناد تاریخی موثق، خاستگاه این آسبادها در منطقه سیستان است. آسبادها در گذشته رکن اصلی دوام و پایداری معیشت نیاکان شرق ایران بوده‌اند و همچنین نمونه بارزی از معماری سنتی ایران با رویکردی پایدار، استفاده از مصالح بوم آورد و انرژی پاک باد، به شمار می‌آیند. به دلیل ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد آسبادها و با توجه به جنبه‌های عملکردی و زیبا شناسانه آسبادها، بررسی آن‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است. آسبادها در شرق ایران، خراسان جنوبی و رضوی و سیستان، از نظر گونه به چند دسته تقسیم می‌شوند و تنوع و گستردگی مخصوص به خود را دارند.

ایرانیان از دیرباز انواع آسبادها را بر اساس شرایط اقلیمی که در آن می‌زیستند، برای آرد کردن گندم و تهیه نان که یکی از مهم‌ترین غذاهای روزانه‌شان به شمار می‌آمد، احداث کرده‌اند. هر چند که این سازه‌های کهن معماری ایرانی در گذشته نقش حیاتی در زندگی مردم داشته‌اند، امروزه با گسترش صنعت و تکنولوژی از رونق افتاده‌اند. با این حال ویزگی‌های معماری و فنی-مهندسی بسیار ارزشمندی در آن‌ها نهفته است که می‌توانند به عنوان میراثی از دانش نیاکان در بهره‌برداری مناسب از اقلیم و شرایط محیطی به نسل‌های آینده معرفی گردند. متأسفانه تاکنون، مطالعات محدود و انگشت شماری در زمینه شناخت آسبادها صورت گرفته است. کمبود پنین مطالعاتی زمانی آشکار می‌شود که انرژی‌های تجدیدناپذیر رو به اتمام هستند. حال آنکه استفاده از باد که یکی از مظاهر انرژی خورشیدی است، در مناطق بادخیز به عنوان ابتدایی‌ترین منبع برای دیگر اشکال انرژی سابقه‌ای دیرینه دارد. بادهای ۱۲۰ روزه سیستان معروف‌ترین بادهای محلی در کشور ایران است که از اوایل خردادماه تا اواخر شهریورماه در منطقه وسیعی از نواحی شرقی ایران می‌وزد.

آسبادها به عنوان یکی از روش‌های تولید انرژی، شاهدی در بهره‌گیری از امکانات محیطی بوده‌اند...
@oldhistor
http://www.irantourinfo.com/imgs/news/asiyad-nashtifan2.jpg
⚜⚜⚜ حماسهٔ گیلگَمِش

حماسهٔ گیلگَمِش یکی از قدیمی‌ترین و نامدارترین آثار حماسی ادبیات دوران تمدن باستان است که در منطقهٔ میان‌رودان شکل گرفته‌است. قدیمی‌ترین متون موجود مرتبط با این حماسه به میانهٔ هزارهٔ سوم پیش از میلاد مسیح می‌رسد که به زبان سومری است. از این حماسه نسخه‌هایی به زبان‌های اَکدی و بابِلی و آشوری موجود است. این حماسه در سال ۱۸۷۰ توسط جورج اسمیت ترجمه و منتشر شده‌است.
ترجمه‌ی پارسی این حماسه به دست داوود منشی‌زاده صورت گرفته که در کتاب هفته چاپ شد و بعد نشر چشمه آن را به چاپ رسانده است.

🔸⚜🔸تاریخچهٔ کشف
به سال ۱۸۴۹، آستن هنری لایارد، در ساحل رو به روی موصل در کویونجیک بزرگ ترین قصر نینوا مربوط به دورهٔ آشور بانیپال را یافت. لایارد در دو تالاری که کشف کرد، کتابخانهٔ آشور بانیپال را دید که مشتمل بر ۲۸ هزار لوح گلی بود.[۲][۳] در سوم دسامبر ۱۸۶۲، جورج اسمیت (به انگلیسی: George Smith) در انجمن آثار تورات سخنرانی کرد و مدعی شد که در یکی از الواح کتابخانهٔ آشور بانیپال داستان طوفانی را خوانده که شباهت بسیاری با داستان طوفان نوح تورات دارد.[۴] به دلیل ناقص بودن متن الواح، او خود به کویونجیک سفر کرد و به طور اتفاقی باقی الواح حماسه را کشف کرد.

🔸در سال ۱۸۷۰، او نخستین ترجمهٔ گیلگمش را انتشار داد.

🔸در سال ۱۸۸۹ پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا تپهٔ نیپور عراق را شناسایی و سی تا چهل هزار لوح کشف کردند که در بین آن‌ها کهن ترین متن گیلگمش موجود بود. این متن در سال ۱۹۳۰ به وسیلهٔ کمپل تامپسون (به انگلیسی: Kampbell Thompson) برگردان و حاشیه نویسی شد.[۲]

🔸⚜🔸نسخه شناسی
حماسهٔ گیلگمش در اصل متعلق به فرهنگ سومری و ۲۴۰۰ سال پیش از میلاد است که بعدها به فرهنگ آشوری و بابلی و اکّدی راه یافته‌است و هر بار اضافاتی به آن افزوده شده.

از بین منابع مختلف، دو نسخهٔ حماسه تا حدودی بازسازی شده‌است:

🔸نسخهٔ مرجع اکدی
🔸نسخهٔ بابلی کهن.
🔸🔸🔸
نسخهٔ مرجع اکدی
این نسخه، توسط سین لیق اونینی (به انگلیسی: Sin-Liqe-Unninni) ما بین ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد، از منابعی قدیمی تر گرد آوری شده‌است و به سال ١۸۴۹، توسط آستن هنری لایارد در کتابخانه­ آشور بانیپال در نینوا کشف شد.[۵] این مجموعه شامل دوازده لوح است و هر لوح مشتمل بر شش ستون پله وار در سیصد سطر، به صورت شعر. لوح دوازدهم که در دنبالهٔ یازده لوح اصلی آمده، احتمالاً بعداً الحاق شده‌است و ارتباط کمی با الواح پیشین دارد و به وضوح از یازده لوح قبلی کوتاه تر است.

این لوح مشابه یکی از شعرهای قدیمی تر سومری است که در آن گیلگمش انکیدو را برای بازگرداندن اشیائی به دنیای زیرین می‌فرستد و او در قالب یک روح بازمی‌گردد و شرح دنیای زیرین را به گیلگمش می‌دهد.

نسخه‌های بابلی کهن
این نسخه از حماسه ترکیبی از لوح‌ها و قطعات تکه پارهٔ مختلف است. این نسخه به خاطر لوح‌های گمشده و قسمت‌های خالی در بیشتر موارد ناقص است.[۵]

🔸⚜🔸سرودهای سومری
پنج داستان دیگر از گیلگمش در قالب سرودهای سومری موجود است که قدیمی ترین یافته‌ها در مورد گیلگمش هستند. قدمت آن‌ها به ۲۰۰۰ تا ۲۱۵۰ قبل از میلاد بر می‌گردد. این سرودها احتمالاً ماجراهای مستقلی هستند نه بخشی از حماسه. اسم‌های شخصیت‌ها در سرودها، با اسم‌های نسخه‌های بعدی اکدی، تفاوت‌هایی دارند و نیز تفاوت‌هایی در داستان اصلی دارند. مثلاً در سرودها انکیدو بندهٔ گیلگمش است. این پنج سرود عبارت اند از:

سرودی مربوط به بخش جنگل سدر (لوح‌های ۲ تا ۵ در نسخهٔ مرجع). گیلگمش و انکیدو به همراه مردان دیگر به جنگل سدر سفر می‌کنند. سپس توسط هومبه به به دام می‌افتند و گیلگمش (در یکی از نسخه‌ها به همراه انکیدو) به او حقه‌ای می‌زند و او قدرتش را از دست می‌دهد.
سرودی مربوط به قسمت گاو نر آسمانی (لوح ۶ از نسخهٔ مرجع). وقتی که گیلگمش به عیاشی مشغول است، اشتهای سیری ناپذیر نر گاو باعث خشکسالی و قحطی می‌شود. لوگل­بن­دَه او را متقاعد می‌کند که به همراه انکیدو با گاو بجنگد.
سرود سوم ارتباطی با وقایع حماسه ندارد. در این شعر، سپاهیان کیش، تحت فرمان شاه عکّا، اوروک را محاصره می‌کنند. گیلگمش او را شکست می‌دهد و سپس می‌بخشد.
سرودی که منبع لوح دوازدهم نسخهٔ مرجع اکدی است و ماجرای سفر انکیدو به دنیای زیرین را می‌گوید.
سرودی در مورد مرگ و دفن گیلگمش و تقدیس او به عنوان یک نیمه خدا. گیلگمش را در بستر رود فرات دفن می‌کنند و جریان آب را از رویش می‌گذرانند تا یافته نشود.
@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Tablet_V_of_the_Epic_of_Gligamesh.JPG/800px-Tablet_V_of_the_Epic_of_Gligamesh.JPG
🔸⚜🔸خلاصهٔ حماسه بر اساس نسخهٔ مرجع اکدی:

⚜ لوح ۱
اهالی اوروک به درگاه خدایان شکایت زورگویی گیلگمش را می‌برند. خدایان به ارورو می‌گویند که مردی زورمند بیافریند تا با گیلگمش مبارزه کند و اوروک در آسایش باشد. ارورو انکیدو را از خاک می‌آفریند. انکیدو در دشت‌ها با حیوانات زندگی می‌کند. یک صیاد که انکیدو دام‌هایش را می‌رماند، راهبهٔ شادی را به دشت می‌آورد تا انکیدو را از این کار بازدارد. انکیدو با او معاشقه می‌کند.

⚜لوح ۲
راهبهٔ شادی انکیدو را به نزد چوپانان می‌برد. مردی از آنجا گذر می‌کند و زورگویی‌های گیلگمش را برای انکیدو شرح می‌دهد. انکیدو خشمگین به اوروک می‌رود و با گیلگمش مبارزه می‌کند. گیلگمش پشتش را می‌خواباند و او را دوست خود می‌خواند. سپس به او می‌گوید که به همراهی هم، به جنگ هومبه به، دیو جنگل سدر خدایان بروند.

⚜لوح ۳
پیرسالان به گیلگمش نصیحت‌هایی برای این سفرش می‌کنند. نین سون، مادر گیلگمش برای او دعا می‌کند و از انکیدو می‌خواهد که از پسرش محافظت کند.

⚜لوح ۴
گیلگمش و انکیدو به سوی جنگل سدر خدایان به راه می‌افتند. گیلگمش پنج خواب می‌بیند و انکیدو آن‌ها را به پیروزی تعبیر می‌کند. وقتی به آستانهٔ جنگل سدر می‌رسند، انکیدو هراسان می‌شود و گیلگمش او را دلداری می‌دهد و وارد جنگل می‌شوند.

⚜لوح ۵
با هومبه به مبارزه می‌کنند و گیلگمش با سه ضربه سرش را جدا می‌کند و سپس درختان جنگل سدر را می‌کوبند و می‌کَنند.

⚜لوح ۶
ایشتر به گیلگمش می‌گوید که معشوق او باشد، ولی گیلگمش عشق او را نمی‌پذیرد. ایشتر نر گاو آسمانی را در اوروک رها می‌کند. نر گاو به ویرانی اوروک می‌پردازد و انکیدو و گیلگمش با هم او را می‌کشند. سپس انکیدو خوابی می‌بیند و برای گیلگمش تعریف می‌کند.

⚜لوح ۷
انکیدو خواب دیده که خدایان برای مجازات گناهان گیلگمش و انکیدو (کشتن هومبه به، نابود کردن جنگل سدر و کشتن نرگاو آسمانی) تصمیم گرفته‌اند که انکیدو باید بمیرد. انکیدو صیاد و راهبهٔ شادی را که او را از زندگی در دشت به در آورده‌اند، نفرین می‌کند.

انکیدو بار دوم خواب می‌بیند که مردی او را به دنیای زیرین می‌برد و گیلگمش او را یاری نمی‌کند.

انکیدو دوازده روز در بستر بیماری می‌افتد.

⚜لوح ۸
انکیدو می‌میرد و گیلگمش بر مرگش مویه می‌کند و دستور می‌دهد تندیسی از او بسازند.

⚜لوح ۹
گیلگمش اندوهگین از مرگ انکیدو، راهی جایگاه اوته نه پیشتیم (تنها انسانی که توانسته به جاودانگی برسد) می‌شود تا راز جاودانگی را از او بپرسد. به دو کوه می‌رسد که معبر آفتاب اند. دو نگهبان کوه که مانند کژدم هستند، راه را نشانش می‌دهند. او وارد ظلمات شده و آن سوی ظلمات باغی می‌بیند که برگ‌هایش از لاجورد و میوه‌هایش از عقیق است.

⚜لوح ۱۰
گیلگمش با سی دوری سابیت ملاقات می‌کند و از جایگاه اوته نه پیشتیم می‌پرسد. سی دوری سابیت اورشه نبی، کشتیبانِ اوته نه پیشتیم را به او می‌نماید. گیلگمش با کشتی او به جایگاه اوته نه پیشتیم می‌رسد و ماجرای خود را برایش می‌گوید. اوته نه پیشتیم می‌گوید مرگ تقدیر گریزناپذیر انسان است.

⚜لوح ۱۱
گیلگمش از راز جاودانگی اوته نه پیشتیم می‌پرسد. اوته نه پیشتیم ماجرای طوفان بزرگ را تعریف می‌کند. در زمان طوفان بزرگ، او به دستور اآ کشتی ای ساخت و یک جفت از هر حیوانی در آن گذاشت. وقتی خدایان از زنده بودن او مطلع شدند، او و جفتش را در شمار خدایان قرار داده و ساکن آن سوی دریا کردند.

آن گاه اوته نه پیشتیم جای گیاه جاودانگی را بر گیلگمش آشکار می‌کند و گیلگمش آن را می‌یابد. ولی وقتی به شست و شوی خود مشغول است، ماری آن را می‌خورد و گیلگمش دست خالی به اوروک بازمی‌گردد.

⚜لوح ۱۲
گیلگمش انکیدو را برای بازگرداندن چیزی به دنیای زیرین می‌فرستد و به او توصیه‌هایی می‌کند تا بتواند برگردد. اما انکیدو به توصیه‌های گیلگمش عمل نمی‌کند و در دنیای زیرین گرفتار می‌شود. گیلگمش از خدایان طلب یاری می‌کند و اآ اجازه می‌دهد که روح انکیدو بالا بیاید. انکیدو احوال دنیای زیرین را برای گیلگمش بازمی‌گوید.
@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/H%C3%A9rosma%C3%AEtrisantunlion.jpg/220px-H%C3%A9rosma%C3%AEtrisantunlion.jpg
🎶🎶 سازایرانی

▫️رود یا بربت، سازی ایرانی[۱] از رده سازهای زهی زخمه‌ای است که در خاورمیانه از جمله ایران و کشورهای عربی رواج دارد.
▫️رود از کهن‌ترین سازهای شرقی به شمار می‌رود. برخلاف بیشتر باورها که بربت را سازی عربی دانسته‌اند، بربت ساز قدیمی ایرانی بوده‌است که پس از اسلام به کشورهای عربی برده می‌شود و از بربت به العود به معنای «چوب» تغییر نام پیدا می‌کند. خاستگاه بربت با استناد به نگاره‌های کنده شده عیلامی در هزاره سوم و چهارم پیش از میلاد، جنوب و جنوب غربی ایران است. در ظروف فلزی و کتیبه‌های بجای مانده از عصر ساسانی که نوازندگان را به تصویر کشیده‌اند این ساز بسیار دیده می‌شود. از بربت نوازان بنام این دوره می‌توان باربد، بامشاد، نکیسا و رامتین را نام برد. پس از ساسانیان و در پی استیلای خلفای مسلمان گسترهٔ این ساز در سراسر جهان اسلام از چین تا اندلس گسترش میابد.

در زمان حکومت عبدالرحمان دوم بر اندلس و دعوت او از یک بربت نواز بنام ایرانی به نام کمال‌الدین زریاب این ساز به اسپانیا وارد می‌شود. زریاب بربت را در این دیار گسترش و تکامل می‌دهد و از آمیختن این ساز با تار (دیگر ساز ایرانی) گیتار را می‌سازد. سالانه در اسپانیا بزرگداشتی به نام زریاب برگزار می‌شود. پاکو دلوسیا از مشهورترین نوازندگان گیتار در جهان برای گرامیداشت یاد او قطعه‌ای به نام زریاب ساخته است.
🎶▫️ پیشینه بربت
این ساز را می‌توان از اصیل‌ترین سازهای موسیقی ایران باستان به همراه چنگ به شمار آورد. آثار باستانی عیلامی وابسته به هزارهٔ سوم-چهارم پیش از میلاد، نگاره‌ای را نشان می‌دهد که چندین زن به شکل منظم در حال نواختن بربت هستند.

در اوایل اسلام به کشورهای عربی راه یافته و جانشین سازی به نام «مزهر» شده است. بر پایهٔ برخی از اسناد «ابن سریح ایرانی نژاد» نخستین کسی است که در عربستان و در قرن یکم هجری بربت یا عود را نواخته و نوازندگی آن را آموزش داده‌است. الاغانی می‌گوید:آشنایی او با عود از آنجا شروع شد که «عبدالله ابن زبیر» جمعی از ایرانیان را به مکه دعوت کرده بود تا خانهٔ کعبه را تعمیر کنند. دیوارگران ایرانی عود می‌زدند و اهل مکه از ساز و موسیقی ایشان لذت می‌برند و آن را تحسین می‌کردند، ابن سریح پس به عود زدن پرداخت و در این صنعت سرآمد هنرمندان زمان گشت.
@oldhistor
http://www.iranianoud.com/files/images/majid_oud.jpg
🔴💢🔴 گِل‌فشان‌های چابهار

چشمه‌های گِلفشان چابهار پدیده‌ای طبیعی در جنوب شرقی ایران‌اند. این گلفشان‌ها در جنوب استان سیستان و بلوچستان قرار دارند.

پدیدهٔ طبیعی گلفشان در شمال غربی شهرستان چابهار در دشت گسترده‌ای به نام کهیر وجود دارد که با پرتاب گل همراه با متصاعدشدن گاز از اعماق زمین به وجود آمده است و نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. این پدیده که بر اثر عوامل مهمّ زمین‌شناختی و بیانگر فعّالیّت‌های زمین‌ساختی منطقه است در طول سالیان متمادی تپّه‌ای از گل به وجود آورده که هیچ گونه‌ای از گیاهان در این خاک رشد و نمو نمی‌کند. پدیدهٔ گلفشان، تپّهٔ خاکستری‌رنگی به شکل مخروط ایجاد کرده که به علّت مسطّح‌بودن زمین منطقه از فواصل دور قابل رؤیت است.
🔺گل‌فشانها علاوه بر اینکه بعنوان پدیده‌های زمین‌شناسی مطرح هستند از نظر گردشگری نیز حائز اهمیت هستند.

🔺 صنعت گردشگری که در سالهای اخیر فعال شده به ویژه توجه به پدیده‌های زمین‌شناسی و شناخت بیشتر آنها امروزه گرایشی از صنعت اکو توریسم به شمار می‌آید.
یکی از پدیده هایی که می توان به آن اشاره کرد گل فشان است که از جنبه های مختلف نیز قابل توجه است . این پدیده با خروج مواد همراه با گاز از زمین که شکلهای خاصی را به وجود می اورند سبب جلب گردشگران می‌شوند.
از ان جمله می‌توان به گل‌فشان کالیستو گارا را نام برد که به دلیل وجود چشمه آب معدنی در کنار آن مسئولین با استفاده از این موقعیت حمامهایی را احداث کرده‌اند. برخی از از گردشگران ضمن بازدید از فعالیت گل‌فشان و به دلیل داشتن ویژگیهای درمانی از تاسیسات تعبیه شده آن جا استفاده می‌کنند.
مثال دیگر منطقه گل فشانهای کشور اذربایجان است که سالیانه پذیرای بسیاری از بازدید کنندگان علاقمند به پدیده های زمین شناسی است.

🔴 گل‌درمانی:
گِل‌درمانی از جمله مباحثی است که قدمتی دیرینه دارد و در چند دهه اخیر کم رنگ شده بود، ولی امروزه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. بسیاری از پزشکان پی به اثر بخشی آن برده‌اند. زیرا در گل و لجن، مواد معدنی و الی وجود دارند که در بهبود بیماریهای پوستی و دردهای مفصلی موثر است . امروزه در کشور های اروپایی نظیر ایتالیا واحدهای صنعتی، بهداشتی و زیبایی با استفاد از گل، کرمهای پوست تولید می‌کنند براساس تحقیقات محققان به علت وجود سولفور و مواد آلی در گل بسیاری از بیماریهای پوستی نظیر اگزما ، آگند و تراوش بیش از حد چربی از منافذ پوست بهبود می‌بخشد .
@oldhistor
http://cdn.fararu.com/files/fa/news/1392/12/21/113525_618.jpg
⚠️⚠️ کوه‌های مریخی ایران

حدود 40 تا 50 كيلومتر پس از چابهار به سمت بندرگواتر، كوههايي در سمت چپ جاده نمايان مي‌شود كه به كوههاي مينياتوري يا مريخي معروفند.

وجود اين كوه ها با توجه به منظره كاملا متفاوتي كه در سمت راست جاده و رو به‌سوي دريا وجود دارد، باعث مي‌شود تا يكي از زيباترين جاده‌ها و مناظر طبيعي استان سيستان و بلوچستان به‌وجود آيد كه به دليل عدم معرفي، كمتر مورد بازديد قرار گرفته‌اند. اين كوهها كه از منحصربه‌فردترين كوههاي ايران است، به ثبت و حفاظت محيط زيست نيز در نيامده‌اند تا لااقل از اين طريق نامش در فهرست مناظر زيبا و بي‌نظير ايران به‌جا گذاشته شود.


كوه‌هاي مريخي مناظري از کوههاي کره ماه را براي انسان تداعي مي‌کنند و جنس رسوبي آنها و همچنين فرسايش خاص كوهها موجب ايجاد شيارها و تراش‌هاي زيبايي شده است که گويي نقاشي ماهر آنها را به تصوير کشيده است. اين کوه‌ها كه چاک چاک هستند و شکل‌هاي نامانوس دارند و فاقد پوشش گياهي هستند و به خاطر غيرعادي بودن‌شان، در سال‌هاي اخير و در ميان گردشگران، به کوه‌هاي مريخي شهرت يافته‌اند، نمونه‌هاي بدبوم (بدلند)هستند که پديده بوم‌شناختي ويژه‌اي است.


رنگ تقريبا سفيدرنگ کوه (چيزي ميان طوسي و سفيد) با واريزه‌هاي بسيار در پاي ‌آن، وجود گرما و حرارت و شرجي هوا و رطوبت نسبتا بالا و سوي ديگر آن دريا که به‌اين منظره آغوش گشوده است، مناظري رويايي و تخيلي را در ذهن بيننده پديد مي‌آورد. همين منظره منحصربه‌فرد كه جاده چابهار – گواتر آن را به دو نيم تقسيم كرده، باعث شده تا اين جاده به يكي از زيباترين جاده‌هاي ايران تبديل شود. يك‌سو كوه‌هاي مخروطي مريخي با آن رنگ خاكستري خيال‌انگيز و سوي ديگر درياي سبز و ماسه‌هاي اندكي سرخ با درختچه‌هاي بياباني در كرانه آن.

دشت كه در ميان جاده آبگير مي‌شود، تالاب‌هايي را پدپد مي‌آورد، كه در سوي دريا صورتي است و در سوي كوه خاكستري مايل به سفيد. جايي كه به آن تالاب صورتي مي‌گويند. اين جاده كه با سراشيبي‌ها و سربالايي‌هاي بسيار، نمايان شدن گاه‌به‌گاه دريا در سمت چپ و نظاره منظره از ارتفاع، از جاذبه‌هاي خاص گردشگري در استان سيستان و بلوچستان است.

رشته کوه‌هاي مريخي که فقط در مناطق جنوبي استان سيستان و بلوچستان واقع شده است، توانسته ترسيم‌گر يک جاذبه طبيعي زيبا باشد. اين کوه‌ها در زمان‌هاي گذشته به زيرخروارها خاک مدفون بوده و امروزه با گذشت زمان‏، از زیر خاک سر بر آوردند. در اثر تغييرات جوي و آب و هوايي و باران‌هاي موسمي‏، خاک‌ها از روي آنها به دامنه‌ها ريخته شده و چهره اصلي اين کوه‌ها نمايان شده است.

در پهنه بعضي از اين کوه‌ها مشاهده مي‌شود که برخي مواقع ارتفاع آنها تا پنج متر مي‌رسد و در ديگر نقاط اين بيابان‌ها بعضا بلندي آنها تا 100 متر و حتي بيشتر هم ديده مي‌شود. جنس اين پديده از مقاومت خاصي برخوردار است، به‌طوريکه بالا رفتن از آن به مثال بالا رفتن از صخره است.

شکل‌هاي نامانوس اين پديده‌ها، ناشي از فرسايش سريع در برابر باد و باران است که بر خلاف فرسايش‌هاي آرام و طبيعي، مهلتي براي رويش گياهان باقي نمي‌گذارد و سرزمين را دندانه دندانه و پر از لبه‌ها و چاک‌ها نشان مي‌دهد. همچنين، مقاومت نايکسان لايه‌هاي زمين، در اين منطقه‌ها گاه سبب شکل‌گيري ستون‌هايي با کلاهک‌هايي بر سر يا کوه‌هايي که گويي با چاقو سر آن‌ها را بريده‌اند، مي‌شود.

با رسيدن به دهكده صيادي "تيس" منظره كوه‌هاي مريخي در كنار جاده به پايان مي‌رسد. قدمت اين روستا به 2500 سال قبل مي‌رسد و در كتاب فتوحات اسكندر مقدوني بعنوان تيز مشهور بوده و به مرور زمان به تيس تبديل شده است. تيس بندر تجاري فعالي بوده است كه بوسيله مغول‌ها ويران شده است.
@oldhistor
http://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1392/9/7/1788857_893.jpg