تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🌀مبادی هویت ایرانی ( محمّدعلی اسلامی ندوشن)
بخش چهار

البتّه هر کشور دیرینه سالی شیب و فراز تاریخی داشته و هیچ ملّتی هم نیست که مردمش یک دست باشند. ترکیبی است از بدتر و بهتر. مهم آن است که تعداد بدها اندک تر از خوبان باشند، و بی آزارها و نجیب ها پامال نشوند. ایرانی با همۀ تاسازگاری های روزگار توانسته است رشحه ای از اصالت در خود حفظ کند، و هرگاه لازم شد سرزندگی خود را به کار اندازد. ما نمی خواهیم وارد جزئیات حسن و عیب شویم. او با آن تاریخ درازی که پشت سر نهاده، در هر دوران با اقتضاهای خاصّ آن دوران زندگی کرده. مراحل متعدّد از سرگذرانده. دورۀ باستانی داریم، سپس دوران بعد از اسلام تا آمدن ترک های غزنوی و سلجوقی. دوران پیش از مغول و بعد از مغول، پیش از صفویّه و بعد از صفویّه. عصر قاجار. سپس مشروطه و بعد. در هر یک از این دوره ها، کوشش هائی برای ادامۀ زندگی بوده است.

اکنون برای نمونه اشاره خواهیم داشت به چند خصلت که محتاج تجدیدنظر هستند تا ایرانی بتواند آسان تر خود را با دنیای امروز همآهنگ سازد. یکی فردی اندیشی در برابر جمع اندیشی است، و از این روست که کار جمعی در ایران با اشکال روبرو می شود.
بشر امروز هم متعلّق به خود است و هم متعلّق به جمع؛ هم ملّی است و هم قدری جهانی. یک جامعۀ متعقّل مسیر خود را طوری ترتیب می دهد که فرد مصلحت خود را در مصلحت اجتماع ببیند، و آبادانی خود را در آبادانی کشور به حساب آورد. ما هنوز با این مرحله فاصله داریم.
موضوع دیگر خصیصۀ دو چهره ای بودن ایرانی است. این خصوصیّت نیز که نوعی تحمیل تاریخ است، به این علّت شیوع یافته که ناامنی روانی و اجتماعی بر کشور حاکم بوده. نتیجه آنکه روا و ناروای امور نه برحسب ماهیّت آنها، بلکه برحسب آنکه پنهان یا آشکار ارتکاب یابند سنجیده می شود. از قدیم گفته اند: دزد نگرفته پادشاه است! نیتجۀ دیگرش رواج غلوّ و تملّق و سوگند، در سخن گفتن است که کلام را از اعتبار می اندازد.
مشکل دیگر، گرایش به افراط و تفریط است. جامعۀ نامتوازن و کم بهره از قانون، دستخوش غلیان احساس می شود، یا دلزده است یا ذوق زده و در هر حال از خطّ میانه دور می افتد، و تراکم این حالت سر به عقده می زند.
نوعی سوء ظنّ مزمن را هم از یاد نبریم که همین دویست ساله عارض شده و بر اثر آن پنداشته می شود که در هر چه می گذرد، دست خارجی در کار است. همیشه کاسه ای زیر نیم کاسه است. آغاز این بدبینی را از باز شدن پای انگلستان در هند و جنگ ایران و روس بگیریم.
اکنون بیائیم بر سر قضا و قدر.
ملّت ها برحسب جهان بینی خود بعضی بیشتر و بعضی کمتر قدری هستند. در این جا ما با دو اندیشۀ متقابل روبروئیم.
فرهنگ ایران در عین قبول نیروی قضا به تشویق کوشش در زندگی نیز اهتمام دارد.
فردوسی به یک نیروی مرموز اشاره دارد که می تواند ارادۀ ما را بشکند (داستان رستم و سهراب)، در عین حال محتوای شاهنامه سراپا کوشندگی است.
حافظ یک جا می گوید:
رضا به داده بده و ز جبین گره بگشای که بر من و تو در اختیار نگشاده است
و جای دیگر طلب را به کار می گیرد:
دست از طلب ندارم تا کام من برآید یا جان رسد به جانان یا جان ز تن برآید
قضیّه یک جهت گیری قطعی ندارد. زیرا زندگی قطعیّت را در این باره نپذیرفته. از یک سو بشر صاحب اراده و تمیز است، از سوی دیگر در معرض اتّفاق هائی. خواست یک جامعۀ متعقّل آن بوده که هرچه بیشتر سهم اتّفاق را کم کند، و یک بهره از کوشائی انسان مصروف به پیشگیری از اتّفاق های نامساعد بوده است، بی آنکه هیچ گاه امیدی به زدودن کامل آن باشد. درجۀ قضاقدری شدن یا نشدن یک ملّت ارتباط دارد با درجۀ استحکام و انسجام و انتظام یک جامعه. باز اینجا هم جامعه های ناامن و بی ثبات خیلی بیشتر آماده به پذیرش این باور بوده اند.
@oldhistor
🌀مبادی هویت ایرانی ( محمّدعلی اسلامی ندوشن)
بخش پنج


اقلیم نیز در این میانه بی تأثیر نبوده است. بخش اعظم خاک ایران با کمبود باران روبرو بوده و داریوش هم در سنگنوشتۀ خود از آن به عنوان یکی از سه بلا یاد می کند (خشکسالی، دروغ و دشمن). حتّی می توانیم قدری دوربرویم و بگوئیم که هجر و فراق و محرومی که آنهمه در ادب فارسی از آن دم زده می شود، می تواند ناآگاهانه، کنایه اش به تشنه کامی طبیعتش باشد. البتّه هر یک از این خصلت ها که ناشی از مشکلات اجتماعی و تاریخی بوده است، نه آن است که تا اندازه ای قابل ترمیم نباشد. علم جدید و آموزش درست، راه آن را در برابر ما می گشاید، به شرط احساس مسئولیّت و هوشیاری. وظیفۀ اوّل بر عهدۀ دستگاه های آموزشی است و به همراه آن دستگاه های تبلیغی و رسانه ای. اینها بدنۀ اندیشه ساز کشور هستند. و البتّه برای همۀ اینها باید جوّ مساعد اجتماعی ایجاد شود. خوشبختانه ما با ذخیرۀ عظیمی از جوانان روبرو هستیم و باید از توانائی و کوشائی آنان بهره گرفته شود که شرط آن ایجاد شوق و اعتماد است.
اکنون بیائیم بر سر یک موضوع مهم دیگر که می خواستم در انتها از آن یاد کنم و آن اخلاق اجتماعی است.
یک جامعه با اخلاق، قانون و ایمان بر سر پا می ماند. هر یک از اینها اگر سست شوند، خلل در کار اجتماع پدید می آید. بخصوص اخلاق که بیشتر از آن دو به عنوان ملاط اجتماع شناخته می شود. ایمان اگر با مصالح شخصی تضاد پیدا کند، آن را به نوع دلخواه تفسیر می کنند و از کنارش می گذرند و قانون اگر ترس از مجازات به همراهش نباشد، می تواند نادیده گرفته شود. امّا اخلاق که از عمقی ترین نهاد انسانیّت سرچشمه می گیرد، تضعیفش پایه ها را فرو می ریزد. انسانیّت انسان باید چنان باشد که نه از ترس از مجازات، نه از چشمداشت پاداش مادّی، و نه حتّی از امید اجر اخروی سرچشمه گرفته باشد، و اخلاق ناب ترین تجلّی انسانیّت انسان است.
در دوران جدید موجباتی فراهم گردیده و الزاماتی در کار آمده، که مرجعیّت اخلاق ضعیف شود و همۀ اعتبارها به قانون ارزانی گردد، ولی قانون اگر هم به اجرا درآید آن جوهرۀ انسانی اخلاق را واجد نیست.
این مقدّمه را آوردیم برای آنکه برسیم به این سؤال که وضع اخلاق در ایران کنونی چگونه است. همیشه ایرانی نوعی اخلاق جزو فرهنگش بوده. از بعد از مشروطه قانون آمد و شریک اخلاق شد، ولی آیا جوابگو بوده است؟
متأسّفانه باید بگوئیم که اخلاق در ایران، لااقل از شصت سال پیش به این سو، بگیریم از 28 مرداد 32، رو به شیب نهاده. این را کسانی که در این دوران زندگی کرده اند، روزانه به تجربه دریافته اند. چرا؟ چه پیش آمده؟
آنچه به ظاهر دیده می شود، جمعیّت افزایش یافته، شهرها متراکم شده، و از همه مهم تر نیاز مادّی و توقّع مردم رشد کرده، و راه حلّی که برای اقناع نیازها دیده شده، مجالی برای پروای اخلاق نیافته.
نفع، محور قرار گرفت، و پول راهگشای کلّ گشت.
در جریان نهضت ملّی شدن نفت، مردم به چیزهای دیگر دلخوشی بسته بودند، مفاهیمی چون آزادی، رهائی از اِعمال نفوذ خارجی، بازیافت عزّت نفس، برای آنها معنی یافته بود، اندکی به سربلندی ایران باستانی و آزادگی ادب فارسی می اندیشیدند که می گفت:
دانش و آزادگیّ و دین و مروّت این همه را بندۀ درم نتوان کرد
ولی جریان بیست و پنج سالۀ بعد از کودتا به زبان بی زبانی به آنها گفت: آزمودید و شکست خوردید. اکنون به آنچه نقد است دل به بندید، پول به دست آورید، و این ادامه یافت. همۀ سامان زندگی و سیاست رو به چنین رهنمودی داشته و ایرانی هم با فضای کلّی کشور هماهنگ شده.
من اگر خارم اگر گُل چمن آرائی هست که از آن دست که می پروردم می رویم
این است که در تجربۀ روزانه به مردمی برمی خورید که چه بسا ناخواسته، عبوس و کژخلق و بی حوصله و حریص هستند. زمانه آنها را به این نتیجه رسانده است که همۀ راه ها به یک نقطه ختم می شود و آن پول است.
آنگاه با تأسّف به خود می گوئید: کجاست آن خوشروئی و ادب ایرانی که نمونه بود؟ خوشبختانه وقتی به یکی از قصبه ها و روستاها می روید، هنوز به ته بساطی از خلق خوش برمی خورید، و امیدوار می شوید که اصالت ایرانی هنوز به شما می گوید: تا ریشه در آب است امید ثمری هست.
هویّت ایرانی در انتظار آن است که جنبه های مثبت فرهنگ خود را فرا خواند، و جنبه های منفی را به دور اندازد. این نصیحت را از یاد نبریم:
دلا معاش چنان کن که گر بلغزد پای فرشته ات به دو دست دعا نگه دارد «حافظ»
@oldhistor
http://www.parsnaz.ir/user_files/L137783840618.jpg
نیم تنه داریوش با تاج بلند دارای ۶ دندانه
با بینی مستقیم و کشیده 👆
@ElamiteHistorian
آجرمزین به خط میخی ایلامی، مربوط به ۱۱۴۰ پیش از میلاد، دوره پادشاهی شیلهاک اینشوشیناک که در خصوص ساخت یا مرمت معبدی در شوش با اجرهای لعابدار می باشد،
محل نگهداری موزه‌ لوور
@ElamiteHistorian
آغاز مطالعات مواد باستان‌شناسی نوشی‌جان پس از پنج دهه
کاوش‌های باستان‌شناسی نوشی‌جان در شهرستان ملایر، همدان، از سال 1346 (1967میلادی) طی مدت ۵ فصل (۱۹۶۷، ۱۹۷۰، ۱۹۷۳، ۱۹۷۴، ۱۹۷۷ میلادی) توسط موسسه ایرانشناسی بریتانیا به سرپرستی پروفسور دیوید استروناخ و با همکاری دکتر جان کرتیس انجام شد. متاسفانه بسیاری از مواد فرهنگی به دست آمده از کاوشها تاکنون بدون مطالعه و منتشر نشده باقی‌مانده است. با توجه به اهمیت یافته ها موزه ملی ایران با همکاری موسسه ایران‌شناسی بریتانیا در تهران قصد دارد مطالع مجموعه های کاوش نوشی جان را آغاز کرده و نتیجه انرا در چند مجلد به زبان فارسی و انگلیسی منتشر کند. همچنین پس از اتمام این مطالعات، نتایج در یک همایش همراه با نمایشگاهی از اشیاء نوشی جان در موزه ملی ایران برگزار خواهد شد و برخی از آثار آن برای نمایش به استان همدان برگردانده می‌شود.
❤1
سنگ‌نگاره زن ایلامی
گویا هزارۀ یکم
🌹✋

@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/Relief_spinner_Louvre_Sb2834.jpg
بشقاب ساسانی
شاه و شهبانو
به دوخت جامه‌ها و نوع پوشش دقت کنید
🌹🇮🇷✋❤️

@oldhistor
http://scontent.cdninstagram.com/t51.2885-15/s480x480/e15/928803_550092285130182_560132542_n.jpg?ig_cache_key=OTc1OTg3NDQ4NjA3OTM3MzI5.2
عکسی از تخت جمشید توسط عکاس ایتالیایی در زمان قاجار
قابل توجه خوش‌مغزهایی که تخت جمشید را ساختۀ زمان رضاشاه می‌دانند.

https://scontent.xx.fbcdn.net/v/t1.0-9/13239229_1771142009784964_8527138964457399501_n.jpg?oh=6e86c7eb7637b245769f0119b6cf7da5&oe=57A15F3E
چقدر بد است ملتی گمان کند همۀ مولفه‌های فرهنگ خود را از دیگران (یهود) گرفته است!
@oldhistor
منیژه منم دخت افراسیاب
برهنه تنم را ندیده آفتاب
@oldhistor