تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
⚜داستان ساخت تاق کسری و پندهای آن

زمانی که خسرو پرویز تصمیم گرفت کاخی بلند و درخور توجه بسازد، آگهی به تمام شهرهای ایران فرستادند تا بهترین کارگران داوطلب انجام این کار را گرد هم آورند.واژه ی "کارگر"در ایران باستان به معنای "معمار" امروزی استفاده میشده است.زیرا "کار" به معنای قوس است و کارگر به کسی گفته می شود که بتواند قوس و تاق درست کند . به جای واژه ی کارگر در معنای امروزی،در ایران باستان از واژه ی " پیش کار " استفاده میشده است .

3000 معمار برجسته برای این کار داوطلب شدند و از میان آنان ، 30 نفر و در پایان از بین آنها نیز 3 نفر برگزیده شدند . دو رومی و یک پارسی . البته باید توجه داشت که واژه ی رومی در شاهنامه به معنای محل جغرافیایی کشور ایتالیای امروزی نیست، بلکه این واژه به معنای آسیای صغیر بوده است. یعنی بخشی از غرب فلات ایران .

نکته درخور نگرش آن است که برنده ی مسابقه در انجمنی که امروز مصاحبه‌ی حضوری می‌نامند، برگزیده شد :

گرانمایه رومی که بد هندسی
به گفتار ، بگذشت ، از پارسی

خسرو پرویز به او چنین گفت که :

یکی کاخ خواهم که فرزند من
همان تا بسی سال پیوند من

بدو در نشیند نگردد خراب
ز باران و از برف و از آفتاب

"فرقان" که نام کارگر مورد نظر بود ، این امر را پذیرفت و شروع به کندن پی دیوارهای کاخ کرد . ژرفای پی دیوارها 10 شاه رش بود که در اصطلاح ، به فاصله ی میان دو دست باز شده گفته می شود، و کمتر از دو گز است و پهنای پی دیوارها نیز پیرامون 10 متر بود . بعد از احداث دیوارها، فرقان از خسروپرویز تقاضا نمود تا 40 روز به او مهلت دهد تا دیوارها نشست خود را بکنند . اما خسروپرویز که برای نشستن در کاخ شتاب داشت، این سخن را نپذیرفت. بنابراین فرقان از او تقاصا کرد تا بک استوار (معتمد) را با یک ریسمان ابریشمی تابیده همراه او کند . وی به همراه استوار ارتفاع دبوار را اندازه گرفت . شب شد و فرقان ناپدید گشت . گویی که هرگز در جهان نبوده است . هرچه گشتند او را نیافتند . بنابراین شاه دستور داد تا پیش کارانی را که همراه فرقان از شهر او آمده بودند، به زندان بیاندازند. سه سال به همین ترتیب گذشت و سرانجام فرقان دوباره ظاهر گشت . وی را نزد شاه بردند . شاه با عصبانیت علت ناپدید شدنش را پرسید .فرقان بیان داشت که چنانکه توضیح او را بشنوند، به علت غیبت او پی خواهند برد و او را خواهند بخشید . وی گفت : به خاطر دارید که سه سال پیش به همراه یک استوار ارتفاع دیوارها را اندازه گرفتم . حال می خواهم با همان استوار و همان ریسمان تابیده ابریشمی، دوباره ارتفاع دیوارها را اندازه بگیرم . این کار انجام شد و مشخص شد که ارتفاع دیوار به اندازه 5 رش (نزدیک به 2 متر) کم شده و به عبارت دیگر نشست کرده است . فرقان رو به خسرو کرد و گفت : چنانکه من سه سال پیش تاق را بر این دیوار می نهادم، امروز دیگر دیوار و کاخی باقی نمانده بود!

⬅️ نکته قابل توجه در این داستان ، رعایت روش انتخاب معمار برای ساخت بناهای مهم در ایران باستان ، پس از 1500 سال ، توسط انجمن آرشیتکت های بین المللی است . یعنی دادن فراخوان برای انتخاب بهترین معمار از میان عده ی زیادی که متقاضی انجام کار هستند ، و در نهایت مصاحبه حضوری با دو نفر معمار برگزیده نهایی. اولین ساختمانی که با این روش در اروپا ساخته شد ، ساختمان " ژرژ پمپیدو " در فرانسه بوده است .

⬅️ نکته دیگر عدم اجرای دستورات نابجای کارفرمایان ناآگاه ، توسط معمار است . چیزی که متاسفانه ، امروزه تقریبا در شهرهای سراسر جهان رعایت نمی شود . اما در 1500 سال پیش ، معماری با بزرگترین قدرت جهان آن روز ، برای انجام صحیح حرفه اش ، به مقابله پرداخت . و خدا می داند فرقان در طی آن سه سال ، چه سختی هایی را برای مخفی شدنش متحمل شده . مهندسین باید آنقدر ابتکار عمل داشته باشند تا با کارفرمایان قدتمند و با نظرات غیراصولی آنها به خاطر تعهدی که در کارشان دارند ایستادگی کنند.
@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Ctesiphon-ruin_1864.jpg/1024px-Ctesiphon-ruin_1864.jpg
🌿سرود مشهور پوروشا در ریگ ودا
پوروشا(انسان نخستین)

ریگ ودا، پوروشا، وجود كیهانی ازلی و والا نمونه‌ی ملكوتی انسان ، و قربانی [شدن] او را علت تكوین عالم می‌داند؛ پوروشا در آن واحد هم منبع عالم طبیعت و نظم طبیعی و هم منبع نظم اجتماعی است كه این دو نظم از یكدیگر جدایی ناپذیرند. نظم در طبیعت، مأخوذ از واقعیت پوروشا است، زیرا هر چیزی در عالم، جسماً با مبدأ الهی خویش مرتبط است.
سرود مشهور پوروشا در ریگ ودا (90-10) این رابطه را به سبكی شاعرانه و واضح توضیح می‌دهد:

"هزار سر است، انسان [اولیه] (پوروشا)،
با هزار چشم و هزار پا.
او همه‌ی زمین را دربرگرفت،
همه‌ی عوالم فقط یك چهارم اوست،
سه چهارم [او] در آسمان، جاودانی است...
وقتی خدایان با نذر كردن انسان [اولیه] [یعنی پوروشا] قربانی خویش را ادا كردند. بهار روغنی بود كه گرفتند.
پاییز قربانی آنان و تابستان آتش [=نیرو]...
از آن قربانی كیهانی
قطرات روغن جمع شدند.
پرندگان [=حیوانات بالدار] زاده شدند
و حیوانات وحشی و اهلی...
وقتی آنان پوروشا را پاره پاره كردند؛
آن را به چند جزء تقسیم كردند؟
دهانش چه بود؟ نشیمن‌گاه او چه بود؟
ران‌ها و پاهایش را چه نام دادند؟
برهمن دهانش بود،
بازوانش رَجَنیه (شاهزاده) شدند.
ران هایش ویشیه (اصناف و تجار) شدند
و شودره (كارگران) از پاهایش زاده شدند.
ماه از ذهنش زاده شد،
از چشمش خورشید زاده شد.
و وایو (باد) از نَفَسَش تولد یافت.
از نافش گل سرخ پدید آمد.
آسمان از سرش زاده شد.
از پایش زمین؛ از گوش‌هایش جهات زاده شد.
بدین سان اجزای او عوالم را بنیاد كردند.

@OLDHISTOR
https://ramanan50.files.wordpress.com/2014/01/38d2e-purusha_tantra.jpg
MP4 3gp.3gp
60.4 MB
-اسکندر تاریخ ایران، الکساندر یونانی نیست...
سخنرانی پژوهشگر، پرنیان حامد
@oldhistor
❤1
تاریخ روایی ایران
MP4 3gp.3gp
🔴🔴🔴 اسکندر تاریخ ایران ، الکساندر یونانی نیست
گفتاری از بانوی پژوهشگر گرامی پرنیان حامد, مستند نقد و بررسی ترجمه لوح های بابلی مرتبط با الکساندر آنچه بد آهنگی و ناهمگونی از تاریخ روزگاران گذشته بدست ما میرسد، نتیجه بد کنشی در ضمیر بشر است، که به تعبیر خود با سوء استفاده از تفسیر یا دخل و تصرف در واقعیات به مزایای مادی یا ارضاء تعصبات مذهبی یا ملی خود پاسخ داده است...
@oldhistor
❤1
✔️ تابلوی تخت جمشید
استاد مصوّرالملکی، با ارزش ترین اثر خود را تابلوی تخت جمشید میدانستند. آنگونه که از گفته های خود استاد برمی‌آید انگیزۀ خلق این تابلو هنگامی در اندیشۀ ایشان بوجود آمد که در حدود سال ۱۳۱۸ شمسی، زمانیکه در کالج انگلیسی ها معلم مینیاتور بودند، به همراه جمعی از اعضای کالج سفری به شیراز داشتند وبا دیدن ویرانه های این یادگار باشکوه تمدن ایران، تصمیم گرفتند آن بنا را در زمان آبادانی آن، به تصویر درآورند.
تخت جمشید ساخت چنین اثری، چندین ماه تمام اندیشۀ استاد رابه خود مشغول داشته بود. از آن پش ایشان با مطالعاتی جامع و با استفاده از تحقیقات کاوشگرانی که متصدی کاوش این بنا بودند، توانستند تصوّر روشنی از پلان، معماری ساختمانها و تمامی اندازه ها و تزئینات تخت‌جمشید به دست آورده و با دانشی که به قواعد علم مناظرومرایا داشتند، چشم‌اندازی از تخت‌جمشید را به تصویر درآوردند، که ناظر این اثر را در جایگاه کوه رحمت، که مشرف به تخت است، و در ارتفاع هشتاد متری و فاصلۀ سیصد متری از پایِ تخت، به تماشای این بنای با شکوه در پهنۀ سرسبز مرودشت وامی دارد. این نقاشی در عین اینکه منظره‌ای کاملاً منطبق بر اصول نقاشی طبیعت‌گرایانه غربی است اما ظرافت و سلیقۀ نقاشی ایرانی را در خود دارد ...
@oldhistor
http://www.mosaverolmolki.com/gallery/premium/persepolis-painting-tn2.jpg
بیرون آوردن پارسه از زیر خاک
@oldhistor
بیرون آوردن پارسه از زیر خاک
@oldhistor
بیرون آوردن پارسه از زیر خاک
@oldhistor
بیرون آوردن پارسه از زیر خاک
@oldhistor
بیرون آوردن پارسه از زیر خاک
@oldhistor
ولادیمیر مینورسکی - خاورشناس:

«هر جا که پرسش حل نشده‌‌ای در زمینۀ فرهنگ قوم‌های شرق باستان پدید آید، ترکان بی‌درنگ دست خود را همانجا دراز می‌کنند. مسائل علمی حل نشده‌‌ای در زمینۀ فرهنگ اقوام شرق باستان، بستری برای جعل تاریخی و توجیه مقاصد ایدئولوژیک پان‌ترکیسم فراهم ساخته‌ است».
@oldhistor
http://images.hamshahrionline.ir/images/position36/2013/1/vladimir-minorsky.jpg
یک زندگی، یک ایرانی 🌿
غیاث الدین جمشید کاشانی (1)

غیاث‌الدین جمشید کاشانی (۷۹۰-۸۳۲ قمری/۱۳۸۸-۱۴۲۹ میلادی) زبردست‌ترین حساب‌دان و آخرین ریاضی‌دان برجسته‌ی دوره‌ی اسلامی و از بزرگ‌ترین مفاخر تاریخ ایران به شمار می‌آید.
وی به تکمیل و تصحیح روش‌های قدیمی انجام چهار عمل اصلی حساب پرداخت و روش‌های جدید و ساده‌تری برای آن‌ها اختراع کرد. در واقع، کاشانی را باید مخترع روش‌های کنونی انجام چهار عمل اصلی حساب (به‌ ویژه ضرب و تقسیم) دانست. کتاب ارزشمند وی با نام مفتاح الحساب کتابی درسی، درباره‌ی ریاضیات مقدماتی است و آن را از حیث فراوانی و تنوع مواد و مطالب و روانی بیان سرآمد همه‌ی آثار ریاضی سده‌های میانه می‌دانند.
جمشید ملقب به غیاث‌الدین، فرزند پزشکی کاشانی به نام مسعود حدود سال ۷۹۰ قمری (۱۳۸۸ میلادی)، در کاشان چشم به جهان گشود.


✔️✔️ فعالیت های علمی وی عبارتند از:
1. اختراع کسرهای دهگانی(اعشاری): گرچه کاشانی نخستین به کار برنده‌ی این کسرها نیست، اما بی‌تردید رواج این کسرها را به او مدیونیم.
2. دسته‌بندی معادلات درجه‌ی اول تا چهارم و حل عددی معادلات درجه‌ی چهارم و بالاتر
3. محاسبه‌ی عدد p . کاشانی در الرسالة المُحیطیة (ص ۲۸ )، عدد p را با دقتی که تا ۱۵۰ سال پس از وی بی‌نظیر ماند محاسبه کرده است.
4. تکمیل و تصحیح روش‌های قدیمی انجام چهار عمل اصلی و اختراع روش‌های جدیدی برای آن‌ها . در واقع، کاشانی را باید مخترع روش‌های کنونی انجام چهار عمل اصلی حساب ( به‌ ویژه ضرب و تقسیم) دانست.
5. اختراع روش کنونی پیدا کردن ریشه‌ی n اُم عدد دلخواه. روش کاشانی در اصل همان روشی است که صدها سال بعد توسط پائولو روفینی (ریاضی‌دان ایتالیایی، ۱۷۶۵-۱۸۲۲میلادی )، و ویلیام جُرج هارنر (ریاضی‌دان انگلیسی، ۱۷۸۶-۱۸۳۷میلادی )، باردیگر اختراع شد.
6. اختراع روش کنونی پیدا کردن جذر (ریشه‌ی دوم) که در اصل ساده شده‌ی روش پیدا کردن ریشه‌ی n اُم است.
7. ساخت یک ابزار رصدی. کاشانی ابزارِ رصدی جالبی اختراع کرد و آن را طَبَقُ المَناطِقْ نامید. رساله‌ای نیز به نام نُزْهَةُ الحَدائِق درباره‌ی چگونگی کار با آن نوشت. 8. تصحیح زیج ایلخانی. کاشانی زیج خاقانی را نیز در تصحیح اشکالات زیج ایلخانی نوشت.
9. نگارش مهم‌ترین کتاب درباره‌ی حساب. کتاب مفتاح الحساب کاشانی مهم‌ترین و مفصل‌ترین اثر درباره‌ی ریاضیات عملی و حساب در دوره‌ی اسلامی است.
10. محاسبه‌ی جِیب یک درجه. کاشانی در رساله‌ی وَتَر و جِیب مقداری برای جِیبِ یک درجه (۶۰ sin ۱˚) به دست آورده که اگر آن را بر ۶۰ تقسیم کنیم ، حاصل آن تا ۱۷ رقم اعشاری با مقدار واقعی سینوس یک درجه موافق است.
ادامه دارد...

@oldhistor
http://www.beytoote.com/images/stories/scientific/hhs391.jpg
یک زندگی، یک ایرانی 🌿
غیاث الدین جمشید کاشانی (2)
آثار او عبارتند از :
1. سُلّمُ السَماء (نردبان آسمان) یا رساله‌ی کمالیه به عربی. کاشانی این رساله را در ۲۱ رمضان ۸۰۹ قمری (اول مارس ۱۴۰۷ میلادی) در کاشان به پایان رسانده است. کاشانی در این رساله از قطر زمین، و نیز قطر خورشید، ماه، سیارات، و ستارگان و فاصله‌ی آنها از زمین سخن گفته است.

2.مختصر در علم هیأت به فارسی. کاشانی این رساله را در ۸۱۳ قمری برابر با ۱۴۱۰ میلادی، یا اندکی پیش از آن نوشت. وی در این رساله درباره‌ی مدراهای ماه، خورشید، ستارگان، و سیاره‌ها و چگونگی حرکت آن‌ها سخن گفته است.

3 . زیج خاقانی به فارسی: این کتاب یکی از آثار مهم نجومی کاشانی به شمار می‌رود. کاشانی این زیج را در ۸۱۶ قمری ( ۱۴۱۳ میلادی) کامل کرد. هدف کاشانی از نگارش این زیج، تصحیح اشتباهاتی است که در زیج ایلخانی روی داده است. کاشانی در مقدمه‌ی زیج خود با به رغم انتقاد از مطالب زیج ایلخانی، از نویسنده‌ی آن، خواجه نصیرالدین طوسی، با تجلیل و احترام بسیار یاد کرده است.

4. شرح آلات رَ صَد به فارسی : کاشانی این رساله را در ذیقعده‌ی ۸۱۸ قمری(ژانویه‌ی ۱۴۱۶ میلادی) برای شخصی به نام سلطان اسکندر نوشته است. برخی این اسکندر را «اسکندر بن قرایوسف قراقویونلو» دانسته‌اند. اما برخی دیگر، معتقدند که این اسکندر، پسر عموی الغ بیگ است که بر فارس و اصفهان حکومت می‌کرده است.

5.نُزْهَةُ الحَدائِق به عربی: کاشانی این رساله را در دهم ذیحجه‌ی ۸۱۸ قمری مطابق ۱۰ فوریه‌ی ۱۴۱۶ میلادی (حدود یک ماه پس از نگارش رساله‌ی شرح آلات رصد) نوشته و در آن دستگاهی به نام طبق المناطق را که اختراع خود وی بوده، شرح داده است. با این دستگاه می‌توان محل ماه و خورشید و پنج سیاره‌ی شناخته شده تا آن زمان و نیز فاصله‌ی هر یک از آن‌ها را تا زمین، و برخی پارامترهای سیاره‌ای دیگر را به دست آورد.

6. ذِیلِ نزهة الحدائق: کاشانی در نیمه‌ی شعبان ۸۲۹ قمری (۲۲ ژوئن ۱۴۲۶ میلادی) و هنگامی که در سمرقند اقامت داشته، ده «اِلْحاق» (پیوست) را به نزهة الحدائق افزوده است.

7. تَلْخیصُ المِفْتاح به عربی: این رساله، چنان که از نامش پیداست گزیده‌ی مفتاح الحساب کاشانی است. کاشانی کار تلخیص را در ۷ شعبان ۸۲۴ قمری (۷ اوت ۱۴۲۱ میلادی) به پایان رسانده است. وی در مقدمه‌ی این رساله چنین آورده است: « اما بعد، نیازمندترین بندگان خداوند به بخشایش وی، جمشید ملقب به غیاث، پسر مسعود پزشک کاشانی، پسر محمود، که خداوند روزگارش را نیکو گرداند، گوید که چون از نگارش کتابم موسوم به مفتاح الحساب فارغ شدم، آن دسته از مطالب این کتاب را که دانستن آن ‌ها برای نوآموزان واجب است در این مختصر گرد آوردم و آن را تلخیص المفتاح نامیدم.»

8. الرِسالةُ المُحیطیة به عربی: کاشانی این رساله را که یکی از مهم‌ترین آثار اوست در اواسط شعبان ۸۲۷ قمری (ژوئیه‌ی ۱۴۲۴ میلادی) به پایان رسانده است. وی در این رساله نسبت محیط دایره به قطر آن، یعنی عدد پی ‌را به دست آورده است.

9. وَتَر و جِیب: کاشانی این رساله‌ی را درباره‌ی چگونگی محاسبه‌ی جِیب یک درجه ( ) نوشته است. متأسفانه متن اصلی این رساله باقی نمانده اما از شرح‌هایی که بر آن نوشته‌اند می‌توان به مطالب آن پی برد.
10. زیج تَسْهیلات: کاشانی این اثر را پیش از ۸۳۰ قمری تألیف کرده است زیرا در مقدمه‌ی مفتاح الحساب از این کتاب نام برده(ص ۳۶ ) ولی تا کنون وجود نسخه‌ای قطعی از آن گزارش نشده است.
@oldhistor
یک زندگی، یک ایرانی 🌿
غیاث الدین جمشید کاشانی (3)

کاشانی کار نگارش مفتاح الحساب را، که بی‌تردید مهم‌ترین، مفصل‌ترین و برجسته‌ترین کتابِ ریاضیات عملی در دورة اسلامی بشمار می‌آید، در ۳ جمادی الاولی سال ۸۳۰ قمری برابر با ۲ مارس ۱۴۲۷ ‌ میلادی به پایان رسانده و آن را به الغ بیگ هدیه کرده است.
اما پیش‌نویس این کتاب را دست کم از ۶ سال پیش، یعنی ۸۲۴ قمری فراهم آورده و در این مدت، مشغول تکمیل و اصلاح آن بوده است. زیرا او در مقدمه‌ی تلخیص المفتاح که در همین سال نوشته شده، تأکید کرده که این تلخیص را پس از به پایان رساندن تألیف مفتاح الحساب فراهم آورده است.
پاول لوکی، پژوهشگر برجسته‌ی آلمانی که بیش از هر مورخ دیگری در راه شناساندن اهمیت آثار ریاضی این دانشمند بزرگ به جهان علم کوشش کرده، درباره‌ی آثار کاشانی چنین آورده است: « پس از پژوهش درباره‌ی برخی آثار کاشانی، که خوشبختانه بیشتر آن‌ها در کتابخانه‌های شرق و غرب موجود است، او را ریاضی‌دانی هوشمند، مخترع، نَقّاد و صاحب افکار عمیق یافتم.
کاشانی از آثار ریاضی‌دانان پیش از خود آگاه و بویژه در فن محاسبه و به کار بستن روش‌های تقریبی بسیار آگاه و چیره‌دست بوده است. اگر رساله‌ی محیطیه او به دست ریاضی‌دانان غربی معاصر وی رسیده بود، از آن پس مردم مغرب زمین از بعضی منازعات و تألیفات مبتذل درباره‌ی اندازه‌گیری دایره (=محاسبه‌ی عدد پی) بی‌نیاز می‌شدند.
اگر نظریه‌ی واضح و روش علمی وی در مورد شناساندن کسرهای اعشاری انتشار یافته بود، فرانسوا وی‌یتْ ، اِستِوِن، و بورگی ناچار نمی‌شدند که یک قرن و نیم پس از کاشانی نیروی فکری و عملی خود را برای از نو یافتن این کسرها به کار اندازند.»

@oldhistor
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/91/Gravure_originale_du_compas_parfait_par_Ab%C5%AB_Sahl_al-Q%C5%ABh%C4%AB.jpg
Forwarded from نجوم 🛰
کتیبهٔ بابلی که پیدایش دنباله‌دار #هالی در آسمان در آن ثبت شده‌است
@njoom2070
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
‌‎اگر همه‌ی یخچال‌های زمین در قطب‌ها ذوب شده و وارد آب‌های آزاد شوند، چه اتفاقی برای كشورهاى مختلف رخ خواهد داد؟
به خليج فارس و غرب ايران دقت كنيد...
@oldhistor
تغییرات و رواج مذاهب در نیمه نخست هزاره نخست میلادی.[Forwarded from اتچ بات]
‍ (https://attach.fahares.com/KGvUVCYa5lBXVIpq9653LA==) گسترش ادیان در خاورمیانه و اروپا تا سال 600 میلادی.

م

@jaynegareh