تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🍃
تخت جمشید، پیش از خاکبرداری

#تخت_جمشید #پارسه

@oldhistor
🍃
گنج‌نبشت‌های ایرانیان به کام دیگران

سکندر بن فیلقوس پادشاهی بگرفت و از ایرانیان بسیار بکشت. جای‌هاشان ویران کرد و حصارهای ایشان کند و خراب کرد. و علم‌های ایشان که مر ایشان را هاربدان (هیربدان) خوانند همه را بکشت و کتاب‌ها که اندر دین مغان و زردشتی بود همه بسوخت و آنچه اندر طب و نجوم و حساب و دیگر علم‌ها بود‌، فرمود تا آن همه را ترجمه کردند‌، و به روم فرستاد و همه گنج‌های ملوک ایران برداشت ... به اصطخر رفت و آنجا مردم بسیار گرد آمده بودند از روزگار همای بنت بهمن‌، و جایی بود که آن را "دژنبشت" گفتندی یعنی دارالکتب. اندر وی بسیار کتاب بود‌، از علم دین زرتشتی و فلسفه و حساب و هندسه و هر علمی. اسکندر بفرمود تا آن همه را ترجمه کردند و به روم فرستاد و فرمود به مقدونیا بنهادند و آن دژنبشت را بسوختند با هر چه کتاب بود اندروی‌، و اندر میان عجم کتاب نماند مگر اندک مایه که اندر دست مجهولان مانده بود اندر زاویه‌های ولایت.

-گردیزی، زین‌الاخبار، ص ۵۸-۵۹

#گردیزی #دژنبشت #اسکندر #روم

@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/08/post-285/
🍃
زندگی انسان‌سایان، نوین و نئاندرتال

انسان نئاندرتال گونه‌ای از سردهٔ انسان بود که در غرب آسیا و قسمت‌هایی از اروپا، آسیای مرکزی و شمال چین (آلتای) سکونت داشت.(محدودۀ زمانی: پلی‌استوسن میانی تا پسین، ۰٫۶ تا ۰٫۰۳ میلیون سال پیش)
اولین نشانه‌ها از نئاندرتال‌های اولیه به حدود ۳۵۰ هزار سال پیش برمی‌گردد. ۱۳۰ هزار سال پیش، مشخصه‌های کامل نئاندرتال‌ها ظاهر شدند و نسل آن‌ها تا حدود ۳۳-۲۴ هزار سال پیش منقرض نشده بود، و شاید ۱۵ هزار سال پیش نسل نئاندرتال‌ها منقرض شده باشد.

برخی ژن‌ها میان نئاندرتال‌ها و انسان امروزی مشترک است. این به آن دلیل است که نئاندرتال‌ها و اجداد انسان نوین با یکدیگر آمیزش داشتند.

طبقه‌بندی علمی؛
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: نخستی‌سانان
تیره: انسان‌سایان
سرده: انسان
گونه: Homo. neanderthalensis

بدن نئاندرتال‌ها برای زندگی در آب و هوای سرد سازگاری یافته بود. به طور مثال، کاسۀ سر بزرگ داشتند، کوتاه‌قامت اما بسیار قوی و دارای بینی بزرگی بودند. طبق تخمین‌ها، اندازۀ کاسه سر آن‌ها بزرگتر از انسان‌های نوین بوده است. نئاندرتال‌های مذکر دارای قد ۱۶۵ سانتی‌متر، از نظر وزنی سنگین و به دلیل فعالیت بدنی زیاد دارای استخوان‌بندی قوی بوده‌اند. بلندی زن‌های نئاندرتال میان ۱۵۳ تا ۱۵۷ سانتی‌متر بوده است.
طرح خاص ابزار سنگی در دورۀ «پارینه‌سنگی میانی» به مناسبت محلی باستانی که این ابزارها در آن یافت شده‌اند، «فرهنگ موستری» نامیده شده است. از ویژگی‌های فرهنگ موسترین، استفادۀ بسیار از شیوۀ «تمدن لاوالی» است. آن‌ها از چکش‌های سفت سنگی استفاده نمی‌کردند. در پایان دورۀ نئاندرتال‌ها، آن‌ها ابزار Châtelperronian را ابداع کردند که پیشرفته‌تر از ابزار موستری بود. آن‌ها، آن را از انسان‌های نوین قرض گرفتند، انسان‌های نوینی که تصور می‌شود «فرهنگ اوریناسی» را ایجاد کردند.
اشیای باقیمانده از نئاندرتال‌ها، به خصوص زیورآلاتشان که استفاده‌های نمادین داشته، نشانگر فرهنگ آن‌ها بوده است. بعضی از منتقدان این نظریه هم می‌گویند که آن‌ها در دورهٔ کوتاه رقابت با ما بوده که این چیزها را از ما غنیمت گرفته‌اند...

#انسان #نئاندرتال #انقراض #پارینه_سنگی

@oldhistor
https://s21.picofile.com/file/8446304326/IMG_20220113_190551_816.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1394/06/17/post-54/
👏1
تاریخ روایی ایران pinned «چرا نام‌واژه "آریا" در شاهنامه ابومنصوری و سایر اسناد پهلوی و اوستایی و بالطبع شاهنامه وجود ندارد؟»
آیا کوروش همان کیخسرو است؟
Anonymous Poll
41%
بله
59%
خیر
با توجه به اوصاف آمده در فرگرد یکم وندیداد، سرزمین ایران‌وج کجاست؟
Anonymous Poll
63%
همین ایران کنونی
37%
سرزمینی در مناطق سرد شمالی
🍃
اطلس، آرمیده در دل پرشی زریا

مهرداد ایران‌مهر
بنا بر نوشتۀ افلاطون در رساله‌های تیمائوس و کورتیاس، داستان شهر گمشدۀ «آتلانتیس» نخست برای کریتیاس (گویا از اهالی جزیرۀ کرِت) و سپس از او برای یک کاهن مصری و آنگاه برای سیاستمداری به نام سولون بازگو شده و بدین سان به افلاطون رسیده است.
افلاطون می‌آورد: مقدس‌ترین جانور در نزد مردمان آتلانتیس «گاو نر» بود که نماد قدرت به شمار می‌رفت، و به عنوان برترین هدیه به پیشگاه «اطلس» قربانی می‌شد. اما زئوس، توفانی بر آن‌ها نازل کرد که قابل تصور نبود.

بررسی‌های دانشگاه بیرمنگام (۲۰۰۹) نشان می‌دهد، دشت سیلابیِ بارور زیر آب‌های کنونی خلیج فارس، به اندازه «خراسان کنونی» گستردگی داشته و در پی سیلابی بزرگ، توسط اقیانوس هند فروخورده شده است. این سرزمین، بخش جنوبیِ «کمان بارور (هلال حاصلخیز)» را شکل می‌داده و از رودهای کارون، دجله و فرات سیراب می‌شده است.
بر پایۀ واپسین پژوهش‌های باستانشناسی، یافته‌هایی در این گستره به دست آمد که از یک موج شهرک‌سازی در بخش شمالی رودی بزرگ و باستانی در کرانه‌های خلیج فارس، طی زمان پس از یخبندان خبر می‌دهد. راه‌های بازرگانی، سفال‌های آذین شده و جایگاه نگهداری جانوران اهلی، گوشه‌ای از یافته‌هایی هستند که تاکنون از این بستر به دست آمده است. یافته‌های «هانس پیتر اورپمن» از دانشگاه توبینگن آلمان نشان می‌دهد، آدمیانِ نخستین در گذشته پیرامون خلیج فارس کنونی می‌زیسته‌اند و تا دورۀ چهارم زمین‌شناسی نیز در همین گستره بوده‌اند.‌

بخشی از استوره‌های اژه‌ایی در پیوند با بوم‌نگاری و ویژگی‌های اطلس:
پوزیدون فرمانروای آب‌ها، در میان بزرگترین اقیانوس تحت فرمانروایی خود جزیره‌ای را بنا می‌کند تا آن را به معشوقه‌اش، زنی با عمر جاویدان به نام کلیتو، اهدا کند. در میان این جزیره، یک آتشکدۀ بزرگ و تندیسی از پوزیدون، در حال راندن ارابه‌ای توسط اسب‌های بالدار، ساخته شد.
گفته می‌شود، سرزمینی که اطلس در آن بنا شد به حد کافی پهناور و بزرگ بود و در طی سال‌ها مردمان زیادی در آن در آرامش و صلح زندگی می‌کردند...

- current Anthropology

#پرشی #خلیج_فارس #ایران #پوزیدون

@oldhistor
https://s20.picofile.com/file/8446638042/photo_2022_01_16_02_02_34.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1394/03/05/post-47/
🍃
کی‌گشتاسپ در روزگار نوسنگی
سورنا فیروزی

دودمان‌های پیشدادی و کیانی، دو دوره‌ای هستند که در یکصد سال اخیر به ناگاه از تاریخ ایران پاک شده‌اند. دو دوره‌ای که به علت دستکاری‌های مذهبی‌مآبانۀ اردشیر بابکان و نیز افزوده شدن گرد و غبار داستان‌های افسانه‌ای به واقعیت‌های تاریخی دور - که در گذر زمان رخ داده است -، همراه با آشنا شدنِ یکبارۀ ایرانیان نوین با گذشتۀ هخامنشی و مادی خود، همگی باعث شد تا این دو دوره (پیشدادی و کیانی)، اَنگ افسانه و استوره دریافت نموده و از تاریخ مدوّن ایران برون شوند.

در همین باره، تا روزگار پایانی سدۀ نوزدهم و اوایل سدۀ بیستم، مدارک تاریخ سنّتی و ملی چین، از ارج و احترام بالایی نزد پژوهشگران برخوردار بودند. اما یک نسل از تاریخدانان چینیِ جوان‌تر و کمتر سنّتی، به تدریج دچار تردید می‌شد. آن‌ها شجره‌نامه‌های پرطول و تفصیل پادشاهان باستان را مسخره می‌کردند. آن‌ها سند و مدرک مطالبه می‌کردند.
همراستا با تردیدگرایانِ درون‌کشوری، نگرش‌های چین‌شناسانِ بیگانه نیز در افسانه نمایاندن روزگار کهن‌ترین دودمان آن کشور و گزارش‌های ملی تاریخ چین، مطرح شدند. بدینگونه، سرآغاز شهریگری (مدنیّت) چینیان بر سرزمین‌های خاوری و جنوبی کشور خود (خاستگاه تمدن چینی)، به اواخر هزارۀ دوم (برآمدن دودمان «جو»، سومین دودمان نوشته‌های ملی) کوتاه شد.
اما این تفسیرهای یکجانبه، وارونه بر وضعیت ایران، باعث نشد که تمامی گزارش‌های کلاسیک، وارد حوزۀ ادبیات و استوره‌شناسی چین شود. بلکه در برابر، تلاش‌های باستان‌شناختی را افزایش داد. تلاش‌های یک تاریخ‌شناس چینی به نام «لیو تیه یون»، منتج به یابش مدارکی شد که همگی سخن از وجود دودمان «شانگ» به میان آورده بودند، که البته تا آن زمان افسانه و استوره به شمار می‌آمدند...

#گشتاسپ #کیانی #زرتشت #فیروزی

@oldhistor
http://s6.picofile.com/file/8290290142/112954_1prPXpXg.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1396/01/04/post-73/
🍃
چگونه دروغی به نام زبان آرامی را افشا کنیم؟
مهرداد ایران‌مهر

اطلاعیه:
به جهت بر هم نخوردن روال عادی تاربرگ و به لحاظ زمانبر بودن تهیۀ مقاله مقدماتی پیرامون نظرسنجیِ «ریشۀ زبان اداری هخامنشی کدام است؟»، به آگاهی می‌رساند به محض آماده شدن مقالۀ فوق، متن فعلی ویرایش شده و مقالۀ اصلی در همینجا درج خواهد شد.
جهت سهولت دسترسی، مطلب مزبور در همان زمان در سردر تاربرگ سنجاق خواهد شد.

بدین جهت، بقیه مطالب تاربرگ، از امروز طبق روال عادی منتشر خواهد گردید.

#آرامی #زبان #خط #عموریه

@oldhistor
🍃
در ۱۳۰۰۰ سال پیش،
یک ستارۀ دنباله‌دار با جوّ زمین برخورد کرد

کلارا موسکوویتز، ۶ مارس ۲۰۱۲

دانشمندان می‌گویند، دریاچۀ مرکزی «cuitzeo» مکزیک، شامل صخره‌های گدازه‌ای و ریزالماس است که نشان می‌دهد ۱۲۹۰۰ سال پیش، ستاره‌ای دنباله‌دار با شدت به زمین برخورد کرده است.(israde و همکاران ۲۰۱۲)

مطالعات و بررسی‌های اخیر این نظریه را پشتیبانی می‌کند که پیرامون ۱۳۰۰۰ سال پیش، سنگ فضایی بزرگی به جوّ زمین نفوذ و با سیارۀ ما برخورد کرده است.
پژوهشگران می‌گویند، این برخورد به اندازه‌ای نیرومند بوده است که پوستۀ زمین را گداخت و بسیاری از پستانداران بزرگ و انسان‌ها را نابود کرد. این برخورد باعث آغاز یک دورۀ غیرمعمول به نام «Dryas»(پُرتنش، خشک) شده است.
باور این موضوع که کره زمین برخورد یک ستارۀ دنباله‌دار (comet) را در آغاز دورۀ «dryas» تجربه کرده باشد، تامل‌برانگیز است. زیرا هیچگونه دهانۀ برخوردی (smoking-gun) یا آثار شناخته‌شده‌ای از این دست در زمان فوق، در سیارۀ ما وجود ندارد.
دانشمندان نخستین بار در سال ۲۰۰۷ از ظن خود دربارۀ این رویداد گزارش دادند. آن‌ها امروزه می‌گویند، مکانی در دریاچۀ مرکزی «cuitzeo»، علائم ثبت شده از یک برخورد شامل تشکیل صخرۀ گدازه‌ای با نام «الماس‌های ذره‌بینی و کروی کوچک» که فقط می‌تواند تحت دماهای شدید شکل گرفته باشد را در خود نشان می‌دهد.

پژوهشگران به سرپرستی «ایزابل ایزراد-الکانتارا» از دانشگاه
“Hidalgo Michoacana de San Nicólas”
مکزیک، مجموعۀ یافته‌ها و اکتشافات خود در این زمینه را در ۵ مارس ۲۰۱۲ در مجلۀ «آموزشگاه ملی دانش» منتشر کردند.
این پژوهشگران می‌گویند، «تصویر اسکن‌شدۀ الکترونی موجود نشان می‌دهد، گویچه‌های مغناطیسی یافت‌شده احتمالا بر اثر برخورد یک شهاب‌سنگ آسمانی (سیارک) یا ستارۀ دنباله‌دار ایجاد شده‌اند». (israde و همکاران ۲۰۱۲)...

#ستاره_دنباله‌دار #دریاس #موسکوویتز #یخبندان_کوچک

@oldhistor
http://s6.picofile.com/file/8219029726/27555555.JPG

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1394/08/03/post-55/
🍃
ارته، سرزمین چرخ خورشید

برگرفته از: دانشنامۀ کاشان - جلد ۳ و ۴، دکتر جهانشاه درخشانی

نام کهن ایران «خوینگ ای‌رَثَه وَئِیژَنگه»،
در جنوب خاوری ایران، پیرامون سیستان و کرمان مردمی می‌زیستند که در ۶ تا ۵ هزار سال پیش دارای فرهنگ و تمدنی پیشرفته بودند.
این مردم، سرزمین خود را «خوَنی‌رَثَه» می‌نامیدند به معنی «چرخ خورشید»، که در فرهنگ هند نیز به نام «سَکرَه‌وَرتین (چرخ گردون)» آمده است. پارۀ دوم نام خوَنی‌رَثَه، یعنی «رَثَه (چرخ)»، در سندهای سومری به گونۀ «اَرَتَه» برگردانده شده که همان سرزمین «چَخرَه» اوستایی است.

پاره‌ای کالاهای بازرگانی گرانبها مانند زرّ، سیم، عقیق و سنگ لاجورد، از اَرَتَه به میانرودان صادر و در برابر «غلات» وارد می‌شد*. شهر اَرَتَه دارای حصارهای کنگره‌دار هفت‌رنگ، و یکی از آن‌ها از سنگ لاجورد بود. در این شهر، رودی قابل کشتیرانی روان بود و کاخی وَرجاوند از سنگ لاجورد در آن قرار داشت.(*در پی بروز یک خشکسالی شدید/ دوران پس از ۳۲۰۰ پ.م)
میان اَرَتَه و سومر بارها کشمکش‌هایی روی داد و شاهان سومر بر اَرَتَه تاختند. نام سرزمین اَرَتَه در متن‌های پسین میانرودان دیده نمی‌شود. اما در همان پهنه، از سرزمین دیگری به نام «پَرَشی» نام برده می‌شود که باید با سرزمین کهن پارس‌ها، پیش از گسترش بخشی از آنان به اَنشان (فارس امروز)، یکی باشد.
به همین روست که پارس‌ها خود را روزگاری «اَرتَه‌ایی» می‌خواندند.

در متن‌های سرزمین‌های میانرودان تا مصر (هزاره‌های چهارم تا یکم پیش از میلاد)، می‌توانیم آثار بسیار ارزشمندی از جمعیت‌های ایرانی بیابیم که از خاستگاه ایرانی خود به چشم‌اندازهای دوردست خاور نزدیک رفته یا به آنجا تاخته‌اند، و فرآورده‌های ایرانی را با خود به ارمغان برده‌اند.
نام ایشان به همراه فرآورده‌ها و سرزمین‌شان، در بسیاری موارد با نام‌های آریایی در متن‌ها و حتی زبان‌های بیگانه ثبت شده است...

#ارته #چرخ_خورشید #خونیرث #درخشانی

@oldhistor
http://s3.picofile.com/file/8198923292/874242555.JPG

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1394/04/18/post-53/
❤1
آیا هومر در اثر خود "ایلیاد"، جنبه ایرانی موضوعِ نبرد تروآ را نادیده گرفته است؟
(به عبارتی، آیا نبرد تروآ ارتباطی به ایران داشته است؟)
Anonymous Quiz
69%
بله
31%
خیر
تاریخ روایی ایران
آیا هومر در اثر خود "ایلیاد"، جنبه ایرانی موضوعِ نبرد تروآ را نادیده گرفته است؟
(به عبارتی، آیا نبرد تروآ ارتباطی به ایران داشته است؟)
🍃
ایلیون، شهری ایرانی

در گزارش سه نامۀ تاواگالاوا، ماناپا-تارهونتا و میلاواتا (اسناد هیتیایی)، دولتی که در جنگ با «اَخی‌یَوَه»ایی‌ها (آخه‌ایی‌ها) روبرو گردیده، «آسووا (اَسی‌یَوَه)»(آسیا) خوانده شده است. بیرونی نیز در آثارالباقیه به این دودمان (آثور/ جدا از آشور) اشاره کرده است.

بنا بر گزارش‌های هیتیایی، قدرتی به نام «آسّووا» در برابر هیتی بر پا بوده که بسیاری از شهرهای حوزۀ غربی آناتولی همچون «تروآ» را در بر می‌گرفته است. آسووا در اسناد هیتیایی، دربردارندۀ سرزمین ترویسا (تروآد) و شهر ویلوسا (ایلیوس، تروآ) بوده است. این قدرت، در غرب منطقۀ خود با مردم «اَخی‌یَوَه (آخه‌ایی‌ها)» درگیر بوده است.
هرودت در سرآغاز کتاب یکم خود می‌آورد، «دانشمندان پارسی، خاطرۀ جنگ تروآ را به یاد داشته‌اند و خود را مالک آسیا عنوان می‌کردند. ایشان ریشۀ کین‌ورزی میان خود و یونانیان را به نبرد تروآ یعنی نخستین لشگرکشی آخه‌ایی‌ها به قلمرو ایرانی نسبت می‌دادند».

پریام جهت درخواست کمک در برابر یورش آخه‌ایی‌ها به فرماندهی آگاممنون، نامه‌ای به تئوتاموس (بیست و ششمین فرمانروای آسووا) می‌نویسد:
«آخه‌ایی‌ها (یونانیان) به قلمرو تو یورش آورده‌اند. ما با آن‌ها در نبرد روبرو شده‌ایم. اکنون پسرم هکتور به همراه بسیاری از فرزندانم کشته شده‌اند. پس نیرویی به سوی ما بفرست و سپهبدی را به هدایت آن بگمار»...

#ایلیون #تروآ #بیرونی #دیودور

@oldhistor
https://s21.picofile.com/file/8447443768/IMG_20220206_012758_953.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/13/post-173/
❤1😇1
🍃
دو الفبای یکسان در دو سوی کره زمین:
آیسترآیلند، اقیانوس آرام
ایندوس‌وَلِی، درۀ رود سِند

#ایندوس_ولی #آیستر_آیلند

@oldhistor
❤2
🍃
هخامنشیان یکتاپرست نبودند

کوروش که می‌دانیم به هیچ خدای واحدی ایمان نداشته است. اما ادعا می‌شود، دستکم داریوش و خشیارشا یکتاپرست بوده‌اند. چون اردشیر و شاهان پس از او در کتیبه‌ها از چند خدا نام برده‌اند.

کتیبۀ بیستون، پارسی باستان،
ستون چهارم، بند ۱۳ (تحریر بابلی - بند ۶۳):
داریوش شاه گوید: از آن جهت اهورامزدا مرا یاری کرد و «خدایان دیگری که هستند» که پلید نبودم. دروغگو نبودم. تبهکار نبودم. نه من نه دودمانم. به راستی رفتار کردم. نه به ضعیف نه به توانا زور نورزیدم. مردی که دودمان من همراهی کرد او را نیک نواختم. آن که زیان رسانید او را سخت کیفر دادم.

نکته آنکه، امر یکتاپرستی در جهان امروز مزیت شمرده می‌شود. اما در جهان باستان معنایی نداشته است.

#هخامنشی #یکتاپرستی #داریوش #بیستون

@oldhistor
👏1
تاریخ روایی ایران
معنای کهن نام ایران چیست؟
🍃
ایران، سرزمین چرخ خورشید

مهرداد ایران‌مهر
گویا نقل یک مورخ مسلمان باعث شده تا بسیاری که بی‌هیچ دلیل مشخصی، واژۀ ایران را برگرفته از آریا می‌دانند، معنای خاصی را بدان نسبت داده و چنین ترجمه کنند که آریایی یعنی آزاده و نجیب و فروتن و بزرگوار و...
ابن حزم، متکلم مسلمان (الفصل): «ایرانیان بر اثر وسعت کشور و تسلط بر همۀ اقوام و ملل از حیث عظمت و قدرت، به منزلتی بودند که خود را آزادگان می‌خواندند...» (چاپ مصر)
به همین دلیل، این معنای نسبت داده شده دهان به دهان چرخید و در میان برخی زبانشناسان ایرانی چنین باب شد که ایر (و آریا) یعنی نجیب و بزرگوار و چون «ان» نیز نسبت مکان بود، بدینگونه معنای سرزمین بزرگواران بر گردۀ نام ایران سوار شد.
اما با نگاه به ریشۀ کهن این نام، روشن است که نام ایران برگرفته از ترکیب خوینگ-ای‌رثه-وئیژنگه به معنای سرزمین چرخ خورشید است. از دیدگاه معناشناسی نیز این نسبت کاملا منطقی خواهد بود.
دو بخش نخست این ترکیب، تشکیل‌دهندۀ واژه آشنای خونیرث است.
خوینگ-ای‌رثه: خونیرث (چرخ خورشید)
دو بخش دوم نیز همان واژۀ معروف ایران‌وج را شکل می‌دهد.
ای‌رثه-وئیژنگه: ایران‌وج (سرزمین عرّاده‌داران)

در فرهنگ ایرانی، شش کشوری که اطراف خونیرث را گرفته‌اند، شکل چرخ شش پره‌ای را به یاد می‌آورند. شش سرزمینی که مساحت جمع آن‌ها به اندازۀ خونیرث است و در دورۀ میان هوشنگ و تهمورث انسان‌ها به کمک گاو سریشوک از خونیرث به آن سرزمین‌ها رفته‌اند.
این خاطره در ادبیات ما نیز بازتاب دارد. با اینکه اصولا ۴ جهت جغرافیایی متصور است، اما شعرای ایرانی همچنان از شش جهت سخن می‌گویند.
ای شحنۀ شش جهات عالم
در چار دری و هفت طارم
(خاقانی)
شهریست پر کرشمه حوران ز شش جهت
چیزیم نیست ور نه خریدار هر ششم
(حافظ)

گاهی نیاز به داشتن القاب و صفات خوش، امری طبیعی به نظر می‌رسد. اما زمانی که پای دانش محض به میان می‌آید، می‌بایست پا بر روی برخی دلخواسته‌ها گذاشت و گذشت.
اینکه خود را به صفاتی خیالی چون نجیب و بزرگوار منتسب کرده، و بی‌هیچ دلیل موجهی نیز واژۀ اروپایی و متاخر آریا را رنگ و لعابی داده و به عنوان نام تیره و تبار کهن‌مان به کار ببریم، چیزی بر هویت ایرانی ما نخواهد افزود.

-خوینگ: خورشید
-ای‌رثه: چرخ
-وئیژنگه: سرزمین

#ایران #خورسید #چرخ #آزادگان

@oldhistor
https://s23.picofile.com/file/8447514342/photo_2022_02_17_18_58_48.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1400/11/28/post-118/
🍃
جشن اسفندگان
(روز عشق ایرانی)
۲۹ بهمن‌ماه خیامی برابر با پنجمین روز از ماه سپندارمز باستانی

#نه_به_ولنتاین

@oldhistor