تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🍃
استادان خطاکار

مهرداد ایران‌مهر
هیچ انسان خردمندی برین باور نیست که دانسته‌هایش مطلق است.
استادانی هم که ما در این دوره و در حوزۀ علوم انسانی می‌شناسیم، از این قاعده برکنار نیستند.

روزی دکتر میرجلال‌الدین کزازی بدون آنکه در حوزۀ هویت ملی و تعاریف آن پیشینۀ خاصی داشته باشد، اعلام کردند که مراد از مفهوم «زبان مادری» همان زبانی است که مادر شخص بدان سخن می‌گوید!
این گفته، آغاز جنجال قومگراها به سرکردگی پان‌ترک‌ها شد و تمام آنچه دلسوزانی چون حمید احمدی، احسان هوشمند، کاوه بیات و... سال‌ها در این زمینه رشته بودند را پنبه کرد، و آن سخن سست استاد تا مدت‌ها بر سردر تارنماهایی چون آزتی‌وی و گوناز و... درخشید!

استاد جلال خالقی مطلق همچون سایر ادیبان، بدون آنکه تخصصی در حوزۀ استوره داشته باشند، در نشستی و تنها به استناد یادکرد از چند شباهت، کوروش را همان کیخسرو دانستند!...

#استاد #ادیبان #استوره #خطا

@oldhistor
https://s24.picofile.com/file/8451515450/IMG_20220712_205830_647.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/04/21/post-165/
🍃
ارج ملوک ایران در زین‌الاخبار

عبدالحی بن ضحاک گردیزی در اثر خود زین‌الاخبار، ایران را ستوده و حدود آن را چنین وصف می‌کند:
«ملوک بزرگ به ایرانشهر جای داشتند و چون به میان جهان بودند، بر همگان تسلط یافتند و آنچه از دیگر امت‌ها می‌خواستند، آسان‌تر به دست می‌آوردند و از آغاز تا بدین غایت، ملوک بزرگ به ایرانشهر بوذه‌اند ... ایرج را سرزمین فارس و عراق [عجم] و [عراق] عرب بداذ و این ولایت را ایرانشهر نام کرد».

-گردیز از شهرهای ایران شرقی بوده و در افغانستان کنونی واقع شده است.

#گردیزی #ایرانشهر #ایرج #میانه_جهان

@oldhistor
@iranboom_ir
https://s24.picofile.com/file/8451532226/IMG_20220713_151008_244.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/04/22/post-166/
🍃
دجله، اروند نیست

مهرداد ایران‌مهر

ﺍﮔﺮ ﭘﻬﻠﻮﺍﻧﯽ (پهلوی) ﻧﺪﺍﻧﯽ ﺯﺑﺎﻥ
به تاﺯﯼ ﺗﻮ ﺍﺭﻭﻧﺪ ﺭﺍ ﺩﺟﻠﻪ ﺧﻮﺍﻥ*
فردوسی

نام رود دِجله در سومری به گونۀ «(ای)دیگینَه» و در زبان اکدی به گونۀ «(ای)دیکلت» آمده، که در سومری به معنی «پرشتاب، رود روان» تعبیر شده است. البته زبانشناسان واژه «دیگنه» را به هیچ وجه سومرى نمی‌دانند. اما در شاخه زبان‌های ایرانی معنى دارد.

این نام خاص، پس از افزودن آوای تزیینی «ای» (سنجیده شود تبدیل نَنَه به ای‌نَنَه) و تبدیل /«ر» به «ل» و «ن»/ (سنجیده شود تبدیل *آمور به آمول و آمون)، برگرفته از نامی کهن ایرانی است که در پارسی باستان به گونۀ «تیگرا (دجله)»، نگارش ایلامی «تیگرَه»، برگرفته از اوستایی «تیغرَه (تیز)» و «تیغری (تیر، پیکان)» (سنجیده شود با پارسی باستان «تیگرَه‌خَودَه /دارای کلا‌هخود نوک‌تیز/») آمده است. در زبان انگلیسى هم «تایگر» به معنى جانور تندپا یا ببر از همین ریشه است.

این واژه، همان «دجله» عربى یا «تیگره» پارسى باستان است که در زبان هخامنشى ثبت شده و ریشه آن «تیگر» است که در زبان یونانى هم «تیگریس» همان دجله می‌باشد. (تبدیل ت به د، گ به ج، ر به ل)...

#دجله #اروند #داییتی #فردوسی

@oldhistor
https://s24.picofile.com/file/8451557734/IMG_20220714_235956_693.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/04/24/post-167/
🍃
نشان درفش کاویانی و خورشید گردان بر روی سفال‌های یافت شده در تل باکون (هزاره سوم) و سکه وَهوبَرز فرماندار پارس (سده سوم پ.م)

-نقل از دکتر شاپور شهبازی

#درفش_کاویانی #شاپور_شهبازی #تل_باکون

@oldhistor
@IRANVEJ
https://s25.picofile.com/file/8451613950/IMG_20220717_203042_990.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/04/26/post-168/
🍃
شاهنامه، یکی از منابع تاریخ ایران

مهرداد ایران‌مهر
شاهنامه یکی از اسناد شناخته شده جهت آشنایی مردم و پژوهندگان با تاریخ کهن ایران است. اما می‌دانیم که، به مانند هر مسالهٔ دیگری شاهنامه‌محوری صِرف نیز امری نکوهیده خواهد بود.
برای روشن شدن موضوع، خوبست یادآوری شود که شاهنامهٔ فردوسی بر اساس اسنادی منثور و از جمله داستان بیژن و منیژه، شاهنامۀ ابومنصوری، متون پهلوی همچون کارنامک اردشیر بابکان، روایات مربوط به اسکندر و... که پیش‌تر گردآوری و مکتوب شده و یا در دست بزرگانی پراکنده بود، سروده شده بوده است.

جهت مقایسه، منابعی چون «شاهنامۀ ابوعلی محمد بن احمد بلخی» از مقایسهٔ دستکم ۶ سند و کتب وزینی چون آثارالباقیه عن القرون الخالیه بیرونی با شیوهٔ خاص تحقیقی خود، از مطابقت و نقل ده‌ها سیرالملوک (خداینامه) پدید آمده‌اند. بنابراین پژوهشگر می‌بایست آگاه باشد که جهت اظهارنظر در موضوعات تاریخی، ابتدا لازم است در مبحث سندشناسی به تمامی اسناد و منابع مرتبط با موضوع مراجعه نموده و پس از مطابقت آن‌ها تحلیل نهایی خود را ارائه نماید.

در همین باره، برای مثال شاهنامه فردوسی تاریخ ایران را شامل دوره‌های پیشدادی، کیانی، اشکانی و ساسانی می‌داند. زیرا به همانگونه که ذکر شد، این تاریخ‌ها هخامنشیان را در قالب دو شاه و در انتهای دورهٔ کیانی فرض نموده و اسکندر پسر فیلقوس را نیز آخرین آن می‌دانند. همچنین خبری از مادهای سه‌گانه به طور ملموس در آن نیست و فقط ردپای دودمان نینوس (احتمالا در قالب شخصیت‌های بهمن و همای) کمابیش پیش از داراب، که در تواریخ خود را وامدار وی خوانده، به چشم می‌خورد...

#شاهنامه #استوره #پوزیتیویسم #ادبا

@oldhistor
https://s24.picofile.com/file/8451739484/shahname.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/02/post-169/
🍃
میتولوژی، باری کج بر دوش استوره

مهرداد ایران‌مهر
در مملکت گل و بلبلی که همیشه از زمین به آسمان می‌بارد، معانی و مفاهیم گوناگون نیز می‌تواند همینطور دلبخواه بر دوش این کلمه و آن واژه سوار شود.
مثال هم کم نیست، یکی واژۀ «دموکراسی» که حتی خود غربی‌های جدید و قدیم هم گمان نمی‌کردند روزی از ترکیب دموس-کراتوس معانی آزادی و مدارا و مفاهمه و اینگونه جریانات غریبه، در فرهنگ مردمان شرق نو بیرون بیاید. همچنین واژۀ «سرویس» که در انگلیسی یک معنا می‌دهد، اما اینجا ما هر بار از میان ۵۰ معنی مختلفی که دلمان خواسته سوارش کنیم، یکی را برمی‌گزینیم و به کار می‌بریم!

در حوزۀ دانش و به ویژه در زمینۀ به شدت ضعیف علوم انسانی کشورمان نیز از این خبرها فراوان است. از آنجا که به اصطلاح استادان وطنی این حوزه، هر کدام یک غربی، یکی نولدکه، یکی لوکهارت، یکی هرتزفلد، یکی هینتس، یکی بویس و... را قائد و استاد تمامِ ذهن خود می‌داند، بنابراین در ترجمۀ مفاهیم لاتین به فارسی نیز تمام کوشش خود را به کار می‌بندند تا در ترگمان آن واژه خدای ناکرده ساحت آن شرق‌شناس غربی خدشه‌ای برندارد!
در پیوند با این مرقومه، یکی همین واژۀ میتولوژی غربی که در ترجمه‌های فارسی موجود، به ملایمت و ملاطفت معانی فاخری چون اساطیرسازی، وابسته به خلق اسطوره، اساطیرشناسی، افسانه‌شناسی، اسطوره‌شناسی، افسانه‌نگاری، علم الاساطیر و... به خود گرفته و در اصل بر دوش آن سوار شده است...

#میتولوژی #استوره #افسانه #تاریخ

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8451822492/IMG_20220728_013454_745.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/06/post-170/
🍃
هفت و هفته، نمادهایی ایرانی

مهرداد ایران‌مهر
پس از غربزده‌ها و عربزده‌ها، چند سالی است که چشم‌مان به جمال گروهی آریازده روشن شده تا نمادهای ایرانی را تخطئه نمایند.
باز هم گلی به گوشۀ جمال همان سلبریتی‌ها و خشکه‌مذهبی‌ها که اگرچه ایرادات شکلی به این آیین‌ها می‌گیرند، اما اصلش را ایرانی می‌دانند. این ملی‌گراهای قلابی یا همان آریاگراهای غلیظ که دیگر دارند به هر گوشۀ این نمادها گیر داده و اصل آن را نیز غیرایرانی فرض می‌کنند.
اینکه این روزها عده‌ای خود را دانشمند فرض کرده و راه افتاده‌اند که «هفته» ایرانی نیست، اثر مخربش هیچ فرقی با کوبیدن فرهنگ و آیین‌های ایرانی از سوی غربزده‌ها و عربزده‌ها ندارد.

دربارۀ ادعاهای برخی از این حضرات مبنی بر ایرانی نبودن هفته، باید دانست واژۀ شنبت یهودی برگرفته از واژۀ خش‌پن‌پتی پارسی باستان (شام-پد پهلوی) است. جالب است که ایشان همچنین نمی‌خواهند بپذیرند که تقدس «هفت» سنتی دیرین در فرهنگ ایرانی است و بنابراین به درستی نیز معلوم نیست ایرانیان از چه زمانی هفت نماد بر خوان نوروزی خود می‌نهاده‌اند. هفت سکرنه آسمانی تیر، ناهید، بهرام، کیوان، هرمزد، ماه و خورشید را ایرانیان از هزاران سال پیش می‌شناخته‌اند و به همین جهت عدد هفت برایشان مقدس بوده است...

#هفته #هفت #انماد #ایرانی

@oldhistor
https://s24.picofile.com/file/8451863342/photo_2022_07_31_11_41_13.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/08/post-171/
👏1
غربی‌ها چگونه نظرات تاریخی خود را به دیگران القاء می‌کنند؟
Anonymous Poll
63%
تکرار مکرر فرضیاتشان
37%
ارائه دلایل علمی و شواهد حقیقی از رخدادها
🍃
اهمیت اسناد در مطالعات تاریخی

از جمله کردارهای منفعت‌جویانۀ پژوهندگان غربی، یکی گزینشی برخورد کردن با درونمایۀ اسناد تاریخی مورخان یونانی است.
به گفته‌ای، ایشان هرگاه با مطالبی پیرامون دیرینگی آغاز شهریگری در یونان، مصر و میانرودان مواجه می‌شوند، حتی از یک نقطه سند هم نمی‌گذرند. همینطور، مطالبی را که پیرامون کامیابی‌های اسکندر باشد، مو به مو در کتاب‌های تاریخ درج نموده و دربارۀ هر خطِ آن قلمفرسایی می‌کنند.

در همین باره، برای نمونه هرودت دیرینگی اهرام را کمتر از قدمت رخداد نبرد تروآ دانسته است. یعنی با توجه به مدت زمان فرمانروایی دودمان چهارم مصر که در کتاب دوم او ثبت شده، ساخت اهرام در بازۀ زمانی ۱۱۸۳ تا ۹۲۰ پ.م (حدود ۳۰۰۰ سال پیش) جای می‌گیرد. اما پژوهشگران غربی، فهرست فراعنۀ هرودت را رد کرده و با رجوع به اسناد غیرهرودتی، قدمتی بالغ بر ۴۵۰۰ سال را برای زمان سازندگان اهرام در نظر گرفته‌اند.
همچنین، سومرشناسان بدون توجه به داده‌های نجومیِ سیاهه فرمانروایان سومر (دربارۀ درازای فرمانروایی هر یک از فرمانروایان)، تمامی آن‌ها را بی‌کم و کاست به رسمیت شناخته و سپس مدت حکومت آنان را تقریبی تخمین می‌زنند.

اما همین پژوهشگران، در واکنش به اسناد بومی فراوان ایران، آن‌ها را افسانه‌های برآمده از توهّم و یا برداشت‌هایی از تاریخ دیگر کشورها می‌خوانند!
(نک: فهرست پیوست)

#اسناد #متون_ملی #غرب #شاهنامه

@oldhistor
https://s24.picofile.com/file/8451922226/photo_2022_08_03_01_16_31.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/11/post-172/
زماندهی دوره زرتشت.. (سال پیش)
Anonymous Poll
37%
۳۷۰۰
3%
۲۳۰۰
25%
هزاره هفتم
7%
هزاره پنجم
28%
نامشخص
تاریخ روایی ایران
زماندهی دوره زرتشت.. (سال پیش)
🍃
زماندهی دورۀ زرتشت

زرتشت زادۀ «ری» بوده* و سپس به دربار گشتاسپ در بلخ می‌رود. بنابراین یکی از موارد مربوط به زماندهی زرتشت، بررسی اسناد دورۀ پادشاهی گشتاسپ می‌باشد.
در شاهنامه به عنوان یک سند درون‌کشوری، پیرامون زمان روزگار فرمانروایی گشتاسپ چنین آمده:
گذشته بر آن سالیان شش‌هزار
گر ایدون که برتر نیاید شمار

اگر مبدا این بیت، دوران گردآوری اسناد دیرین و نیز بازنگارش خداینامه‌ها بوده باشد (دوران انوشیروان)، حدود زمانۀ گشتاسپ بر پایۀ یک سند ایرانی، ۵۵۰۰ پ.م تعیین می‌گردد.

در گزیدۀ زاتسپرم و دینکرد هفتم آمده است: «در سیصد سالگی دین، در روز شبی (تاریکی، کسوف) باشد. پس دین آشفته شود و خدایی بلرزد».
در این دو سند گزارش شده است که در سال سیصد دین‌آوری زرتشت (برابر با سال سیصد و سی زایش)، یک خورشیدگرفتگی در سرزمین‌های ایرانی، و به ویژه ایران خاوری، رخ داده است.
طبق داده‌های موسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران، برابر با ۵۸۵۵ پ.م یک خورشیدگرفتگی در سرزمین‌های ایرانی از ری، بلخ و زابل (شهرهای مهم دوران روزگار لهراسپ و گشتاسپ کیانی) گذر کرده است. اگر به سال ۵۸۵۵ پ.م، ۳۳۰ سال بیفزاییم، نقطۀ زایش، دقیقا سال ۶۱۸۳ پ.م می‌شود. این تاریخ، مطابق با گزارش مدارک تاریخی مبنی بر زایش زرتشت در سال ۵۰۰۰ پیش از نبرد تروی و جای گرفته در بازۀ زمانی به دست آمده برای کاشت درخت سرو کاشمر می‌باشد...

#زرتشت #گشتاسپ #ری #بلخ

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452015850/photo_2022_08_07_13_22_00.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/15/post-175/
🍃
نسفی ایرانی، نظریۀ تکامل را مکتوب کرد

مهرداد ایران‌مهر
این روزها در جهان غرب، به گونۀ رسمی داروین را پدیدآورندۀ نظریۀ تکامل می‌دانند.
در حالی که چند صد سال پیش از وی، عزیزالدین نسفی دانشمند ایرانی، این نظریه را دقیق‌تر و گسترده‌تر بیان کرده‌ است.

شیخ عبدالعزیز بن محمد نسفی (نخشبی) معروف به عزیزالدین نسفی از عرفای پارسی‌نویس بنام سده هفتم هجری بود. وی منسوب به شهر نخشب (نسف‌قارشی در ازبکستان امروزی) است.
وی در فرارود (ماوراءالنهر) می‌زیست و قسمت عمدۀ عمر خود را در خوارزم گذرانید و آنگاه به بخارا عزیمت کرد. سپس در سال ۶۱۷ هجری و بر اثر هجوم مغولان که آن ولایت را خراب کردند، پیش از رسیدن ایشان، بخارا را ترک کرد و به سوی جنوب حرکت نمود. او از آنجا به اصفهان و شیراز رفت.
نوشته‌اند، نسفی همۀ کسانش را در فتنه‌های پیاپی مغول از دست داد.(صفا، ذبیح‌الله)

عبدالعزیز بن محمد نَسَفی از مریدان شیخ سعدالدین حموی بود. او را می‌توان از پیروان تحقیق علمی در مسائل مربوط به عقاید و تصوف دانست.
از کتاب‌های مهم او می‌توان به «کشف‌الحقایق» اشاره کرد. کشف‌الحقایق مبتنی بر فلسفه و عرفان است و نسفی کتاب را بر ۱۰ اصل تألیف کرده است. نسفی از جمله کسانی است که بحث «وجود» را در کتابش مطرح می‌کند. او با آرای حکما و عرفای پیش از خود آشنایی داشته و به زبان فارسی و ساده به نگارش آثارش پرداخته است.
نسفی پس از ۶۸۰ و پیش از ۷۰۰ هجری درگذشته است...

#نسفی #تکامل #داروین #انسان

@oldhistor
http://s4.picofile.com/file/8183034000/swH.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1394/01/28/post-39/
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۱):
طبق تصمیم کارشناسان برنامه، گفتار از بررسی کائنات و پدیدار گشتن جهان قابل مشاهده آغاز شد.
در هنگام مهبانگ، زمان صفر بوده است. ماده نیز بسیار فشرده و دما بی‌نهایت بوده است. آیا در آن زمان، فضا هم فشرده یا نامتناهی بوده است؟ آیا فضا پس از گسترش ماده، پدید آمده است؟
دانشمندان کوانتوم امروزه در حال بررسی لحظۀ پیش از ثانیه صفر هستند...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/05/17/post-179
برابری-قسمت اول
بحث پیرامون برابری گونه انسان ها
🔵🌀رخداد (۱)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
داریوش مادی، نام اصلی کدام شاه است؟
(دلایل خود را در بخش دیدگاه‌ها ذکر کنید)
Anonymous Quiz
24%
نبونید شاه بابل
23%
داریوش دوم
3%
شمشی ادد آشوری
29%
داریوش بزرگ
20%
اسناد ابهام دارند
🍃
نسب ضحاک چه بود؟

مهرداد ایران‌مهر
ابن بلخی می‌گوید، ضحاک از خواهرِ جمشید زاده بود، و جمشید او را به نیابت خود به یمن گذاشته بود. و نسابۀ پارسیان در نسب او چنین گفته‌اند: بیوراسف بن ارونداسف بن دینکان بن وبهزسنگ بن تاز بن نوارک بن سیامک بن میشی بن کیومرث،
و این تاز که از جملۀ اجداد اوست پدر جملۀ عرب است و چون پدر عرب بود اصل همۀ عرب با او می‌رود و این سبب است که عرب را تازیان خوانند یعنی فرزندان تاز، هر چه عجمند با هوشنگ می‌روند و عرب با این تاز می‌رود، و در همۀ روایت‌ها ضحاک خواهرزادۀ جمشید بوده است و نام مادرش ورک بود خواهر جمشید...

*تصویر: ضحاک در نگاره‌های سومری

#ضحاک #جمشید #ابن_بلخی #چهردادنسک

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452455368/photo_2022_08_22_13_58_17.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/06/02/post-184/
👏2
تاریخ روایی ایران
داریوش مادی، نام اصلی کدام شاه است؟
(دلایل خود را در بخش دیدگاه‌ها ذکر کنید)
🍃
درود بر هموندان تاربرگ

به دلیل انتظار جهت چاپ مقاله‌ای با نام «داریوش مادی که نبونئید است»، فاصلۀ بارگذاری مطالب طولانی شد.
ضمن پوزش، تا زمان چاپ مقاله، مطالب دیگری به تدریج در تاربرگ درج خواهد شد، تا مقالۀ مربوطه آماده شود.

@oldhistor
آیا شما میانرودان را سامی می‌دانید؟
Anonymous Poll
27%
بله
55%
خیر
17%
نظری ندارم
کیخسرو را متعلق به چه دوره‌ای می‌دانید؟
Anonymous Poll
31%
آهن ll
9%
دریاس
17%
یخبندان
5%
خشکسالی
15%
دیوان
24%
نامشخص