تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
تاریخ روایی ایران
بحث پیرامون نادرستی نظریه های نژادی – برابری - 21
تاریخ روایی ایران:
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۲۲):
-ادامه مبحث آلو المنت، که زیرمجموعه بخش چندریختگی ژن انسان است و صفت ظاهری را رونویسی نمی‌کند. بنابراین برای نسل‌های متوالی در ژن باقی می‌ماند.
-چنانچه دو تن با نشانه‌های ظاهری متفاوت، دارای یک عنصر مشترک آلو-المنت باشند، می‌توان نتیجه گرفت که این دو از یک پیشینه ژنتیکی برخوردار بوده و نیای مشترک دارند.
-دانشمندان نمونه‌های انسانی از شمال آفریقا، آسیا و اروپا را گردآوری کرده و بر اساس آزمایش بر روی این عنصر، به ۴ دسته ژنتیکی رسیدند...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/04/post-281/
Audio
🔵🌀رخداد (۲۲)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
🍃
آویز ۳۲۰۰ ساله

«من شیلهاک اینشوشیناک گسترندۀ فرمانروایی، این سنگ را که از سرزمین پور-آلیش به غنمیت گرفتم، با دقت و زحمت ساختم و به دختر محبوبم بار-اولی هدیه دادم».

بر روی این آویز، علاوه بر کتیبه، صحنۀ هدیه دادن آویز توسط شیلهاک اینشوشیناک به دخترش به تصویر کشیده شده است.

#آویز #اینشوشیناک #ایلام #کتیبه

@oldhistor
@IranAncient
https://s29.picofile.com/file/8463840418/IMG_20230526_201046_034.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/06/post-282/
❤1
🍃
ریشه‌شناسی نام کهن ایران

مهرداد ایران‌مهر
نام جغرافیایی «رَثَه (چرخ، ارابه)» از کهن‌ترین دوران در خاور ایران و سِند وجود داشته است.
«خوَنی‌رَثَه (خونیرث)» نام اقلیمی در میان زمین بود که میهن مردمان ایرانی را در بر می‌گرفت. شش سرزمین دیگر در پیرامون آن قرار داشت. (هفت‌کشور)
(نک: یسنا ۵۷- بند ۳۱، یشت ۱۰- بند ۱۵، وندیداد ۱۹- بند ۳۹ و ویسپَرد ۱۰- بند ۱)

پس در میان «وی‌مَئیذیَه (میانۀ جهان، قلمرو میانی)»، سرزمین «ائیریو-‌شَه‌یه‌نِم (ایران-شَهر، ایران‌وج)» جای گرفته است. تصور همۀ سرزمین‌های جهان گرداگرد «خوَنی‌رَثَه»، شباهت به چرخ شش‌پره دارد.
ریشۀ نام «خوَنی‌رَثَه» باید از آمیختن واژۀ اوستایی «خوَر(خورشید)» برابر با «خوَن (خورشید)» و در پیوند با واژۀ اوستایی «خوینگ (از آن خورشید)» (خوین-گ/ خوَن/ خوَر) در ترکیب با واژۀ «رَثَه (چرخ)» بوده باشد، که معنی «چرخ خورشید» از آن به دست می‌آید.

همین «چرخ خورشید»، نماد سرزمین و مردم ایرانی بود که به شکل چلیپا جلوه کرده و از کهن‌ترین دوران، یکی از نمادهای فرهنگ ایرانی به شمار می‌رفت. (ترکیب مادی «خوَرِنَه/خوینگ» از ریشۀ ایرانیِ کهن «سوِل [کوِل، کوِر، خوِر] - خورشید/ سولار)...

#ایرانشهر #خونیرث #ایران‌وج #ای‌رثه

@oldhistor
https://s28.picofile.com/file/8463852284/IMG_20230527_202349_846.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/06/post-283/
❤3
تاریخ روایی ایران
🔵🌀رخداد (۲۲) 🔸نادرستی نظریه‌های نژادی 🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی کارشناسان برنامه: محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر @oldhistor https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
تاریخ روایی ایران:
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۲۳):
-آزمایش دانشگاه‌های یوتا و لوئیزیانا نشان داد، از ۵۲ گروه انسانی که تعریف شده است، انسان‌ها فقط در ۵ گروه نسبی قابل دسته‌بندی هستند. آن هم نه با صفات ظاهری موسوم به صفات نژادی.
-دسته‌بندی‌های نژادی موسوم به عرب، آنگلوساکسون، وایکینگ، آریایی و...، صرفا گروه‌بندی‌های قراددادی و متاخر در میان جوامع انسانی می‌باشد.
-ژنی که مثلا نژاد سیاهپوست را پدید بیاورد، وجود خارجی ندارد. سیاهپوست و سفیدپوست و زردپوست، در واقع زیرگونه‌های ساپینس هستند، نه نژادهای مختلف.
-پژوهش دانشگاه پنسیلوانیا نشان داد، ۹۰ درصد جمعیت‌های به اصطلاح سفیدپوست، حتی در دسته‌بندی‌های ژنتیکی زیرگونه سفید قرار نمی‌گیرند...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/06/post-284/
❤3
Audio
🔵🌀رخداد (۲۳)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
Forwarded from تاریخ میانه
🌱
پادشاهان ایران

امام محمد غزالی:
فرمانروایان ایران میان رعیت عدل کردند و رعیت را نگاه داشتند و اندر کیش خویش جور و ستم روا نداشتندی و جهان به داد و عدل آبادان کردند و فرمانروایی‌شان دوام یافت. (نصیحت الملوک)

عبدالرحمن جامی:
پنج هزار سال سلطنت عالم تعلق به ایرانیان داشت و این دولت در خاندان ایشان بود. زیرا با رعایا عدل می‌کردند و ظلم روا نمی‌داشتند ... خداوند به داود فرمود، ایشان (پادشاهان ایران) جهان را به عدل آباد کردند تا بندگان من در آن زندگانی کنند. (بهارستان)

علی بن حسین مسعودی:
ما آنچه را که ایرانیان در باب نسب ایرانیان و نام ملوک و مدت پادشاهی آن‌ها آورده‌اند، یاد کردیم. گرچه به مرور زمان و در پی حوادث پیاپی، اخبار ایشان از یادها برفته و فضایلشان فراموش شده و آثارشان متروک مانده و فقط اندکی از آن نقل می‌شود. (التنبیه و الاشراف)

نَسَـب‌نـامهء دولـت كی‌قبـاد
ورق بر ورق، هر سویی بُرده باد
(نظامی گنجوی)

@midhistor

https://kuroshebozorg.blogsky.com/1402/03/09/post-278/
❤2🔥2
🍃
حدود العالم من المشرق الی المغرب

به کوشش: منوچهر ستوده
کتاب مجهول‌المؤلف حدودالعالم کتابی است درباره جغرافیای عمومی که در سال ۳۷۲ قمری تألیف شده و به امیر ابوالحارث محمد بن احمد از سلسله فریغونیان که در گوزگانان حکمرانی داشته‌اند، اهدا شده است. مینورسکی ترجمه‌ای دقیق و ادبی از این کتاب کرده است؛ زیرا این کتاب یکی از نسخ منحصر به فرد و از کتب اولیه نثر فارسی است. قدیمی‌تر از شاهنامه فردوسی است و کلمات و ترکیبات آن بسیار جالب و قابل توجه است.

مینورسکی ابواب و فصول این کتاب را شماره‌گذاری کرده (۱ ـ ۶۱) و ذیل هر فصل مطالب مختلف و بخش‌های جداگانه، شماره‌های جداگانه دارند.
سخن اندر دریاها، سخن اندر جزیره‌ها، سخن اندر رودها، سخن اندر کوه‌ها، ناحیه تبت، ناحیه چینستان، ناحیه یغما، ناحیه غوز، ناحیه خراسان، ناحیه حدود خراسان، ناحیه خفجاج، ناحیه سند، ناحیه ماوراءالنهر، ناحیه دیلمان، ناحیه عرب، ناحیه شام و... برخی از عناوین فهرست این کتاب هستند.

#حدودالعالم #کوه‌ها #مینورسکی #رودها

@oldhistor
https://s28.picofile.com/file/8464158834/IMG_20230604_201938_255.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/14/post-286/
تاریخ روایی ایران
🔵🌀رخداد (۲۳) 🔸نادرستی نظریه‌های نژادی 🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی کارشناسان برنامه: محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر @oldhistor https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
تاریخ روایی ایران:
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۲۴):
-نقد به داروین عنوان شده، و اکنون به نقد داروینیست‌ها می‌پردازیم.
-از نشست بعد، وارد مباحث تاریخی خواهیم شد.
-داروینیست‌ها به شبهه‌ای دامن زدند که تصور غیرعلمی تکامل انسان از میمون را تقویت کرد.
-داروین صرفا بر اثر مشاهدات خود، مشابهت‌های میان اعضای یک راسته یا خانواده از جانوران را بیان کرده بود.
-اشاره به شباهت اعضای راسته نخستی‌ها مانند گوریل‌ها، انسان‌ها و...
-تا زمانی که دانش ژنتیک گام به عرصه نگذاشت، بحث بر سر این موضوع ادامه داشت...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/15/post-287/
Audio
🔵🌀رخداد (۲۴)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
🍃
دوازده چهراَختران

گردآوری: مهرداد ایران‌مهر
برج فلکی، مسیر حرکت ظاهری سالانهٔ خورشید نسبت به زمین، بر روی کره سماوی است.
دائرةالبروج دایره‌ای فرضی در آسمان است که ظاهراً (از دید ساکنان کرهٔ زمین) به نظر می‌آید خورشید در مدت یک سال آن دایره را طی می‌کند.

این دایره در حقیقت مدار حرکت انتقالی زمین را به دور خورشید مشخص می‌کند و در واقع طرح مدار زمین بر کرهٔ آسمان است. یعنی دایره‌ای است که از تلاقی سطح مدار حرکت انتقالی زمین با کرهٔ آسمان که آن را اصطلاحاً فلک ثوابت نامیده‌اند، پیدا می‌شود.
دائرةالبروج نیز همراه با منطقةالبروج به وسیله بروج دوازدگانه تقسیم می‌شود...

#چهراختر #صورت_فلکی #خورشید #آسمان

@oldhistor
https://s28.picofile.com/file/8464191334/IMG_20230605_213036_907.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/15/post-289/
🔥1
تاریخ روایی ایران
🔵🌀رخداد (۲۴) 🔸نادرستی نظریه‌های نژادی 🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی کارشناسان برنامه: محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر @oldhistor https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
تاریخ روایی ایران:
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۲۵):
-از این نشست وارد بحث نیاکان انسان می‌شویم.
-حدود ۲ و نیم میلیون سال پیش نمونه‌ای از نخستین انسان‌نماها پدید آمدند.
-هموهابیلی نیز در همان دوره نیای نئاندرتال‌ها دانسته می‌شود.
-حجم مغز در آن دوره، رفته‌رفته به حدود ۸۰۰ سی‌سی می‌رسد.
-حدود یک و نیم میلیون سال پیش، اولین انسان‌هایی که به طور اتفاقی و پراکنده از آتش استفاده می‌کردند (ثابت نشده)، در کنیای امروزی می‌زیستند...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/15/post-290/
Audio
🔵🌀رخداد (۲۵)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
🍃
چغازنبیل، شوش

زمانی سه دیوار، پیرامون آن را فراگرفته بود.

تصویر:
گیره‌هایی که برای نگهداشتن و قفل درب به کار می‌رفتند.

#چغازنبیل #شوش #دیوار #ایلام

@oldhistor
https://s29.picofile.com/file/8464230918/IMG_20230606_183332_583.jpg

https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/16/post-291/
🍃
موهنجودارو و هاراپا

مهرداد ایران‌مهر
تا ۵۰۰۰ سال پیش که هاراپا و موهنجودارو در کرانه سِند و با گسترش اجباری جمعیت‌ تمدن‌های پیرامون دو دریاچه میانی فلات بر اثر خشکسالی ۳۲۰۰، تشکیل شد؛ همزمان دراویدی‌های بومی و غیرمتمدن، ساکنان شمال و جنوب هند بودند.
اما با گسترش تدریجی منوها که با فشار سکاها از شرق فلات (غرب سِند) نیز همراه شده بود، رفته‌رفته دراویدی‌ها به جنوب شبه‌جزیره رانده شده (شاهد ژنتیکی و زبانی) و از حدود ۴۰۰۰ سال پیش است که ردپای وداها در همخوانی نسبی و به صورت دنبالهء متاخرتر گاهان در آنجا (جنوب هیمالیا) به چشم می‌خورد.

جمعیت‌های دراویدی تیره‌پوست، با فشار منوها از سمت غرب سِند که مبدا آن درون فلات ایران بود، به مناطق زردرنگ (نقشه) در جنوب شبه‌قاره رانده شدند.
از سویی، گسترش همزمان گروه‌هایی از جمعیت سکایی به مناطق جنوب‌شرقی فلات، به صورت پیکانی نیرومند در رانش جمعیت‌ها از نواحی اطراف شهر سوخته و کرانه‌های دریاچه بزرگ آب شیرین جنوب فلات به سوی مراکز جمعیتی سِند و در ادامه جنوب هیمالیا، موثر بود...

#موهنجودارو #هاراپا #دریاچه #فلات


@oldhistor
https://s29.picofile.com/file/8464232218/IMG_20230606_190038_440.jpg

ادامه نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/16/post-292/
نام کوروش در تورات آمده است...
Anonymous Quiz
79%
بله
21%
خیر
تاریخ روایی ایران
🔵🌀رخداد (۲۵) 🔸نادرستی نظریه‌های نژادی 🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی کارشناسان برنامه: محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر @oldhistor https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
تاریخ روایی ایران:
🍃
نسخۀ صوتی (Audio file):
بحث پیرامون برابری گونۀ انسان

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی
🔸آیا مبحث نژاد از ریشۀ علمی و زیست‌شناختی برخوردار است؟

ایران‌مهر: امروزه با چالش‌هایی پیرامون کاربرد واژۀ نژاد در کشورمان روبرو هستیم.
محمد محبی: آیا مفهومی به نام نژاد آریایی قابل تعریف علمی هست؟


🔵🌀رخداد (۲۶):
-بخشی از ژن‌های نئاندرتال‌ها (حدود ۶ درصد)، هم‌اکنون در محتوای ژنی ما موجود است.
-انسان هنوز هم در حال سیر تکامل زیستی خود است. رشد زیستی مغز و فناوری‌ها در زندگی انسان، ۱۰۰ برابر حالت طبیعی آن است.
-انسان‌های نوین در سیر تکاملی خود، موهای بدن را از دست دادند، که فرضیات مختلفی برای آن وجود دارد.
-بیشترین رشد در میان اندام‌های بدن انسان در سیر تکاملی خود، مربوط به مغز است...

#رخداد #برابری #نژاد #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s25.picofile.com/file/8452046792/photo_2022_08_08_17_01_.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/16/post-293/
Audio
🔵🌀رخداد (۲۶)

🔸نادرستی نظریه‌های نژادی
🔸هویت تاریخی ایرانیان از دیدگاه انسان‌شناسی

کارشناسان برنامه:
محمد محبی و مهرداد ایران‌مهر
@oldhistor

https://irane-ayandeh.blogsky.com/Roqdad
🍃
کلدر،
غاری با خاطرات انسان ۶۳ هزار ساله

بهروز بازگیر
(سرپرست هیات باستان‌شناسی غار کلدر)

مقدمه
درۀ خرم‌آباد، بنا بر گواه یافته‌های دیرین‌شناسی، یکی از کهن‌ترین زیستگاه‌های بشری به شمار می‌رود. دست‌افزارهای پارینه‌سنگی کهن و غارهای مسکونی و منقوش، مکان‌هایی هستند که مورد مطالعۀ دیرین‌شناسان قرار گرفته‌اند. مطالعات نشان می‌دهد که این دره به عنوان یکی از قدیمی‌ترین دره‌های مسکونی از پارینه‌سنگی تا دوران اخیر بوده است.
به هم فشردگی این دره و وجود غارهای متعدد که توسط انسان‌های پیش از تاریخ اشغال شده بود، موجب شد که پژوهشگران این دره را مرکز تحقیقات خود قرار دهند.
درۀ خرم آباد لرستان را می‌توان پایتخت پارینه‌سنگی و سکونتگاه اولیۀ انسان‌های هوشمند دانست.

غار کلدر
تاریخ‌گذاری‌های به دست آمده از رادیوکربن نمونه‌های موستری از غار "کُنجی" متجاوز از ۴۰۰۰۰ سال و نمونه‌های برادوستین به دست آمده از غار "یافته" میان ۴۰ تا ۲۱ هزار سال پیش تاریخ‌گذاری شده است.
اکنون شواهد جدیدی از قدمت این دره در کاوش‌های غار کلدر به دست آمده که مُهر تأییدی بر حضور کهن‌تر انسان‌های هوشمند در این درۀ تاریخی است.
حدود ۴۵ روز عملیات کاوش در غار کلدر صورت گرفت و اعضای گروه ۱۲ ساعت در روز را کار کردند. غار کلدر در یک فرسنگی شمال شهر خرم‌آباد به شماره ۱۸۷۹۶ در فهرست آثار غیرمنقول کشور به ثبت رسیده است.
گفتنی است، پارینه‌سنگی میانه منتسب به دورۀ زیست انسان‌های نئاندرتال بوده، و غار کلدر در مبحث پارینه‌سنگی نو و دوران زیست انسان‌های هوشمند با قدمت دستکم ۵۴۴۰۰ سال است.
کشف قسمتی از جمجمۀ انسان هوشمند در غار کلدر، تکمیل‌کنندۀ نظریات کارشناسان پیرامون فرآیند موج دوم مهاجرت انسان‌های هوشمند یا هموساپینس از زاگرس به اروپای شرقی است.
گونۀ سنگواره انسانی، در قسمت دیوارۀ جنوبی منطقۀ کاوش پیدا شده است، بقیۀ سنگواره نیز در منطقه‌ای قرار گرفته که نیاز است کاوش و پیدا شود.
پس از یک دهه مطالعه بر روی شواهد فرهنگی حاصل از سه فصل کاوش باستان‌شناختی در غار کلدر، نتیجۀ گاهنگاری نشان می‌دهد که لایۀ پارینه‌سنگی میانه این غار بیش از ۶۳۰۰۰ سال قدمت دارد...

#کلدر #پارینه_سنگی #انسان #لرستان

@oldhistor
https://s29.picofile.com/file/8464283284/IMG_20230607_204606_123.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/03/17/post-294/
👏1