تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🍃
هم‌ریشگی واژگان خواهر و سیستِر

مهرداد ایران‌مهر
دربارهء واژه خواهر بسیار شنیده‌ایم که نخست خوانش آن خُواهر و یا خَواهر بوده و سپس به گونهء خ(و)اهر در آمده است.
اما خوبست بدانیم که موضوع فراتر از این چیزهاست و این واژه ریشه‌ای کهن و پراکنشی بس گسترده دارد.

پیشاهندواروپایی سُواسَر *swasōr
(به مفهوم از یک ریشه بودن)
هندواروپایی سُوِِسور swesor
پیشاهندوایرانی سواسر *swasar
هندوایرانی سُواسا *swasā ، سوَسَر *swasar
سانسکریت سوَسر स्वसृ  ( svasṛ )
ایرانی باستان هُواها *hwahā
اوستایی خونگهر 𐬓𐬀𐬢𐬵𐬀𐬭 ( xᵛaŋhar )
پارسی میانه/پهلوی خوَهَر xvahar, xwah ( ar )
(معنای دلسوز، غمخوار و پرستار گرفته است)
فارسی خواهر xAhar/
مانوی خوارین ( xvarin )
سغدی خوار ( xvar )
کُردی شمالی خوشک ( xuşk ) xwişk, xweh
بلوچی گوهار ( g(x)ohar )
لری خرم‌آبادی خوور
مازندرانی خاخر ( xāxer )
پشتو خور ( xowr )
اُستی خو ( xo )
ارمنی خویر քույր ( khʿuyr )
ولزی خوائر chwaer
لاتین سورور soror
انگلیسی سیستر sorotity, sister (sibling)
روسی سسترا сестра‌ ( sestra )
کره‌ای سیسِتئو ( 시스터 ( siseuteo ...

#خواهر #هند #سواسر #زبان

@oldhistor
https://www.namasha.com/v/HmTfTjfH

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/02/01/post-212/
👏8
تاریخ روایی ایران
کدامیک ریشهء ایرانی دارد؟
🍃
شاخاب پارس؟!

مهرداد ایران‌مهر
واژهٔ «خلیج» ریشه‌ای ایرانی داشته و وارون بر پندار عمومی مبنی بر وزن فعیل بودن آن، اما کاملا ایرانی است.

لغت ایرانی «خلیج» (خل= گودال + ایج-ایگ= پسوند نسبت) ساخته شده از ریشهٔ kholl* که به معنای «باز کردن» و سپس «گودال» به کار رفته است. واژگان khol* و khola* در پشتو پنجاب و هندی هیمالیا به معنای جویبار و آبشخور، و واژگان khoda* و khora* نیز از همین ریشه به دست آمده‌اند.
پسوند «ایج» نیز همان است که در لغت سانسکریتِ «خنیج» به معنای معدنی (خن-کان= معدن) و یا در واژهٔ ایرانی کوهیچ (کوهی) به کار رفته است.

جالب است که، لغت لاتین gulf به معنای خلیج نیز از ریشهٔ ایرانی کهن kwelp به معنای «خراشیدن زمین به شکل گنبد (arch)» ستانده شده، که نشان می‌دهد واژگان خلیج و gulf از دو ریشهٔ هم‌معنا به دست آمده‌اند.
در همین باره یادآور می‌شود، نام ثبت شدهٔ «خلیج فارس» نامی ملی به شمار آمده و کاربرد نام‌هایی من‌درآوردی چون شاخاب پارس و... تنها باعث خدشه بر یکپارچگی ملی در این زمینه خواهد شد.

به قول دکتر محمدعلی سجادیه،
این روزها یک عده جوان راه افتاده‌اند و می‌خواهند واژگان ایرانی را به فارسی ترجمه کنند!...

#خلیج_فارس #زبان #شاخاب #گلف

@oldhistor
https://s31.picofile.com/file/8471768176/IMG_20240121_154127_384.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/11/01/post-380/
❤8👏3
Forwarded from تاریخ میانه
در زمان هخامنشیان، کتیبه‌ها با خط میخی نوشته می‌شد. نوشته‌های غیرکتیبه‌ای که بر روی کاغذ و چرم نوشته می‌شده، با چه خطی بوده است؟
Anonymous Quiz
44%
خط کتابی کهن (نیای خط فارسی)
40%
خطی را از آرامی‌ها وام گرفتند
3%
سواد نوشتن بر روی کاغذ و چرم را نداشتند
13%
باستان‌شناسان هنوز چیزی نیافته‌اند
در اسناد به وجود اوستای کهن در گنجینهء شاهی هخامنشی (احتمالا شوش) که بر ۱۲۰۰۰ پوست گاو نوشته شده بوده، اشاره شده است.
پرسش: به چه خطی بوده است؟
Anonymous Quiz
34%
میخی
12%
کتابی
21%
آرامی
25%
دین دبیره
3%
پازند
5%
خرافه است
Forwarded from تاریخ میانه
🌱
بازخواهیم گشت...
(تخت جمشید)

تدوین: دیاکو

از ایران به همهء جهان:
From iran to the whole world:

ما مردمی با تمدن چند هزار ساله هستیم...
We are people with a millinary civilization...

از عشق تغذیه می‌کنیم...
We nurture love...

و با ترانه سخن می‌گوییم...
and we speak through music...

گرچه اینک سرگردان شده‌ایم، اما...
Albeit treated like puppets, but...

روزی به اصل خود بازخواهیم گشت...
One day, we will return to our true-selves...

بازخواهیم گشت...
We will return...

#نکته:
ما ۲۵۰۰ سال تمدن نداریم، بلکه در ۲۵۰۰ سال پیش متمدن بوده‌ایم.

https://www.ddinstagram.com/reel/C56SZT4N1fK/?igsh=enlubWFpZTF3cDhv

اینستاگرام 2pianiists

@midhistor
👏3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃
آموزگار میهن‌دوست

بهترین روش آموزشی، کار با کودکان است.

#شاهنامه

@oldhistor
❤14👏1🕊1
تاریخ روایی ایران
Natives of Europe?
🍃
بومیان اروپا تیره‌پوست بودند

گردآوری: مهرداد ایران‌مهر
از ۷۵ هزار سال پیش که انسان به عرض‌های جغرافیایی بالاتر در خارج از آفریقا مهاجرت کرد، نیاز به ساخت ویتامین د۳، باعث روشن شدن پوستش شد.

اما روشن شدن پوست مردم اروپا در ۵۰۰۰ سال پیش به واسطهء دو مهاجرت انجام شد. یکی از آسیای خرد و آسیای غربی و دیگری از سمت سیبری و استپ، باعث روشن شدن پوست اروپایی‌ها شد.
انسان‌ها ۴۲ هزار سال پیش وارد اروپا شدند. پوست آن‌ها مانند نیاکان آفریقایی‌شان تیره بود (البته با کمی تفاوت)، اما جهش چشمان رنگی داشتند.
در این میان، شکارچیان شرقی اروپا و اسکاندیناوی پوست روشن‌تری داشتند. سفیدپوست شدنِ شکارچی‌های شرقی اروپا (EHG) هم به خاطر آمیزش با شکارچی-گردآورنده‌های قفقاز (CHG) بود. یعنی ژن روشن‌پوستی در آسیای غربی و قفقاز جهش کرده و پدید آمده بود.
حاملان این ژن، ۴۸ هزار سال پیش در آسیای غربی می‌زیستند. سپس از طریق قفقاز به اروپای شرقی و اسکاندیناوی رفته است. یعنی جمعیت یامنایا هم از طریق فلات ایران روشن‌پوست شده‌اند...

#اروپا #تیره‌پوست #آسیای_غربی #بور

@oldhistor
https://s30.picofile.com/file/8475185926/IMG_20240508_010200_971.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1403/02/19/post-382/
👏7
تاریخ روایی ایران pinned «🍃 شاهنامه استوره است، نه افسانه دکتر آزاده احسانی، در نوشتاری با نام "سخنی کوتاه دربارۀ چگونگی پیدایش شاهنامه/ ۲۹بهمن‌ماه ۱۳۸۹" آورده‌اند: «باور بسیاری بر آن است که، "شاهنامه مجموعه داستان‌هایی است در قالب شعر که حاصل ذهن پویا و توانای "حکیم ابوالقاسم فردوسی"…»
واک "ی" در واژهء خون(ی)رث مربوط به کدام بخش است؟
Anonymous Quiz
47%
خون(ی)/رثه
53%
خون/(ای)رثه
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🍃
انوبانی‌نی،
شاهک لولوبی یا بنیانگذار دودمان آسووا؟

اجرا: ایران‌مهر
تدوین: دیاکو

#انوبانی‌نی

@oldhistor
👏4❤2
Forwarded from تاریخ میانه
آیا سندی برای تاجگذاری کوروش به عنوان شاه پاسارگاد و انشان در ((۵۵۹ پ.م)) وجود دارد؟
Anonymous Quiz
70%
بله
30%
خیر