تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🍃

سرزمین میانی

گردآوری:
مهرداد ایران‌مهر

-آنچه معمورتر (آباد) و خیر و خصب آن بیشتر و استقامت سیاست آن نیکوتر و عمارت در آن قائم‌تر، مملکت ایرانشهر است، و بابل قطب و اصل آن اقلیم است و آن را مملکت پارس می‌گویند و حد آن مملکت در ایام عجم و جاهلیت معلوم بود. (مسالک الممالک، اصطخری)...

#سرزمین_میانی #ایران‌وج #ایرانشهر #خونیرث

@oldhistor
https://s33.picofile.com/file/8483416868/IMG_20250315_142922_290.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1403/12/25/post-388
🍃
ایران‌وج

مهرداد ایران‌مهر
بازسازی نام کهن خوینگ-ای‌رثه-وئیژنگه به معنای سرزمین چرخ خورشيد، از روی دو نام کهن خونیرث و ایران‌وج در مبحث زبان‌شناسی تاریخی انجام شده است.

خوَن-ای‌رثه (خونیرث) بخش اول و دوم آن بازسازی، و ائیرینه-وئجه (ایران‌وج) نیز بخش دوم و سوم آن را تشکیل می‌دهد. هر دو واژه، در بخش دوم بازسازی زبانی انجام شده یعنی ای‌رثه/ائیرینه (چرخ) مشترک هستند...

#خونیرث #ایران‌وج #ایرانشهر #خورشید

https://s33.picofile.com/file/8483418384/IMG_20250315_163748_494.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1403/12/25/post-389/
🍃
#خاطره

این گروهِ تکرارنشدنی بود که برنامه‌های جذاب و تاریخی ایران‌وج را در نسخه‌های صوتی ۴۵ دقیقه‌ای (سال ۹۵-۹۴) پدید آورد، و در رادیو اینترنتی "صدای امید" پخش و منتشر شد.

محمد محبی
آزاده احسانی
سورنا فیروزی
سعید کریمی
مهرداد ایران‌مهر

@oldhistor
👏5🕊3
🍃

وقتی قیمه‌ها رو میریزی توو ماستاا...

نقل از: مهرداد ایران‌مهر
در نماوای منتشر شده که پوریم را تبریک می‌گوید، تلاش شده تا برگزاری این جشن یهودی توجیه گردد.
به جز اینکه، بیشتر مورخین یهودی، کتاب استر را افسانه می‌دانند و نیز حتی این کتاب در میان نسخ طومارهای بحرالمیت هم وجود نداشته است؛ از سویی، نام همسر خشیارشا هم وَشتی (نه استر) بوده و وزیری به نام هامان نداشته است.

داستان افسانه‌ای استر، در روزگار میان سلوکی و اشکانی و در حدود اورشلیم و توسط فردی ناشناس که البته آگاهی نسبی از ساختار دربار هخامنشی داشته، نگاشته شده است.
جالب است بدانید، استر و مردخای در این داستان، نسخه‌برداری از دو ایزد میانرودانی یعنی ایشتار و مردوک، و همچنین هامان نیز برگرفته از ایزد هومبابا نگاهبان پیکرهء ای‌ننه در جنگل‌های سِدر اَرَته است.
در داستان گیل‌گمش، هومبابا به دست فرستادگان ایشتار و مردوک، و در افسانهء استر نیز هامان به سعایت استر و مردخای کشته می‌شود.

استر/ایشتار
مردخای/مردوک
هامان/هومبابا
@oldhistor
👏8🕊3
🍃
نوروز در یک نسخهء خطی پهلوی

بیش از یک سدهء پیش، متون مانوی به خط و زبان پهلوی در تورفان کشف شد. امروزه این اسناد در پژوهشگاه علوم انسانی براندنبورگ برلین نگهداری می‌شود.

نوگ پورماهیه اود وهار ... امد نوگروز اود نوگ شادی. امد نوگروز، آورای نوگ شادیه. اهار وینار ایی زیندگان پور شاد.

ای نو پُرماه و ای بهار [...] آمد نوروز و شادی نو. آمد نوروز و بیا ای شادی نو. بیارای خوراک زندگان را پر شادی.

nōg purrmāh-āy-ā ud wahār […] āmad nōg rōz ud nōg *šādī. āmad nōg rōz, awar-ā nōg *šādīh. āhār winnār ī zīndagān purr šād


در زبان فارسی، اگر صفت پیش از اسم بیاید، واژه‌ای تازه ساخته می‌شود. مانند مرد بزرگ (بزرگمرد)، روز نو (نوروز) ... نوجوان، نوزاد، نونهال، نوبهار...

@oldhistor
@iranzamin777
‌http://turfan.bbaw.de/dta/m/dta_m0008.html
🥰8👏2❤1
🍃
معادل نهنگ و دیوار (در انگلیسی)،
هر دو ریشهٔ ایرانی دارد...

گردآوری: مهرداد ایران‌مهر
Whale: نهنگ
Wall: دیوار

وال/نهنگ (Whale)
انگلیسی قدیم hwæl
از *hwalaz در زبان نیا-ژرمن
و از (s)kwal-o- در شاخهٔ زبان ایرانی کهن (نیا-هندواروپایی) به معنی «ماهی بزرگ دریا» گرفته شده است.

*واژهٔ hwalaz (نیا-ژرمن) نیز خود ریشهٔ واژه hwal در ساکسونی باستان، hvalr و hvalfiskr در نورس باستان (اسکاندیناوی)، val سوئدی، wal و walvisc در هلندی میانه، walvis در هلندی نو، wal در ژرمنی باستان و Wal در آلمانی نو است.

-Etymology Dictionary, www.etymonline.com
19 March 2018

دیوار > دی + وار
دی/دای برگرفته از دات/داته/داد به معنای قانون و حریم/مرز.
وار > باره (پشت اسب) و بارو (برج)
(تبدیل قاعده‌مند و > ب، مانند وزرگ، وهار...)
وار، در انگلیسی تبدیل به Wall شده است.
دیوار به معنی بارویی که حریم را تعیین می‌کند.

-زندگی و مهاجرت آریاییان، فریدون جنیدی


در نوشتاری دیگر، به بررسی ریشهء نام نهنگ خواهیم پرداخت.


@oldhistor
🥰4👏4
🍃
نوروز بمانید که ایّام شمایید
آغاز شمایید و سرانجام شمایید
نوروزِ کهنسال کجا غیر شما بود
اسطورهٔ جمشید و جم و جام شمایید
ایّام ز دیدارِ شمایند مبارک
نوروز بمانید که ایّام شمایید

#نوروز

@oldhistor
🥰4
Forwarded from تاریخ میانه
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌱
نوروز جمشیدی و فرزانش آن
بیرون آمدن از ور، نمادی برای سپری شدن زمستان و آمدن بهار

#ایران‌مهر
#دیاکو

@midhistor
👏4
Forwarded from تاریخ میانه
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌱
آهنگی که همهء ایرانیان سال‌های سال است آن را در نوروز و بهار شنیده‌اند، اما کمتر کسی تاکنون تصویر خالق و نوازنده آن استاد علی‌اکبر مهدی‌پور دهکردی را دیده است.
این نوای نوروزی به ثبت یونسکو هم رسیده است.


@midhistor
@Ir_Azariha
🥰9
Forwarded from تاریخ میانه
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌱
تخت جمشید،
نخستین روز سال ۱۴۰۴
خشایار لهراسبی

@midhistor
🥰8
Forwarded from مهرداد ایران‌مهر
#نکته

خوشبختانه امسال خیلی خبری از این سالشمارهای فضایی

۱۴۰۲۷ میترایی، 😁
۷۳۲۵ اهورایی، 😵‍💫
۴۸۵۲ آریایی،
😳

و اینجور مزخرفات غیرعلمی نبود، یا دستکم من تا الان ندیدم.

#عصر_آگاهی

📚🌹
👏4🕊3
🍃
سال ۲۵۸۴،
سندیت تاریخی ندارد

مهرداد ایران‌مهر
در نگاه نخست، به نظر می‌آید که چون سال شاهنشاهی منتسب به کوروش و هخامنشیان است، پس مستند هم هست.
اما با بررسی آن متوجه می‌شویم که اینگونه نیست. یعنی هیچ سندی در رابطه با تاجگذاری کوروش نزد کمبوجیه اول و ارشامه به عنوان شاه پارس و انشان در ۵۵۹ پ.م در دست نیست.

هنگامی که بحث جایگزینی سال شاهنشاهی با هجری در پیش از سال ۱۳۵۷ مطرح شد، گروهی بدون استناد به هیچ سندی، سال ۵۵۹ پ.م را به عنوان زمان تاجگذاری کوروش مطرح کردند تا ۲۵۰۰اُمین سال آن تاجگذاری فرضی با سالِ به شاهی رسیدن محمدرضا پهلوی در ۱۳۲۰ شمسی مطابق گردد.

می‌دانیم که آن رخداد تاریخی میان سال‌های ۵۶۲ تا ۵۵۶ رخ داده است، اما اینکه حتما ۵۵۹ بوده، در هیچ سندی نیامده است.
اما ورود کوروش به بابل در ۵۳۹ پ.م (۷ آبان)، در سالنامه‌های میانرودانی، مستند است.

@oldhistor
🕊5