بامداد امید صبا
512 subscribers
1.25K photos
328 videos
116 files
569 links
موسسه بامداد امیدصبا، مردم‌نهاد و غیردولتی است. از سال ۱۳۸۲ در کار ایجاد کتابخانه عمومی و نشر کتاب، آموزش آزاد، هنر و خدمات اجتماعی فعال است.
برای ارتباط با مدیریت آی دی زیر تماس بگیرید:
@bamdadomidesaba

https://www.instagram.com/omidesaba_tehran/
Download Telegram
📚آموزش سنتی و مکتب خانه ای در دوره قاجار
@omidesaba
👇👇👇
📚#آموزش_سنتی_و_مکتب_خانه‌ای_دردوره_قاجار

انتقاد دیگر به نحوه تدریس و اداره کلاس در مکتب برمی ‌گشت. بسیاری از شاگردان پس از صرف سال‌ ها در مکتب، باز هم توان خواندن و نوشتن درست را نداشتند. زیرا ملا آموزش را با الفبا شروع نمی‌ کرد. بلکه مثلاً می ‌نوشت: کوثر و به بچه ‌ها می‌ گفت بخوانند کوثر. در اینجا کودک یا با هوش خود، شباهت الفبا در کلمات مختلف را تشخیص می ‌داد و خواندن یاد می‌ گرفت یا صرفاً ظاهر کلمه را حفظ می‌ کرد که همیشه هم موفقیت‌ آمیز نبود و به تنبیه بدنی کودک می ‌انجامید. دیگر آن‌ که آموزش از قرآن و زبان عربی شروع می‌ شد و دشواری فهم آن درس را برای کودک دوچندان می ‌کرد.
تنبیهات بدنی سخت مثل فلک کردن نیز بسیاری از کودکان را از درس و علم فراری می‌ داد. عکس ‌های یادگاری بسیاری از مکتب‌ دار و شاگردان با کودکی که در حال فلک شدن است، موجود می‌ باشد که نشان می‌ دهد که تنبیه بدنی جزئی مقبول از فرایند آموزشی بود و از نظر والدین هم اشکالی نداشت! متجددین برای حل این مسئله پیشنهاد کردند از روش‌ هایی چون دادن مشق اضافه یا تنظیم نمره ‌ای به نام نمره انضباط برای اخلاق دانش ‌آموزان استفاده شود.
در نهایت در سال 1301 (دوره احمدشاه) آیین‌ نامه مدارس منتشر شد که تأکید می ‌کرد، همه مردم حق آموزش دارند، آموزش جزء وظایف دولت و معلم حقوق بگیر دولت است، تنبیه بدنی ممنوع است، کتب درسی باید یکسان باشند، مدارس باید دارای پنجره‌ های بزرگ، راه پله‌ های نرده ‌دار و حیاط بدون حوض (به خاطر امنیت کودکان) باشند. هرچند اجرای این بندها عملاً تا دوره پهلوی اول محقق نشد.

منابع
تاریخ کودکی در ایران/ زهرا حاتمی
ادبیات مکتب ‌خانه ‌ای ایران/ حسن ذوالفقاری
@omidesaba
زیست فلسفی
شیرزاد گلشاهی کریم
@omidesaba
👇👇
📚مقاله: #زیست_فلسفی

✍️#شیرزاد_گلشاهی_کریم


🔺فیلسوف كسی است که زیست فلسفی دارد حتی اگر مدرس فلسفه یا درس آموز آن نباشد.
اپیکتتوس فیلسوف رواقی (نقل به مضمون)

🔺
دیدگاه: الفلسفة صیرورة الانسان عالما عقلیا مضاهیا للعالم العینی بقدر الطاقة البشریة
ترجمه: فلسفه یعنی انسان جهانی عقلی بشود مشابه جهان محسوس به قدر توان بشری.
ملاصدرا (نقل به مضمون)

🔸برخلاف دیدگاه بالا، فلسفه ی یونان باستان وصول به معرفت را به چیزی نمی گرفت. دانش و آگاهی به معنای مجموعه ای از مفاهیم، قواعد و گزاره ها که نظام عالم را منعکس می کنند اساساً مورد توجه فیلسوفان باستان نبود. فلسفه به دنبال تحول شخصیت آدمی و تدارک زندگی فیلسوفانه بود. در نزد این فیلسوفان جوهره ی زیست فیلسوفانه، عمل و کردار درست است که البته هیچ نسبتی با گفتار و سخنوری و تراوشات محض ذهنی ندارد. فیلسوف کسی است که به جای پر سخن گفتن گاه سال ها تمرین سکوت می کرد، صبر و پرهیز از بیهودگی های نفس گیر زندگی توشه ی راهش بود.
هدف از قواعد و اصول فلسفی فقط کاربرد و دست گیری آنها در زندگی است نه شرح و بسط نظری آنها.
سخنان مشهور رواقیان را بیاد بیاوریم:
نجاران برای آن به نزد تو می آیند تا خانه ات را بسازند نه آنکه فن نجاری را برایت تشریح کنند.
و یا

🔺مایه شرمساری است، کسی که بیمار است به مطالعه ی راه های درمان خود می پردازد به جای آنکه به درمان خود اقدام نماید.

🔸فلسفه هنر زیستن است و با ارایه ی شیوه های نو در زندگی دردهای ما را التیام می بخشد فیلسوف دوره ی باستان نه به دلیل سخنان و نوشته های پرطمطراق و تحسین برانگیز فلسفی بلکه به دلیل زندگی فلسفی که داشت خود را فیلسوف می دانست. فیلسوف به دلیل جایگاه وجودی و انسانی که داشت، فیلسوف شمرده می شد و لفظ فیلسوف بر کسی که زندگی فلسفی داشت اطلاق می شد؛ حتی اگر آموزش فلسفی ندیده بود و یا کرسی درس نداشت و استاد فلسفه نبود.
🔸فیلسوفان یونان بین فلسفه و آموزه های فلسفه فرق می گذاشتند. آنها معتقد بودند اگر چه فلسفه را به سه بخش تقسیم می کنیم که عبارتند از طبیعیات و منطق و اخلاق و آنها را با همین عناوین یاد می گیریم و به دیگران نیز یاد می دهیم، اما هیچ یک از این‌ها فلسفه، نیستند. این‌ها آموزه های فلسفه اند که برای تدریس و تعلیم آنها را ساخته ایم و مدام به آن‌ها مراجعه می کنیم و البته هیچ گریزی هم از آن نیست. لیکن خودِ فلسفه که شیوه ی زیست فلسفی است نه قابل تقسیم است و نه تکه تکه شدنی است. فلسفه نوعی عمل است عملی واحد و یکپارچه که هدف آن این است که منطق، اخلاق و طبیعت شناسی ای را به دست دهد که بشر از طریق آنها زندگی کند. از این منظر نباید خیلی معطل منطق شویم، آدمیان خود به خوبی می اندیشند و به خوبی سخن می گویند. چرا آدمی باید این همه درگیر نظریه های طبیعت شناسی شود به جای آن بهتر است راهی برای زیستن امن همراه با آرامش در دامن طبیعت بیابد. نباید چنان مشغول تعریف فعل اخلاقی شویم که از اخلاقی شدن باز بمانیم به جای این‌که تعریفی از نیکی به دست دهیم و در چون و چراهای اخلاقی گذران عمر کنیم، بهتر آنست طریقت نیکی طی کنیم.
مارکوس اوریلیوس می گوید: سخن گفتن در باب اینکه انسان نیکوکار شایسته است چگونه باشد، بس است، اینک، هم‌اکنون، سعی کن انسان نیکوکاری باشی.
@omidesaba
#فتح_نهاوند
👤#بلاذری
📚#فتوح_البلدان

بلاذری می نویسد ، در سال ۱۹ هجری عده ای از مردم ایران به ویژه بزرگان ری ، قومس همدان ، اصفهان ، نهاوند و دینور به همدیگر نامه ها نوشتند و توافق کردند که لشکری برای مقابله با هجوم اعراب فراهم نمایند ، پس از آ نکه در این کار توفیق یافتند در سال ۲۰ هجری پیش یزدگرد جمع آمدند و او هم شخصی به نام مردانشاه ابروبند را به سپهسالاری آن لشکر برگزیدند ، درحالی که درفش کاویانی را همراه داشتند در مقابل عربها صف آرایی کردند ، سپاهیان عرب را نیز در این نبرد بین ۶۰ تا ۱۰۰ هزار نفر نوشته است .
عمار بن یاسر عمر را از اندیشه پارسیان آگاه کرد ابتدا عمر قصد داشت خود به جنگ بیاید ولی به علت اینکه می ترسید که رومی ها سرزمین های از دست رفته خود را دوباره تصرف نمایند و حبشیان نیز بر یمن تسلط یابند لذا دستور داد که دو بهره از سپاهیان کوفه و گروهی از مردم بصره را تجهیز نموده به مقابله دشمن فرستاده گفت :( سپهسالاری مردی را دهم که اول کس باشد که به پیشواز دشمن رود). پس نامه به نعمان بن مقرن مزنی که با سائب بن اقرع ثقفی بود نوشت و سپهسالاری را به وی داد و گفت (اگر از پای درافتادی حذیفته بن یمان امیر سپاه شود، اگر وی نیز درافتد مغیره بن شعبه فرماندهی را بدست گیرد و اگر مغیره نیز کشته شود اشعب بن قیس امیر باشد ،در این امر عمر با هرمزان مشورت کرده می پرسد از اصفهان باید جنگ را شروع کرد یا از آذربایجان او هم پاسخ می دهد( اصفهان سر است و آذربایجان دو بال چون سر را ببری لاجرم دو بال نیز افتد.
از قول معقل بن سیار نقل می کنند که عمر نعمان بن مقرن را با عده ای از سپاهیان کوفه به جنگ فرستاد. نعمان شخصی را به نام مغیره از جانب خود نزد ابروبند فرمانده سپاه که در نهاوند بود فرستاد، مغیره در سر راه خود فرش هایی را که بر روی زمین گسترده بودند با نیزه پاره می کرد و جلو می رفت تا به نزدیک ابرو بند رسیده بر تخت او می نشیند، سپهسالار دستور می دهد که وی را از تخت به زیر کشند بلاذری از ابومسعود کوفی و او هم از مبارک بن سعید و او هم از پدرش نقل می کند که نهاوند را اهل کوفه فتح کردند و دینور را اهالی بصره اما چون کوفیان زیاد شدند و به سرزمین های بیشتری که خراج از آن برگیرند نیازمند شدند لذا دینور را به آنها دادند و در عوض بصریان نهاوند را گرفتند و زیادی خراج دینور بر خراج نهاوند، مال کوفیان شد از آنجهت نهاوند را ماه بصره و دینور را ماه کوفه می خواندند
قبر نعمان ابن مقرن معروف به بِوَ پیره در نهاوند است
@omidesaba
📗#لذات_فلسفه
ویل دورانت

🔺امروز فرهنگ‌ما سطحی و دانش ما خطرناک است ،زیرا از لحاظ ماشین توانگر واز نظر غایات و مقاصد فقیر هستیم 🔺
آن تعادل ذهنی که وقتی از ایمان دینی گرمی بر می خاست از میان رفته‌است ، علم‌مبانی فوق طبیعی اخلاقیات مارا گرفته‌است و گویی همه ی جهان در اصالت فردیتی درهم و برهم که نشانه قطعه قطعه شدن خوی و منش است گم‌گشته‌است.
@omidesaba
👇👇👇
👤#ویل_دورانت
📚#لذات_فلسفه

🔺ماده، حیات، ذهن

🔸مقدمه ای در بیان ناآگاهی انسان🔸
طبیعت جهان چیست و مایه و صورت آن‌ کدامند؟ اجزاء و ترکیب آن از چیست و قوانین و عناصر قطعی آن کدامند؟ ذهن چیست؟ آیا از ماده جدا و حاکم بر آن است یا مخلوق ماده و مطیع آن؟ آیا این عالم خارج که به حواس ظاهر به آن راه می یابیم و این عالم ذهن که به حواس باطن به آن پی می بریم هر دو محکوم قوانین مکانیکی و جبری هستند و چنانکه شاعر گفته است :
📌آنچه قلم در روز ازل نوشته است در روز بازپسین خوانده خواهد شد؟
آیا عامل سرنوشت و آزادی و اختیار ماده است یا ذهن یا هر دو؟ این مسائل را که کمتر کسی می پرسد همه پاسخ می دهند.!!! این مسائل اصول فلسفه های ما هستند که تمام مسائل دیگر بالاخره در یک دستگاه مربوطی بدان پیوسته اند. ما از دریافت پاسخی درست به این پرسش ها بیشتر از تملک خزائن زمین خوشنود می گردیم.
بگذار تا شما را نومید سازند؛ نه برای آنکه تسلط بر این قسمت از فلسفه مستلزم معرفت کامل و وافی بر ریاضیات و نجوم و طبیعیات و فیزیک و شیمی و مکانیک و زیست شناسی و روانشناسی است، بلکه برای آنکه جزء از کل آگاه نتواند شد و پشه ای که زاد و مرگش در بهاران و دی است کی داند که این باغ از کی است. توجه به این منظره می تواند ما را به هر اقدامی وادار سازد و دام ها را از سر راه اندیشه ما برچیند.
🔺 اندکی فروتنی و صداقت کافی است تا ما را قانع سازد که ذهن ما برای درک مسائل حیات و جهان رسا نیست.🔺
شاید گرامی ترین عقاید و نظریات ما در نظر خدایان دانا به همه چیز، مسخره و بازیچه ای بیش ننماید. آنچه می توان کرد آن است که از کشف ورطه ها و مهالک خرسند شد. هر چه بیشتر فراگیریم بر قلت دانش خود بهتر پی می بریم. هر پیشرفتی، رازی تازه و مشکلی نو بر ما عرضه می دارد؛ از ذره به اتم پی می بریم و از اتم به الکترون راه می یابیم و الکترون از کوانتوم پرده بر می دارد و کوانتم همه قوانین و موازین ما را حقیر می شمارد و یا دور می افکند؛
🔺 تعلیم و تربیت امروز، به دور ریختن اصول محکم و پیشرفت در هنرِ شک و تردید است. با ابزاری که به ماده و با حواسی که به ذهن وابسته است، همچون برف دانه ای هستیم که بخواهد در هوایی مه آلود از دریایی بیکران سر در آورد.
@omidesaba
پنجاه و دوسال قبل در چنین روزی چهارم آوریل ۱۹۶۸ #مارتین_لوترکینگ فعال برابری نژادی توسط یک نژاد پرست ترور شد و درگذشت .
@omidesaba
👇👇👇
🔺پنجاه و دومین سالگرد ترور #لوترکینگ 🔺

🔸ماجرا اینگونه آغاز شد که وقتی #رزا_پارکس بانوی سیاه پوست جای خودرا در اتوبوس به یک سفید پوست نداد بازداشت و زندانی شد ؛ #مارتین_لوترکینگِ جوان رهبری جنبش برابری حقوق سیاه پوستان را به عهده گرفت او در سال ۱۹۶۳ در واشنگتن برای جمعیتی بالغ بر ۲۵۰ هزار نفر سخنرانی کرد .در میان حاضران ستارگان صنعت نمایش نیزحضور داشتند .وی می گوید:"
🔺 رویای من این است که روزی این ملت به پا خواهد خواست و به معنای واقعی اعتقادات خود جان می بخشد: " ما این حقیقت را که همه انسان ها برابر خلق شده اند آشکار و بدیهی می دانیم.""یک سال بعد از اینکه پرزیدنت #لیندون_جانسون قانون حقوق مدنی را امضا کرد #لوتر_کینگ با شش راهب دیدار کرد که تظاهرات حقوق مدنی را از سلما در آلاباما رهبری می کردند. اعتراض آنها مخالفت با اعمال قدغن هایی توسط پلیس بود که به کشته شدن سه کشیش لیبرال به وسیله یک باند برتری طلب سفید پوست مربوط می شد. یکی از کشیشان بعدها بر اثر جراحات وارده جان باخت.
در سال ۱۹۶۳ به عنوان مرد سال از سوی مجله تایم بر گزیده شد ودر ۱۹۶۴ به عنوان جوان ترین فرد جایزه صلح #نوبل را دریافت کرد
🔺مارتین لوتر کینگ پنجاه ودو سال قبل در چنین روزی ۴ آوریل ۱۹۶۸ توسط یک نژاد پرست افراطی ترور شد و درگذشت .
@omidesaba
👇👇👇
تصویری از اتوبوس و #رزا_پارکس بعد از بازداشت و اتوبوس در موزه و #اوباما در همان اتوبوس
تصاویری از اتوبوسی که #رزا_پارکس بانوی سیاه پوست جای خودرا به یک سفید پوست نداد .و بازداشت و زندانی شد.
تصویر آخر #باراک_اوباما را در همان اتوبوس ودرهمان صندلی در موزه می بینید
@omidesaba
📚#مقالات_بامداد_امید_صبا

✅ #جانی_دپ و گشوده شدن یک پرونده ‌ی مسکوت
خشونت خانگی علیه مردان

@omidesaba
👇👇👇
📚#مقالات_بامداد_امید_صبا

✅ #جانی_دپ و گشوده شدن یک پرونده ‌ی مسکوت
🔺خشونت خانگی علیه مردان

اخیراً وب ‌سایت خبری دیلی میل انگلیس، فایل ‌های صوتی ‌ای را منتشر کرد که شامل گفت ‌وگوهای #جانی_دپ و #آمبر_هرد می ‌شد. این دو ستاره‌ی هالیوود برای مدتی با هم ازدواج کرده بودند و در سال 2015 از یکدیگر جدا شدند. پس از جدایی آنها در سال 2015 آمبر هرد، جانی دپ را به خشونت خانگی متهم کرد. با این حال و پس از گذشت تقریباً پنج سال و افشای فایل ‌های صوتی‌ حالا مشخص شده است که جانی دپ قربانی اقدامات خشونت ‌آمیز همسر خود بوده است. آمبر هرد در این فایل‌ های صوتی اعتراف می‌ کند که به صورت جانی دپ ضربه زده و به او توهین کرده است. خود دپ نیز در سال 2019 اقرار کرد که مورد خشونت ‌های متعددی قرار گرفته است؛ ازجمله اینکه خانم هرد او را با مشت و لگد مورد آسیب قرار می‌ داده و به او اشیاء سنگینی مثل بطری، گلدان، قوطی کنسرو، کنترل تلویزیون و شمع روشن پرتاب می ‌کرده است. وکیل دپ نیز تأیید کرده که این موارد آسیب ‌هایی جدی ‌ای را به او وارد کرده و در یک مورد نیز موجب قطع انگشت وسط دست او شده است.
مطرح شدن ماجرای دپ و هرد بحث ‌های گسترده ‌ای را موجب شد. بخشی از این بحث‌ ها مربوط می ‌شد به مسئله ‌ی خشونت خانگی علیه مردان. این ماجرا باعث شده بود که یک موضوع کاملاً مسکوت و پوشیده مطرح شود. تصور غالب در جامعه این است که قربانیان خشونت خانگی زنان و عاملان آن نیز مردان هستند. تصور اینکه مردان نیز می ‌توانند قربانی خشونت خانگی باشند برای بسیاری خنده ‌دار و مضحک است. از آنجا که جامعه، تصویری از مرد را به اعضای خود می ‌قبولاند که او را بسیار قدرتمند و قوی نشان می ‌دهد پس تعجبی ندارد که به باور عموم این فرد «قوی» نمی ‌تواند در برابر فرد غیر قوی، یعنی زن، مورد آزار قرار بگیرد. با این حال ماجرای دپ نشان داد که مردان نیز می ‌توانند قربانی این ماجرا واقع شوند. در ادامه به مصداق‌ های خشونت خانگی و برخی آمارها درباره‌ ی خشونت خانگی علیه مردان می ‌پردازیم.
🔺علاوه بر تحمیل خشونت فیزیکی، که اغلب به‌ عنوان تنها مشخصه‌ ی خشونت خانگی شناخته می‌ شود، عناصر دیگری را نیز می ‌توان در رابطه با خشونت خانگی بر شمرد: الف) تحقیر، توهین یا هرگونه سخنی که باعث خجالت ‌زده شدن فرد در برابر دوستان، خانواده و آشنایان شود، ب) تغییر و جابجایی اشیاء بدون خواست طرف مقابل یا تعیین اینکه طرف مقابل چه کسی را ببیند و به کجا برود، ج) تعیین اینکه طرف مقابل پول خود را به چه صورت خرج کند د) اظهار اطلاعات غلط درباره‌ی طرف مقابل به دوستان و سایرین و تلاش برای منزوی کردن طرف مقابل، ه) تهدید به ترک طرف مقابل و اجازه ندادن برای دیدن بچه‌ها. از آنجا که بسیاری از سازمان‌ها تنها زنان را به‌عنوان قربانیان خشونت خانگی به رسمیت می‌ شناسند، یافتن آمارهای مربوط به خشونت خانگی علیه مردان کار بسیار دشواری است. با این حال، معدود آمارهایی که مردان را نیز در بحث از خشونت خانگی مورد لحاظ قرار داده می ‌توان واقعیت‌های قابل توجهی را یافت. بر اساس آمارهای مربوط به ایالات متحده، 1 زن از هر 4 زن و 1 مرد از هر 9 مرد خشونت شدید فیزیکی از سوی طرف مقابل خود و خشونت ‌های مربوط به آمیزش جنسی را تجربه می ‌کنند. 1 زن از هر 7 زن و 1 مرد از هر 25 مرد تجربه‌ ی مجروح شدن بر اثر خشونت خانگی را دارند. در ارتباط با مسئله ی تجاوز نیز آمارها درباره‌ی مردان غیر قابل دسترس است. آمارهای مربوط به بریتانیا نیز نشان می ‌دهد که بیش از 40 درصد خشونت ‌های خانگی مربوط به مردان است. متأسفانه از آنجایی که آمارهای مربوط به خشونت خانگی درباره‌ی مردان بسیار محدود و ناقص هستند نمی ‌توان تحلیل کاملی از این مسئله ارائه داد اما می‌ توان مواردی را با توجه به همین آمارهای محدود مطرح کرد. بسیاری از دانشمندان اظهار کرده ‌اند که مردان به علت فرهنگ غالب در جامعه خشونت خانگی را گزارش نمی کنند. علل مختلفی را برای این گزارش ‌نشدن خشونت خانگی ذکر کرده ‌اند؛ مثلاً اینکه مردان از اعلام اینکه مورد خشونت قرار گرفته ‌اند، شرمگین می ‌شوند، یا اینکه آموزه‌ های مذهبی آنها را مجبور می ‌کند که موقعیت خود را حفظ کرده و علیه آن اقدامی نکنند، فقدان امید به بهبود وضعیت و باورپذیر بودن موقعیت آنها برای مقامات رسمی (خصوصاً قضات) نیز یکی از عواملی است که موجب می‌ شود مردان خشونت خانگی را گزارش نکنند. به هر ترتیب،
🔺برخلاف باور عمومی بسیاری از جوامع، مردان نیز قربانی خشونت خانگی هستند و باید به این مسئله به‌صورت گسترده پرداخته شود و به مردان این آگاهی داده شود که آنها هم مورد خشونت قرار می‌گیرند و باید در مقابل خشونت (البته به‌نحوی غیرخشونت‌آمیز) واکنش نشان دهند.

📌منبع
https://amp.theguardian.com/society/2010/sep/05/men-victims-domestic-violence

علیرضا اسکندری‌نژاد
@omidesaba
💢 تازه ‎های نشر 1399 انتشارات امید صبا 💢

📚#سه_پیکر_پری_سان
و چند داستان دیگر
✍️#فاطمه_دریکوند
📇 #امید_صبا

✅ رئیس در کمتر از یک دقیقه تصمیم می گیرد که چه کتابی بماند و چه کتابی برود و در مقابل چهره پر از سوال و بهت زده ما فقط میگوید: دستور از بالاست. ما با نگاه به سقف به مفهوم بالا فکر می کنیم که در باور عامیانه خداست! شاید بزرگ ترین آرزوی ما کتابدارها این است که نویسنده شویم و اگر نشدیم کار محبوب مان می شود پاسداری از نوشته های دیگران، وای به وقتی که منفعل و بی دفاع گوشه ای بایستی و ببینی، هیچ کاره ای در بود و نبود عزیزانت! هر دو بی قرار، ناتوان و کرخت شده ایم از فکر سرگیجه آور. چه باید کرد؟ رئیس، کتاب ها را با بغض و نفرتی پرت می کند روی بقیه کتابها که انگار عقده یاکینه ای هزار ساله را خالی می کند. دستیارش فقط می شمرد و می ریزدشان توی گونی. اولین فکرمان ابلهانه است و هر دو با هم می گوییم: نه، با این قلندر سر تراشیده، به هیچ وجه نمی شود کنار آمد که لااقل کمی ارقام را کمتر اعلام کند!

از متن کتاب
@omidesaba
📚#مقالات_بامداد_امید_صبا

📚#آموزش_نوین_در_دوره_محمدشاه_قاجار

✍️فاطمه کاملی

🔸دوره محمدشاه و صدراعظم او حاج میرزا آغاسی معمولا به عنوان دوره ای سیاه در تاریخ ایران قلمداد می شود. زیرا این پادشاه پای دراویش را به عرصه سیاست باز کرد. اما برخی پژوهشگران معتقدند او و صدراعظم درویش مسلکش، افرادی مسامحه گر و علاقمند به اصلاحات بودند. محمدشاه در کودکی در تبریز نزد معلمی فرانسوی تاریخ، جغرافیا و زبان فرانسه آموخته بود و مانند پدرش، عباس میرزا، به اروپاییان علاقه داشت. اولین صدراعظم او قائم مقام فراهانی نیز مانند پدر خود میرزا بزرگ (وزیر عباس میرزا) از مدافعان تجدد بود. در این دوره ایران به شدت تحت فشار نظامی و دیپلماتیک روسیه و بریتانیا بود. شاه تصمیم گرفت مسائل فرهنگی را به کشور دیگری محول کند. بنابراین غالب فعالیت های آموزشی این دوره به آمریکایی ها و فرانسویان سپرده می شد.
🔺در ابتدای این دوره، مانند دوره عباس میرزا، آموزش نوین ارتش و واردات اسلحه مدرن توسط افسران انگلیسی ادامه پیدا کرد. اما با اختلاف ایران و انگلستان بر سر مسئله هرات، افسران فرانسوی جایگزین انگلیسی ها شدند. همچنین گروهی از تکنیسین های فرانسوی برای آموزش فنون ساخت شمع، کاغذ، شیشه و نخ ریسی مدرن به ایران آمدند. آنان نقشه ای از خلیج فارس رسم و کتاب هایی درباره شیمی و فلسفه جدید به فارسی ترجمه کردند.
🔸اعزام دانشجویان نیز در دوره محمدشاه ادامه یافت. ابتدا قرار بود گروهی 50 نفره به مصر فرستاده شوند. (مصر در این زمان با اصلاحات محمدعلی پاشا پیشرفت کرده و مدرسه نظامی قاهره مشهور بود.) اما با وجود پیگیری های مشیرالدوله سفیر ایران در استانبول (که خود در زمان عباس میرزا در انگلستان تحصیل کرده بود.) دولت عثمانی و بریتانیا با این طرح مخالفت کردند. در 1845، پنج تن از فرزندان اشراف برای تحصیل در رشته های پیاده نظام و توپخانه، باروت سازی و ساعت سازی ، پزشکی و جراحی، معدن شناسی و مهندسی به پاریس فرستاده شدند. با این حال فرانسویان همواره به دولت ایران توصیه می کردند به جای فرزندان اشراف، فرزندان کسبه را بفرستند که به دنبال تحصیل باشند نه تفریح! شاه نیز که متوجه تاثیر فرهنگ غرب بر دانشجویان ایرانی شده بود به آنها دستور داد تنها به درس خود توجه کنند تا فریفته فرهنگ غربی نشوند. این گروه در سال 1848 به دلیل انقلاب در پاریس و مرگ محمدشاه به ایران بازگشتند و به عنوان دیپلمات، مترجم، افسر ارتش و بعدها معلمان دارالفنون مشغول به کار شدند.
🔸با این حال آموزش نوین در دوره محمدشاه تفاوت هایی اساسی با دوره عباس میرزا داشت. اولا در این زمان خانواده های اشراف برای اولین بار فرزندان خود را با بودجه شخصی برای تحصیل به فرنگ فرستادند. این مسئله نشان دهنده افزایش اهمیت تحصیلات مدرن در به دست آوردن موقعیت اجتماعی و مقام های دولتی بود. از شاخص ترین این دانشجویان میتوان از میرزا حسین خان سپهسالار نام برد که بعدا صدراعظم ایران شد. دیگری نیز میرزا ملکم خان بود که نقش مهمی در وقایع مشروطه داشت.
دوم و مهم تر آن که در این دوره آموزش نوین در اختیار مردم (بیشتر مسیحیان) قرار گرفت. در 1834 آمریکایی های پروتستان نخستین مدرسه پسرانه را در ارومیه افتتاح کردند و تا پایان دوره ناصرالدین شاه بیش از 2400 محصل در 100 مدرسه ارومیه و روستاهای اطراف مشغول به تحصیل بودند و حتی کتب درسی برای آنان تدوین شد. چهار سال بعد نیز نخستین مدرسه دخترانه ارومیه با 4 شاگرد افتتاح گردید که در عرض چند ماه تعداد شاگردان آن به 40 نفر رسید. دوره تحصیل 5 ساله بود و بعد از اتمام دوره، برخی محصلان بورسیه ادامه تحصیل در آمریکا را به دست می آوردند. نکته جالب توجه آن که مسلمانان حق تحصیل در این مدارس را نداشتند. البته ههمین موضوع باعث شده بود علما نسبت به مدارس میسیونری مخالفتی نشان ندهند.
کاتولیک های فرانسوی نیز مدارسی در تبریز و جلفای اصفهان تاسیس کردند. اوژن بوره در تبریز مدرسه ای رایگان راه انداخت که در آن زبان، تاریخ و جغرافیای فرانسه تدریس می کرد. جالب اینکه از 14 شاگرد مدرسه بوره3 نفر ارمنی و بقیه مسلمان بودند. از 1840، با صدور فرمان آزادی اعتقادی توسط شاه، فعالیت های میسیونری رونق بیشتری گرفت. همچنین یکی از ایرانیان ارمنی که در هند تحصیل کرده بود، به درخواست شاه مدرسه شیشوان را برای مسلمانان تاسیس کرد که در آن به آموزش فارسی، انگلیسی، تاریخ، جغرافی و فقه اسلامی به شیوه جدید می پرداخت.
🔸علاوه بر موارد بالا، اولین روزنامه ایران به نام کاغذ اخبار نیز در همین دوره (1837) به دست میرزا صالح شیرازی انتشار یافت. او که خود تحصیل کرده انگلستان بود، در یکی از شماره های روزنامه، هدف خود را آموزش و تربیت عامه مردم اعلام کرد.
@omidesaba
👇👇