بامداد امید صبا

📚#مرگ_تراژدی
✍️ #نویسنده: #جورج_اشتاینر
📗 #مترجم #بهزاد_قادری

گفته اند نویسندگان تراژدی به آسانی بزرگی و شکوه را باور دارند، همان گونه که ما به آسانی پستی را باور داریم.
در روزگاران گذشته، راسین و کرنی شاهان و ملکه ها را بر صحنه می بردند و تماشاگر آنان را بزرگ می دید، امروزه شاهان و ملکه ها را اگر بر صحنه ببینیم، آنها را دلقکان و دریوزگانی می بینیم در لباس زیبا.
#اشتاینر در #مرگ_تراژدی از این دگرگونی در دیدگاه سخن می گوید، دیدگاهی که بنیان فلسفی تراژدی یونان باستان را لرزاند. به نظر او انسان عقلانی، یا بهتر است بگوییم عقل زده، مشکل بتوانداسطوره های انسان دوران کلاسیک و باورهای نهفته در آن ها را بپذیرد. او انسان معاصر را درگیر معضل بزرگی می بیند، این انسان از یک سو برای بر کرسی نشاندن انسانیتش و با کمک گرفتن از خردش، نیروهای ناپیدا را از لوح ذهنش زدوده است و از سوی دیگر، دریافته آنچه که به دنبالش بوده- انسانیتش - پایمال شده است. بدین ترتیب، #اشتاینر در چهار راه حوادث روزگار مدرن به بررسی تراژدی می پردازد.
واژه «تراژدی» در سال های پایانی قرن چهاردهم میلادی وارد زبان انگلیسی شد. #چوسر بدین گونه آن را تعریف می کند:
تراژدی روایت قصه خاصی است،
که از کتب باستان به یاد مانده باشد،
درباره آن کس که در اوج نیکبختی است،
و از آن اوج فرو افتد،
کارش به تیره روزی کشد، و با بدبختی پایان یابد.
در اینجا اشاره ای به صورت دراماتیک نمی شود. تراژدی روایتی است که زندگی کسی از روزگار باستان یا آدم مهمی را که از نیک بختی به زوال می گراید بازگو می کند و پایانی فاجعه آمیز دارد. این تعریفی است که به تعاریف قرون وسطی می آید. دانته در نامه اش به کانا گرانده می گوید تراژدی و کمدی دقیقاً در دو سوی مخالف حرکت می کنند. از آنجا که کردار اثر ادبی به خودی خود روح را نشان می دهد که از عالم ارواح به سوی نور و از شکِ ترس آور به سوی شادی و یقین رحمت عروج می کند، دانته شعرش را «کمدیا» نامید. حرکت تراژدی فرود مدام از نیک بختی به رنج وهرج و مرج است.
افسانه صومعه نشینِ چوسر که «به سبک تراژدی» است با شیطان و حضرت آدم آغاز می شود، چرا که پیش درآمد موقعیت تراژیک آدمی در بهشت و در باغ عدن رخ می دهد، در آنجا پیکان آفرینش پرواز و سیر نزولی اش را آغاز کرد. همچنین قرینه این مشیت الهی، صحنه عمل میمنت اثر و عکس حرکت قبلی را یک باغ قرار می دهد. این پیکان در بیشه جتسیمانی مسیرش را عوض میکند و نمایش مذهبی اخلاقی تاریخی از تراژدی به کمدیا {پایانی خوش} تغییر می یابد. عاقبت و دقیقاً در نقطه مقابل پیش درآمد نافرمانی، نوید پس درآمدی الهی است که در آن انسان به جایگاهی شکوهمندتر از آغاز باز خواهد گشت. (بنابراین) نقلِ سرنوشت تراژیک انسان های برجسته (به بهانه) یادآوری و تفسیر این تمثیل بزرگ مشیت الهی است.
پا گرفتن نمایش انگلیسی در دوران #تئودور و اوج آن در روزگار #الیزابت به مفهوم تراژدی معنای ضمنی اجرای نمایشی آن را باز گرداند. اما تصاویر وضعیت تراژیک که در ادبیات قرون وسطی شکل گرفته بودند، وارد زبان تئاتر شدند. در تمثیل قرون وسطی، وقتی اقبال به آدم پشت می کرد، این را با گردش سریع چرخ نمادینش انجام می داد.
@omidesaba
www.omidesaba.com

239 views11:29