#شهیاران‌پیدا و پنهان

@peydaopenhan
شاه می‌نویسد:
مخالفت شدید او (مصدق) با احداث راه‌آهن در ایران مثال روشنی از این طرز فکر اوست. به‌خاطر دارم روزی با کمال جسارت در حضور من اظهار داشت که پدرم در این کار خیانت کرده است. و وقتی از وی دلیل خواستم گفت پدر من راه‌آهن سرتاسری را فقط برای جلب رضایت انگلیسی‌ها که می‌خواستند به روسیه حمله کنند ساخته است.

از او پرسیدم که به عقیده‌ی او آیا باید پدرم راه‌آهن را در مسیر دیگری احداث می‌کرد؟ جواب او این بود که اصلاً پدرم نباید راه‌آهن احداث می‌کرد و ایران احتیاجی به راه‌‌آهن نداشت و مردم بدون آن مرفه‌تر بودند.
وقتی در این زمینه چانه‌اش گرم شده بود چنین استدلال کرد که قبل از دوره‌ی پدرم ایران فاقد راه‌آهن بود و بنادر قابل ذکر نداشت و به طرق و شوارع ایران نمی‌شد اطلاق راه کرد و به علت نبودن اسفالت و پیاده‌رو مردم تا زانو در گِل و لای فرو می‌رفتند اما لااقل ایران مستقل بود.

برای آشکار ساختن این سخنان بدون منطق به یادش آوردم که قبل از سلطنت پدرم ایران زیر زنجیر «کاپیتولاسیون» یعنی حاکمیت و استقلال قضایی بیگانگان بود و در آن ایام نیمی از کشور تحت تسلط روس و نیم دیگر زیر استیلای انگلیس قرار داشت و وضع امنیت و اجرای قانون آن‌چنان بود که پس از غروب آفتاب مردم عاقل از ترس دزد در خیابان‌های تهران دیده نمی‌شدند و آیا اسم این وضع را می‌توان استقلال گذاشت و مصدق در برابر این شواهد زنده جواب نداشت ولی می‌دیدم که استدلالات من تغییری در نتایجی که از اظهار لجوجانه و منحرف خود گرفته نداده است. [۱]

مصدق در سال ۱۳٤۰، در خاطرات خود، که سال‌ها بعد در دوره‌ی انقلاب اسلامی با نام خاطرات و تألمات مصدق چاپ شده است، این قسمت را از کتاب مأموریت برای وطنم نقل کرده و ضمن تأیید مطالبی که راجع‌به راه‌آهن به شاه گفته بوده است، به ذکر توضیحاتی نیز درباره‌ی آن پرداخته.

۱. محمدرضاشاه پهلوی، مأموریت برای وطنم، ص ۱٤٩ و ۱۵۰

جلال متینی، دکتر مصدق: راه‌آهن سراسری ایران و سلطان احمدشاه، مجلّه‌ی ایران‌شناسی، سال یازدهم، شماره‌ی ۱، ۱۳۷٨، ص ۱۱

📯 @peydaopenhan

2.08K views15:14