قسمت چهاردهم پادکست‌ ری‌را در اپلیکیشن‌های پادگیر منتشر شد.
@rirapodcast

شعر «باد ما را خواهد برد»
سروده‌ی فروغ فرخزاد
از کتاب «تولدی دیگر»

در شب کوچک من، افسوس
باد با برگ درختان میعادی دارد
در شب کوچک من دلهره‌ی ویرانیست

گوش کن
وزش ظلمت را می‌شنوی؟
من غریبانه به این خوشبختی می‌نگرم
من به نومیدی خود معتادم
گوش کن
وزش ظلمت را می‌شنوی؟

در شب اکنون چیزی می‌گذرد
ماه سرخست و مشوش
و بر این بام که هر لحظه در او بیم فرو ریختن است
ابرها، همچون انبوه عزاداران
لحظه‌ی باریدن را گوئی منتظرند

لحظه‌ای
و پس از آن، هیچ.
پشت این پنجره شب دارد می‌لرزد
و زمین دارد
باز می‌ماند از چرخش
پشت این پنجره یک نامعلوم
نگران من و تست

ای سراپایت سبز
دستهایت را چون خاطره‌ای سوزان، در دستان عاشق من بگذار
و لبانت را چون حسی گرم از هستی
به نوازش‌های لبهای عاشق من بسپار
باد ما را با خود خواهد برد
باد ما را با خود خواهد برد
@rirapodcast

تصویری از چهره‌ی #فروغ فرخزاد که در قسمت چهاردهم درباره‌ی او صحبت کردم و شعری از او خواندم.
@rirapodcast

دلم گرفته است
دلم گرفته است
به ایوان می‌روم و انگشتانم را بر پوست کشیده‌ی شب می‌کشم
چراغ‌های رابطه تاریکند
چراغ‌های رابطه تاریکند
کسی مرا به آفتاب معرفی نخواهد کرد
کسی مرا به میهمانی گنجشک‌ها نخواهد برد
پرواز را به خاطر بسپار
پرنده مردنی است
ظاهراً #فروغ این شعر را چند روز پیش از مرگ سروده بود. در این شعر نیز همچون شعر «باد ما را خواهد برد» نزدیکی مرگ را می‌توان حس کرد.
@rirapodcast

🔹 منابع مربوط به قسمت چهاردهم پادکست ری‌را:

🔸 اطلاعات مربوط به کودکی #فروغ و پدرش، در منابع مختلفی آمده از جمله کتاب آیه‌های آه (انتشارات روزنگار). ناصر صفاریان در این کتاب با بسیاری از آشنایان فروغ از جمله چند نفر از اعضای خانواده‌ی او مصاحبه کرده است. صفاریان از مصاحبه‌های این کتاب در ساخت سه فیلم مستند درباره‌ی فروغ، به نام‌های سرد سبز، اوج موج و جام جان استفاده کرده است.

🔸 منبع مفید دیگر درباره‌ی زندگی فروغ کتاب جاودانه زیستن، در اوج ماندن به کوشش بهروز جلالی (انتشارات مروارید) است. در این کتاب چند نامه از فروغ به پدرش و برادرش فریدون فرخزاد آمده. همین‌طور نوشته‌هایی از پوران فرخزاد خواهر فروغ و بعضی آشنایان دیگر او.

🔸 نامه‌های فروغ به پرویز شاپور به کوشش کامیار شاپور و عمران صلاحی با عنوان اولین تپش‌های عاشقانه‌ی قلبم (انتشارات مروارید) چاپ شده است.

🔸 صحبت‌های فروغ درباره‌ی تغییر سلیقه‌ی شعری‌اش و تأثیرپذیری از نیما در دوره‌ی دوم کارش در چند مصاحبه‌ی مختلف او آمده که همگی در کتاب جاودانه زیستن، در اوج ماندن چاپ شده‌اند. درباره‌ی وزن شعر فروغ هم می‌توان به مقاله‌ی دکتر سیروس #شمیسا در همان کتاب مراجعه کرد.

🔸 برای مروری کلی بر کارنامه‌ی شعری فروغ می‌توان به کتاب پریشادخت شعر نوشته‌ و گردآوری م. #آزاد (نشر ثالث) مراجعه کرد.
@rirapodcast

پادکست ری‌را، قسمت چهاردهم
باد ما را خواهد برد، فروغ فرخزاد
@rirapodcast

قسمت پانزدهم پادکست‌ ری‌را در اپلیکیشن‌های پادگیر منتشر شد.
@rirapodcast

شعر «نام تمام مردگان یحیی است»
سروده‌ی محمدعلی سپانلو
از کتاب «ساعت امید»

نام تمام بچه‌های رفته
در دفترچه‌ی دریاست
بالای این ساحل
فراز جنگل خوشگل
در چشم هر کوکب
گهواره‌ای بر پاست
بی‌خود نترس ای بچه‌ی تنها
نام تمام مردگان یحیی است

هر شب فراز ساحل تاریک
دریا تماشا می‌کند هم‌بازیانش را
در متن این آبیچه‌ی تاریک
یک دسته کودک را
که چون یک خوشه‌ی گنجشک
بر پنج سیم برق، هر شب، گرد می‌آیند
اسفندیار مرده‌ای
(بی‌وزن، مانند حباب کوچک صابون)
تا می‌نشیند
شعر می‌خواند
این پنج تا سیم چه خوشگله
مثل خطوط حامله
گنجشگک تپل مپل
نک می‌زنه به خط سل

هر شب در این کشور
ما رفتگان، با برف و بوران باز می‌گردیم.
در پنجره‌های به دریا باز
از های‌هو و بانگ چشم‌انداز
یک رشته گلدان می‌پرند از خواب‌های ناز
ما را تماشا می‌کنند از دور
که هم‌صدای بچه‌های مرده می‌خوانیم
آوازمان، در برف پایان زمستانی
بر آب‌های مرده می‌بارد
با کودکان مانده در آوار بمباران
در مجلس آواز، مهمانیم

یک ریز می‌خواند هنوز اسفندیار آن سو:
خرگوش و خاکستر شدی ای بچه‌ی ترسو
دریای فردا کشتزار ماست
نام تمام مردگان یحیی است

آنگه دهان‌های به خاموشی فروبسته به هم پیوست
تا یک صدای جمعی زیبا پدید آید
مجموعه‌ای در جزء جزئش، جام‌هایی که به هم می‌خورد
آواز گنجشک و بلور و برف
آواز کار و زندگی و حرف
آواز گل‌هایی که در سرما و یخبندان نخواهد مرد.
از عاشقان، از حلقه‌ی پیوند و بینایی
موسیقی احیای زیبایی
موسیقی جشن تولدها
آهنگ‌های شهربازی‌ها، نمایش‌ها
در تار و پود سازهای سیمی و بادی
شعر جهانگردی و تعطیلی و آزادی...
این همسرایان نامشان یحیی است
و آن دهان، خواننده‌اش دریاست

با فکر احیای طبیعت‌ها، سفر‌ها، میهمانی‌ها
دم می‌دهد یحیی
و بچه‌ها همراه او آواز می‌خوانند
در نیلابه‌ی دریا:
ای برف ببار
با فکر بهار
بر جنگل و دشت
بر شهر و دیار
ای مادر گرگ
ای چله بزرگ
هی زوزه بکش
هی آه برآر
ما از دل تو
بی‌باک‌تریم
از تندر و برق
چالاک‌تریم
با شمع و چراغ
در خانه و باغ
برف شب عید
همسایه‌ی ماست
این سرد و سپید
با رنگ امید
فردا که رسید
سرمایه‌ی ماست
ای برف ببار
تا صبح بهار…

نوبت به نوبت، تا شب تحویل سال نو
گنجشک‌ها و بچه‌های مرده می‌خوانند
با چشم‌های کوچک شفاف
تا صبح، روی سیم‌های برق می‌مانند.

@rirapodcast

بند اول شعر «نام تمام مردگان یحیی است» با صدای محمدعلی #سپانلو
نسخه‌ی کامل این شعر و چندین شعر دیگر را می‌توانید در کتاب صوتی «غزل ناخدا» بشنوید.
لینک‌های خرید:
فیدیبو
طاقچه
نوار
@rirapodcast

تصویری از چهره‌ی محمدعلی #سپانلو که در قسمت پانزدهم درباره‌ی او صحبت کردم شعر مشهورش، «نام تمام مردگان یحیی است» را خواندم.
@rirapodcast

در قسمت پانزدهم گفتم که یکی از کارهای متعدد محمدعلی #سپانلو بازی در چند فیلم سینمایی بود. اولین این فیلم‌ها «آرامش در حضور دیگران» ساخته‌ی ناصر تقوایی بود که البته سپانلو دستمزدی بابت آن دریافت نکرد. نکته‌ی جالب این فیلم بازی دو شاعر مشهور (محمدعلی سپانلو و منوچهر #آتشی) در آن است. یکی دیگر از نقش‌های فیلم را هم پرتو نوری‌علاء، همسری محمدعلی سپانلو بازی کرده است.
@rirapodcast

🔹 منابع مربوط به قسمت پانزدهم پادکست ری‌را:

🔸 منبع همه‌ی نقل‌قول‌های #سپانلو و اطلاعات مربوط به زندگی او کتاب بن‌بست‌ها و شاهراه است. این کتاب گفتگوی طولانی اردوان امیری‌نژاد و محسن فرجی با محمدعلی سپانلو است که سال ۱۳۹۰ در سوئد منتشر شده است.

🔸 نمونه‌ای از نقدهای منفی بر شعر سپانلو، نقد رضا #براهنی بر منظومه‌ی خاک است که در جلد دوم طلا در مس چاپ شده است.

🔸 برای دیدن نمونه‌هایی از دفاع شاعران و منتقدان مدافع شعر موج نو از سپانلو می‌توان به جلد سوم تاریخ تحلیلی شعر نو، نوشته‌ی #شمس_لنگرودی مراجعه کرد.

@rirapodcast

قسمت شانزدهم پادکست ری‌را در اپلیکیشن‌های پادگیر منتشر شد.
@rirapodcast

شعر «خنجرها، بوسه‌ها و پیمان‌ها»
سروده‌ی منوچهر آتشی
از کتاب «آهنگ دیگر»

اسب سفید وحشی
بر آخور ایستاده گرانسر
اندیشناک سینه‌ی مفلوک دشت‌هاست
اندوهناک قلعه‌ی خورشید سوخته است
با سر غرورش، اما دل با دریغ، ریش
عطر قصیل تازه نمی‌گیردش به خویش

اسب سفید وحشی، سیلاب دره‌ها
بسیار از فراز که غلتیده با نشیب
رم داده پرشکوه گوزنان
بسیار با نشیب که بگسسته از فراز
تارانده پرغرور پلنگان

اسب سفید وحشی با نعل نقره‌وار
بس قصه‌ها نوشته به طومار جاده‌ها
بس دختران ربوده ز درگاه غرفه‌ها

خورشید بارها به گذرگاه گرم خویش
از اوج قله بر کفل او غروب کرد
مهتاب بارها به سراشیب جلگه‌ها
بر گردن ستبرش پیچید شال زرد
کهسار بارها به سحرگاه پر نسیم
بیدار شد ز هلهله‌ی سم او ز خواب

اسب سفید وحشی اینک گسسته‌یال
بر آخور ایستاده غضبناک
سم می‌زند به خاک
گنجشک‌های گرسنه از پیش پای او
پرواز می‌کنند
یاد عنان‌گسیختگی‌هاش
در قلعه‌های سوخته ره باز می‌کنند

اسب سفید سرکش
بر راکب نشسته گشوده است یال خشم
جویای عزم گمشده‌ی اوست
می پرسدش ز ولوله‌ی صحنه‌های گرم
می‌سوزدش به طعنه‌ی خورشیدهای شرم

با راکب شکسته‌دل اما نمانده هیچ
نه ترکش و نه خفتان، شمشیر، مرده است
خنجر شکسته در تن دیوار
عزم سترگ مرد بیابان فسرده است:

اسب سفید وحشی! مشکن مرا چنین!
بر من مگیر خنجر خونین چشم خویش
آتش مزن به ریشه‌ی خشم سیاه من
بگذار تا بخوابد در خواب سرخ خویش
گرگ غرور گرسنه‌ی من

اسب سفید وحشی
دشمن کشیده خنجر مسموم نیشخند
دشمن نهفته کینه به پیمان آشتی
آلوده زهر با شکر بوسه‌های مهر
دشمن کمان گرفته به پیکان سکه‌ها

اسب سفید وحشی!
من با چگونه عزمی پرخاشگر شوم
من با کدام مرد درآیم میان گرد
من بر کدام تیغ، سپر سایبان کنم
من در کدام میدان جولان دهم تو را

اسب سفید وحشی‌!
شمشیر مرده است...
خالی شده است سنگر زین‌های آهنین
هر دوست کاو فشارد دست مرا به مهر
مار فریب دارد پنهان در آستین

اسب سفید وحشی!
در قلعه‌ها شکفته گل جام‌های سرخ
بر پنجه‌ها شکفته گل سکه‌های سیم
فولاد قلب‌ها زده زنگار
پیچیده دور بازوی مردان طلسم بیم

اسب سفید وحشی!
در بیشه‌زار چشمم جویای چیستی؟
آنجا غبار نیست گلی رسته در سراب
آنجا پلنگ نیست زنی خفته در سرشک
آنجا حصار نیست غمی بسته راه خواب

اسب سفید وحشی!
آن تیغ‌های میوه‌اشان قلب‌های گرم
دیگر نرست خواهد از آستین من
آن دختران پیکرشان ماده آهوان
دیگر ندید خواهی بر ترک زمین من

اسب سفید وحشی!
خوش باش با قصیل تر خویش
با یاد مادیانی بور و گسسته یال
شیهه بکش، مپیچ ز تشویش

اسب سفید وحشی!
بگذار در طویله‌ی پندار سرد خویش
سر با بخور گند هوس‌ها بیاکنم
نیرو نمانده تا که فروریزمت به کوه
سینه نمانده تا که خروشی به پا کنم

اسب سفید وحشی!
خوش باش با قصیل تر خویش

اسب سفید وحشی اما گسسته یال
اندیشناک قلعه‌ی مهتاب سوخته است
گنجشک‌های گرسنه از گرد آخورش
پرواز کرده‌اند
یاد عنان گسیختگی‌هاش
در قلعه‌های سوخته ره باز کرده‌‌اند.

@rirapodcast

تصویری از چهره‌ی منوچهر #آتشی که در قسمت شانزدهم درباره‌ی او صحبت کردم و شعر معروفش «خنجرها، بوسه‌ها و پیمان‌ها» را خواندم.
@rirapodcast

در قسمت شانزدهم اشاره‌ای هم به فعالیت‌های مطبوعاتی منوچهر #آتشی کردم. آخرین دوره‌ی این فعالیت‌های او حضور در نشریه‌ی کارنامه بود که در سال ۷۸ شروع به انتشار کرد و در سال ۸۳ توقیف شد. آتشی از اعضای تحریریه و دبیر شعر کارنامه بود.
@rirapodcast

پادکست ری‌را، قسمت شانزدهم
خنجرها، بوسه‌ها و پیمان‌ها،
منوچهر آتشی
@rirapodcast

🔹 منابع مربوط به قسمت شانزدهم ری‌را:

🔸 درباره‌ی زندگی منوچهر #آتشی می‌توان به کتاب پلنگ دره‌ی دیزاشکن، نوشته‌ی فرخ تمیمی (انتشارات ثالث) مراجعه کرد.

🔸 سخن آتشی درباره‌ی جنبه‌ی طبیعی و بومی شعر نیما را از کتاب مقالات آتشی، گردآوری محسن موسوی میرکلایی (نشر افراز) نقل کردم که مهم‌ترین نقدها و مقالات نظری آتشی در آن جمع شده است.

🔸 منبع یکی دو نقل قول دیگر درباره‌ی شعر آتشی، مقدمه‌ی گزینه‌ی اشعار منوچهر آتشی (انتشارات مروارید) به قلم خود اوست.

🔸 بابت یک اشتباه در خواندن شعر عذرخواهی می‌کنم. موقع ضبط پادکست، شعر را از روی گزینه‌ی اشعار آتشی خواندم. در آنجا دو بار به جای واژه‌ی «راکب»، «صاحب» آمده که ظاهراً اشتباه چاپی است و من بعد از انتشار متوجه این اختلاف شدم.

@rirapodcast

قسمت هفدهم پادکست ری‌را در اپلیکیشن‌های پادگیر منتشر شد.
همانطور که قول داده بودم در انتهای این قسمت موسیقی جدیدی می‌شنوید.
@rirapodcast