💢نمایش پایستگی تکانه (مومنتوم) زاویه‌ای توسط والتر لوین
🌿🍂 @science4lifee
https://www.instagram.com/p/BzHcVYEFWeh/?igshid=16yg4w5a2ys5g

❈ انجمن متخصصین پوست ایران؛ بعضی از تبلیغات پزشکی دروغ است / فریب نخورید

به اعتقاد متخصصین عضو این انجمن، رفع معجزه آسای ریزش مو و درمان طاسی در مدت چند هفته و چند ماهه، رفع سفیدی موها و بازگشت رنگ مو به حالت اول، تبلیغ کذب بوده و چنین محصولی تاکنون تولید، ابداع یا اختراع نشده است و با توجه به علل فیزیولوژیک و توارثی ریزش مو و سفید شدن مو چنین ادعایی پایه علمی ندارد.

در مواردی که وزارت بهداشت فرمولاسیون یک دارو و مواد موثره در آن را مورد تایید قرار می دهد، این تایید نمی تواند مجوز و مبنای تبلیغات گسترده و گزاف در خصوص اثربخشی قطعی محصولات یاد شده باشد.

هشدار دیگر در مورد تبلیغات پیرامون برخی فرآورده ها و تجهیزات زیبایی یا درمانی پوست، مو و جوانسازی (از قبیل کرم های ضد جوش یا ضد چروک یا تجهیزات پاکسازی و جوانسازی پوست) در کشور است که متاسفانه توسط افراد غیر پزشک و غیر متخصص مورد استفاده قرار می گیرند و مبادی ورودی و کیفیت اثر بخشی آنها مورد تایید نیست و حتی می توانند پیامدهای زیانبار برای سلامت و پوست درکنار تحمیل هزینه های فروان بر هموطنان به همراه داشته باشند.

انجمن متخصصین پوست ایران ضمن همکاری با دستگاه های مسئول به منظور تنویر افکار عمومی، آمادگی لازم را جهت اطلاع رسانی علمی و صحیح و پاسخ به سوالات مرتبط در این موارد اعلام می دارد.

https://gourl.page.link/L7rd

❈ میم‌ها چیستند؟

میم‌ها عبارتند از عادات، مهارت‌ها، رفتارها و یا داستان‌هایی که با تقلید شدن از شخصی به شخص دیگر انتقال می‌یابند. میم‌ها نیز همانند ژن‌ها برای انتقال یافتن رقابت می‌کنند؛ اما پیوند‌های شیمیایی نیست که آن‌ها را در درون سلول قفل می‌کند، بلکه اطلاعاتی هستند که از مغزی به مغز دیگر و یا از مغزها به کامپیوترها، کتاب‌ها و کارهای هنری می‌جهند.
میم‌های موفق در پهنه جهان گسترش می‌یابند و در مسیر خود، ذهن‌ها و فرهنگ‌ها را شکل می‌دهند. آن‌ها که ناموفق‌اند، می‌میرند.
میم‌ها غالبا گرد هم می‌آیند تا میمستانی عظیم بسازند. بسیاری از آن‌ها زندگی ما را بهبود می‌بخشند، نظیر سیستم مالی یا قضایی، تئوری‌های علمی، ورزش و هنر. اما برخی میم‌ها همانند عفونت و یا انگل، از میزبانی به میزبان دیگر می‌جهند. نظیر طب دروغین، فرقه، تئوری توطئه، ویروس کامپیوتری و یا بدافزار. آن‌ها با استفاده از ابزارهای تهدید و تطمیع، میزبان را وادار به نسخه برداری از خود می‌کنند.
بسیاری از ادیان نیز چنین عمل می‌کنند و به همین دلیل است که ریچارد داوکینز آن‌ها را ویروس‌های ذهن می‌نامد. کاتولیک‌ها موظف‌اند که فرزندان زیادی داشته باشند تا میم‌هایی که خود آموخته‌اند را به آن‌ها انتقال دهند. این میم‌ها بر ایمان قلبی و سرکوب تردیدها بنا شده‌اند. دعا کردن، خواندن سرودهای روحانی، حضور در مراسم کلیسا و یا مشارکت در ساخت بناهای عظیم و باشکوه، همگی از جمله رفتارهای هزینه‌بر می‌باشند که به بقای این میم‌ها کمک می‌کنند. تهدید و تطمیع‌های ناآزمودنی نظیر ترس از جهنم و یا امید به بهشت است که مردم را وامی‌دارد تا اینگونه رفتار کنند. اسلام از میم‌های خود با مجازات شدید کافران و مرتدان محافظت می‌کند. اینگونه است که میم‌های دینی با موفقیت گسترش می‌یابند در حالیکه منفعتی نداشته و حتی در بدترین حالت، حامل خود را به کشتن می‌دهند. 
اما خودآگاهی چیست؟ یکی از ایده‌های موجود این است که "خویشتن" نیز خودش یک میمستان و یا مجتمع میمی است؛ گروهی از میم‌ها که در کنار یکدیگر شکوفا می‌شوند و هر بار که از واژه "من" استفاده می‌کنیم، قدرت می‌گیرند.
عباراتی نظیر: 
"من می‌خواهم که ....."، 
"من باور دارم که ....."، 
و یا "من میدانم که ....." 
همگی بر این توهم دامن می‌زنند که ما خویشتنی در درون خود داریم که تجربه‌های ذهنی ما را آگاهانه درک می‌کند. اما در واقع، این‌ها فقط کلماتی هستند که تکرار می‌شوند و میم‌هایی که با یکدیگر رقابت می‌کنند تا ما را آنگونه که هستیم بسازند: یک ماشین میمیِ متوهم.

📕 مقدمه‌ای بر آگاهی / سوزان بلکمور

@science4lifee

#میم

❈ قضیه‌ی بلوندلو

سوای آموختن دیدن، هنر دیگری را نیز باید فرا گرفت. ندیدن آن چه که نیست. (ماریا میچل)

برساختن دریافتی، در تمام شکل‌هایش، برخی از عجیب‌ترین اپیزودهای تاریخ علم را توضیح می‌دهد. این امر بیان می‌کند که چرا دانشمندان در آلمان نازی فکر می‌کردند می‌توانند تفاوت‌های فیزیکی ناموجود بین ذرات خون یهودیان و آریایی‌ها را ببینند. این واقعیت نشان می‌دهد که چرا بیش از یکصد سال پیش، اخترشناس ایتالیایی جووانی اسکیاپارلی (و سپس اخترشناس آمریکایی پرسیوال لوول) ادعای مشاهده‌ی کانال‌هایی بر سطح مریخ کردند (لوول حتی نقشه‌ای مفصل از این کانال‌ها را منتشر کرد.) عکس‌های برداشته شده توسط مارینر ۹ چیزی را متناظر با آن چه اسکياپارلی و لوول گفتند دیده‌اند، نشان نداد. همچنین برساختن دریافتی قضیه‌ی بدنام پروفسور رنه بلوندلو را توضیح می‌دهد. بلوندلو (۱۸۴۹ تا ۱۹۳۰) عضو فرهنگستان علوم فرانسه و فیزیکدانی بسیار سرشناس در دانشگاه نانسی فرانسه بود. در ۱۹۰۳ نه چندان پس از کشف پرتوهای X و دیگر شکل‌های تابش توسط دانشمندان، بلوندلو از کشف نوع دیگری از تابش خبر داد. به افتخار دانشگاه، وی آن را پرتوهای N نامید. بنا به پژوهش وی، حضور پرتوهای N را میشد با چشم انسان آشکارسازی کرد و این که آن‌ها توسط برخی فلزات (ولی نه چوب) گسیل می‌شدند. آن‌ها درخشندگی جرقه را افزایش می‌دادند. هنگامی که آن‌ها به سمت اشیای اندود شده با رنگی نورتاب هدایت می‌شدند، آن اشیا درخشان‌تر می‌شدند. و هنگامی که پرتوهای N حاضر بودند، به دیدن بهتر چشم در نور اندک کمک می‌کردند. به زودی چندین بررسی پژوهشی کشف بلوندلو را تایید کرد. دانشمندان متعددی از دیگر ویژگی‌های عجیب پرتوهای N خبر دادند. اما همه چیز بر وفق مراد نبود. دانشمندان بیرون از فرانسه نتوانستند نتایج بلوندلو را باز آفرینی کنند. بسیاری از فیزیکدانان در وجود پرتوهای N شک کردند چون تمام آزمایش‌ها بر مبنای قضاوت‌های ذهنی بود. به جای استفاده از دستگاه‌ها برای گردآوری داده‌های عینی، پژوهشگران بر مشاهدات افراد برای تعیین نتایج تکیه داشتند. مثلا برای قضاوت پیرامون افزایش درخشندگی اشیا از افراد استفاده شده بود (آزمایشی استاندارد برای حضور پرتوهای N). بیشتر دانشمندان آن هنگام می‌دانستند، كما این که اکنون می‌دانند، که این چنین قضاوت‌های ذهنی می‌تواند برگرفته از اعتقادات یا چشمداشت باشد.
فیزیکدان آمریکایی رابرت وود یکی از آن دانشمندان شکاک بود. در ۱۹۰۴ وی بازدیدی از آزمایشگاه بلوندلو داشت. بدون آگاهی بلوندلو، او برای این که بفهمد آیا پرتوهای N واقعی‌اند یا تنها زایده‌ی تفکری آرزومندانه، دست به کار آزمودن بلوندلو و سایرین شد. در یک آزمایش پرتوهای N قرار شد که وود با گذاردن ورقه‌ای سربی بین چشمه‌ی پرتوهای N و کارتی پوشیده از رنگ نورتاب به بلوندلو کمک کند. فرض بر آن بود که پرتوهای N باعث درخشان‌تر شدن رنگ می‌شوند، مگر اینکه ورقه‌ی سربی در مسیر آن‌ها قرار گرفته باشد. (بلوندلو پی برده بود که سرب کاملا پرتوهای N را سد می‌کند. قرار شد که با برداشتن و گذاشتن صفحه‌ی سربی، بلوندلو تغییرات درخشندگی رنگ را مشاهده کند. اما بدون اطلاع بلوندلو، او از چیزی استفاده کرد که پرده از واقعیت پرتوهای N برداشت. وود پشت سر هم به بلوندلو گفت که سرب سر جایش است در حالی که نبود و برعکس می‌گفت که ورقه برداشته شده در حالی که واقعا سر جایش بود. بدین ترتیب مشاهدات بلوندلو از الگویی شگفت پیروی می‌کرد. اگر او فکر می‌کرد که ورقه‌ی سربی در کار نیست و چیزی جلوی پرتوهای N را نمی‌گیرد، گزارش می‌کرد که رنگ درخشان‌تر شده است. اگر او فکر می‌کرد که ورقه‌ی سربی سر جایش است و پرتوهای N را سد می‌کند، گزارش می‌کرد که رنگ کم سوتر شده است. مشاهدات وی بر پایه‌ی اعتقادش بود و ربطی به بودن یا نبودن سرب در جایش نداشت. وود مخفیانه دیگر آزمایش‌ها در آزمایشگاه بلوندلو را دستکاری کرد و نتایجی یکسان گرفت. چنانچه بلوندلو، یا ناظری دیگر، به وجود پرتوهای N باور داشت، می‌توانست آن‌ها را تشخیص دهد - حتی در موقعیت‌هایی که وود مخفیانه آزمایش‌ها را تغییر داده بود به طوری که آشکارسازی آن‌ها ناممکن بود. در ۱۹۰۴ وود یافته‌هایش را در مجله‌ی علمی بریتانیایی Nature منتشر کرد. آشکار شد که بلوندلو و سایر دانشمندان فرانسوی قربانی برساختن دریافتی شده بودند. آن‌ها به مشاهدات شان تکیه نداشتند، و تجربه‌ی خود را تصور نمی‌کردند. اعتقاد قوی آنان به پرتوهای N شیوه‌ای را که باید در می‌یافتند به سادگی تغییر داده بود. دانشمند بودن آنان را از نوعی کژتابی دریافتی که بر همگی‌شان تاثیر گذاشته بود، محافظت نمی‌کرد.

📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن

@science4lifee

#تفکر_نقادانه #بلوندلو

​​تقریبا ۱۰ درصد افرادی که بیش از ۷۰ سال سن دارند شکل واضحی از کاهش حافظه دارند که بیش از ۵۰ درصد این کاهش حافظه ناشی از آلزایمر است

در آلزایمر آتروفی مغز را می بینیم که از لوب های تمپورال داخلی شروع شده و به پاریتال داخلی و کناری و کورتکس قدامی منتشر میشود

اولین و شدیدترین تخریب معمولا در لوب تمپورال( کورتکس انتورینال، پری رینال و هیپوکامپ) کورتکس تمپورال جانبی و هسته قاعده ای مینرت دیده میشود

ژنتیک نقش مهمی در بیماری آلزایمر دارد و ژن APP در کروموزم ۲۱ و ژن پرسینیلین ۱ در کروموزم ۱۴ و TREM2(که احتمال دمانس را بالا میبرد)و چندین ژن دیگر میتوانند عامل بروز آلزایمر شوند

مهم ترین ریسک فاکتور برای بیماری آلزایمر سن زیاد و یک سابقه خانوادگی مثبت است و در خانم ها شایع تر است

ضربه به سر و ضربه مغزی شانس ابتلا به آلزایمر را افزایش میدهد

بیماری آلزایمر در گروه افراد با سطح تحصیلات پایین شایع تر است

دیابت ریسک ابتلا را ۳ برابر افزایش میدهد

و در نهایت پرفشاری خون ،کاهش سطح فولیک اسید، مصرف کم میوه و سبزیجات و کم تحرکی و تشنگی طولانی مدت و افزایش کلسترول به عنوان ریسک فاکتورهای بالقوه بیماری آلزایمر شناخته شده

#دکتر_حسین_زاده
@Science4lifee

اکثر سلول های زنده جانوران و گیاهان نوسانات ریتمیک در عملکرد های خود در چرخه شبانه روزی دارند که به طور طبیعی پشت سر هم تکرار می شوند

این چرخه و پشت سر هم قرار گرفتن در انسان در اکثر مواقع وابسته به هسته فوق کیاسمایی است

این هسته اطلاعات مربوط به روشنایی و تاریکی را از طریق مسیر عصبی فیبرهای رتینوهیپوتالامیک دریافت میکند

وابران های حاصل از هسته فوق کیاسمایی پیام ها و هورمونی را ایجاد می کنند که باعث تنوع وسیعی از ریتم های خواب و بیداری و ترشح ملاتونین از پینه آل را مدام تکرار میکند.

مسیر آزاد سازی ملاتونین به این صورت است که روشنایی و تاریکی پیام های نوری توسط فیبرهای شبکیه _ هیپوتالاموسی به هسته فوق کیاسمایی رله میکند
سپس نورون گابایرژیک در هسته فوق کیاسمایی هسته پاراونتریکولار هیپوتالاموس را مهار میکند
سپس فعالیت نورون های پیش قاعده ای سمپاتیک در هسته داخلی میانی و جانبی نخاع را کاهش میدهد.
نورون های پیش قاعده ای سمپاتیک به نورون های پس قاعده ای در عقده گردنی عصب رسانی کرده
که در نهایت رهایی ملاتونین از غده پینه آل را تنظیم می کند

@Science4Lifee

Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₁

Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₂

Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₃

نام کتاب : شگفتی‌های کیهان

نویسنده : برایان کاکس و اندرو کوئن

https://t.me/mazyar_pub/1101

#کتاب #کتاب_علمی
₁

❈ بیگ‌بنگ / مهبانگ

https://bit.ly/2VFfM8r

❈ قضاوت کردن: عادت پیش‌فرض‌های بی‌پایه

هیچ‌کس دیگری را به اندازه‌ی خویشتن فریب نداده است. (لرد گره‌وی)

هیچ‌کاری به اندازه‌ی خودفریبی ساده نیست، زیرا آنچه را که دوست داریم به سادگی باور می‌کنیم. (دموستنس)

موفقیت ما به عنوان یک گونه تا حد زیادی مدیون توانایی ما در دسته بندی چیزها و بازشناخت الگوها در رفتار چیزهاست. با فرمول بندی و آزمودن فرضیه‌ها ما یاد می‌گیریم که اطراف‌مان را پیش‌بینی و کنترل نماییم. با این حال پس از مواجهه با فرضیه‌ای دست به کار، کنار گذاردن آن می‌تواند بسیار دشوار باشد. فرانسیس بیکن از این یکسو‌گرایی ذهن‌مان به خوبی آگاه بود:
فهم انسان پس از این که عقیده‌ای را اخذ نمود ... تمامی دیگر چیزها را برای پشتیبانی و همخوانی با آن جذب می‌کند. و علیرغم وجود تعداد زیادتر و اعتبار نمونه‌های مخالف، کماکان یا آن‌ها را نادیده می‌گیرد و خوار می‌شمارد، یا با اندکی تفاوت کنارشان می‌گذارد و ردشان می‌کند، باشد که به مدد این پیش‌نهشتن عظیم و زیانمند، اعتبار نتیجه‌گیری پیشین خود را دست نخورده نگاه دارد.
در حالی که این کاهلی عقلی می‌تواند مانع از عجله در نتیجه گیری‌ها شود، می‌تواند از دیدن حقیقت نیز جلوگیری کند.

📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن

نهشتن: نهادن؛ گذاشتن
کاهل: ناتوان؛ سست؛ تنبل

@science4lifee

#تفکر_نقادانه #پیشفرض

نام سریال : چرنوبیل

کارگردان : کریگ مازن

دانشمند بودن یعنی خیره‌سر بودن. چنان شیفته و شیدای جستجوی حقیقتیم، که نمی‌فهمیم حقیقت واقعاً چند نفر خواهان داره. ولی حقیقت باقیه، چه ببینیمش چه نبینیم، چه بخواهیم ببینیم چه نه. حقیقت، خواسته‌ها و نیازهای ما براش ملاک نیست. نه حکومت‌هامون براش ملاکه، نه ایدئولوژی و نه مذهب. تا آخر دنیا منتظر می‌مونه. و این، درنهایت هدیه‌ی چرنوبیله. جایی که زمانی از هزینه‌ی حقیقت هراس داشتم، حالا فقط می‌پرسم: هزینه دروغ چیه؟

@Science4lifee

#سریال

₁

درد و احساس عضو خیالی ( فانتوم لیمب)

۵۰ تا ۸۰ درصد افرادی که دچار قطع عضو شده اند احساس خیالی درد در ناحیه قطع شده دارند و یا احساس میکنند که میتوانند به صورت ارادی ان عضو را حرکت دهند.

این حس معمولا با گذشت زمان کاهش پیدا میکند و استفاده از اندام مصنوعی به کنترل این حس آزار دهنده کمک کند

علت وجود این حس وجود ادامه مسیر عصبی در نخاع و مغز هست ، که باقی مانده و مغز نیز سعی در سازمان دهی شرایط دارد . یکی از نقاطی که این تغییرات را سازمان دهی میکند هسته تالاموسی خلفی شکمی است ، همچنین در انتهای عضو قطع شده مسیر عصبی حساس و ضخیم میشود و انتقال درد در این عضو شدید می شود.

گاهی الگوی مجدد حسی در قشر حسی پیکری داریم ، به شکلی که در برخی افراد که بازو قطع شده ضربه به بخش های خاصی از صورت منجر به احساس لمس بازوی قطع شده میشود

@Science4Lifee

❈ فرگشت چیست؟ (بخش نخست)

نویسنده: فرخ فر پژوه


فرگشت یا تکامل (Evolution) یک نظریه علمی در مورد منشا گونه‌ها و تحولات عالم جانداران است. نظریه فرگشت در تعارض آشكار با باورهای دینی است. به همین دلیل مورد انتقاد، تحریف و كج فهمی بسیاری از مومنان قرار گرفته است و آنان سعی كرده‌اند با انتقادهای بی‌اساس این نظریه را باطل جلوه دهند. در این نوشتار سعی شده این نظریه به ساده‌ترین شكل ممكن، توضیح داده شود.

شاید ریشه‌ی برخی از كج فهمی‌های فارسی زبان‌ها از این نظریه، ترجمه‌ی غلط انداز واژه evolution به «تكامل» یا «فرگشت» است. این لغت به معنی «بر آمدن» و اشاره به بوجود آمدن چیزی از چیز دیگر دارد، مثل بوجود آمدن بخار از آب. برخلاف تصور عموم، نظریه «برآمدن» به معنای اخلاقی و حاکی از «کمال یافتن» جانداران نیست. این واژه هیچ بار اخلاقی ندارد بلكه تنها تغییر جاندارن را برای انطباق بیشتر با محیط نشان می‌دهد. متاسفانه واژه‌ی تكامل به عنوان یک غلط رایج جا افتاده است. [دراین نوشتار نیز از فرگشت استفاده می‌شود]

چرا نظریه فرگشت انقلابی در علم پدید آورد؟
ارسطو (۳۸۴-۳۲۲ ق.م) طبیعت را معجونی از امیال و غایات می‌دانست، مثلاً تبخیر آب را به این علت می‌دانست كه آب برای رسیدن به كمال به سمت بالا حركت می‌كند یا می‌گفت سنگ به این علت به پایین می‌افتد که می‌خواهد به جایگاه طبیعی خود برسد که پایین است؛ یا تیر به این علت مدتی پس از پرتاب به زمین می‌افتد که میل طبیعی اجسام به سکون است. تبیین‌های ارسطویی نمونه‌ی نگاه غایت انگار به جهان است. غایت انگاری یک نگاه پیشاعلمی به جهان است. غایت انگار همه‌ی اجزای طبیعت را مانند انسان‌ها دارای امیال و مقاصد می‌داند. درست مانند کودکی که فکر می‌کند اسباب بازی‌هایش هم مانند خودش گرسنه و ناراحت می‌شوند. غایت انگاری دو هزار سال پس از ارسطو هم بر طرز تفكر جامعه بشری سایه افكند و فرهنگ‌ها و ادیان جهان را تحت تاثیر قرار داد. این جهان‌بینی انسان را مركز و محور جهان می‌دانست. نمونه‌های فراوانی از این نگرش را در كتاب‌های مقدس و ادبیات ملل می‌توان یافت:

سوره بقره آیه ۱۸۹: درباره هلال‌های ماه می‌پرسند ، بگو : برای آن است که مردم وقت کارهای خویش و زمان حج را بشناسند.

سوره انعام آیه ۹۷ : و اوست خدایی که ستارگان را پدید آورد تا به وسیله آن‌ها در تاریکی‌های خشکی و دریا راه خویش را بیابید.

حق تعالی كاین سماوات آفرید / از برای رفع حاجات آفرید (مولوی)

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در كاراند / تا تو نانی به كف آری و به غفلت نخوری (سعدی)

و این زمین مضطرب محتاج كوه / گر نبودی نافریدی پرشكوه (مولوی)

نیوتون با نشان دادن قانونمندی حركت‌های فیزیكی نشان داد كه همه‌ی كار جهان برای منفعت انسان نیست. قانون‌های نیوتون نشان می‌داد كه حركت‌های ابر و باد و مه و خورشید تنها و تنها به علت تاثیر نیروهای طبیعی بر آن‌هاست. این حركت علمی سرآغاز تحول فكری اروپا شد. اندیشه‌ی علمی و روش تجربی، بنیان معارف باستانی را برافکنند و پیشرفت‌های روز افزون مغرب زمین آغاز شد.

نیوتون مکانیک ارسطویی را باطل کرد، اما ابطال کامل زیست شناسی ارسطویی کار شگرف داروین بود. ارسطو فکر می‌کرد که گونه‌های جانداران از ابتدای جهان به صورت کنونی از هم جدا بوده‌اند، چون هیچ‌کس ندیده که میمونی انسان بزاید. میمون همیشه میمون می‌زاید! در میانه‌ی قرن نوزدهم دنیای فیزیک و شیمی دنیای قانون‌ها بود اما قوانین حاکم بر جهان جانداران هنوز در پرده‌ای از ابهام بودند. داروین نشان داد كه چگونه موجودات زنده طی یک فرایند کاملاً طبیعی فرگشت یافته‌اند. به گفته خود او: «ایجاد گرامی‌ترین چیزهایی که می‌شناسیم، یعنی ایجاد جانداران عالی، مستقیماً محصول ستیزه‌ی طبیعت، قحطی و مرگ است.» امروزه دانش زیست‌شناسی با صراحت اعلام می‌كند كه حیات در عین پیچیدگی، جلوه‌ای از واكنش‌های شیمیایی و فیزیكی است.

آن مدعیان كه دُر معنی سُفتند / و از چرخ به گونه گون سخن‌ها گفتند

آگه چو نبودند ز اسرار نهان / با خود زَنَخی زدند و آخر خفتند (خیام)

@science4lifee

#فرگشت

❈ فرگشت چيست؟ (بخش دوم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


فرگشت، زیست شناسی را از علمی مشاهده‌ای و توصیفی به علمی فعال و تجربی تبدیل كرد. زیست‌شناسِ پیش از داروین جانداران را تنها مشاهده یا حداكثر تشریح می‌كرد. او تنها نظاره گر بود؛ نه می‌توانست تحلیل کند، و نه به چراها و چگونه‌ها پاسخ گوید. داروین راهی را نشان داد كه در آن باید به هر جانور، اندام تا مولكول زیستی به شكل یک سوال نگریست. باید همه اطلاعات را تحلیل كرد و به جواب رسید. شیوه تفكر داروینی تاثیر عمیقی بر ادراک دانشمندان همه‌ی علوم تجربی و انسانی بر جای گذاشت.

داروین چه گفت؟
چارلز داروین (۱۸۰۹-۱۸۸۲) زیست شناس بریتانیایی، پس از سی سال مطالعه و بررسی شواهد سفر تحقیقاتی پنج ساله‌اش به دور دنیا، در سال ۱۸۵۹ نظریه‌ی فرگشت را در تاثیر گذارترین كتاب تمام دوران‌ها، یعنی «منشاء انواع بوسیله انتخاب طبیعی» به جهان علم عرضه كرد.

نظریه فرگشت داروین را می‌توان به صورت زیر خلاصه كرد:
۱. تعداد زادگان (نوزادان) بیشتر از والدین است.
۲. تعداد افراد در جمعیت تقریباً عددی ثابت است.
۳. زادگان تفاوت‌هایی جزئی با والدین خود دارند.
۴. تنها زادگانی زنده می‌مانند كه سازش بیشتری با محیط داشته باشند.

در طبیعت، افرادی كه مزیتی هرچند اندک، بر دیگران داشته باشند شانس بیشتری برای زنده ماندن و تولید مثل دارند. در دراز مدت نسل این افراد، جمعیت غالب گونه را تشكیل خواهد داد. داروین این فرایند را انتخاب طبیعی نامید.
با پیشرفت فزاینده‌ی علوم مختلف، نظریه‌ی فرگشت نیز منسجم‌تر شد و حیطه‌های جدیدی مانند علم ژنتیک و زیست شناسی مولكولی را در بر گرفت. امروزه از نظریه‌ی پیشرفته‌تر فرگشت تحت عنوان «تلفیق نوین» یا «سنتز جدید» استفاده می‌شود.


مكانیسم فرگشت
ژن
یک CD صوتی حاوی اطلاعات لازم برای پخش موسیقی است اما سر و صدا نمی‌كند! برای شنیدن موسیقی باید اطلاعات CD را در دستگاهی اجرا كرد. ژن‌ها هم حاوی اطلاعات هستند و برای انجام كار باید این اطلاعات اجرا بشود. به بیان علمی باید ژن بیان بشود. بیان شدن ژن بدین صورت است كه از روی اطلاعات موجود بر روی ژن، پروتئین ساخته می‌شود و پروتئین‌ها هر کدام كاری را در بدن انجام می‌دهند.
ژن قسمتی از مولكولی خطی به نام DNA است كه اطلاعات لازم برای ساخت یک پروتئین را در خود دارد. این اطلاعات در DNA به وسیله توالی مشخصی از چهار كد مختلف حفظ می‌شود. DNA از چهار زیرواحد آدنین(A) ، تیمین (T) ، سیتوزین(C) و گوانین (G) تشكیل شده است.

ژنوم
به مجموعه‌ی كل DNA های موجود در سلول ژنوم گفته می‌شود. ژنوم اطلاعات لازم برای تمام اعمال سلول را در خود دارد. ژنوم باكتری‌ها به صورت یک DNA خطی و حلقوی است، اما ژنوم دیگر جانداران بصورت چندین قطعه جداگانه است كه كروموزوم نامیده می‌شوند.

جهش
گفتیم كه DNA دارای توالی مشخصی از چهار كد است. هرگونه تغییر در این كدها جهش نام دارد. عوامل گوناگونی می‌توانند جهش‌ها را بوجود آورند. برخی مواد شیمیایی (كه در درون سلول‌ها هم وجود دارد) جهش زا هستند. عوامل فیزیكی مانند حرارت و پرتوهای ماورا بنفش و پرتوهای رادیواكتیو نیز جهش زا هستند. جهش در فرایند تولید مثل نیز رخ می‌دهد. در تولید مثل، كد ژنتیكی باید دو برابر شود ولی در این فرایند اشتباه‌هایی هم رخ می‌دهد و موجب می‌شود كه كپی دقیقاً برابر با اصل نباشد.
جهش‌ها انواع گوناگونی دارند. تغییر در یک حرف از كد ژنتیكی جهش نقطه‌ای نامیده می‌شود. جهش‌های وسیعتر مجموعه‌ای از كدها را دستخوش تغییر می‌كنند. تغییر در كروموزوم‌ها به طور همزمان چند هزار ژن را تغییر می‌دهد. یكی از مهمترین انواع این جهش‌ها مضاعف شدن است. در مضاعف شدن دو نسخه از یک ژن بوجود می‌آید. هر یک از این ژن‌ها می‌توانند جداگانه دستخوش جهش‌های جدید شوند و بدین ترتیب با حفظ ژن قبلی، ژن جدیدی به ژنوم جاندار اضافه شود كه اندكی با ژن قبلی فرق دارد.
بیش از نود درصد از جهش‌ها مضر هستند. اما باقی جهش‌ها كم اثر، بی‌اثر یا مفیدند. جهش‌های مضر اغلب موجب مرگ جاندار می‌شود و به نسل بعد انتقال پیدا نمی‌كند، اما جهش‌های كم اثر، بی‌اثر و مفید به نسل بعد منتقل می‌شوند.

@science4lifee

#فرگشت