Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₁

Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₂

Evolution for student

@Science4lifee

#فرگشت

₃

نام کتاب : شگفتی‌های کیهان

نویسنده : برایان کاکس و اندرو کوئن

https://t.me/mazyar_pub/1101

#کتاب #کتاب_علمی
₁

❈ بیگ‌بنگ / مهبانگ

https://bit.ly/2VFfM8r

❈ قضاوت کردن: عادت پیش‌فرض‌های بی‌پایه

هیچ‌کس دیگری را به اندازه‌ی خویشتن فریب نداده است. (لرد گره‌وی)

هیچ‌کاری به اندازه‌ی خودفریبی ساده نیست، زیرا آنچه را که دوست داریم به سادگی باور می‌کنیم. (دموستنس)

موفقیت ما به عنوان یک گونه تا حد زیادی مدیون توانایی ما در دسته بندی چیزها و بازشناخت الگوها در رفتار چیزهاست. با فرمول بندی و آزمودن فرضیه‌ها ما یاد می‌گیریم که اطراف‌مان را پیش‌بینی و کنترل نماییم. با این حال پس از مواجهه با فرضیه‌ای دست به کار، کنار گذاردن آن می‌تواند بسیار دشوار باشد. فرانسیس بیکن از این یکسو‌گرایی ذهن‌مان به خوبی آگاه بود:
فهم انسان پس از این که عقیده‌ای را اخذ نمود ... تمامی دیگر چیزها را برای پشتیبانی و همخوانی با آن جذب می‌کند. و علیرغم وجود تعداد زیادتر و اعتبار نمونه‌های مخالف، کماکان یا آن‌ها را نادیده می‌گیرد و خوار می‌شمارد، یا با اندکی تفاوت کنارشان می‌گذارد و ردشان می‌کند، باشد که به مدد این پیش‌نهشتن عظیم و زیانمند، اعتبار نتیجه‌گیری پیشین خود را دست نخورده نگاه دارد.
در حالی که این کاهلی عقلی می‌تواند مانع از عجله در نتیجه گیری‌ها شود، می‌تواند از دیدن حقیقت نیز جلوگیری کند.

📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن

نهشتن: نهادن؛ گذاشتن
کاهل: ناتوان؛ سست؛ تنبل

@science4lifee

#تفکر_نقادانه #پیشفرض

نام سریال : چرنوبیل

کارگردان : کریگ مازن

دانشمند بودن یعنی خیره‌سر بودن. چنان شیفته و شیدای جستجوی حقیقتیم، که نمی‌فهمیم حقیقت واقعاً چند نفر خواهان داره. ولی حقیقت باقیه، چه ببینیمش چه نبینیم، چه بخواهیم ببینیم چه نه. حقیقت، خواسته‌ها و نیازهای ما براش ملاک نیست. نه حکومت‌هامون براش ملاکه، نه ایدئولوژی و نه مذهب. تا آخر دنیا منتظر می‌مونه. و این، درنهایت هدیه‌ی چرنوبیله. جایی که زمانی از هزینه‌ی حقیقت هراس داشتم، حالا فقط می‌پرسم: هزینه دروغ چیه؟

@Science4lifee

#سریال

₁

درد و احساس عضو خیالی ( فانتوم لیمب)

۵۰ تا ۸۰ درصد افرادی که دچار قطع عضو شده اند احساس خیالی درد در ناحیه قطع شده دارند و یا احساس میکنند که میتوانند به صورت ارادی ان عضو را حرکت دهند.

این حس معمولا با گذشت زمان کاهش پیدا میکند و استفاده از اندام مصنوعی به کنترل این حس آزار دهنده کمک کند

علت وجود این حس وجود ادامه مسیر عصبی در نخاع و مغز هست ، که باقی مانده و مغز نیز سعی در سازمان دهی شرایط دارد . یکی از نقاطی که این تغییرات را سازمان دهی میکند هسته تالاموسی خلفی شکمی است ، همچنین در انتهای عضو قطع شده مسیر عصبی حساس و ضخیم میشود و انتقال درد در این عضو شدید می شود.

گاهی الگوی مجدد حسی در قشر حسی پیکری داریم ، به شکلی که در برخی افراد که بازو قطع شده ضربه به بخش های خاصی از صورت منجر به احساس لمس بازوی قطع شده میشود

@Science4Lifee

❈ فرگشت چیست؟ (بخش نخست)

نویسنده: فرخ فر پژوه


فرگشت یا تکامل (Evolution) یک نظریه علمی در مورد منشا گونه‌ها و تحولات عالم جانداران است. نظریه فرگشت در تعارض آشكار با باورهای دینی است. به همین دلیل مورد انتقاد، تحریف و كج فهمی بسیاری از مومنان قرار گرفته است و آنان سعی كرده‌اند با انتقادهای بی‌اساس این نظریه را باطل جلوه دهند. در این نوشتار سعی شده این نظریه به ساده‌ترین شكل ممكن، توضیح داده شود.

شاید ریشه‌ی برخی از كج فهمی‌های فارسی زبان‌ها از این نظریه، ترجمه‌ی غلط انداز واژه evolution به «تكامل» یا «فرگشت» است. این لغت به معنی «بر آمدن» و اشاره به بوجود آمدن چیزی از چیز دیگر دارد، مثل بوجود آمدن بخار از آب. برخلاف تصور عموم، نظریه «برآمدن» به معنای اخلاقی و حاکی از «کمال یافتن» جانداران نیست. این واژه هیچ بار اخلاقی ندارد بلكه تنها تغییر جاندارن را برای انطباق بیشتر با محیط نشان می‌دهد. متاسفانه واژه‌ی تكامل به عنوان یک غلط رایج جا افتاده است. [دراین نوشتار نیز از فرگشت استفاده می‌شود]

چرا نظریه فرگشت انقلابی در علم پدید آورد؟
ارسطو (۳۸۴-۳۲۲ ق.م) طبیعت را معجونی از امیال و غایات می‌دانست، مثلاً تبخیر آب را به این علت می‌دانست كه آب برای رسیدن به كمال به سمت بالا حركت می‌كند یا می‌گفت سنگ به این علت به پایین می‌افتد که می‌خواهد به جایگاه طبیعی خود برسد که پایین است؛ یا تیر به این علت مدتی پس از پرتاب به زمین می‌افتد که میل طبیعی اجسام به سکون است. تبیین‌های ارسطویی نمونه‌ی نگاه غایت انگار به جهان است. غایت انگاری یک نگاه پیشاعلمی به جهان است. غایت انگار همه‌ی اجزای طبیعت را مانند انسان‌ها دارای امیال و مقاصد می‌داند. درست مانند کودکی که فکر می‌کند اسباب بازی‌هایش هم مانند خودش گرسنه و ناراحت می‌شوند. غایت انگاری دو هزار سال پس از ارسطو هم بر طرز تفكر جامعه بشری سایه افكند و فرهنگ‌ها و ادیان جهان را تحت تاثیر قرار داد. این جهان‌بینی انسان را مركز و محور جهان می‌دانست. نمونه‌های فراوانی از این نگرش را در كتاب‌های مقدس و ادبیات ملل می‌توان یافت:

سوره بقره آیه ۱۸۹: درباره هلال‌های ماه می‌پرسند ، بگو : برای آن است که مردم وقت کارهای خویش و زمان حج را بشناسند.

سوره انعام آیه ۹۷ : و اوست خدایی که ستارگان را پدید آورد تا به وسیله آن‌ها در تاریکی‌های خشکی و دریا راه خویش را بیابید.

حق تعالی كاین سماوات آفرید / از برای رفع حاجات آفرید (مولوی)

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در كاراند / تا تو نانی به كف آری و به غفلت نخوری (سعدی)

و این زمین مضطرب محتاج كوه / گر نبودی نافریدی پرشكوه (مولوی)

نیوتون با نشان دادن قانونمندی حركت‌های فیزیكی نشان داد كه همه‌ی كار جهان برای منفعت انسان نیست. قانون‌های نیوتون نشان می‌داد كه حركت‌های ابر و باد و مه و خورشید تنها و تنها به علت تاثیر نیروهای طبیعی بر آن‌هاست. این حركت علمی سرآغاز تحول فكری اروپا شد. اندیشه‌ی علمی و روش تجربی، بنیان معارف باستانی را برافکنند و پیشرفت‌های روز افزون مغرب زمین آغاز شد.

نیوتون مکانیک ارسطویی را باطل کرد، اما ابطال کامل زیست شناسی ارسطویی کار شگرف داروین بود. ارسطو فکر می‌کرد که گونه‌های جانداران از ابتدای جهان به صورت کنونی از هم جدا بوده‌اند، چون هیچ‌کس ندیده که میمونی انسان بزاید. میمون همیشه میمون می‌زاید! در میانه‌ی قرن نوزدهم دنیای فیزیک و شیمی دنیای قانون‌ها بود اما قوانین حاکم بر جهان جانداران هنوز در پرده‌ای از ابهام بودند. داروین نشان داد كه چگونه موجودات زنده طی یک فرایند کاملاً طبیعی فرگشت یافته‌اند. به گفته خود او: «ایجاد گرامی‌ترین چیزهایی که می‌شناسیم، یعنی ایجاد جانداران عالی، مستقیماً محصول ستیزه‌ی طبیعت، قحطی و مرگ است.» امروزه دانش زیست‌شناسی با صراحت اعلام می‌كند كه حیات در عین پیچیدگی، جلوه‌ای از واكنش‌های شیمیایی و فیزیكی است.

آن مدعیان كه دُر معنی سُفتند / و از چرخ به گونه گون سخن‌ها گفتند

آگه چو نبودند ز اسرار نهان / با خود زَنَخی زدند و آخر خفتند (خیام)

@science4lifee

#فرگشت

❈ فرگشت چيست؟ (بخش دوم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


فرگشت، زیست شناسی را از علمی مشاهده‌ای و توصیفی به علمی فعال و تجربی تبدیل كرد. زیست‌شناسِ پیش از داروین جانداران را تنها مشاهده یا حداكثر تشریح می‌كرد. او تنها نظاره گر بود؛ نه می‌توانست تحلیل کند، و نه به چراها و چگونه‌ها پاسخ گوید. داروین راهی را نشان داد كه در آن باید به هر جانور، اندام تا مولكول زیستی به شكل یک سوال نگریست. باید همه اطلاعات را تحلیل كرد و به جواب رسید. شیوه تفكر داروینی تاثیر عمیقی بر ادراک دانشمندان همه‌ی علوم تجربی و انسانی بر جای گذاشت.

داروین چه گفت؟
چارلز داروین (۱۸۰۹-۱۸۸۲) زیست شناس بریتانیایی، پس از سی سال مطالعه و بررسی شواهد سفر تحقیقاتی پنج ساله‌اش به دور دنیا، در سال ۱۸۵۹ نظریه‌ی فرگشت را در تاثیر گذارترین كتاب تمام دوران‌ها، یعنی «منشاء انواع بوسیله انتخاب طبیعی» به جهان علم عرضه كرد.

نظریه فرگشت داروین را می‌توان به صورت زیر خلاصه كرد:
۱. تعداد زادگان (نوزادان) بیشتر از والدین است.
۲. تعداد افراد در جمعیت تقریباً عددی ثابت است.
۳. زادگان تفاوت‌هایی جزئی با والدین خود دارند.
۴. تنها زادگانی زنده می‌مانند كه سازش بیشتری با محیط داشته باشند.

در طبیعت، افرادی كه مزیتی هرچند اندک، بر دیگران داشته باشند شانس بیشتری برای زنده ماندن و تولید مثل دارند. در دراز مدت نسل این افراد، جمعیت غالب گونه را تشكیل خواهد داد. داروین این فرایند را انتخاب طبیعی نامید.
با پیشرفت فزاینده‌ی علوم مختلف، نظریه‌ی فرگشت نیز منسجم‌تر شد و حیطه‌های جدیدی مانند علم ژنتیک و زیست شناسی مولكولی را در بر گرفت. امروزه از نظریه‌ی پیشرفته‌تر فرگشت تحت عنوان «تلفیق نوین» یا «سنتز جدید» استفاده می‌شود.


مكانیسم فرگشت
ژن
یک CD صوتی حاوی اطلاعات لازم برای پخش موسیقی است اما سر و صدا نمی‌كند! برای شنیدن موسیقی باید اطلاعات CD را در دستگاهی اجرا كرد. ژن‌ها هم حاوی اطلاعات هستند و برای انجام كار باید این اطلاعات اجرا بشود. به بیان علمی باید ژن بیان بشود. بیان شدن ژن بدین صورت است كه از روی اطلاعات موجود بر روی ژن، پروتئین ساخته می‌شود و پروتئین‌ها هر کدام كاری را در بدن انجام می‌دهند.
ژن قسمتی از مولكولی خطی به نام DNA است كه اطلاعات لازم برای ساخت یک پروتئین را در خود دارد. این اطلاعات در DNA به وسیله توالی مشخصی از چهار كد مختلف حفظ می‌شود. DNA از چهار زیرواحد آدنین(A) ، تیمین (T) ، سیتوزین(C) و گوانین (G) تشكیل شده است.

ژنوم
به مجموعه‌ی كل DNA های موجود در سلول ژنوم گفته می‌شود. ژنوم اطلاعات لازم برای تمام اعمال سلول را در خود دارد. ژنوم باكتری‌ها به صورت یک DNA خطی و حلقوی است، اما ژنوم دیگر جانداران بصورت چندین قطعه جداگانه است كه كروموزوم نامیده می‌شوند.

جهش
گفتیم كه DNA دارای توالی مشخصی از چهار كد است. هرگونه تغییر در این كدها جهش نام دارد. عوامل گوناگونی می‌توانند جهش‌ها را بوجود آورند. برخی مواد شیمیایی (كه در درون سلول‌ها هم وجود دارد) جهش زا هستند. عوامل فیزیكی مانند حرارت و پرتوهای ماورا بنفش و پرتوهای رادیواكتیو نیز جهش زا هستند. جهش در فرایند تولید مثل نیز رخ می‌دهد. در تولید مثل، كد ژنتیكی باید دو برابر شود ولی در این فرایند اشتباه‌هایی هم رخ می‌دهد و موجب می‌شود كه كپی دقیقاً برابر با اصل نباشد.
جهش‌ها انواع گوناگونی دارند. تغییر در یک حرف از كد ژنتیكی جهش نقطه‌ای نامیده می‌شود. جهش‌های وسیعتر مجموعه‌ای از كدها را دستخوش تغییر می‌كنند. تغییر در كروموزوم‌ها به طور همزمان چند هزار ژن را تغییر می‌دهد. یكی از مهمترین انواع این جهش‌ها مضاعف شدن است. در مضاعف شدن دو نسخه از یک ژن بوجود می‌آید. هر یک از این ژن‌ها می‌توانند جداگانه دستخوش جهش‌های جدید شوند و بدین ترتیب با حفظ ژن قبلی، ژن جدیدی به ژنوم جاندار اضافه شود كه اندكی با ژن قبلی فرق دارد.
بیش از نود درصد از جهش‌ها مضر هستند. اما باقی جهش‌ها كم اثر، بی‌اثر یا مفیدند. جهش‌های مضر اغلب موجب مرگ جاندار می‌شود و به نسل بعد انتقال پیدا نمی‌كند، اما جهش‌های كم اثر، بی‌اثر و مفید به نسل بعد منتقل می‌شوند.

@science4lifee

#فرگشت

❈ فرگشت چيست؟ (بخش سوم)

نویسنده: فرخ فر پژوه


دو سیستم وراثت ژن
باكتری‌ها و برخی تک سلولی‌ها تولید مثل غیر جنسی دارند. در این شیوه ژنوم فرزندان و والدین كاملاً شبیه هم است؛ و فرگشت فقط به جهش‌ها بستگی دارد. اما در تولید مثل جنسی، فرزند نیمی از ژن‌هایش را از پدر و نیم دیگر را از مادر دریافت می‌كند. این سیتم دو مزیت فرگشتی دارد: الف) ایجاد تنوع در جاندار تنها وابسته به جهش نیست. ب) ژن‌ها در میان جمعیت توزیع می‌شوند.

توزیع ژن
فرض كنید در شهری همه مردم ژن A را دارند. در اثر جهش در یک نفر از آن‌ها ژن A به B تبدیل می‌شود. این فرد پس از ازدواج ژن B را به فرزندانش منتقل می‌كند. پس از گذشت چند قرن با ازدواج و زاد و ولدهای مكرر ژن B در سطح شهر پراكنده شده است به طوری كه مثلاً ۹۰٪ درصد از مردم ژن A و ۱۰٪ باقیمانده ژن B را دارند. به همین ترتیب هر ژن جدیدی در میان جمعیت پراكنده می‌شود.

انتخاب طبیعی
به دلیل محدود بودن جمعیت هر جاندار همه‌ی نوزادان توانایی زنده ماندن را ندارند. در مثال بالا فرض كنید ژن A عامل لاغری بوده و ژن B چاقی را بوجود می‌آورد. با فرا رسیدن عصر یخبندان، چاق‌ها دارای مزیت ذخیره سازی غذا هستند و لاغرها بیشتر می‌میرند. بنابراین صاحبان ژن B بیشتر زنده می‌مانند. پس توزیع ژن در جمعیت دگرگون می‌شود، به شكلی كه ۹۰٪ ژن B را دارند. با پایان یخبندان، چاقی نه تنها مفید نیست بلكه دردسر ساز است. همین امر دوباره توزیع ژن A را به ۹۰٪ می‌رساند. به این ترتیب توزیع ژن‌ها با تغییر محیط دچار تغییر می‌شود. تغییر محیط گاه آنچنان وسیع است كه یكی از ژن‌ها را به طور كامل منقرض می‌كند. توجه داشته باشید كه هر جاندار دارای هزاران ژن است و توزیع همه این ژن‌ها مرتباً در حال تغییر است. بنابراین خصوصیات جمعیت‌های جانداران دائماً در حال تغییر است، به صورتی كه پس از گذشت چند صد هزار یا چند میلیون سال ممكن است به جاندار جدیدی تبدیل شده باشد.

جدایی تولید مثلی
گفتیم كه هر جمعیت در طول زمان دچار تغییر می‌شود و این تغییرات در تمام جمعیت توزیع می‌شود. پس چگونه است كه گونه‌های جدید بوجود می‌آیند؟ همانطور كه همه اندام‌های جاندار تغییر می‌كنند، تغییراتی هم در خصوصیات تولید مثلی بوجود می‌آید. به گونه‌ای كه ممكن است جمعیت به دو گروه تقسیم شود كه دیگر توانایی تولید مثل با یكدیگر را نداشته باشند. جدایی تولید مثلی علت‌های مختلفی دارد:

جغرافیایی : پیشروی بیابان می‌تواند یک جنگل را به دو قسمت تقسیم كند؛ و جانداران این دو قسمت دیگر ارتباطی با هم نخواهند داشت. همچنین مهاجرت عده‌ای از افراد به سرزمینی دور، آن‌ها را از بقیه جمعیت جدا می‌كند.

فیزیولوژیک : تغییر در اندام تناسلی باعث می‌شود كه یک گروه از جمعیت توانایی تولید مثل با بقیه را نداشته باشند.

تغییر در زمان یا فصل تولید مثل : ممكن است فصل جفت گیری در برخی افراد با بقیه متفاوت شود. مثلاً همه مگس‌های میوه را می‌توان در آزمایشگاه مجبور به تولید مثل كرد ولی در طبیعت دو گروه از این مگس وجود دارد. گروهی صبح جفت گیری می‌كند و گروه دوم بعد از ظهر.

تغییر در عادات جفت گیری : این تغییر موجب می‌شود كه گروهی از افراد، جفت خود را تنها از میان دیگر اعضای گروه خودش انتخاب كنند.

تغییرات سلولی : جفت گیری بین دو گروه انجام می‌شود، ولی لقاح ناقص است یا نوزاد می‌میرد. حتی ممكن است نوزاد زنده بماند ولی عقیم باشد (مثل قاطر).
جدایی تولید مثلی به هر علتی كه روی دهد موجب می‌شود تا توزیع ژنی هر گروه از جمعیت به طور جداگانه تغییر كند، و جهش‌های بوجود آمده تنها در میان افراد همان گروه باقی بماند. به عبارت دیگر دو جمعیت وجود خواهد داشت كه هر كدام به راه خودش می‌رود. پس از گذشت هزاران سال، میزان تغییرات در هر گروه آنقدر زیاد می‌شود كه دیگر به دو گونه جاندار متمایز تبدیل می‌شوند. به این ترتیب دو گونه جدید از گونه اولیه بوجود می‌آید.

فرگشت كلان
تا این بخش از نوشتار در مورد فرگشت یک گونه در ارتباط با محیط آن (فرگشت خٌرد) توضیح مختصری داده شد. هر جاندار، برهمكنش‌های گسترده‌ای با دیگر جانداران دارد. پرنده‌ای حشره خوار، خودش توسط چندین صیاد شكار می‌شود؛ و دیگر حشره خوارها بر سر غذا با او رقابت می‌كنند. رقابت بر سر محل آشیانه هم در جریان است. به طور كلی تغییر یک گونه، دیگر گونه‌ها را متاثر می‌كند. چابك‌تر شدن شكار، شكارچی را نیز تغییر می‌دهد. به این ترتیب باید فرگشت گونه‌های جانداران را با هم (فرگشت كلان) بررسی كرد نه جدا از هم.

@Science4lifee

#فرگشت

❈ فرگشت چيست؟ (بخش چهارم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


پیچیدگی و اجزا مرتبط
منتقدین نظریه فرگشت علاقه‌ی زیادی به «پیچیدگی» دارند. مثلاً می‌گویند اندام X پیچیده‌تر از آن است كه بوسیله فرگشت بوجود بیاید. یا اظهار نظر می‌کنند كه اجزای اندامی مانند چشم در ارتباط با هم هستند و وجود هر یک از اجزا برای كاركرد چشم ضروری است: یک چشم نصفه نیمه به هیچ دردی نمی‌خورد. پس اندام‌های پیچیده نمی‌توانند حاصل فرگشت تدریجی باشند. این انتقادها جدای از بهانه گیری، ناشی از عدم درک فرگشت هستند.
پیشرفت اختراع‌های بشر تقریباً شبیه به فرگشت جانداران است. اتومبیل‌های اولیه تنها گاری‌هایی بودند كه موتور داشتند. با گذشت زمان قطعات بیشتری به این وسیله اضافه شد تا به شكل امروزی آن درآمد. قطعه‌ای مانند انژكتور در ماشین اولیه وجود نداشت ولی در اتومبیل امروزی اگر انژكتور از كار افتاد، كل ماشین دیگر قادر به حركت نیست.
فرگشت اندام‌های پیچیده نیز از شكل ساده اولیه شروع شده و در طول زمان اجزا دیگری به اندام اضافه شده است؛ به شكلی كه آن جز، تبدیل به بخشی ضروری در كاركرد اندام شده است. در هر حال، داشتن یک چشم نصف و نیمه هم خیلی بهتر از چشم نداشتن است. چشم در بی مُهرگان اولیه تنها شامل چند سلول برای تشخیص تاریكی از روشنایی بوده است. بعدها سلول‌های تشخیص دهنده رنگ و اجزائی مانند عدسی به این سیستم اضافه شده است.
با پیشرفت زیست شناسی، منتقدان توجه خود را به سیستم‌های پیچیده سلولی مانند سیستم ایمنی و ساختارهای پیچیده مولكولی مانند موتور تاژک باكتری‌ها معطوف كردند. با اینکه شیوه‌ی فرگشت پیچیده‌ترین سیستم‌های زیستی شناخته شده یا در دست تحقیق است، اما بهانه گیران دست بردار نیستند و با هر كشف تازه در زیست شناسی باید منتظر چنین خرده گیری‌هایی باشیم. (برای اطلاع بیشتر به بخش «پرستش شكاف‌ها» از كتاب پندار خدا نوشته ریچارد داوكینز مراجعه كنید)

مفهوم علمی «تصادف»
برخی دینداران منتقد نظریه‌ی فرگشت می‌گویند: امکان ندارد که نظم و پیچیدگی جهان جانداران «تصادفی» به وجود آمده باشد. و ادامه می‌دهند که حتی اگر نظریه‌ی فرگشت نیز درست باشد، حتماً باید خالقی در کار بوده باشد که با طرح و تدبیر خود سیر فرگشتی را هدایت کرده و به اینجا رسانده است. این ایراد می‌تواند نشانگر بدفهمی عمیق نظریه‌ی فرگشت باشد. فرگشت تصادفی نیست. آنچه می‌توان گفت «تصادفی» است، جهش‌های ژنتیکی هستند. و جهش‌های ژنتیکی فقط به این معنا «تصادفی» هستند که وقوع‌شان محصول طرح و تدبیر کسی نیست. جهش ژنتیکی همان قدر «تصادفی» است که باران، آتشفشان، گردش سیارات یا هر پدیده‌ی طبیعی دیگر «تصادفی» است. موتور پیش برنده‌ی فرگشت (که همان گزینش فزاینده از میان جهش‌های ژنتیکی باشد) نیازمند طراحی نیست. و همین نکته است که زیرآب یکی از قدیمی‌ترین و مهم ترین برهان‌های خداباوری، یعنی برهان نظم را می‌زند.
پس در مورد كلمه «تصادف» در علم باید به نكات زیر توجه كرد:
۱. بعید بودن تصادف به معنی غیر ممكن بودن آن نیست. از احتمالات نمی‌توان برای رد رویدادهای پسگشتی (Backward) استفاده كرد. اگر فکر می‌کنید جز این است، این بازی را انجام دهید: تعداد کافی کارت تهیه کنید، آن‌ها را از یک تا یک میلیارد شماره گذاری کنید (در صورتی که مایل باشید بیشتر) و بعد از بین این یک میلیارد کارت یکی را بیرون بکشید. تعجب نکردید؟! عددی بیرون آمد که احتمال بیرون آمدنش یک در میلیارد بود! چطور چنین چیزی ممكن است؟! چطور چنین اتفاق بعیدی رخ داد؟ بازی را تکرار کنید، و هر بار بدون استثنا چنین اتفاق عجیبی می‌افتد!
۲. نباید تنها به عامل تصادفی فرگشت (جهش) توجه كرد و عامل غیر تصادفی یعنی گزینش یا انتخاب طبیعی را از نظر دور داشت. ریاضیدان آماتوری كه به اخبار گوش می‌داد شنید: اجتماع صد نفره زنان بسیجی در تالار وحدت برگزار شد. او با خودش حساب كرد كه احتمال اینكه هر انسانی زن باشد یک دوم است. پس احتمال اینكه همه‌ی آن صد نفر زن باشند ۱/۲ به توان ۱۰۰ است. یعنی ۱ در ۱۲۶۷۶۵۰۶۰۰۲۲۸۲۲۹۴۰۱۴۹۶۷۰۳۲۰۵۳۷۶ است. ثانیاً احتمال بسیجی بودن یا نبودن یک زن یک دوم است، درنتیجه این عدد را باید در خودش ضرب كرد. پس جمع شدن تصادفی صد زن بسیجی در یكجا غیر ممكن است. ریاضیدان ما وجه گذینشی ماجرا یعنی «تنها زنان بسیجی دعوت می‌شوند» را فراموش كرده بود. منتقدان «تصادف»، اغلب «بقای اصلح در اثر انتخاب طبیعی» را فراموش می‌کنند.

@Science4lifee

#فرگشت

❈ فرگشت چيست؟ (بخش پنجم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


۳. نباید مفهوم «فزایندگی» را در مورد تصادف از نظر دور داشت. فزایندگی بدین ترتیب است كه پس از یک رویداد تصادفی، تصادف بعدی در میان اعضا انتخاب شده از تصادف اول انجام می‌شود. به عبارت دیگر در هر مرحله، محصولات تصادفی مرحله قبل که از صافی انتخاب طبیعی گذشته‌اند دچار تصادف جدیدی می‌شوند. نظم موجود در سیستم‌های طبیعی ناشی از این نوع تصادف است. اجزاء مختلف بر اثر این «تصادف‌ها» در کنار هم قرار می‌گیرند و حد واسط‌های ناپایدار از میان می روند و تنها اجزائی که به صورت پایداری با دیگر اجزاء در ارتباط هستند باقی می‌مانند. این فرآیند را گزینش فزاینده می‌نامند. بازی شیر یا خط زیر را در نظر بگیرید: چند هزار میلیارد سكه را روی زمین بریزید. آن‌هایی كه شیر آمده‌اند را بردارید و بقیه را كنار بگذارید. سكه‌هایی را كه برداشته‌اید دوباره روی زمین بریزید و فقط شیرها را بردارید. اگر این كار را چند میلیون بار تكرار كنید، سرانجام یک (یا چند تایی) سكه باقی خواهد ماند كه تصادفاً میلیون‌ها بار، پشت سر هم شیر آمده است. حال به جای «سکه‌ها»، جانداران را بگذارید، به جای «شیر آمدن» انطباق بهتر با محیط، و به جای «کنار گذاشتن بقیه»، انتخاب طبیعی را بگذارید. آیا «تصادف» فرگشت هنوز باور نکردنی می‌آید؟

چه شواهدی بر صحت نظریه فرگشت وجود دارد؟
هر نظریه‌ی علمی به وسیله شواهدی پشتیبانی می‌شود. فرگشت نیز بوسیله شواهد تجربی محکم و همبسته‌ای در زیست شناسی و دیگر علوم حمایت می‌شود. هر كدام از این شواهد نه تنها مانند قطعه‌ای از یک پازل بقیه شواهد را تكمیل می‌كند، بلکه نتایج مستقل هر شاهد با نتایج مستقل منبع دیگر یكسان است. مثلاً یک فسیل شناس درختچه فرگشتی انسان را رسم می‌كند و یک متخصص ژنتیک نیز این درختچه را بر اساس ژنتیک رسم می‌كند. مشاهده می‌شود كه درخت رسم شده در هر دو علم مشابه هم است. در اینجا تنها به شواهد معروف فرگشت اشاره‌ی مختصری می‌کنیم و از بحث‌های پیچیده زیستی، شیمیایی و فیزیكی صرف نظر می‌کنیم.
ممكن است در اینجا عده‌ای اعتراض كنند که چرا شواهدی را كه در رد نظریه فرگشت وجود دارد را نمی‌گویید و یک طرفه به قاضی می‌روید؟ در پاسخ باید گفت: حتی یک شاهد علمی خلاف نظریه‌ی فرگشت وجود ندارد. به عبارت دیگر اگر مدركی بر خلاف فرگشت وجود داشت دانشمندان اول از همه این نظریه را کنار می‌گذاشتند، یا تصحیح می‌کردند. البته انتقادها و ایرادهایی به فرگشت می‌گیرند ولی این «انتقادات» بویی از علم نبرده‌اند و همگی از منبر و بازار بر می‌آیند تا از دانشگاه و آزمایشگاه.

زمین شناسی
پژوهش‌های زمین‌شناسی بیانگر عمر طولانی سیاره زمین است. زمین در طول عمر خود دوران‌های متعددی را پشت سر گذاشته است. فرگشت جانداران نیز نیاز به زمان طولانی دارد. در نظریه فرگشت گفته شده كه جانداران با تغییر محیط تغییر می‌كنند. بنابر این با تغییرات زمین باید تغییر در جانداران نیز دیده شود. به بیان دیگر باید تحولات زمین و فسیل‌ها هم زمان، مرتبط و معنی دار باشند. چنین پیوستگی در تمامی فسیل‌ها مشاهده می‌شود. به عنوان مثال فسیل‌های جانوران پشمالو مربوط به دوران‌هایی است كه زمین شناسان آن‌ها را عصر یخبندان می‌نامند. در مورد منشا حیات نیز بیومولكول‌ها و سلول‌ها تنها در شرایط خاص می‌توانند از ماده بیجان بوجود آیند و علم زمین شناسی با تعیین ویژگی‌های زمین اولیه این حقیقت را آشكار می‌كند كه شرایط برای ایجاد مولکول اسیدهای آمینه، (مولکول‌های سنگ بنای حیات) مهیا بوده است. در واقع دانشمندان با شبیه سازی شرایط اولیه‌ی زمین در آزمایشگاه، شاهد ایجاد برخی از این اسیدهای آمینه بوده‌اند.

جغرافیای زیستی
هرگونه از جانداران در ناحیه‌ی جغرافیایی خاصی قرار دارد. جانداران هر منطقه‌ی جغرافیایی شباهت بیشتری با هم خانواده‌های ناحیه‌ی خود دارند، تا با جانداران دور دست. معروف‌ترین این شباهت‌ها را در پستانداران استرالیا می‌توان یافت. بسیاری از پستانداران استرالیا مانند کانگورو و کوآلا كیسه دار و مختص خود استرالیا و جزایر اقیانوسیه هستند. چنین شباهت‌هایی در مورد محل زندگی همه جانداران صادق است به طوری كه گستره‌ی جغرافیایی هر گونه با تاریخچه فرگشتی آن ارتباط دارد. یكی از مواردی كه داروین را به سمت نظریه فرگشت هدایت كرد این بود جانوران جزایر دور افتاده مانند خود آن جزایر از بقیه دنیا دور افتاده‌اند.

@Science4lifee

#فرگشت

❈ فیزیکدان‌ها غیرممکن را ممکن می‌کنند: تبدیل نور به ماده!

حتما با معادله‌ی معروف هم‌ارزی ماده و انرژی انیشتین آشنا هستید. همان E = mc² حال فرض کنید پارامتر m را به یک سمت معادله منتقل کنیم. یعنی m = E/c². تبدیل انرژی (یا در اینجا پرتوهای نور) به ماده، از دیدگاه نظری قابل انجام است. ولی وقتی پای عمل به میان می‌آید، کار پیچیده‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.
...
یکی از پژوهشگران این آزمایش بنام استوارت مانگلز می‌گوید: «گرگوری بریت و جان ویلر از قواعد علم جدیدی بنام الکترودینامیک کوانتومی بهره بردند که چگونگی تعامل بین نور و ماده را شرح می‌داد. در حالی که همه‌ی پیش‌بینی‌های الکترودینامیک کوانتومی تاکنون به شکل تجربی مشاهده شده است، ما هرگز موفق به مشاهده‌ی فرایند برخورد دو فوتون بریت-ویلر نشده‌ایم. اگر ما این‌بار بتوانیم این برخورد را مشاهده کنیم، خواهیم توانست اتفاقات مهمی که در ۱۰۰ ثانیه‌ی ابتدایی تولد کیهان رخ داده را بازسازی کنیم. همچنین این اتفاق در انفجارهای پرتوی گاما نیز مشاهده خواهد شد. این پدیده‌ها، عظیم‌ترین انفجارهای موجود در کیهان و یکی از بزرگترین معماهای حل نشده‌ی فیزیک هستند.»
...
هنوز ممکن است انجام این آزمایش در عمل با موفقیت همراه نباشد. اما یکی از بخش‌های جالب علم همین است. گاهی باید شاهد عدم موفقیت در یک آزمایش بود تا معایب آن را پیدا کنیم و دفعه‌ی بعد آن را به نحو بهتری تکرار کنیم. ما مشتاقانه در انتظار نتایج این آزمایش خواهیم بود. توضیحات دقیق‌تری در مورد این آزمایش در نشریه‌ی «نیچر فوتونیک» منتشر شده است.

خواندن کامل مطلب در مجله ایلیاد:
iliadint.com/mag/p/4696

نوشته : میشل استار / ساینس آلرت
ترجمه : اشکان عارفی

@science4lifee

#ماده #انرژی #فوتون #انیشتین