Forwarded from Scientific Skepticism (Reza Sha'bani)
اندر حکایت ما با مغالطه قیاس مع الفارق
حتما تا حالا در بحث و گفتگو برایتان پیش امده است که بعد از یک تمثیل یا قیاس به شما بگویند این یک قیاس مع الفارق (یا قیاس نابجا است). گاهی این عبارت آنچنان به کار می‌رود که گویی هیچ معنایی ندارد و هر گونه قیاس و تمثیل، قیاس مع الفارق است.
مسلما هر قیاسی، قیاس مع الفارق نیست و تشبیه‌ها و قیاس‌هایی وجود دارند که کاملا به جا و درستند و معرفی آنها از موضوع مورد بررسی شناخت بهتری به ما می‌دهد. خب اگر اینطور است پس آن مرز کجاست که یک قیاس را نابجا و دیگری را بجا اعلام می‌کند؟
وقتی شما می‌خواهید مقایسه‌ای بین دو وضعیت یا پدیده انجام دهید باید در آن دو وضعیت و یا دو پدیده به دنبال یک ویژگی یکسان بگردید و معلوم است هر مقایسه ای بین دو پدیده مجزا در بیان ویژگی‌هایی که بین دو پدیده مشترک نیست شکست می‌خورد اگر پر و خالی شدن یک خازن الکتریکی را به یک مخزن آب شبیه کنید و یک باتری را هم به یک پمپ آب تشبیه کنید منظور شما ویژگی ظرفیت یا به جریان انداختن انرژی یا ماده است نه مثلا جنس ماده به کار رفته در باتری یا خازن این مقایسه هم مفید است هم درک بهتری از دو پدیده به شما می دهد. اگر کارایی مغز را با کارایی کامپیوتر مقایسه می‌کنید باید دقیقا به آن جنبه‌ها از تشابه کار مغز و کامپیوتر مانند داشتن حافظه برای ذخیره انجام عملیات منطقی اجرای فرامین نوشته شده به زبان منطقی اشاره کنید حتی می‌توانید پردازش یه سیگنال را با پردازش یک بیت از اطلاعات مقایسه کنید اما همین مقایسه از جنبه‌هایی نادرست است.
مغالطه زمانی به وقوع می‌پیوندد که مدعی مقایسه‌ای بین دو پدیده باشید و ویژگی‌ای که مد نظر شماست در هردو پدیده تفاوتی اساسی داشته باشد یعنی دقیقا همان ویژگی که شما سعی دارید بگویید میان هردو یکسان است، یکسان نباشد و یا بسیار مشکوک باشد. در این صورت می توان گفت دچار مغالطه قیاس مع الفارق شده‌اید. برای مثال فرض کنید کسی پردازش یا بطور کلی طرز کار رادیو و تلویزیون را با نحوه ادراک مغز انسان مقایسه کند و بگوید همانطور که رادیو و تلویزیون پیامی را از فرستنده دریافت می‌کند مغز ما هم پیامی را از جایی نامعلوم دریافت می‌کند. در اینجا ویژگی دریافت اطلاعات در مورد رادیو کاملا مشهود است اما در مورد مغز شواهد محکمی وجود ندارد (اگرچه نتوان خلاف آن را اثبات کرد، اما برای پذیرفتن درستی آن دلیل خوبی نداریم) بنابراین نمی‌توان چنین مقایسه‌ای انجام داد. یا مثال دیگری را در نظر بگیرید: مقایسه یک ویروس کامپیوتری با یک ویروس بیولوژیکی. جنبه‌های یکسانی در هردو وجود دارد برای مثال هردو می‌توانند فرامینی را درون فرامین اجرایی طبیعی سلول یا یک نرم افزار قرار دهند و کنترل آن را در دست بگیرند یا از آنها برای تهیه نسخه رونوشت از خودشان بهره گیرند. قطعا ویژگی‌های متفاوتی هم وجود دارد که مقایسه بین آنها را با شکست مواجه می‌کند و اگر فردی چنین مقایسه انجام می‌دهد لازم است که دقیقا توضیح دهد این مقایسه را براساس کدام ویژگی انجام داده است.
شناخت درست قیاس مع الفارق در ترتیب دادن گفتگوی موثر و بر مبنای منطق و استدلال اهمیت بسیاری دارد چه در شناسایی ضعف استدلال های دیگران و چه در محکم کردن استدلال های مورد استفاده خودمان.
✍رضا شعبانی
@ScientificSkepticism
حتما تا حالا در بحث و گفتگو برایتان پیش امده است که بعد از یک تمثیل یا قیاس به شما بگویند این یک قیاس مع الفارق (یا قیاس نابجا است). گاهی این عبارت آنچنان به کار می‌رود که گویی هیچ معنایی ندارد و هر گونه قیاس و تمثیل، قیاس مع الفارق است.
مسلما هر قیاسی، قیاس مع الفارق نیست و تشبیه‌ها و قیاس‌هایی وجود دارند که کاملا به جا و درستند و معرفی آنها از موضوع مورد بررسی شناخت بهتری به ما می‌دهد. خب اگر اینطور است پس آن مرز کجاست که یک قیاس را نابجا و دیگری را بجا اعلام می‌کند؟
وقتی شما می‌خواهید مقایسه‌ای بین دو وضعیت یا پدیده انجام دهید باید در آن دو وضعیت و یا دو پدیده به دنبال یک ویژگی یکسان بگردید و معلوم است هر مقایسه ای بین دو پدیده مجزا در بیان ویژگی‌هایی که بین دو پدیده مشترک نیست شکست می‌خورد اگر پر و خالی شدن یک خازن الکتریکی را به یک مخزن آب شبیه کنید و یک باتری را هم به یک پمپ آب تشبیه کنید منظور شما ویژگی ظرفیت یا به جریان انداختن انرژی یا ماده است نه مثلا جنس ماده به کار رفته در باتری یا خازن این مقایسه هم مفید است هم درک بهتری از دو پدیده به شما می دهد. اگر کارایی مغز را با کارایی کامپیوتر مقایسه می‌کنید باید دقیقا به آن جنبه‌ها از تشابه کار مغز و کامپیوتر مانند داشتن حافظه برای ذخیره انجام عملیات منطقی اجرای فرامین نوشته شده به زبان منطقی اشاره کنید حتی می‌توانید پردازش یه سیگنال را با پردازش یک بیت از اطلاعات مقایسه کنید اما همین مقایسه از جنبه‌هایی نادرست است.
مغالطه زمانی به وقوع می‌پیوندد که مدعی مقایسه‌ای بین دو پدیده باشید و ویژگی‌ای که مد نظر شماست در هردو پدیده تفاوتی اساسی داشته باشد یعنی دقیقا همان ویژگی که شما سعی دارید بگویید میان هردو یکسان است، یکسان نباشد و یا بسیار مشکوک باشد. در این صورت می توان گفت دچار مغالطه قیاس مع الفارق شده‌اید. برای مثال فرض کنید کسی پردازش یا بطور کلی طرز کار رادیو و تلویزیون را با نحوه ادراک مغز انسان مقایسه کند و بگوید همانطور که رادیو و تلویزیون پیامی را از فرستنده دریافت می‌کند مغز ما هم پیامی را از جایی نامعلوم دریافت می‌کند. در اینجا ویژگی دریافت اطلاعات در مورد رادیو کاملا مشهود است اما در مورد مغز شواهد محکمی وجود ندارد (اگرچه نتوان خلاف آن را اثبات کرد، اما برای پذیرفتن درستی آن دلیل خوبی نداریم) بنابراین نمی‌توان چنین مقایسه‌ای انجام داد. یا مثال دیگری را در نظر بگیرید: مقایسه یک ویروس کامپیوتری با یک ویروس بیولوژیکی. جنبه‌های یکسانی در هردو وجود دارد برای مثال هردو می‌توانند فرامینی را درون فرامین اجرایی طبیعی سلول یا یک نرم افزار قرار دهند و کنترل آن را در دست بگیرند یا از آنها برای تهیه نسخه رونوشت از خودشان بهره گیرند. قطعا ویژگی‌های متفاوتی هم وجود دارد که مقایسه بین آنها را با شکست مواجه می‌کند و اگر فردی چنین مقایسه انجام می‌دهد لازم است که دقیقا توضیح دهد این مقایسه را براساس کدام ویژگی انجام داده است.
شناخت درست قیاس مع الفارق در ترتیب دادن گفتگوی موثر و بر مبنای منطق و استدلال اهمیت بسیاری دارد چه در شناسایی ضعف استدلال های دیگران و چه در محکم کردن استدلال های مورد استفاده خودمان.
✍رضا شعبانی
@ScientificSkepticism
#موضوع_گفتگو: 🧬🧪آشنایی با ژنتیک رفتاری با نگاهی به کتاب بلوپرینت نوشته‌ی رابرت پلومین
#ارائه_کنندگان : جناب امین و جناب یاسر
🎙ارائه به صورت #چت_صوتی تلگرام
#زمان: پنجشنبه ۲۶ فروردین
🕐ساعت برگزاری: ساعت ۲۲ به وقت ایران
#مکان_برگزاری: Science For Life
#لینک_گروه: @scienceforlife1
#آرشیو:
@Science4life
#ارائه_کنندگان : جناب امین و جناب یاسر
🎙ارائه به صورت #چت_صوتی تلگرام
#زمان: پنجشنبه ۲۶ فروردین
🕐ساعت برگزاری: ساعت ۲۲ به وقت ایران
#مکان_برگزاری: Science For Life
#لینک_گروه: @scienceforlife1
#آرشیو:
@Science4life
ذهن فریبکار شما ۱۴
گفتار چهاردهم 👈 علم و امر «فراطبیعی»
علم مبتنی بر طبیعت‌گرایی روش‌شناسانه است که طبق آن معلول‌های مادی باید علت‌های مادی داشته باشند. این مسئله، آن‌طور که برخی ادعا می‌کنند، یک انتخاب دلبخواهی نیست. روش‌های علمی بدون این مبنای فلسفی بنیادی هیچ کارکردی ندارند... ↓
@science4lifee
گفتار چهاردهم 👈 علم و امر «فراطبیعی»
علم مبتنی بر طبیعت‌گرایی روش‌شناسانه است که طبق آن معلول‌های مادی باید علت‌های مادی داشته باشند. این مسئله، آن‌طور که برخی ادعا می‌کنند، یک انتخاب دلبخواهی نیست. روش‌های علمی بدون این مبنای فلسفی بنیادی هیچ کارکردی ندارند... ↓
@science4lifee
Telegraph
ذهن فریبکار شما ۱۴
گفتار چهاردهم 👈 علم و امر «فراطبیعی» ابطال‌پذیری علم مبتنی بر طبیعت‌گرایی روش‌شناسانه است که طبق آن معلول‌های مادی باید علت‌های مادی داشته باشند. این مسئله، آن‌طور که برخی ادعا می‌کنند، یک انتخاب دلبخواهی نیست. روش‌های علمی بدون این مبنای فلسفی بنیادی هیچ…
📎 مکافات کیهانی
~ گری هیدن
اگر در نظرتان زندگی سخت و دشوار است، نباید شکایت کنید. چون سزاوار آن هستید. طبق قانون کارما، که از اصول بنیادی فلسفه ی هندو است، اعمال گذشته ی شما می توانند علت وضعیت فعلی شما را توضیح بدهند. پس اگر در حال حاضر رنج می کشید، لابد در گذشته کارهای بدی انجام داده اید...↓
@science4lifee
~ گری هیدن
اگر در نظرتان زندگی سخت و دشوار است، نباید شکایت کنید. چون سزاوار آن هستید. طبق قانون کارما، که از اصول بنیادی فلسفه ی هندو است، اعمال گذشته ی شما می توانند علت وضعیت فعلی شما را توضیح بدهند. پس اگر در حال حاضر رنج می کشید، لابد در گذشته کارهای بدی انجام داده اید...↓
@science4lifee
Telegraph
مکافات کیهانی
اگر در نظرتان زندگی سخت و دشوار است، نباید شکایت کنید. چون سزاوار آن هستید. طبق قانون کارما، که از اصول بنیادی فلسفه ی هندو است، اعمال گذشته ی شما می توانند علت وضعیت فعلی شما را توضیح بدهند. پس اگر در حال حاضر رنج می کشید، لابد در گذشته کارهای بدی انجام…
📎 ذهن فریبکار شما ۱۵
گفتار پانزدهم 👈 کیفیت و انواع شواهد علم
پژوهش‌های مشاهده‌ای در مقایسه با پژوهش‌های تجربی
اگر می‌خواهید باورها و نتایج شما بر مدارک و شواهدی محکم استوار باشد باید بدانید چگونه این شواهد را تفسیر کنید، هر چند همیشه به سادگی یا روشنی نمی‌توان بهترین روش را پیدا کرد. شواهد، انواع مختلفی دارند که هر کدام نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارد...↓
https://bit.ly/3jlUx3e
@science4lifee
گفتار پانزدهم 👈 کیفیت و انواع شواهد علم
پژوهش‌های مشاهده‌ای در مقایسه با پژوهش‌های تجربی
اگر می‌خواهید باورها و نتایج شما بر مدارک و شواهدی محکم استوار باشد باید بدانید چگونه این شواهد را تفسیر کنید، هر چند همیشه به سادگی یا روشنی نمی‌توان بهترین روش را پیدا کرد. شواهد، انواع مختلفی دارند که هر کدام نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارد...↓
https://bit.ly/3jlUx3e
@science4lifee
Telegraph
ذهن فریبکار شما ۱۵
گفتار پانزدهم 👈 کیفیت و انواع شواهد علم پژوهش‌های مشاهده‌ای در مقایسه با پژوهش‌های تجربی اگر می‌خواهید باورها و نتایج شما بر مدارک و شواهدی محکم استوار باشد باید بدانید چگونه این شواهد را تفسیر کنید، هر چند همیشه به سادگی یا روشنی نمی‌توان بهترین روش را پیدا…
قضاوت درباره منابع ادعا
🗨️ به مثال زیر توجه کنید:
امیر: در سال ۱۳۹۵ زلزله شهر تهران را نابود خواهد کرد.
علی: این موضوع را از کجا می دانی؟
امیر: در یکی از تلویزیون های خارجی یک زمین‌شناس به این موضوع اشاره کرد.
على: آن زمین شناس از کجا این ادعا را آورده؟
در این مثال، علی می خواهد منبع خبر و پیش‌بینی را مشخص کند. همه اخبار و ادعاها می توانند منبعی موثق و مطمئن یا منبعی غیرموثق داشته باشند. این منابع هم انواع مختلفی دارند...↓
@science4lifee
🗨️ به مثال زیر توجه کنید:
امیر: در سال ۱۳۹۵ زلزله شهر تهران را نابود خواهد کرد.
علی: این موضوع را از کجا می دانی؟
امیر: در یکی از تلویزیون های خارجی یک زمین‌شناس به این موضوع اشاره کرد.
على: آن زمین شناس از کجا این ادعا را آورده؟
در این مثال، علی می خواهد منبع خبر و پیش‌بینی را مشخص کند. همه اخبار و ادعاها می توانند منبعی موثق و مطمئن یا منبعی غیرموثق داشته باشند. این منابع هم انواع مختلفی دارند...↓
@science4lifee
Telegraph
تفکر نقادانه در عمل ۷
قضاوت درباره منابع ادعا 🗨️ به مثال زیر توجه کنید: امیر: در سال ۱۳۹۵ زلزله شهر تهران را نابود خواهد کرد. علی: این موضوع را از کجا می دانی؟ امیر: در یکی از تلویزیون های خارجی یک زمین‌شناس به این موضوع اشاره کرد. على: آن زمین شناس از کجا این ادعا را آورده؟ در…
❤1
🔰 ویس چت در گروه Science For Life 🔰
📎 موضوع: تایید مستقل و اهمیت آن در علم
⏰ زمان: پنجشنبه، ۲ اردیبهشت، ساعت ۲۳
جان آلن پائولوس:
«در یک شب زیبای تابستانی در حال پیاده روی در شهر هستید که تعداد زیادی از افراد خوش و خندان را می بینید. دست های هم را گرفته اند، می گویند و می خندند، بستنی قیفی می خورند، و غیره. زندگی آنها به وضوح از زندگی شما شادتر، عاشقانه تر، و توأم با کامیابی بیشتر است. مایه ناامیدی است؟ اما آیا می توانید بفهمید در اینجا چه اشتباهی در استدلال رخ داده است؟»
https://t.me/scienceforlife1
📎 موضوع: تایید مستقل و اهمیت آن در علم
⏰ زمان: پنجشنبه، ۲ اردیبهشت، ساعت ۲۳
جان آلن پائولوس:
«در یک شب زیبای تابستانی در حال پیاده روی در شهر هستید که تعداد زیادی از افراد خوش و خندان را می بینید. دست های هم را گرفته اند، می گویند و می خندند، بستنی قیفی می خورند، و غیره. زندگی آنها به وضوح از زندگی شما شادتر، عاشقانه تر، و توأم با کامیابی بیشتر است. مایه ناامیدی است؟ اما آیا می توانید بفهمید در اینجا چه اشتباهی در استدلال رخ داده است؟»
https://t.me/scienceforlife1
تائید مستقل
Science For Life
گفتگوی تلگرامی در مورد اهمیت تائید مستقل در علم
گروه :@scienceforlife1
گروه :@scienceforlife1
دانش و باور
Science For Life
گفتگوی تلگرامی در مورد باور و دانش
@scienceforlife1
@scienceforlife1
https://www.joinclubhouse.com/join/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/oGK7Z6eR/PvYqB1D2
🗣🕓ساعت برگزاری ۱۵:۴۵
🗣🕓ساعت برگزاری ۱۵:۴۵
Clubhouse
ضرورت ترویج علم چیست و مروج علم کیست؟ - علم برای زندگی
Thursday, May 6 at 3:45pm +0430 with Amin Sin, reza shaabani, Yaser Salimi. مروج علم کیست و ضرورت ترویج علم چیست؟
Audio
نظریه‌ی آشوب؛ اثر پروانه‌ای در جهانی دترمینیستیک
گفتگویی در کلاب‌هاوس با حضور دکتر افشین منتخب
https://t.me/science4lifee
گفتگویی در کلاب‌هاوس با حضور دکتر افشین منتخب
https://t.me/science4lifee