☘️ درس‌گفتارهای درآمدی بر علم منطق هگل
🗣 #سید‌حمید_طالب‌زاده

🔅علم منطق هگل بیش از «پدیدارشناسی روح» یا کتاب‌های دیگر او٬ مستقیماً به حل آن چیزی می پردازد که می‌توان آن را مسئلهٔ متافیزیک یا هستی‌شناسی نامید.

🔅همه متفق‌القولند که «علم منطق هگل» تقریباً باید به عنوان سخت‌ترین اثر او لحاظ شود٬ هرچند می‌تواند مهمترین اثر وی تلقی شود؛ در واقع٬ «علم منطق» ممکن است مهم‌ترین اثر دربارهٔ متافیزیک در سراسر تاریخ فلسفه باشد. اثری مانند «علم منطق» هگل که درصدد آشکار کردن بنیان خاص هر تفکر و هستی‌شناسی‌ای است، نه می‌تواند و نه باید از سوی انسان ناطق مورد غفلت قرار گیرد.

🔅اینکه هدف علم منطق هگل توصیف یا کشف مقوله‌ها، یعنی توصیف یا کشف مشخصات یا اوصاف عقل است می‌تواند گمراه کننده باشد. می‌توان پیشنهاد کرد منطق هگل تحقیقی است که نهایتاً آشکار می‌کند که چگونه عقل در واقع ساخته می‌شود. (برگرفته از درآمدی بر منطق هگل، یوستوس هارتناک.)

🔅درس‌گفتارهای پیش‌رو درس‌های استاد دکتر سید‌حمید طالب‌زاده در باب منطق هگل است که در مقطع کارشناسی در دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۷ تدریس شده است. در این دورهٔ درسی ایشان به صورت مختصر مروری بر «علم منطق» هگل دارند و فرازهای مهم آن را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهند.

صوت کامل (10 جلسه)👇
✨ → 3danet.ir/VSJIi
🌾 @Sedanet

#درد_دل

🔅 از ۶ سال قبل که صدانت آغاز به کار کرد یکی از مشکلات ما بارگذاری فایل‌ها بود. ابتدا از سرویس‌های آپلود ایرانی استفاده می‌کردیم. بعد از گذشت چند سال متوجه شدیم به علت از کار افتادن سرورهای این سایت‌ها و نداشتن پشتیبانی، تمام فایل‌ها از بین رفته است. مجبور شدیم به سرویس‌های خارجی برای بارگذاری فایل‌ها روی بیاوریم؛ که یکی پس از دیگری فیلتر شدند. با آمدن تلگرام فضای مناسب و رایگانی برای بارگذاری فایل‌ها ایجاد شد که آن هم به لطف دستگاه‌های ذیربط فیلتر شد. ما تصمیم گرفتیم، با وجود مشکلات مالی به خاطر افزایش قیمت دلار، سرور اختصاصی تهیه کنیم و فایل‌های جدید را روی آن بارگذاری کنیم. خوشبختانه این کار با موفقیت انجام شد؛ اما باخبر شدیم به تازگی «سرور مدیافایر» نیز فیلتر شده و تمام مطالبی که قبل از تهیه سرور جدید بارگذاری شدند، فیلتر شدند.

🔹چرا یک شهروند ایرانی برای دسترسی به فایل‌های فرهنگی-آموزشی باید نیاز به فیلترشکن داشته باشد؟

تصویر: کامنت یکی از مخاطبین در اینستاگرام صدانت

🌾 @Sedanet

☘️ درس‌گفتارهای روش تحقیق در علوم انسانی
🗣 #احمد_پاکتچی

🔅مراد از روش تحقیق، آموزش و فراگیری مهارت‌ها و تجربه‌هایی است که اهداف تحقیق و پژوهش را دستیاب می‌کند. به‌تبع تطور زمینه‌های دانشی، این مهارت‌ها و تجارب نیز تحول و تکامل یافته‌اند. مساله‌ی روش امروزه در علوم انسانی از مسائل مهم و محوری است و هر روز بر دامنه‌ی آن افزوده می‌شود.

🔅درس‌گفتارهای پیش‌رو درس‌های استاد دکتر احمد پاکتچی در سال ۱۳۹۲ در دانشگاه امام صادق (ع) است. در این سلسله درس‌ها ابتدا به تفاوت روش تولید علم در دنیای قدیم و دنیای جدید اشاره شده و روش تحقیق به معنای جدید آن شناسایی می‌شود. بحث بعدی موانعی است که بر سر راه پژوهش علمی وجود دارد و مهم‌تر از آن راه‌های برون‌رفت از آن‌ها است. مراحل یک پژوهش علمی و برساخت الگوی درست، بحث بعدی است.در نهایت نیز بر خود روش تحقیق تمرکز می‌شود و انواع آن یعنی تحلیلی، تطبیقی و تاریخی مورد واکاوی قرار می‌گیرد. در این میان بیشتر تاکید و تفصیل ناظر به روش تاریخی است.

🔅این درس‌ها برای دانشجویان فلسفه و کلام اسلامی ارائه شده است اما تضلع مدرس آن بر جوانب مختلف علوم انسانی آن را مشحون از نکات و دقایقی کرده که برای همه‌ی دانشجویان علوم انسانی مغتنم و مفید است.

صوت کامل (12 جلسه)👇
✨ → 3danet.ir/WkYdr
🌾 @Sedanet

☘️ براین مگی، فیلسوف، روزنامه نگار و سیاستمدار بریتانیایی، در ۲۶ جولای ۲۰۱۹ و در سن ۸۹ سالگی درگذشت.

🔹براین مگی متولد ۱۲ آوریل ۱۹۳۰ بود و در اوایل دهه ۱۹۷۰ برنامه رادیویی فلسفه مدرن بریتانیا را در بی بی سی آغاز کرد. او همچنین برنامه تلویزیونی «مردان اندیشه» را در سال ۱۹۷۸ شروع کرد.

🔹او در این برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی خود با شماری از فیلسوفان از جمله کارل پوپر، برنار ویلیامز، گیلبرت رایل، السدیر مک‌اینتایر، آیزایا برلین، هربرت مارکوزه، نوام چامسکی، و شماری دیگر مصاحبه کرد.

🔹براین مگی از دانشگاه آکسفورد لیسانس فلسفه گرفت و یک سال نیز در دانشگاه ییل آمریکا تحصیل کرد. او از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۳ نماینده پارلمان بریتانیا بود.

🔅 آثار برایان مگی که تاکنون به فارسی ترجمه شده اند:

📘مردان اندیشه: پدیدآورندگان فلسفه معاصر، برایان مگی، عزت‌الله فولادوند (مترجم)، ناشر: طرح نو

📓فلاسفه بزرگ: آشنایی با فلسفه غرب، برایان مگی، عزت‌الله فولادوند (مترجم)، ناشر: خوارزمی

📔سرگذشت فلسفه، برایان مگی، حسن کامشاد (مترجم)، ناشر: نشر نی

📒داستان فلسفه، برایان مگی، مانی صالحی علامه (مترجم)، ناشر: کتاب آمه

📕فلسفه شوپنهاور، برایان مگی، رضا ولی یاری (مترجم)، ناشر: مرکز

📗فلسفه نوین بریتانیا، برایان مگی، ابوالفضل رجبی (مترجم)، ناشر: نقش جهان

📘مواجهه با مرگ، براین مگی، مجتبی عبدالله نژاد (مترجم)، ناشر: نشر نو

🖇 گفتگوی رامین‌جهانبگلو با براین مگی را نیز می‌توانید اینجا بخوانید.

🌾 @Sedanet | @Philoregi

🎙 اولین دورهمی نشر کرگدن
دربارۀ کتاب زیبایی‌شناسی خورد‌و‌خوراک | 31 تیرماه 1398
صوت سخنرانی: کاوه بهبهانی - بابک عباسی - حسین شیخ‌رضایی


🌾 @Sedanet
🌾 @eudemonia
🌾 @kargadanpub
🌾 @Sophia_Kaveh

🎥 برنامه زاویه این هفته (9 مرداد 98) به سراغ اصحاب علم الهیات و دین‌شناسی در دانشگاه‌های ایران می رود و از آن‌ها می‌پرسد: «ایده علم الهیات برای بهبود دین‌داری در ایران چیست؟»

🔅 #همایون_همتی ، استاد ادیان و عرفان تطبیقی در دانشگاه‌های ایران و آلمان و #امیرعباس_علی‌زمانی ، دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران در این برنامه برای پاسخ به این پرسش به گفت‌وگو با یکدیگر نشستند.

مشاهده فیلم | دریافت فایل صوتی

🌾 @Sedanet

instagram.com/p/B0q3ZBXHfgS


➖ اطلاع‌رسانی نشست‌های فرهنگی و علوم انسانی در تلگرام:
@News_sedanet

➖ صدانت در اینستاگرام:
instagram.com/3danet

➖ صدانت در آپارات:
aparat.com/3danet

➖ صدانت در تویتر:
twitter.com/3danet_ir

➖ صدانت در تلگرام:
@Sedanet

➖ صدانت در فیسبوک:
fb.com/3danet

☘️ رفتن مزدک و تأملاتی درباره «یک سَکّو»
✍️ #محمد_فاضلی

🔅 خبر ساده است: مزدک میرزایی گزارشگر فوتبال ایران را به مقصد کار در شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» ترک کرده است. من از منظری جامعه‌شناختی، هیچ موضع‌گیری اخلاقی درباره این خبر و اقدام مزدک میرزایی ندارم. خوب و بد رفتن او به انتخاب اخلاقی ایشان ربط دارد.

🔅 اول. رفتن مزدک میرزایی از آن جهت مهم است که او کار در شبکه ایران اینترنشنال را انتخاب کرده است. مزدک میرزایی حتماً به اندازه کافی بررسی کرده و مطلع بوده که ایران اینترنشنال در رسانه‌ها و عرصه سیاسی، تلویزیونی است که به ارتباط با عربستان سعودی و تأمین مالی از این کشور متهم است. این بدان معناست که مزدک می‌دانسته همکاری با این شبکه به احتمال زیاد منجر به تخریب همه پل‌های پشت سر برای بازگشت به ایران می‌انجامد. اگر خبر درست باشد، او «قید ایران را زده است.»

🔅 دوم. ایران و عربستان اگرچه امروز مشکل دارند، اما این گونه مشکلات در تاریخ کشورها بوده و بالاخره روزی روابط عادی‌سازی می‌شود. این درخصوص دو کشور همسایه احتمال بیشتری دارد. عادی‌سازی روابط احتمالاً به معنای پایان حمایت مالی عربستان از تلویزیون ایران اینترنشنال هم هست.

🔅 کشورها دشمنان‌شان را می‌بخشند و در آینده با آن‌ها همکاری هم می‌کنند (نمونه‌اش ایران و عراق) اما شهروندان خودشان را که با دشمنان همکاری کرده‌اند نمی‌بخشند. مزدک میرزایی این را هم می‌دانسته و بنابراین «قید ایران را زده است.»

🔅سوم. سؤال بسیار مهم از همین نقطه آغاز می‌شود. چرا شهروندان یک کشور به نقطه‌ای می‌رسند که «قید کشورشان را بزنند؟» این‌جا باید به واقعیت دیگری نیز توجه کرد. مدت‌هاست در اطرافم، فضای عمومی، خویشاوندان و دانشجویان دانشگاه، عده زیادی را می‌بینم که «می‌خواهند بروند.» هر کس که دست‌اش می‌رسد این‌جا کار می‌کند و پول درمی‌آورد که برود جای دیگری خرج کند، و نظرسنجی منتشرشده‌ای که نشان می‌دهد حدود 30 درصد جامعه مایل‌اند در جایی غیر از این زندگی کنند، همین را نشان می‌دهد.

🔅 ایران ما به «یک سَکّو» برای پریدن تبدیل شده است. همه تلاش می‌کنند تا از یکی از نردبان‌های این سکو بالا بروند. یکی از نردبان تحصیلات تا بتواند بورس بگیرد، دیگری از نردبان ثروت تا بتواند خرج تحصیل و اقامت فرزندان و خانواده‌اش را بدهد، آن یکی از نردبان هنر و سینما و تلویزیون تا بتواند کسب درآمد کند و جایی دیگر زندگی کند. یکی دیگر پروژه‌های عمرانی صد من یک غاز به کشور می‌چپاند تا از درآمد آن‌ها خرج خانه‌ای را که در آن سوی دنیا خریده و اقامت زن و فرزند را تأمین کند.

🔅 من از منظر جامعه‌شناسی و علمی که مدعی بی‌طرفی اخلاقی است به خوب و بد این «سَکّو کردن» کشور کاری ندارم؛ خواه مزدک میرزایی باشد یا پیمانکار، پزشک یا معلم دانشگاه. سؤال مهم که حکمرانان باید بیشتر دغدغه آن‌را داشته باشند این است که «چه شد این گونه شد؟» آیا می‌شود با کشور و مردمی که اکثریتی از نخبگانش در فکر رفتن هستند، به بردن سرمایه‌های‌شان می‌اندیشند و حداکثر به آن به عنوان «سَکّویی برای پریدن» می‌اندیشند، تمدن، تعالی، اقتدار و توسعه ساخت؟

🔅 «رفتن مزدک» فقط یک نشانه مشهود است. اهمیت نمادین چنین نشانه‌هایی در این است که ایده «این‌جا جای ماندن نیست» را تقویت می‌کنند. اعتماد عمومی که تا به حال تضعیف شده با چنین نمادهایی، بیشتر از گذشته بی‌رمق می‌شود.

🔅 آن مصیبتی که باید برایش گریست، تبدیل ایران از خانه مشترک همه ایرانیان، به ایران به مثابه سکویی برای نجات فردی و پرش به سوی زندگی فارغ از دیگران و ایران است.

🌾 @Sedanet
🌾 @fazeli_mohammad

🎙 تبارشناسی رابطه قانون و شرع در ایران معاصر
🗣 #داود_فیرحی

ششم آبان۹۷
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

🌾 @Feirahi
🌾 @Sedanet

☘️یک تحقیق ادامه‌دار دانشگاه هاروارد (که ۸۱ سال از آن می‌گذرد و طولانی‌ترین تحقیق در مورد زندگی انسان‌هاست) بر روی ۷۲۴ نفر نشان می‌دهد، مهم‌ترین عامل در شادی انسان‌ها در زندگی، نه مطلوب های اجتماعی فردی (شهرت، ثروت، قدرت، منزلت) که «روابط درست و قابل اتکای شخصی و اجتماعی» است. این تحقیقات نشان می‌دهد:

۱. روابط خوب به سلامت بدن ما کمک می‌کند و باعث افزایش طول عمرمان می‌شود.

۲. چیزی که مهم است کیفیت روابط است و نه کمیت آن.

۳. روابط خوب نه تنها از بدن ما که از مغرمان هم محافظت می‌کند و به بهبود قدرت حافظه کمک می‌کند.

در واقع: Life is relationships.

متن به زبان اصلی:
3danet.ir/happy-life

سخنرانی تد در رابطه با این تحقیق (زیرنویس فارسی و انگلیسی):
aparat.com/v/Z5xLV

🎙در مواجهه با عصر خشونت مثبت و پارادایم‌های اهریمنی
🗣 #محمد_جعفر_محلاتی
کانون فکر آرکه، مرداد 98

🌾 @Sedanet
🌾 @Sophia_Kaveh

🎙 سلسله جلسات اخلاق سیاسی
🗣 #کاوه_بهبهانی

🔅 سلسله جلسات اخلاقِ سیاسی با عناوین گوناگون و با نیم‌نگاهی به وضع سیاست واقعی در کشور نامنظم و بی‌برنامه در دست اجراست. جلسۀ اول آن در تاریخ نمادین دوم خرداد ۹۸ بانام «سیاستِ عذرخواهی و عذرخواهی سیاسی» و جلسۀ دوم آن بانام «آیا مأمور معذور است؟» پانزدهم مرداد ۹۸ اجرا شدند. غَرَض از این جلسات پرسیدن از نسبت‌هایی میان سیاست و اخلاق است.

🔅 خطیبِ هر جلسه دست‌و‌پایی می‌زند تا بگوید هنوز به لحاظ اخلاقی به‌تمامی کرخت و کودن نشده‌ایم و خرده هوشی برای اخلاق ورزیدن برایمان باقی‌مانده است که با آن مات‌و‌مبهوت به سیاستِ روز خیره بمایم. امید می‌رود در این نشست‌های هرازگاه در روزگار چیرگی ابزار و آلات با صدایی نحیف و بی‌جان از اهداف و غایات بپرسیم. هرچند ماهی نحیفی را می‌مانیم که در تنگ بلورِ «بازار و آزارِ» روزگارمان نه بی‌امان که گهگاه لبی می‌زنیم با این خیال خام که کسی تفسیر کلاممان را از نون و قلم بپرسد.

صوت دو جلسه تا کنون👇
✨ → 3danet.ir/fLcHk
🌾 @Sedanet | @Sophia_Kaveh

☘️ قربانی کردن و چند پرسش
✍️ #وحید_حلاج

🔅 ما در زندگی روزمره، دست به قربانی می زنیم: خانه ای می خریم و گوسفندی را قربانی می کنیم، ماشین می خریم یا شغلی به دست می آوریم یا عروسی می کنیم و قس علی هذا. فیلسوفان اخلاق طرفدار گیاهخواری، معمولا به اصل عدم وارد کردن رنج ناضرور به موجودات صاحب رنج استناد می کنند و می گویند کشتن حیوانات برای استفاده از گوشت یا سایر متعقاتشان موجب وارد آمدن رنجی به آن ها می شود که ناضرور است. به جای استفاده از گوشت می توان گیاه را مصرف کرد و از رنج ناضرور پرهیز نمود.

🔅 علیرغم پذیرفتن این استدلال من اما به روی دیگر موضوع اشاره می کنم. تمام فلسفه قربانی کردن در این است که من/ما بر موجود/موجودات دیگر ارجحیم و آن ها می توانند و بلکه باید به خاطر ما قربانی شوند. شبیه این تلقی در مورد بسیاری از جنگ ها و دیگر مناسبات میان انسان ها هم چشم می خورد. مثلا آمریکا به افغانستان یا عراق حمله می کند و جان هزاران انسان را می گیرد تا جان مردم سرزمینش در امان بماند یعنی مردم دیگر سرزمین ها می توانند یا بلکه باید قربانی شوند تا مردم سرزمین من سلامت بمانند.

متن کامل این نوشتار👇
✨ → 3danet.ir/swFy4
🌾 @Sedanet

☘️ عباس کیارستمی (1395-1319)؛ یک گفتگوی جمعی
مهدی ملک، البرز زاهدی، محمدحسین میربابا، اردوان تراکمه، حسام سلامت

🔅 این گفتگوی چندطرفه پیرامون کارنامه‌‌ی سینمایی عباس کیارستمی که پاییز 95 درگرفت تلاشی اولیه بود برای درگیرشدن با سینمای «سهل و ممتنعِ» او. کیارستمی زمانی گفته بود اگر قرار باشد میان خودم و آثارم یکی را انتخاب کنم ترجیح می‌دهم خودم زنده باشم ولی آثارم نباشند. بازنشر این گفتگو ادای احترام دوباره‌ای است به کیارستمی، زمانی که خودش دیگر نیست ولی آثارش همچنان هست.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/EeEmj
🌾 @Sedanet | @problematica

🎙 پادکست روان درمانی اگزیستانسیال
تهیه کننده: #مینا_سلیمی (روان‌درمانگر وجودی)

روان درمانی وجودی برای چه مراجعینی و در چه زمانی مناسب است؟

🌾 @Sedanet
🌾 @ExistentialAcademia

☘️ درس‌گفتارهای خوانش کتاب‌های «اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری» و «فلسفه علوم اجتماعی» ماکس وبر
🗣 #حسام_سلامت | پاییز 96

🔅 «اخلاق پروتستان» معمولاً به مثابه‌ی یکی از جدی‌ترین تکاپوهای نظری برای توضیح غیرمارکسی سرمایه‌داری فهمیده می‌شود. اگر مارکس سعی داشت تبیینی ماتریالیستی از تاریخ به دست دهد و پیشروند آن را به اتکای پویایی درونی نیروهای مادی توضیح دهد و از این سخن بگوید که ایده‌ها تا چه پایه در بستر تاریخی ریشه دارند و در یک کلام، این هستی اجتماعی است که آگاهی را تعیین می‌کند، وبر در «اخلاق پروتستان» کوشید این روند را معکوس کند و از تعیین‌کنندگی ایده‌ها و نقش برسازنده‌ای که نوع خاصی از جهان‌بینی و کردارهای ملازمِ آن در برآمد یک فرماسیون اجتماعی – یا دست‌کم مهیاساختن شرایط امکان آن – ایفا می‌کنند، حرف بزند. چنانکه خودِ وبر نیز در «اخلاق پروتستان» گفته است کتاب در واقع «کمکی است به درک نحوه‌ی تبدیل ایده‌ها به نیروهای مؤثر در تاریخ».

🔅 با اینهمه به‌دست‌دادن چنین روایتی که وبر را از اساس در تقابل با مارکس می‌نشاند و کار این دو را به رودرروی تبیینی ایدئالیستی از سرمایه‌داری با ایستاری ماتریالیستی از آن تقلیل می‌دهد در نهایت به بیراهه می‌رود. خود وبر بارها به صراحت اعلام کرده است که قصد ندارد در تقابل با رویکرد ماتریالیستی به تاریخ که تأکیدش را صرفاً یا عمدتاً بر نقش زیربنای اقتصادی و نیروهای مادی می‌گذارد نگاه‌ را به جانب برسازندگی ایده‌ها برگرداند و روایتی به همان اندازه یک‌طرفه، تعین‌گرا و ایدئالیستی از تکوین سرمایه‌داری به دست دهد.

🔅 او به حُکم میراث نوکانتی‌اش بر این باور بود که هر الگوی‌ نظری با رویکرد سوبژکتیو پژوهشگر و ارزش‌هایی که وی بدانها پایبند است نسبت دارد و به این اعتبار، هر پژوهشگر در تبیین موضوع مد نظرش برحسب این «تناسب ارزشی» عمل می‌کند. از این حیث الگوی ماتریالیستی مارکسی در تبیین سرمایه‌داری «از حیث علمی» به همان اندازه مشروع است که چارچوب نظری ایدئالیستی وبر. موضوع صرفاً بر سر تفاوت در برجسته‌سازی‌ها و تأکیدگذاری‌هاست. در توضیح تکوین سرمایه‌داری، سنت مارکسی بر نیروهای‌های مادی و زیربنای اقتصادی تأکید می‌گذارد و سنت وبری اهمیت جهان‌بینی و اخلاق را برجسته می‌کند. این دو رویکرد حین گفتگوی انتقادی پیوسته نارسایی‌ها و نابسندگی‌های یکدیگر را به رخ هم می‌کشند بی‌‌آنکه هیچیک بتواند دیگری را «از حیث علمی» برای همیشه «ابطال» کند.

صوت 4 جلسه «اخلاق پروتستان و روح سرمایه‌داری» و 6 جلسه «فلسفه‌ی علوم اجتماعی»👇
✨ → 3danet.ir/JmnC1
🌾 @Sedanet | @prolegomena

🎙 ملاحظات جامعه شناختی درباره مرگ و بیماران سرطانی
🗣 #یوسف_اباذری | سال 1386
محل برگزاری: انستیتو تحقیقات سرطان ایران
🌾 @Sedanet | @yousefabazari

🌱 مجموعه «خرد جنسی» که با همت یاسر عرب و کمک‌های مردمی شکل گرفته است، هم‌اکنون وارد مرحله‌ای تازه شده و نیازمند حمایت ماست. در این شرایط سخت اگر مردم پشتیبان اهالی فرهنگ نباشند، تنها اَبَر رسانه‌هایی فعالیت خواهند داشت که توسط نهادهای خارجی یا داخلی حمایت مالی شوند.

مجموعه خرد جنسی👇
https://t.me/kherad_jensi

☘️ حکمت عملی مولانا برای انسان امروزی
🗣 #مصطفی_ملکیان

دو جلسه | مرداد 98
دانشگاه سایمون فریزر (SFU) ونکوور

صوت و فیلم👇
✨ → 3danet.ir/pqSNc
🌾 @Sedanet | @mostafamalekian

☘️ نامجو و نقطۀ پرگار
✍️ #سایه_اقتصادی‌نیا

🔅 سیمای نامجو در برنامۀ پرگار بی‌بی‌سی (اینجا ببینید) و آنچه پس از آن درباره‌اش گفته و نوشته شد، برای من یادآور سیمای شاملو در برکلی است و آنچه پس از ابراز عقاید آنچنانی‌اش دربارۀ شاهنامه و موسیقی ‌ایرانی بر سرش رفت‌ـ باری که بی‌جهت برداشت و تا آخر عمر بر دوشش ماند. نامجو، با پای خود، به همان چاله‌ای درافتاد که شاملو: اظهارنظرهایی چنان گران و تعمیم‌بخشی‌هایی چنان گشاده‌دستانه که صدها صفحه باید در تفهیم و تفاهم بر سرشان نوشت و نه یک برنامه، که ده‌ها برنامه هم تکافوی جمع‌بندی و اصلاحشان را نخواهد کرد.

🔅 عباراتی نظیر «حافظ ایرانی نبود» و «کورش ایرانی نبود» و «ما به جز نستعلیق و ابوعطا و شعر چه داریم؟» همانقدر برای گوینده‌اش اسباب دردسر است که عبارات مناقشه‌برانگیز شاملو دربارۀ موسیقی ایرانی که «یارو عرعر می‌کند» و دربارۀ شاهنامه که «در آن از ملت ایران خبری نیست.» اما بی‌جهت نیست که سیمای نامجو و شاملو، گرفتار در توری خودتنیده، به هم شبیه افتاده است: این هر دو در یکه‌تازی در میدان نوآوری و تاختن علیه جنبه‌هایی از سنت شبیه‌اند: هم با سنت می‌ستیزند و هم آن را با هوشی شیطانی به کار می‌گیرند، آنِ خود می‌کنند و به خدمت بیان هنری‌ای بس بدیع و نو درمی‌آورند.

🔅 بسیاری از بینندگان و منتقدان به داریوش کریمی خرده گرفته‌اند که چرا با ترتیب دادن این برنامه نامجو را در مقام یک جامعه‌شناس نشانده و جایگاه او را از هنرمند به مردم‌شناسی متفکر تغییر داده. این عده معتقدند اشتباه اساساً از همینجا، یعنی خلط مقامات، ناشی شده و به ابتر ماندن بحثی پردامنه منجر گشته است. اما این انتقاد روا نیست. اولاً، چنانکه سالور ملایری هم در توضیحاتی که متعاقب پخش برنامه در صفحۀ فیسبوک خود ارائه کرد، نامجو این بار ایده‌ها و تفکرات خود را در قالب جستار، و نه در قالب آواز یا شعر یا موسیقی، ارائه کرده است و لذا می‌توان، و چه‌بسا باید، ایده‌های او را به نقد و چالش کشید و دربارۀ آنها بحث کرد.

🔅 ثانیاً آیا ما باید از هنرمند انتظار داشته باشیم فقط و فقط در قالب هنر به ابراز عقیده بپردازد؟ آیا هنرمند نباید مثل همۀ ما از حق سادۀ نوشتن و گفتن و پرداختن ایده‌های خود برخوردار باشد؟ نامجو در کتاب «چهار مقاله» تفکرات و تمنیاتش را تحریر کرده و همین کافی‌ست که ما او را در مقام مؤلف به رسمیت بشناسیم و دربارۀ نوشته‌اش، نفیاً یا اثباتاً، بحث کنیم. اشتباه از داریوش کریمی نیست، اشتباه در نگاه کسانی است که ابراز عقیده‌ای عمومی و گاه حتی شخصی را برنمی‌تابند. اما نباید از اشتباهی که نامجو در نامگذاری کتابش مرتکب شده، و چه‌بسا سرحلقۀ انتقادات گاه بی‌رحمانه به او نیز همین خطا باشد، نیز گذشت: نوشته‌های نامجو در این کتاب به‌هیچ‌وجه مقاله نیست، بلکه جستار است.

🔅 جستار قالبی است شخصی‌تر و آزادتر و دموکراتیک‌تر، و همین است که تعداد جستارنویسان در زبان فارسی بسیار کم است. در جستار «من» سخن می‌گوید و نثر معاصر فارسی در برابر صدای شخصی، در برابر ضمیر اول شخص مفرد، در برابر «من» مقاومت دارد. مقاومتی که از استبداد ادبی برمی‌خیزد و طبعاً استبداد ادبی تالی استبداد فکری و تاریخی است. (دربارۀ موانع جستارنویسی در زبان فارسی، پیش‌تر یادداشتی نوشته‌ام با عنوان «ستیز با جستار». آنچه در آن یادداشت نوشته‌ام، به روشنی نشان می‌دهد چرا عده‌ای در برابر ابراز عقاید نامجو دچار خشم و خروش شده‌اند.)

🔅 در میانۀ نقد و نظرها، انتقادات به داریوش کریمی هم بالا گرفت و به برنامه‌های دیگر او هم کشیده شد. چندی پیش نیز، وقتی کریمی در مقابل ابراهیم گلستان نشست و با او دربارۀ فروغ فرخزاد مصاحبه کرد، همین آشوب به پا شد. با اینکه هیچ برنامه‌ای بی‌اشکال و هیچ برنامه‌سازی از خطا مبرا نیست، اما کافی است منصفانه بنگریم و تصدیق کنیم که ما سال‌هاست، در هیچ رسانۀ داخلی و خارجی، مجری‌ای در قامت داریوش کریمی نداشته‌ایم (عادل فردوسی‌پور را به یاد داشته باشیم.) کریمی پرمطالعه و خوب‌خوانده است، آرام و شکیباست، منطقی و مؤدب است، آگاه است و خود از طایفۀ پرحرمت قلم. حرمت و قدر او را باید دانست. در این سال‌ها، چه کسی با تخصص و تنوع و تداومی که او کار کرده، کار کرده است؟

🌾 @Sedanet | @Sayehsaar