وبسایت فرهنگی صدانت
21.5K subscribers
784 photos
361 videos
75 files
2.51K links
صدانت؛ صدای اندیشه

آدرس وبسایت:
3danet.net

اینستاگرام صدانت:
instagram.com/3danet

کانال رسمی صدانت:
@Sedanet

صدانت تی‌وی:
@Sedanettv

بایگانی صدانت:
@sedanet1

آگاهی از نشست‌های فرهنگی:
@News_sedanet
Download Telegram
🍃 دین‌پرستی و بت‌پرستی
✍️ #ایرج_شهبازی

«دین» راهی است برای رسیدن به «خدا» و ابزاری است برای پاکسازی درون از رذایلِ نفسانی و دستیابی به یک زندگانیِ مسالمت‌آمیز با خود، مردم و طبیعت. خوبیِ دین در آن است که به آدمی راهکار می‌دهد، سلوکِ او را منظم می‌کند و نوعی انضباطِ شخصی به او ارزانی می‌دارد. بی‌گمان چنین چیزی می‌تواند بسیار سودمند باشد و همۀ زندگیِ شخصِ دیندار را در چارچوبی دقیق، منسجم و منظم قرار دهد.

مشکل از آنجا آغاز می‌شود که دین قداست یابد و از درجۀ «ابزار» به مرتبۀ «هدف» برکشیده شود. بی‌گمان به محض اینکه دین به هدف تبدیل شود، تمام سودمندی‌های خود را از دست می‌دهد و بلکه به ضدِّ خودش بدل می‌گردد. گفتنی است که این امر اختصاصی به دین ندارد و هر برنامه و راهکاری که به هدف تبدیل شود، شخص را از دستیابی به هدف اصلیِ خود بازمی‌دارد؛ برای نمونه توقف کردن در نسخۀ پرشک مانع بهبودی یافتن می‌شود. به همین منوال، هر دین و مذهب و مکتب و مسلک و فرقه و مرامی اگر به هدفِ شخص تبدیل شود، او را به کلی از مقصد و مقصودِ خود دور می‌کند. همۀ کسانی که دین خود را به هدفِ خود تبدیل کرده و در آن متوقف شده‌اند، ناخواسته به دامِ بت‌پرستی ‌افتاده اند؛ چراکه هرچیزی که ما را از خداوند غافل کند، بُت است، خواه یک سنگ و چوب باشد، خواه یک پیامبر و امام و خواه یک مسلک و مذهب.

گذشته از این، متوقف شدن در دین و آن را به هدف تبدیل کردن، درهای وجودِ انسان به سوی آفاق هستی را مسدود می‌کند و بهداشتِ روانیِ او را از بین می‌برد. به نظر می‌رسد که کلمۀ «عقیده» خیلی خوب این مسأله را نشان می‌دهد؛ کلمۀ عقیده و «عُقده» از یک ریشه‌اند و همان‌گونه که می‌دانیم عُقده در اصل به معنی «گِرِه» است و در روانشناسی هم به «گِره‌های روحی» عُقده گفته می‌شود. از اینجا می‌توان دریافت که شخصی که "عقیده" دارد، درواقع گره‌های محکمی بر اندیشه و احساس خود زده و خود را از درک و دریافتِ واقع‌بینانه و همه‌جانبۀ زندگی محروم کرده است. اکنون ما در پیِ تحلیلِ روان‌شناختیِ عقده‌های درونیِ اشخاصِ «معتقد» نیستیم و صرفاً در مقام بیان این حقیقتیم که تبدیل شدن دین به هدف مانعِ رسیدنِ آدمی به حضرت حق می‌شود. دین تا آنجا ارزشمند است که جنبۀ ابزار و راهکار و برنامه داشته باشد. کم نیستند کسانی که «اعتقادشان به خدا» آنها را از خدا دور کرده و وابستگی‌شان به دین مانعِ توجه‌شان به حضرت حق شده است.

خواجوی کرمانی از حکیمانی است که بسیار نیکو به این نکته اشاره کرده است. به نظرِ او «قبله شدنِ دین» عین کفر است؛ یعنی تبدیل شدنِ دین به هدف تفاوتی با کفر ندارد:

کفر بُوَد قبله ز دین ساختن
کعبه ز بتخانۀ چین ساختن
(خمسۀ خواجوی کرمانی، روضه‌الانوار، ص 89)

هدفِ سلوک دینی آن است که انسان گردنفرازی و ناز را رها کند و در فقر و نیازِ کامل با خدا روبه‌رو شود. طبق این تلقی، هر چیزی که رنگِ تعلق و تمّلک بپذیرد، میان انسان و خدا فاصله می‌اندازد. وابستگی به دین و با آن احساسِ هم‌هویتی پیدا کردن نیز، چنین است و ممکن است همچون «حجابی بس ستبر» انسان را از خدا دور کند؛ لذا سالکِ حقیقی باید همۀ داشته‌های خود را در پای خداوند قربانی کند و مذهب نیز از جمله چیزهایی است که باید قربانی شود، تا شخص به مقام تسلیم برسد:

رخ بگردان ز کیش و قربان شو!
بگذر از ملت و مسلمان شو! ‌‏
(همان، کمال‌نامه، ص 149)

ازاین‌روست که خواجو به ما توصیه می‌کند که در دین متوقف نشویم و از طریقِ «کفر ورزیدن به دین»، خود را به خدا نزدیک کنیم. این کفر که پس از ایمان می‌آید، کفری ارجمند است و به معنی رها کردنِ «داشته‌های ایمانیِ خود» و در نهایتِ نیاز و فقر و شکسته‌دلی، تسلیمِ خدا شدن است:

بندگی پیشِ بنده سلطانی است
کافری غایتِ مسلمانی است ‌‏
(همان، ص 138)

نتیجۀ این سخنان آن است که ایمان راستین هیچگونه بتی را برنمی‌تابد، از جمله «بتِ دین» را. تبدیل کردنِ دین به هدف یعنی «پرستیدنِ دین» و آن را بر جایگاه خدایی نشاندن و این عین بت‌پرستی است؛ به همین مناسبت خواجوی کرمانی «ایمان» را «ترکِ دین‌پرستی» می‌داند:

مکن گر هوشیاری ترکِ مستی
که ایمان چیست؟ ترکِ دین‌پرستی ‌‏
(خمسۀ خواجوی کرمانی، گل و نوروز، ص 617)

و سخن آخر آنکه خواجو به ما می‌گوید: دست از دین‌پرستی بردارید و خدا را بپرستید:

کفر بُوَد مذهبِ ایمان‌پرست
درگذر از مذهب و یزدان پرست!
(همان، روضه‌الانوار، ص 74).

🌾 @sedanet | @irajshahbazi
Audio
🎙 سخنرانی #مرتضی_مردیها با عنوان «چه باید کرد؟» در جمعی از دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک | ۹ اسفند ۱۳۹۵
🌾 @sedanet | @mardihamorteza
سخنرانی دکتر #مهدی_گلشنی در همایش شماره ۲۱ ژرفا با عنوان «سرگذشت کیهان‌شناسی ؛ از فیزیک تا متافیزیک» | ۱۷ اسفندماه ۱۳۹۵ | دانشگاه صنعتی شریف
صوت و فیلم این سخنرانی👇
✨ → goo.gl/1SNfMd
🌾 @sedanet
☘️ از تنهایی مگریز!


«از تنهایی مگریز! به تنهایی مگریز!
گهگاه آنرا بجوی و تحمل کُن.
و به آرامش خاطر مجالی ده!»
(مارگوت بیکل، ترجمه احمد شاملو)

چیزهایی در این دنیا هستند که تنها زمانی که به جدال و پیکار با آنان نرویم، می‌توانیم از گزندشان مصون بمانیم. پیروزی در برخی عرصه‌ها، محصول پرهیز از تقلا و کشمکش است.
اگر دوست داریم پروانه‌‌ی زیبایی که در گشت و گذار میان گل‌ها است، بر آستین ما بنشیند، بهترین راه آن است که دست روی دست بگذاریم و هیچ کاری نکنیم.
اگر می‌خواهیم برکه‌ی گِل‌آلودی را زلال ببینیم، بهترین کار این است که به تماشا کردن بسنده کنیم.

در رابطه با تنهایی و دلتنگی هم گویا، وضع به همین منوال است.
پادزهر تنهایی و دلتنگی، پذیرفتن و تقلا نکردن است. همین است زندگی. تنهایی و دلتنگی، همزاد ماست و از آنها گریزی نداریم. بهتر آن است که با همزادان خود صلح کنیم و از در آشتی درآییم.
هر چه در برابر تنهایی و دلتنگی، دچار خودباختگی و آسیمه‌سری شویم، ضربه‌پذیرتر شده و بیشتر زخم بر می‌داریم.

حتی برای گریز از تنهایی، پی هم‌صحبت و رفیق نگردیم. تنهایی و دلتنگی‌مان را تماشا کنیم و اجازه دهیم مانند نسیمی سر به هوا، به هر کنج و زاویه‌‌ای از روح ما، سَرک بکَشد.
تقلایی در بستن دریچه‌ها نکنیم. اجازه دهیم این باد، در ما بوزد. از شاخه‌ها بیاموزیم.

«جهان را با آغوش باز بپذیرید.
اگر جهان را این گونه بپذیرید...
شما چون کودکی کوچک خواهید بود.
آیا می‌توانید بدنتان را همانند نوزادان دوباره نرم و انعطاف‌پذیر کنید؟...
آیا می‌توانید در برخورد با مسائل مهم و حیاتی زندگی هیچ دخالتی نکنید
و اجازه دهید آن چه باید، رخ بدهد؟
فرزانه تسلیم آن چیزی است که لحظه‌ی حال برای او به ارمغان می‌آورد...
جاری همچون یخ در حال آب شدن.
شکل‌پذیر چون تکه‌ای چوب.
پذیرا همچون دره‌ها.
زلال همچون آب.
آیا برای انتظار کشیدن شکیبایید
تا زمانی که گلتان ته‌نشین شود و تنها آب زلال باقی بماند؟
آیا می‌توانید بی‌حرکت باقی بمانید
تا زمانی که عمل مناسب خود به خود رخ دهد؟
فرزانه در جستجوی رضایت خاطر نیست.
نه در جستجوست، نه انتظار می‌کشد.
او حاضر است؛ آماده برای خوش‌آمدگویی به هر چیز....
با اجازه دادن به رخدادها، همان‌گونه که رخ می‌دهند
و دخالت نکردن در جریان روی دادنشان،
فرزانگی پدیدار می‌شود.
انسان‌های عادی تنهایی را دوست ندارند
در حالی که فرزانه، تنهایی را به کار می‌گیرد.
او در تنهایی درک می‌کند
که با هستی یگانه است.»
(تائوت چینگ، لائوتزو، ترجمه فرشید قهرمانی)

«در گریز از تنهایی و جدا افتادگی به دوست داشتن پناه می‌بری و آن گاه که دوست داشتن را یافتی آن را با هراسِ از کف دادنش، از هراس تنهایی و جداافتادگی، رنج‌آورش می‌کنی و سرانجام نیز از دست می‌دهی‌اش. احمقانه است اما تو از ترس تنها ماندن،‌ تنها می‌مانی و گاه ته دلت حتی می‌ترسی که قطعه گم شده‌ات را پیدا کنی که مبادا دوباره گمش کنی. تو از تنها ماندن می‌ترسی و از همین رو تنها می‌مانی.»
(در جستجوی قطعه گمشده، شل سیلور استاین، ترجمه رضی خدادادی)

«اگر نتوانیم تنهایی‌مان را در آغوش کشیم، از دیگری به عنوان سپری در برابر انزوا سود خواهیم جست. تنها زمانی که فرد بتواند همچون شاهین بی‌نیاز از حضور دیگری- زندگی کند، توانایی عشق ورزیدن خواهد یافت.»
(وقتی نیچه گریست، اروین یالوم، ترجمه سپیده حبیب)

«تنهایی بیماریی است که تنها در صورتی از آن شفا می‌یابیم که بگذاریم هرآنچه می‌خواهد بکند و به خصوص در پی علاج آن برنیاییم، در هیچ کجا... همواره از آنهایی بیم دارم که تنها بودن را تاب نمی‌آورند و از زندگی مشترک و کار و دوستی و حتی ابلیس چیزی را می‌خواهند که حتی زندگی مشترک و کار و دوستی و نه ابلیس قادر به دادن آن نیستند و آن محافظت در برابر خودشان است.... و اطمینان از این حقیقت که هیچگاه با حقیقت تنهای زندگی خویش، سر و کاری نداشته باشند. این مردمان درخور همنشینی نیستند. ناتوانی آنها در تنها بودن، ایشان را به تنهاترین مردمان دنیا تبدیل می‌کند.»(فرسودگی، کریستین بوبن، ترجمه پیروز سیّار)

✍️ صدیق قطبی

🌾 @sedanet | @sedigh_63
🎥 معرفی فیلم

نام فیلم: Detachment 2011
کارگردان: Tony Kaye
محصول کشور: آمریکا

هِنری، معلم جوانی ست که به شکل موقت وارد مدرسه ای می شود. او در عین حال که با دانش آموزان کلاسش مشکل دارد، در زندگی شخصی هم اوضاعش چندان مناسب نیست. این فیلم با بازی خوب Adrien Brody، تلاش می‌کند مشکلات و دغدغه های یک انسان اخلاقی را به تصویر بکشد...

🌾 @sedanet
🌅 s9.picofile.com/file/8292055492/detachment.jpg
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 قسمتی از سخنان رحیم میدانی و محمد درویش پیرامون بحران آب

شرایط بحرانی آب کشور 140 برابر شرایط بحرانی‌ای است که اتحادیه اروپا آن را تعریف کرده است.

🌾 @sedanet
☘️ سخنرانی #تورج_دریایی با عنوان گذر از دو قرن سکوت
برخورد ایرانیان با سقوط ساسانیان و پیامدهای آن
دانشگاه تورنتو | ۱۶ اسفند ۹۳
صوت و فیلم این سخنرانی👇
✨ → goo.gl/bDibRE
🌾 @sedanet
☘️ فقه اسلامی و کُمیت لنگ روشنفکران دینی
درج نخست در شماره ششم نشریه تقریرات

به مناسبت چهارمین سال درگذشت استاد احمد قابل، جمعی از دانشجویان و اصحاب فرهنگ در شیراز، #عمادالدین_باقی را به محفل خویش دعوت کردند. او در سخنرانی خود در این محفل، با عنوان«ظرفیت‌های فقه اسلامی و چالش حقوق بشری» مواجهه‌ی فقه اسلامی را با قوانین حقوق بشری به بحث گذاشته است. وی از دانش اصول فقه دفاع می‌کند و آنرا برای قوانین بشری جدید نیز راهگشا می‌داند. او بر این باور است که علم اصول نمی‌باید منحصر در دانش فقه گردد؛ زیرا قابلیت تعمیم به پاره‌ای از شاخه‌های دیگر علوم را دارد. عمادالدین باقی در این سخنرانی، انتقادهایی نیز بر منکران و تحقیر کنندگان فقه اسلامی وارد می‌کند. او انگشت انتقاد را به سمت بعضی از روشنفکران دینی نشانه می‌رود؛ بدون اینکه نامی از آنها ببرد.

به گمان من فقه اسلامی این امکان و ظرفیت را دارد که بتواند با حقوق بشر، حداقل به عدم تضاد برسد. در بحث دین و حقوق بشر چند رویکرد وجود دارد. یکم، رویکرد ادغامی است. برخی به گونه‌ای سخن می گویند که گویی حقوق بشر، عبارهٌ اُخرای دین اسلام است اما اصلاً اینطور نیست. قائل به اینهمانی بودن دین و حقوق بشر، نظریه ای غلو آمیز است. دوم؛ رویکرد تضاد است. بخشی از آنها لائیک های بنیادگرا هستند برخی هم سنتی‌های بنیاد گرا که قائل به تضادند. سوم؛ نظریه نظریه سازگاری است که تلاش می کند این دو را سازگار کند. رویکرد من گرچه شباهت به سومی دارد اما اگر بخواهم دقیق تر تقسیم بندی کنم می توانم بگویم رویکرد چهارمی است که در پی نشان دادن عدم تضاد است. معتقدم که اگر عدم تضاد را احراز کنیم می‌توانیم راه را برای پیشرفت حقوق بشر باز کنیم. از اینجا به بعد دیگر نه به عنوان کسی که حوزه مطالعاتی‌اش فقه و معارف اسلامی و حقوق بشر بوده، بلکه به عنوان یک دانش آموز جامعه شناسی عرض می کنم که اگر کسی دغدغه پیشرفت حقوق بشر را داشته باشد اگر قائل به نگاه تضادی باشد، هیچ خدمتی به پیشرفت حقوق بشر نکرده است. نتیجه‌ چنین آرائی این است که افکار عمومی و جامعه مذهبی و سنتی را علیه حقوق بشر بشوراند و تهییج کند و مردم با حقوق بشر احساس بیگانگی کنند. احساس کنند که حقوق بشر آمده که دین و اخلاق را از اینها بگیرد. این رویکردها سدی در برابر حقوق بشر ایجاد کرده و هم دین را زمین گیر می‌کند و هم حقوق بشر را. اما رویکرد عدم تضاد، برای پیشرفت حقوق بشر تسهیل کننده است. در قرآن و در فقه اسلامی این ظرفیت برای نشان دادن عدم تضاد وجود دارد و چه به عنوان یک مسلمان، چه به عنوان یک ایرانی و چه به عنوان یک باورمند به حقوق بشر باید از این ظرفیت ها بهره ببریم...

صوت و متن کامل👇
✨ → goo.gl/MfVnc3
🌾 @sedanet
☘️ روشنفکران از خودشیفتگی دست بردارند
✍️ #مصطفی_ملکیان

راهکارم این است که روشنفکران دست از خودشیفتگی بردارند که بگویند حق پیش من است و لاغیر. همچنین از پیش‌داوری نسبت به سایر روشنفکران، تعصب نسبت به جناح و اردوگاه فکری خودشان و جزم و جمود دست بردارند و به مدارا رو کنند. همه این راهکارها روانشناختی و اخلاقی است و تشکیل هیچ نهادی لازم نیست. اگر این خودشیفتگی از بین برود آن‌وقت ملکیان می‌داند که به آرای دکتر سروش نیازمند است، دکتر سروش می‌داند که به آرای بابک احمدی نیازمند است، بابک احمدی می‌داند که به آرای مراد فرهادپور نیازمند است و … مرادم این است که همه متوجه می‌شویم که به هم نیازمند هستیم.

من به نوبه خودم، افتخار می‌کنم که از آرای روشنفکران متکثر و متنوعی مانند محمدرضا نیکفر، مراد فرهادپور، بابک احمدی، عبدالکریم سروش، آرش نراقی، مجتهد شبستری، ابوالقاسم فنایی، مراد ثقفی، علی میرسپاسی، خشایار دیهیمی و بسا روشنفکران دیگر استفاده می‌کنم. خودشیفتگی هرجا که باشد لطمه زننده است، هم به خود شخص خودشیفته و هم به کسانی که تحت تأثیر اقوال و افعال شخص خودشیفته قرار می‌گیرند. اما اگر دست از خودشیفتگی برنداریم بالمآل معامله باخت ـ باخت داریم و به شرط این‌که اردوگاه نداشته باشیم و از تعابیر جبهه‌های جنگ استفاده نکنیم، می‌توانیم این معامله باخت‌ ـ باخت را به مهامله برد ـ برد تبدیل کنیم.

گفت‌و گو مصطفی ملکیان با روزنامه شرق به تاریخ ۱۳۸۹/۰۳/۱۷

متن کامل👇
✨ → goo.gl/A9nFzb
🌾 @sedanet | @mostafamalekian
☘️ درس‌گفتار های «موانع سلوک معنوی در منطق الطیر عطار» از #ایرج_شهبازی | فرهنگسرای ملل | صوت | 6 جلسه

✨ → goo.gl/LVc8Iz
🌾 @sedanet | @irajshahbazi
☘️ «فلسفه» به مثابهٔ توانایی «تردید» و پیوند آن با «صلح» و «جوانی»

✍️ نویسنده: مسعود #زنجانی

⚡️ صدانت: «شادمانی و جوانی در فلسفهٔ باستانی» و «پیوند فلسفه و صلح» عنوان دو سخنرانی (مجموعاً ۶۰ دقیقه) از مسعود زنجانی است که به ترتیب در آبان‌ماه سال گذشته به مناسبت روز جهانی فلسفه، و در بیستم فروردین‌ماه امسال در کارگاه منظومهٔ فرهنگ صلح، در کمیسیون ملی یونسکو، ایراد شده است. این دو سخنرانی ‌ـ چنانکه در آغاز سخنرانی دوم تأکید می‌شود ـ در پیوند با یکدیگر هستند. در واقع، گفتار دوم در ادامه‌ٔ بحثِ پایانیِ گفتار اول و با ارجاع به مفهوم «نظربازی» در شعر و اندیشهٔ حافظ آغاز می‌گردد. یادداشت کوتاه زیر نگاشتهٔ ایشان به مناسبت انتشار فایل صوتی این دو سخنرانی در صدانت است.


«نظربازی» را به لحاظ فلسفی می‌توان به «چشم‌اندازگرایی» (perspectivism) تعبیر کرد که خود ریشه در «تردیدگرایی» (scepticism) دارد. بر این پایه، «تردیدگرایی»، را می‌توان، در یک تحلیلِ فلسفی، عیار و معیارِ جوانی برشمرد (گفتار اول)؛ چنانکه در تحلیلی دیگر، می‌توان آن را نگرشِ حامی و حاملِ صلح دانست. (گفتار دوم) در همین چارچوبِ تحلیلی و افقِ تفسیری، در کنار «هنرِ تردید» می‌توان و می‌باید از «فضیلتِ ترس» نیز در پیوند با فرهنگ صلح، سخن به میان می‌آورد. (انتهای گفتار دوم)

اما با یادآوری اینکه «تردیدگرایی» جزءِ مؤلّفهٔ «تفکّر نقّادانه» یا «تفکّر فلسفی» است، آنگاه می‌توان پیوندِ درونی میان «جوانی» و «صلح» و «فلسفه» را آشکار کرد. از این منظر، صلحْ تواناییِ جوانان، یعنی جوان‌فکران، (نظربازان / تردیدگرایان) است؛ توانایی کسانی چون سقراط است که حتی در واپسینْ ساعاتِ حیات‌شان نیز پروای حقیقت داشته‌اند و در کانونی‌ترین اعتقاداتِ خود - مانند اعتقاد به حیات پس از مرگ - تردید کرده‌ و در جستجوی حقیقت به گفتگو با دگراندیشان نشسته‌اند. می‌توان گفت سقراط از دولتِ فلسفه (تواناییِ تردید) هماره جوان بود، و بدین معنا، در اوجِ جوانی نیز بدرود حیات گفت. (محاورهٔ فایدون افلاطون)

از سوی دیگر، جنگْ نیز، هماره، رهاوردِ پیران، یعنی خشک‌فکران، (مدّعیان / جزمیت‌گرایان) است؛ کسانی مثل کرئون که توان به رسمیت‌شناختنِ تفاوت‌ها و تضادها را ندارند، و به تعبیر پسرش هایمون، نمی‌توانند بپذیرند که ممکن است دو نفر (دو گروه / دو فرهنگ)، هم‌زمان، بر حق باشند و بهره‌ای از حقیقت داشته باشند. اما تاریخ به ما می‌گوید که کرئون‌ها که اسیر نادانی و خودبینی اند، دولتِ درونی‌شان مستعجل است و عاقبت باید بر بیابان و برهوت حُکم برانند. (تراژدی آنتیگونه سوفوکلس)

اگر نیک بنگریم، مهمترین مانعِ صلح و دوستی و رواداری در دنیای ما چیزی جز جزمیت‌گرایی (dogmatism) نیست. تاریخ به ما می‌گوید جزمیت و اَشکال مختلفِ تصلّب و تعصّب است که همیشه آتش جنگ و خشونت را در دنیا شعله‌ور کرده است. و همو می‌گوید که تردیدگرایی، تنها، پادزهرِ جزمیت‌گرایی است، زیرا آتش جمود و جزمیت جز با بارانِ تردید و پرسش فرو نمی‌نشیند.

حقّانیت و ضرورتِ فلسفه نیز برای دنیای ما، در نقش مؤثّر آن در مَدَد رساندن به هم‌زیستیِ صلح‌آمیز از طریقِ پرورش توان تردید و زیستن علیرغم تردید است. فلسفه «عشق به دانایی» است، اما تنها کسانی شایستهٔ این عشق خواهند بود که ابتدا توانِ تردید به «دانسته‌ها»ی خویش را داشته باشند. باری، تردید ویژگی انسان‌های خردمند و شرافتمند است. شجاعت‌های ارجمند و جسارت‌های ارزشمند انسان‌های بزرگ ریشه در توان تردید و ترس آنها از حقیقت دارد. از این رو، باید گفت: ‌«صلح جهانی٬ بیش و پیش از هر چیز، نیازمند به تدبیرگرانِ تردیدگرا است»

اجـرام که ساکنان این ایواننـد
اسـبــاب تـردّد خـردمــنـداننـد
هان تاسر رشتهٔ خِرد گم نکنی
کـانـان که مُدبّرند سـرگرداننـد

(خیـام)


صوت و گزارشی از سخنرانی ها در صدانت👇
✨ → goo.gl/YDHci8

صوت سخنرانی ها در تلگرام:

صوت سخنرانی اول 👇
✨ → https://t.me/vivaphilosophy/561
صوت سخنرانی دوم 👇
✨ → https://t.me/vivaphilosophy/715

🌾 @vivaphilosophy | @sedanet
☘️ آیا نان و امنیت بر آزادی مقدم است؟
✍️ #آرش_نراقی

پرسش اصلی من در این نوشتار این است: آیا نان و امنیت بر آزادی مقدم است؟ این پرسش را نهایتا می توان به پرسش دیگری فروکاست: آیا آزادی از جمله مصادیق “حقوق بشر اساسی” است؟

هیچ کس نمی تواند از حقوق انسانی خود به نحو شایسته بهره مند شود مگر آنکه حداقلی از ضروریات لازم برای یک زندگی سالم و فعال را در اختیار داشته باشد. بنابراین، اگر انسان صاحب حقی باشد، لاجرم صاحب حق امنیت و معیشت هم هست. و این بدان معناست که این دو حق از جمله “حقوق اساسی” انسانها هستند. و چون این استدلال درباره هر انسانی صادق است، بنابراین می توانیم این حقوق را از جمله حقوق جهانشمول بدانیم.

رابطه میان “حق امنیت” و “حق معیشت” از یکسو، و “حق آزادی” از سوی دیگر را چگونه باید فهمید؟ فهم و تحلیل این رابطه از حیث سیاستگذاریهای کلان اجتماعی بسیار مهم است. اگر معلوم شود که “حق آزادی” برخلاف “حق امنیت” و “حق معیشت” از حقوق اساسی نیست، در آن صورت در مقام برنامه ریزی و سیاستگزاریهای کلان در کشورهای فقیر یا درحال توسعه باید تأمین امنیت و معیشت مردم را بر تأمین آزادیهای آنها مقدم داشت. دلیل آن روشن است: همانطور که پیشتر بیان شد، حقوق اساسی پیش شرط تحقق سایر حقوق انسانی است، و از این حیث تحقق آنها ولو به قیمت سایر حقوق انسانی الزامی است. یک حق اساسی را نمی توان به قیمت حق اساسی دیگر تعطیل کرد. اما در شرایطی که تحقق یک حق اساسی با تحقق یک حق غیر اساسی تزاحم می یابد، تحقق حق اساسی تقدم می یابد.

پاره ای از دانشمندان علوم سیاسی و کارشناسان امور توسعه، و نیز بسیاری از حاکمان خودکامه در گوشه و کنار جهان نسخه “تقدم امنیت و معیشت بر آزادی” را برای جوامع در حال توسعه توصیه می کنند. جهانگیر آموزگار، نماینده وقت ایران در بانک جهانی و مؤسسه بین المللی پول، به نمایندگی از پادشاه سابق ایران از آموزه تقدم حق معیشت بر آزادی در کشورهای جهان سوم دفاع می کرد. وی در همان دوران می نویسد:” در کشورهای جهان سوم که از فقر، بیسوادی گسترده و فاصله ای عظیم در توزیع ثروت و درآمدهای ملّی رنج می برند، تضمین آزادی مخالفان و ناراضیان [سیاسی] در قانون اساسی احیانا به اندازه رهایی از یاس، بیماری، و محرومیت مهم نباشد. توده های مردم بواقع بیشتر ترجیح می دهند که به جای واژه های توخالی، لقمه های بیشتری در دهان خود بگذارند، به جای هایدپارک ترجیح می دهند که مرکز بهداشت و درمان داشته باشند؛ به جای حق راهپیمایی دربرابر ادارات دولتی ترجیح می دهند که شغلی پردرآمد و ثابت داشته باشند. این تاخت زدنها ممکن است در چشم یک فرد تنزه طلب غربی مایوس کننده و درخور انتقاد جلوه کند، اما برای اکثریت دولت-ملتها ضروری و اجتناب ناپذیر است.

این ادعا خالی از قوتی نیست. انسانی که غم نان دارد، یا زندگی روزمره او در معرض تهدید مستمر جنگ، خشونت یا انواع ناامنی هاست، به آخرین چیزی که می اندیشد آزادی است. آزادی وقتی معنا می یابد که مردم از مخاطرات خوف و جوع تا حدی رسته باشند. در غیاب نان و امنیت نمی توان از حقوق مربوط به آزادیها بهره مند شد. و این بدان معناست که حق امنیت و حق معیشت بنیادی تر از حق آزادی است. به بیان دیگر، “حق امنیت” و “حق معیشت” از حقوق اساسی انسانهاست، اما “حق آزادی” از چنان منزلت بنیادینی بهره مند نیست.

به گمانم این سخن کاملا درستی است که پیش شرط بهره مندی از تمام انواع آزادیها بهره مندی از حق امنیت و معیشت است. اما از سوی دیگر، تحقق و تأمین حق امنیت و معیشت نیز تا حدی متوقف بر تحقق و تامین دست کم پاره ای از انواع آزادیهاست. قائلین به تقدم نان و امنیت بر آزادی، غالبا این نکته اخیر را نادیده می گیرند. به بیان دیگر، میان حق امنیت و معیشت از یکسو و حق آزادی از سوی دیگر نوعی رابطه متقابل اما نامتقارن وجود دارد...

از میان تمام انواع آزادیها، دست کم “آزادی یا حق مشارکت” را می توان از جمله مهمترین مصادیق “حقوق اساسی” انسانها بشمار آورد. مفهوم “حق مشارکت” در این سیاق دست کم سه وجه مهم دارد:

اول- من به عنوان یک شهروند یا عضو ی از جامعه باید حق انتخاب میان آن دسته از نهادها و سیاستهای اجتماعی را که با مقوله معیشت و امنیت سروکار دارد، داشته باشم- خصوصاً وقتی که عملکرد آن نهادها یا اجرای آن سیاستها مستقیماً زندگی مرا تحت تأثیر قرار می دهد.
دوم- حق مشارکت فقط وقتی معنا دارد که مشارکت من تأثیری واقعی بر جریان امور داشته باشد.اگر وجه اول و دوم را در کنار هم قرار دهیم مفهوم “مشارکت مؤثر” متولد می شود.
سوم- مفهوم “مشارکت” در اینجا اعم از مشارکت سیاسی است.


ادامه و متن کامل👇
✨ → goo.gl/rDaQsi
🌾 @sedanet | @arash_naraghi
☘️ درس‌گفتار تاریخ ایران باستان از #تورج_دریایی
تاریخ فلات ایران‌ قبل مهاجرت آریایی‌ها تا پایان ساسانیان
صوت و فیلم این درس‌گفتار👇
✨ → goo.gl/0B4nue
🌾 @sedanet
☘️ آغاز ثبت‌نام بُن نمایشگاه کتاب
🔹برای ثبت‌نام بن‌کارت‌های نمایشگاه کتاب تهران از ۳۱ فروردین تا ۷ اردیبهشت از طریق سامانه bon.tibf.ir اقدام کنید.
🌾 @sedanet
وبسایت فرهنگی صدانت
☘️ «فلسفه» به مثابهٔ توانایی «تردید» و پیوند آن با «صلح» و «جوانی» ✍️ نویسنده: مسعود #زنجانی ⚡️ صدانت: «شادمانی و جوانی در فلسفهٔ باستانی» و «پیوند فلسفه و صلح» عنوان دو سخنرانی (مجموعاً ۶۰ دقیقه) از مسعود زنجانی است که به ترتیب در آبان‌ماه سال گذشته به…
☄️ در باب فضیلتِ ترس☄️

#برشی_از_یک_کتاب 🔻

بخشی از نامهٔ گونتر گراس نویسنده و نوبلیست آلمانی پس از ۵۰ سال از جنگ جهانی دوم به اوئه ادیب ژاپنی و از دیگر برندگان نوبل ادبیات. 🔻

💢 بله، بیش از بیست‌هزار سرباز در دادگاه‌های جنگی به مرگ محكوم شدند. منظورم سربازان آلمانی فراری از جنگ است که هنوز از آن‌ها به عنوان انسان‌های ترسو و بزدل یاد می‌کنند. آیا آنها قهرمانان واقعی جنگ نبودند؟ آنها شهامت آن را داشتند که نگذارند به انسان‌های پلید تبدیل شوند. آنها سربلندی خود را در قالب «ترس» نشان دادند. آنها به اطاعت کورکورانه گردن ننهادند. سرکشی و سرپیچی، نشان از صداقت و درستکاری آنها بود. و به همین خاطر از آنهایی که آن روزها «نه» گفتند، میتوان و باید حتی بعد از پنجاه سال تأخیر، اعادهٔ حیثیت شود. از مراسم تشریفاتی (مراسم پنجاهمین سالگرد پایان جنگ) که اکنون در کشورهای ما و شما در جریان است، اگر بگذریم، در واقع شرایط چندان هم بهتر نشده است.
به عنوان یک جوان زنده دررفته از جنگ، خاطرات هفته‌های آخر جنگ هیچ وقت از ذهنم بیرون نمی‌رود. وقتی ارتش شوروی جبههٔ oder را شکافت و نبرد برای فتح برلین را آغاز کرده بود، با چشم خودم قربانیان دادگاه‌های زمان جنگ آلمانی را دیدم: جسدهای حلقه‌آویز شده بر ردیف بی‌انتهای شاخه‌های درختان در خیابان اصلیِ هر آبادی که طبق معمول خیابان «آدولف هیتلر» نامیده می‌شد. در میان آنها هم سربازان قدیمی جبهه بودند و هم پسرانی هم‌سن‌ و سال من که در دادگاه‌های فوری به مرگ محکوم شده بودند. بر سینهٔ تک‌تک آنها یک برچسب کاغذی با این عنوان نصب شده بود: «من یک آدم ترسو هستم!»
... می‌خواهم این را بگویم که: اکنون پنجاه سال از آن روزها گذشته ولی انگار همین دیروز بود. آدم اگر نخواهد خودش را به کوچهٔ علی‌چپ بزند، خاطرات مثل سنگ در ذهنش نقش می‌بندد. شغل ما ایجاب می‌کند که خودمان را به کوچه علی‌چپ نزنیم و بار مسئولیت را به دوش بکشیم. این منشور ماست. خوب می‌دانم و بعید هم به نظر می‌رسد که دولت‌های ما و شما بار دیگر از این انسان‌های سرکش، انسان‌هایی که شجاعانه «نه» گفتند، اعادهٔ حیثیت کنند. ولی باید گفت: آن‌ها، سربازان فراری که در دادگاه‌های فوری زمان جنگ محاکمه و بلافاصله تیرباران و یا حلقه‌آویز شدند، در دل تمام پاسداران صلح جای دارند.

با درود های صممیمانه
گونتر گراس 💢

📕 هشت‌نامه (گونتر گراس - کنزابورو اوئه)، ترجمهٔ علی شفیعی، نشر چشمه، ۱۳۷۸، صفحات ۲۴ و ۲۵.


🌾 @vivaphilosophy | @sedanet
yon.ir/q6Udb
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 هنرِ تردید و فضیلتِ ترس | مسعود زنجانی | مردادماه۱۳۹۴

🌾 @vivaphilosophy | @sedanet
☘️ کام کارکشتۀ آلیس
✍️ کوین دابلیو. سوینی
مترجم: #کاوه_بهبهانی

کاوه بهبهانی: پیش از خواندن این مقاله بد نیست توضیحی بدهم. این مقالۀ بخشی بود از کتابی که به تازگی ترجمه کرده‌ام و به ناشر سپرده‌ام به نام زیبایی‌شناسی خورد و خوراک که ناشر محترم به دلایلی که “افتد و دانی” صلاح ندانستند در مجموعه مقالات کتاب بماند. نویسنده در این مقاله می‌کوشد الگوهایی ساختاری برای ذائقه در شراب‌نوشی به دست دهد. باید توجه داشت که این بحث هیچ ربطی به حرمت شراب‌نوشی در شریعت اسلام ندارد. چرا که شراب در این مقاله صرفاً از حیث طعمش بررسی می‌شود و نه از حیث سکرآور بودنش. به راحتی می‌توان شبیه این بحث را بر چای‌نوشی، قهوه‌نوشی یا نوشیدن عرقیات گیاهی اطلاق کرد و چه‌بسا روزی محققی چنین کند و در نقد نگاه سوبژکتیو به طعم چای و قهوه و عرقیجاتِ گیاهی قلم بزند و یک ترمینولوژی برای توصیف طعم و مزۀ چنین مواردی به دست دهد. با سپاس از دوست نازنین دکتر بابک عباسی عزیز که متن را ویرایش کرد.

متن کامل👇
✨ → goo.gl/E2EPJT
🌾 @sedanet | @Sophia_Kaveh
☘️ دستیابی به تجربه‌ی مقدس: گفت‌و‌گوی مجتبی پورمحسن با #آرش_نراقی
مهرنامه شماره ۱۵ – شهریور ۱۳۹۰

پورمحسن:
اَنِت بایر در مقاله‌ی «عشق‌های مخاطره‌آمیز» پس از بررسی آرای الهیونی مثل دکارت و کانت و اسپینوزا و طبیعت‌گرایی مثل هیوم می‌گوید که چیزی به نام عشق مطمئن وجود ندارد. به نظر می‌رسد که بائر بیشتر با هیوم همنواست که می‌گوید برای کسانی که عافیت و امنیت مهم‌ترین چیز است، رحم مادر یا گور بهترین مکان است. و در فاصله‌ی این دو، چنین فردی باید به دنبال جایی باشد که بیشترین قرابت را با این دو مکان دارد.

آرش نراقی:
به نظرم این سخن درستی است. وقتی ‌شما عاشق می‌شوید، میزان آسیب‌پذیری‌تان بسیار بالا می‌رود. ‌عاشق در برابر معشوق سپرهای دفاعی‌اش را فرود می‌آورد، و در نتیجه هر تیری که به باروی او افکنده می‌شود، می‌تواند روحش را به‌شدّت مجروح کند. ‌شما از سخن کسی که دوست می‌دارید بیشتر رنجیده خاطر می‌شوید تا آن کسی که برایتان چندان مهم نیست. ‌در تجربه‌های عاشقانه فرد به روی محبوب خود گشوده می‌شود، و بنابراین، نقاط ضعفش بر محبوبش آشکار می‌شود.‌ از سوی دیگر، وابستگی او به محبوب زندگی و سعادت او را با مخاطرات تازه‌ای روبه‌رو خواهد کرد.‌ اگر خطری برای محبوب من رخ دهد گویی برای من هم رخ داده است، و چون حجم زیادی از زندگی او بیرون از کنترل و اختیار من می‌گذرد، سعادت و شقاوت من به نحو مضاعفی در گرو عوامل بیرون از اختیار من قرار می‌گیرد، و این امر هم بر میزان آسیب‌پذیری من عاشق می‌افزاید. ‌از سوی دیگر، گوهر عشق نوعی شورمندی است، و شورمندی، به تعبیر کیرکه گار، ملازم خطرپذیری است. ‌آنجا که خطر بیشتری نهفته است، شور بیشتری نیز حاجت است. ‌عشق یا شورمندی صادقانه، به تعبیر کیرکه گارد، بر مبنای میزان خطرپذیری طرفین ارزیابی می‌شود.

پورمحسن:
هیوم بی‌هیچ حرف و نکته‌ای عشق انسانی را معطوف به تولید مثل و ازدواج می‌کند. در مقاله آخر کتاب «درباره‌ی آینده: روسو و فمینیست‌های رادیکال» الیزابت راباپورت به آرای فمینیست رادیکالی مثل اتکینسون فایرستون و همچنین روسو می‌پردازد. اتکینسون دقیقاً نظرعکس هیوم را دارد و معتقد است که تولیدمثل، زمینه‌ساز سیاست و فرهنگ سرکوب جنسی است. به طرز عجیبی نهایتِ ناممکنی عشق بین «زنان» و «مردان» که به گفته همه فمینیست‌ها باید نابود شوند و به ویژه تأکید اتکینسون علیه تولیدمثل، این شائبه را به‌وجود می‌آورد که شاید فمینیسم رادیکال ولو از مسیری متفاوت به همان جایی رسیده که کانت قرار گرفته است، نه؟

آرش نراقی:
‌تأکید هیوم و پیروان او این است که نباید جنبه‌های طبیعی و بیولوژیک عشق را از یاد برد. تجربه عشق با ساختار هورمونی، عصبی و مغزی ما عمیقاً مربوط است، و البته نقش مهمی هم در تولید مثل و تداوم نوع بشر ایفا می‌کند. ‌بنابراین، ریشه عشق را، مطابق نظر هیوم، نباید در آسمان‌ها جست، ریشه آن در طبیعت خود انسان است. ‌اما پدیده عشق، همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره کردم، گرچه زمینه بیولوژیک دارد، اما از آن حدّ بسی فراتر می‌رود، و به نحو عمیقی با زبان درمی‌آمیزد، و هویت عمیقاً فرهنگی می‌یابد. اما کانت در حدّی که من می‌فهمم مخالف عشق نیست. ‌از نظر کانت عشقی که صرفاً محصول تمایلات است عشق بیمارگونه است.

‌اما او به روابط عاشقانه سالم هم قائل است که در نقطه تعادل دو وضعیت عاطفی- اخلاقی خاص تحقق می‌پذیرد: «عشق» و «احترام». از نظر کانت، گوهر «عشق» عبارت است از «نزدیک شدن»، و گوهر «احترام» عبارت است از «حفظ فاصله». عشق عاشق را برمی‌انگیزد که هرچه بیشتر و بیشتر به محبوب خود نزدیک شود تا آنجا که عارفان ما غایت آن را «یکی شدن»، یعنی نفی هرگونه فاصله با معشوق می‌دانستند. ‌از نظر کانت این نوع عشق که فاصله یا حریم معشوق را رعایت نمی‌کند، نهایتاً استقلال هویت او و معشوق را مخدوش می‌کند، و لذا بیمارگونه است.

پورمحسن:
اما کانت عشق سالم را هم تجویز نمی‌کند.

آرش نراقی:
کانت در مجموع نظر چندان خوشی نسبت به عشق ندارد.‌ هم به دلیل آنکه از نظر او وجه غالب عشق، عاطفه است، و او عاطفه را مخلّ خرد می‌دانست و نیز از آن رو که ظاهراً غالب انسان‌ها در هنر کشف نقطه طلایی تعادل میان عشق و احترام، ورزیدگی کافی ندارند، و در نتیجه وقتی که عاشق می‌شوند حرمت و کرامت خود یا معشوق را نقض می‌کنند. گویی انسان‌ها به ندرت می‌توانند در موقعیت دلبردگی فاصله‌های بایسته را میان خود و محبوب‌شان حرمت بنهند.

متن کامل این گفتگو👇
✨ → goo.gl/PqoOgX
🌾 @arash_naraghi | @sedanet
☘️ مروری بر مكاتب اخلاقی در گفتاری از #مصطفی_ملكیان


فضیلت یعنی ویژگی یا امر درونی و روانی و ذهنی كه فرد را مستعد كار درست می‌كند و رذیلت كه نقیض آن است، ویژگی روانی یا درونی یا ذهنی‌ای است كه فرد را مستعد به عمل نادرست می‌كند. از دید ارسطو فضایل چهار تا هستند. البته تعداد فضایل به زعم افلاطون متفاوت بود (چهار یا پنج فضیلت). رواقیون نیز به مكتب فضیلت قایل بودند، اما تعداد فضایل‌شان متفاوت از این افلاطون و ارسطو بود. باید توجه شود كه اولا فضایل حالات ذهنی (mental states) و روانی هستند و رفتار نیستند، بلكه منشا و مادر یا خاستگاه رفتارهایی چون تواضع، صداقت، ادای امانت و... هستند، همچنین رذایل حالات ذهنی هستند كه ما را مستعد رفتارهای بد مثل دروغگویی، خلف وعده و... می‌كنند. ثانیا تعداد فضایل در فرهنگ بشری در میان متفكران مختلف و نظام‌های مختلف و نظریه‌های مختلف متفاوت است.
اما نكته مهم‌تر در روایت ارسطویی فضیلت‌نگری این است كه قایلان به این نظریه می‌گویند همه این فضایل با هم فضیلت هستند و اگر كسی یكی را نداشته باشد، مثل این است كه سه تای دیگر را ندارد. یعنی زمانی از فرد عمل درست صادر می‌شود كه در عمل او هم دانایی، هم قوت قلب، هم اعتدال و هم عدالت دخالت داشته باشد. اگر فرد یكی را نداشته باشد، عملی كه از او صادر می‌شود، درست نیست. به تعبیر دیگر این چهار تا وقتی با هم هستند، چهار فضیلت هستند، اما اگر یكی از آنها از میدان به در رفت، سه تای دیگر نیز فضیلت نیستند. زیرا مثلا اگر فردی حكمت نداشته باشد و شجاعت داشته باشد، آن گاه كارهای او دیگر شجاعانه نیست، بلكه متهورانه (ناشی از بی‌كلگی) است. زمانی كار فرد درست است كه در كنار شجاعت، حكمت و اعتدال و عدالت نیز داشته باشد، در غیر این صورت در غیاب یكی یا دو تا یا سه تا از این ویژگی‌ها كارهای نادرستی از فرد سر می‌زند. بنابراین نظام فضایل همه یا هیچ است، یعنی اگرچه هر یك از این فضایل ذومراتب هستند، اما فرد زمانی اخلاقی است كه مرتبه‌ای از هر چهار تا را داشته باشد.

📒 اعتماد | ۱۳۹۶ شنبه ۲۶ فروردين
🌾 @sedanet | @mostafamalekian
🌅 s8.picofile.com/file/8292439142/t87g.jpg