❄️ آیا ایدئولوژیک شدن دین، ممکن و مطلوب است؟
✍️ #مصطفی_ملکیان
🔅عموم نویسندگان و متفکرانی که در کشور ما از ایدئولوژیک کردن دین یا دین ایدئولوژیک صحبت کرده اند، از لفظ ایدئولوژی، معانی ای را مراد کرده اند که غیر از معانی متعارف در عرف فلسفی و سیاسی غرب است. این واژه حتی برای نویسندگان خود ما نیز به یک معنا نبوده است. گاهی مساله از این هم مغشوش تر می شود و در نوشته های یک فرد واحد هم بعضا به چند معنا به کار می رود. به گفته آن حکیم چینی همه ظلمهایی که در جهان رخ داده است، ابتدا ظلم بر کلمات بوده است; زیرا آشفتگی در کلمات، خاستگاه سوءتفاهم و ایجاد تخاصم است.
🔅منتقدان شریعتی از این آفت زیاد بهره برده اند و ایدئولوژی را گاهی به معنای نظریه انقلاب گرفته اند و گاهی به معنای دنیوی شدن. اما به گمان من شریعتی دین را ایدئولوژیک نکرده است; زیرا دین خودش ذاتا ایدئولوژیک است. البته برخی ویژگی ها در ایدئولوژی هست که در دین نیست و به این معنا شریعتی هم دین را ایدئولوژیک نکرده است.
🔅با همه این احوال یک نقطه مشترک وجود دارد و آن بار منفی عاطفه ای است که نسبت به ایدئولوژی و دین ایدئولوژیک وجود دارد. این بار منفی در فضای فرهنگی غرب نیز وجود دارد. با وجود توافق همگان بر بار منفی ایدئولوژی، هر کس این بار منفی را از زاویه خاص در نظر می گیرد. من این موارد منفی را دسته بندی کرده ام و توانسته ام هفت خصلت با بار منفی تشخیص دهم:
🔅یکم: ایدئولوژی عقیده ای است که پذیرش آن بدون دلیل است. البته این نکته نیز غیرقابل انکار است که بسیاری عقاید ما هیچ دلیلی ندارد. دین به این معنی ایدئولوژیک است. هیچ انسان دینی را نمی توان پیدا کرد که بتواند برای مجموعه عقاید و اعتقادات خود، دلیل و استدلال داشته باشد. دین از آن جهت که دین است، نمی توان برای تمامی گزاره هایش، استدلال منطفی و عقلی ارائه کرد.
🔅دوم: ایدئولوژی معمولا جزمیت دارد. جزمیت یعنی پس از اتخاذ یک رای، گوشی برای شنیدن رای مخالف نداشته باشیم. جزمیت، نوعی نفی مطلق تجدید نظر در آرا و عقاید و کارگر نیفتادن استدلالهای دیگران در مورد آرا و عقاید یک فرد. همه ادیان به این معنی ایدئولوژیک هستند; زیرا همه ادیان اصول عقایدی دارند که عدول از آنها را ممکن نمی دانند.
🔅سوم: ایدئولوژی ها به دلیل جزمیتی که دارند، معمولا به تغییر، روی خوش نشان نمی دهند و اگر هم به تغییر، روی خوش نشان بدهند، پس از مجادلات و شکستهای زیاد و مکرر و از سر اجبار است. به این معنی دین هم ایدئولوژیک است. تلقی های سنت گرایانه و بنیادگرایانه به هیچ وجه با مقوله تغییر کنار نمی آیند. اگر هم اندک تغییری پذیرفته می شود و دگرگونی ها را استقبال می کنند از جانب تلقی های تجددگرایانه دینی است.
🔅چهارم: ایدئولوژی ها بعضا در پی ارضای منافع گروهی خاص قدم برمی دارند. ایدئولوژی ها در واقع دو کار انجام می دهند. اولا طرز برخورد یک گروه را با جهان منعکس می کنند و ثانیا منافع این گروه خاص را در جهان، تامین و ارضا می کنند. به همین دلیل است که ایدئولوژی معمولا مضاف الیه دارد. مانند ایدئولوژی جنسیت، ایدئولوژی سرمایه داری و... . اما علم مطلق است و نمی توان گفت فیزیک بورژوایی، شیمی اسلامی و... هر دینی از آن جهت که به هر حال منافع گروهی خاص را تامین یا تحکیم می کند، خصلت ایدئولوژیک دارد و کسی نمی تواند آن را ایدئولوژیک کند.
🔅پنجم: پنجمین مؤلفه مذموم ایدئولوژی آرزواندیشی است. در آرزواندیشی، فرد چیزهایی را می پذیرد که از آنها خوشش می آید و می گوید «الف ب است چون من خوش دارم که الف، ب باشد». این استدلال گاهی به شکل ناآگاهانه صورت می پذیرد. آرزواندیشی در دین هم وجود دارد و یکی از رمزهای جاودانگی دین است. ادیان عواطف انسانی را نوازش می کنند.
🔅ششم: ایدئولوژی ها عموما اترپیایی اند; یعنی خیال پردازانه و رؤیا گونه هستند. رؤیاپرور بودن روی دیگر سکه اش، غیر عملی بودن است. ایدئولوژی ها از انسان چیزی می خواهند که فوق وسع انسان است. ادیان هم به اترپیا توجه دارند. اگر در دین 1 هم نباشد، در دین 2 و 3 به وضوح وجود دارد. نوعی خلاف واقع بینی در احکام و عقاید دینی وجود دارد که آدمی را وسوسه می کند فکر کند که این احکام و عقاید برای انسانی غیر از انسان واقعا موجود وضع شده است.
🔅هفتم: ایدئولوژی ها انسانها را به جان هم می اندازند، مرزبندی می کنند، مخالفت زا هستند و نه مخالفت زدا. نوعی دشمن تراشی دارند. علم این گونه نیست، اما دین مرزبندی می کند. هر یک از ادیان خود را برحق و دیگر ادیان را برباطل می دانند. بر ذهن دینداران، و یا لااقل اغلب دینداران، نوعی نگاه طردگرایانه و حذف گرایانه غالب است. به همین دلیل دین ذاتا ایدئولوژیک است و کسی نمی تواند آن را ایدئولوژیک کند.
منبع : مجله بازتاب اندیشه، شماره 8
🌾 @Sedanet | @mostafamalekian
✍️ #مصطفی_ملکیان
🔅عموم نویسندگان و متفکرانی که در کشور ما از ایدئولوژیک کردن دین یا دین ایدئولوژیک صحبت کرده اند، از لفظ ایدئولوژی، معانی ای را مراد کرده اند که غیر از معانی متعارف در عرف فلسفی و سیاسی غرب است. این واژه حتی برای نویسندگان خود ما نیز به یک معنا نبوده است. گاهی مساله از این هم مغشوش تر می شود و در نوشته های یک فرد واحد هم بعضا به چند معنا به کار می رود. به گفته آن حکیم چینی همه ظلمهایی که در جهان رخ داده است، ابتدا ظلم بر کلمات بوده است; زیرا آشفتگی در کلمات، خاستگاه سوءتفاهم و ایجاد تخاصم است.
🔅منتقدان شریعتی از این آفت زیاد بهره برده اند و ایدئولوژی را گاهی به معنای نظریه انقلاب گرفته اند و گاهی به معنای دنیوی شدن. اما به گمان من شریعتی دین را ایدئولوژیک نکرده است; زیرا دین خودش ذاتا ایدئولوژیک است. البته برخی ویژگی ها در ایدئولوژی هست که در دین نیست و به این معنا شریعتی هم دین را ایدئولوژیک نکرده است.
🔅با همه این احوال یک نقطه مشترک وجود دارد و آن بار منفی عاطفه ای است که نسبت به ایدئولوژی و دین ایدئولوژیک وجود دارد. این بار منفی در فضای فرهنگی غرب نیز وجود دارد. با وجود توافق همگان بر بار منفی ایدئولوژی، هر کس این بار منفی را از زاویه خاص در نظر می گیرد. من این موارد منفی را دسته بندی کرده ام و توانسته ام هفت خصلت با بار منفی تشخیص دهم:
🔅یکم: ایدئولوژی عقیده ای است که پذیرش آن بدون دلیل است. البته این نکته نیز غیرقابل انکار است که بسیاری عقاید ما هیچ دلیلی ندارد. دین به این معنی ایدئولوژیک است. هیچ انسان دینی را نمی توان پیدا کرد که بتواند برای مجموعه عقاید و اعتقادات خود، دلیل و استدلال داشته باشد. دین از آن جهت که دین است، نمی توان برای تمامی گزاره هایش، استدلال منطفی و عقلی ارائه کرد.
🔅دوم: ایدئولوژی معمولا جزمیت دارد. جزمیت یعنی پس از اتخاذ یک رای، گوشی برای شنیدن رای مخالف نداشته باشیم. جزمیت، نوعی نفی مطلق تجدید نظر در آرا و عقاید و کارگر نیفتادن استدلالهای دیگران در مورد آرا و عقاید یک فرد. همه ادیان به این معنی ایدئولوژیک هستند; زیرا همه ادیان اصول عقایدی دارند که عدول از آنها را ممکن نمی دانند.
🔅سوم: ایدئولوژی ها به دلیل جزمیتی که دارند، معمولا به تغییر، روی خوش نشان نمی دهند و اگر هم به تغییر، روی خوش نشان بدهند، پس از مجادلات و شکستهای زیاد و مکرر و از سر اجبار است. به این معنی دین هم ایدئولوژیک است. تلقی های سنت گرایانه و بنیادگرایانه به هیچ وجه با مقوله تغییر کنار نمی آیند. اگر هم اندک تغییری پذیرفته می شود و دگرگونی ها را استقبال می کنند از جانب تلقی های تجددگرایانه دینی است.
🔅چهارم: ایدئولوژی ها بعضا در پی ارضای منافع گروهی خاص قدم برمی دارند. ایدئولوژی ها در واقع دو کار انجام می دهند. اولا طرز برخورد یک گروه را با جهان منعکس می کنند و ثانیا منافع این گروه خاص را در جهان، تامین و ارضا می کنند. به همین دلیل است که ایدئولوژی معمولا مضاف الیه دارد. مانند ایدئولوژی جنسیت، ایدئولوژی سرمایه داری و... . اما علم مطلق است و نمی توان گفت فیزیک بورژوایی، شیمی اسلامی و... هر دینی از آن جهت که به هر حال منافع گروهی خاص را تامین یا تحکیم می کند، خصلت ایدئولوژیک دارد و کسی نمی تواند آن را ایدئولوژیک کند.
🔅پنجم: پنجمین مؤلفه مذموم ایدئولوژی آرزواندیشی است. در آرزواندیشی، فرد چیزهایی را می پذیرد که از آنها خوشش می آید و می گوید «الف ب است چون من خوش دارم که الف، ب باشد». این استدلال گاهی به شکل ناآگاهانه صورت می پذیرد. آرزواندیشی در دین هم وجود دارد و یکی از رمزهای جاودانگی دین است. ادیان عواطف انسانی را نوازش می کنند.
🔅ششم: ایدئولوژی ها عموما اترپیایی اند; یعنی خیال پردازانه و رؤیا گونه هستند. رؤیاپرور بودن روی دیگر سکه اش، غیر عملی بودن است. ایدئولوژی ها از انسان چیزی می خواهند که فوق وسع انسان است. ادیان هم به اترپیا توجه دارند. اگر در دین 1 هم نباشد، در دین 2 و 3 به وضوح وجود دارد. نوعی خلاف واقع بینی در احکام و عقاید دینی وجود دارد که آدمی را وسوسه می کند فکر کند که این احکام و عقاید برای انسانی غیر از انسان واقعا موجود وضع شده است.
🔅هفتم: ایدئولوژی ها انسانها را به جان هم می اندازند، مرزبندی می کنند، مخالفت زا هستند و نه مخالفت زدا. نوعی دشمن تراشی دارند. علم این گونه نیست، اما دین مرزبندی می کند. هر یک از ادیان خود را برحق و دیگر ادیان را برباطل می دانند. بر ذهن دینداران، و یا لااقل اغلب دینداران، نوعی نگاه طردگرایانه و حذف گرایانه غالب است. به همین دلیل دین ذاتا ایدئولوژیک است و کسی نمی تواند آن را ایدئولوژیک کند.
منبع : مجله بازتاب اندیشه، شماره 8
🌾 @Sedanet | @mostafamalekian
❄️ ستایشگران ناامیدی
✍️ مهدی سلیمانیه (دانشجوی دکترای جامعهشناسی دانشگاه تهران)
🔅«من از مردم ایران میترسم»؛ این عنوان متن کوتاهی بود که در تلگرام چنان دستبهدست شد که در ٢٤ ساعت از چندین و چندنفر دریافت کردم. محتوای متن ظاهرا منسوب به فردی تحصیلکرده بود. متن موقعیتهایی از عمل غیراخلاقی ایرانیان را تصویر میکرد: از گرانفروشی نان در جریان برف شهرهای شمالی تا گرانفروشی کانکس پس از زلزله کرمانشاه؛ از افزایش قیمت تاکسی در برف اخیر تا «دزدی وقیحانه» پولهای یک نابینا در تهران.
🔅در ادامه، نویسنده متن به قسمت مقایسه ایران و «دیگری خارجی» میرسد: از انسانیت ژاپنیها در فوکوشیما و فداکاریشان برای نجات دیگران تا جابهجایی رایگان مردم توسط تاکسیهای آمریکایی در ١١ سپتامبر. نتیجهگیری متن این است: ترس و شرمساری از خلقوخوی ایرانیان امروز.
🔅کتابهای «جامعهشناسی خودمانی» و «چقدر خوبیم ما» بیش از ٥٠ بار چاپ شدهاند، محتوای کتاب اول - که بههیچوجه جامعهشناختی نیست! - ملامتنامه و آیینه شرمساری نویسنده از خلقوخوی ایرانیان است. نوعی خودمذمتنگاری. محتوای کتاب دوم هم دقیقا همین است.
🔅به دانشگاه و علوم انسانی نگاه میکنم: انتشار کتابها و انجام تحقیقاتی که با رسمیتبخشیدن به نوعی نگاه خلقوخومحور، ذاتی فراتاریخی را برای ایرانیان تصویر میکنند. گویی «ما»ی ایرانی، دارای ویژگیهایی است که در طول تاریخ، چنان در او تثبیت شده که چندان قابل تغییر نیست. این متون خودآگاه و ناخودآگاه، به بیان تصویری میپردازند که نیمه تاریکش، دیگر عملا نیمه نیست بلکه چیزی شبیه به تمام تصویر است. بیانی دانشگاهیتر از همان احساس شرمساری رایج اجتماعی. جامعه از دیدن این تصویر استقبال میکند. گویی از خودش نفرت دارد و خودش را از خلال خواندن و نوشتن و ترویج این متنها، آرام میکند.
🔅در دانشگاه و علوم انسانی، ژانر «خلقوخومحور»، در حال تبدیلشدن به ژانری شناختهشده و رسمیتیافته است. در جامعه، کافی است گفتوگویتان را با این گزارهها شروع کنید: «مملکت نیست که...»، «صاحاب نداره این وگرنه...»، «هیچجای دنیا اینطور نیست که...»، «ایرانی جماعت...»، «یک باجناقی دارم توی آمریکا زندگی میکنه و میگه...» و خواهید دید که چطور همگی به آنچه میگویید دل میدهند و تأییدش میکنند.
🔅این تصاویر واقعی نیست، حداقل «تمام» واقعیت نیست. یک بار دیگر متن تلگرامی را به یاد بیاوریم: در تمامی موقعیتهایی که نویسنده تصویر کرد، حرکتهای بسیار مثبتی هم از ایرانیان دیده شده: در همان زلزله، طبق آمارهای رسمی، حداقل یکسوم از تمام کانکسهای اهدایی را نه دولت که مردم به شکل داوطلبانه اهدا کردند. سیل کمکهای مردمی که خود با مشکل اقتصادی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند، جایی در این تصویر ندارد. برخوردهای انسانی مردم در جریان بحران ناشی از بارش برف، به هیچ انگاشته شده. فداکاری چشمگیر آتشنشانان پلاسکو و دهها واقعه دیگر، فعالیتهای خیریه، سمنهای روبهگسترش، قرضالحسنههای خانوادگی جاافتاده و خودبنیاد، کانالهای تلگرامی جذب کمکهای مالی برای یاری طردشدگان و هزارهزار رخداد روشن و ستایشبرانگیز همان ایرانیان در همان زمان و همان واقعه، به هیچ انگاشته میشود.
🔅در ژانر دانشگاهی روبهگسترش خلقوخومحور، با رویکردی «ضداجتماعی» - و نه غیراجتماعی - ما با نگاهی ذاتگرایانه روبهروییم: ایرانی و خلقوخوهایش. خلقوخوهایی که گرچه نویسندگان شاید بپذیرند که محصول زمان و مکان و ساختارهای اجتماعی است، اما چنان قوامیافته و در خلأ طرح میشوند که گویی بخشی از «ذات» ایرانی است. نگاهی جدا از ساختارهای اجتماعی و غالبا تحت تأثیر نگاه یک «دیگری» که اغلب چشمآبی و موبور یا چشمبادامی است. رویکردی که بیان دانشگاهی همان تصویر شرمسار و غیرواقعی اجتماعی است. جالبتر، بهویژه در سطح جامعه، آن است که مروجان چنین نگاهی، خود کمتر بهصورتی عملی، در پی کنشگری فعال برای تغییر آن سویه سیاهی هستند که روایت میکنند: در میان کنشگران اجتماعی، با تمامی هزینهها، کمتر میتوان این سطح از نگاه ملامتگرانه، پشیمان و شرمسار را دید. آنان که در وسط میدان تغییردادن ایستادهاند، امیدوارتر به نظر میرسند.
🔅نتیجه نهایی همه اینها، چه در جامعه، چه در میان طبقه متوسط و چه در میان سازندگان ژانر «خلقوخو»محور، یک پیامد دارد: ستایش ناامیدی. طبیعتا با تکرار مکرر سیاهی، روشنا به حاشیه میرود. ما نه سیاهیم، نه سپید. آن دیگری موهوم «فرنگ»ی هم در واقعیت، تصویری چنین دارد. امید، از خلال دیدن سپیدیها در کنار فهم سیاهیها، زاده میشود. جوانه امید، نه در سیاهی ِملامتگری محض پا میگیرد و نه در توهم ِخوببودن محض. امید، فرزند واقعبینی و آرمانگرایی است. ستایشگر ناامیدی نباشیم.
✨→ 3danet.ir/wPULu
🌾 @sedanet
✍️ مهدی سلیمانیه (دانشجوی دکترای جامعهشناسی دانشگاه تهران)
🔅«من از مردم ایران میترسم»؛ این عنوان متن کوتاهی بود که در تلگرام چنان دستبهدست شد که در ٢٤ ساعت از چندین و چندنفر دریافت کردم. محتوای متن ظاهرا منسوب به فردی تحصیلکرده بود. متن موقعیتهایی از عمل غیراخلاقی ایرانیان را تصویر میکرد: از گرانفروشی نان در جریان برف شهرهای شمالی تا گرانفروشی کانکس پس از زلزله کرمانشاه؛ از افزایش قیمت تاکسی در برف اخیر تا «دزدی وقیحانه» پولهای یک نابینا در تهران.
🔅در ادامه، نویسنده متن به قسمت مقایسه ایران و «دیگری خارجی» میرسد: از انسانیت ژاپنیها در فوکوشیما و فداکاریشان برای نجات دیگران تا جابهجایی رایگان مردم توسط تاکسیهای آمریکایی در ١١ سپتامبر. نتیجهگیری متن این است: ترس و شرمساری از خلقوخوی ایرانیان امروز.
🔅کتابهای «جامعهشناسی خودمانی» و «چقدر خوبیم ما» بیش از ٥٠ بار چاپ شدهاند، محتوای کتاب اول - که بههیچوجه جامعهشناختی نیست! - ملامتنامه و آیینه شرمساری نویسنده از خلقوخوی ایرانیان است. نوعی خودمذمتنگاری. محتوای کتاب دوم هم دقیقا همین است.
🔅به دانشگاه و علوم انسانی نگاه میکنم: انتشار کتابها و انجام تحقیقاتی که با رسمیتبخشیدن به نوعی نگاه خلقوخومحور، ذاتی فراتاریخی را برای ایرانیان تصویر میکنند. گویی «ما»ی ایرانی، دارای ویژگیهایی است که در طول تاریخ، چنان در او تثبیت شده که چندان قابل تغییر نیست. این متون خودآگاه و ناخودآگاه، به بیان تصویری میپردازند که نیمه تاریکش، دیگر عملا نیمه نیست بلکه چیزی شبیه به تمام تصویر است. بیانی دانشگاهیتر از همان احساس شرمساری رایج اجتماعی. جامعه از دیدن این تصویر استقبال میکند. گویی از خودش نفرت دارد و خودش را از خلال خواندن و نوشتن و ترویج این متنها، آرام میکند.
🔅در دانشگاه و علوم انسانی، ژانر «خلقوخومحور»، در حال تبدیلشدن به ژانری شناختهشده و رسمیتیافته است. در جامعه، کافی است گفتوگویتان را با این گزارهها شروع کنید: «مملکت نیست که...»، «صاحاب نداره این وگرنه...»، «هیچجای دنیا اینطور نیست که...»، «ایرانی جماعت...»، «یک باجناقی دارم توی آمریکا زندگی میکنه و میگه...» و خواهید دید که چطور همگی به آنچه میگویید دل میدهند و تأییدش میکنند.
🔅این تصاویر واقعی نیست، حداقل «تمام» واقعیت نیست. یک بار دیگر متن تلگرامی را به یاد بیاوریم: در تمامی موقعیتهایی که نویسنده تصویر کرد، حرکتهای بسیار مثبتی هم از ایرانیان دیده شده: در همان زلزله، طبق آمارهای رسمی، حداقل یکسوم از تمام کانکسهای اهدایی را نه دولت که مردم به شکل داوطلبانه اهدا کردند. سیل کمکهای مردمی که خود با مشکل اقتصادی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند، جایی در این تصویر ندارد. برخوردهای انسانی مردم در جریان بحران ناشی از بارش برف، به هیچ انگاشته شده. فداکاری چشمگیر آتشنشانان پلاسکو و دهها واقعه دیگر، فعالیتهای خیریه، سمنهای روبهگسترش، قرضالحسنههای خانوادگی جاافتاده و خودبنیاد، کانالهای تلگرامی جذب کمکهای مالی برای یاری طردشدگان و هزارهزار رخداد روشن و ستایشبرانگیز همان ایرانیان در همان زمان و همان واقعه، به هیچ انگاشته میشود.
🔅در ژانر دانشگاهی روبهگسترش خلقوخومحور، با رویکردی «ضداجتماعی» - و نه غیراجتماعی - ما با نگاهی ذاتگرایانه روبهروییم: ایرانی و خلقوخوهایش. خلقوخوهایی که گرچه نویسندگان شاید بپذیرند که محصول زمان و مکان و ساختارهای اجتماعی است، اما چنان قوامیافته و در خلأ طرح میشوند که گویی بخشی از «ذات» ایرانی است. نگاهی جدا از ساختارهای اجتماعی و غالبا تحت تأثیر نگاه یک «دیگری» که اغلب چشمآبی و موبور یا چشمبادامی است. رویکردی که بیان دانشگاهی همان تصویر شرمسار و غیرواقعی اجتماعی است. جالبتر، بهویژه در سطح جامعه، آن است که مروجان چنین نگاهی، خود کمتر بهصورتی عملی، در پی کنشگری فعال برای تغییر آن سویه سیاهی هستند که روایت میکنند: در میان کنشگران اجتماعی، با تمامی هزینهها، کمتر میتوان این سطح از نگاه ملامتگرانه، پشیمان و شرمسار را دید. آنان که در وسط میدان تغییردادن ایستادهاند، امیدوارتر به نظر میرسند.
🔅نتیجه نهایی همه اینها، چه در جامعه، چه در میان طبقه متوسط و چه در میان سازندگان ژانر «خلقوخو»محور، یک پیامد دارد: ستایش ناامیدی. طبیعتا با تکرار مکرر سیاهی، روشنا به حاشیه میرود. ما نه سیاهیم، نه سپید. آن دیگری موهوم «فرنگ»ی هم در واقعیت، تصویری چنین دارد. امید، از خلال دیدن سپیدیها در کنار فهم سیاهیها، زاده میشود. جوانه امید، نه در سیاهی ِملامتگری محض پا میگیرد و نه در توهم ِخوببودن محض. امید، فرزند واقعبینی و آرمانگرایی است. ستایشگر ناامیدی نباشیم.
✨→ 3danet.ir/wPULu
🌾 @sedanet
📙 برخی از نشریات فرهنگی تازه منتشرشده
➖بخارای نوروزی - شماره 123
@bukharamag
➖ماهنامه ایرانفردا ـ شماره 37
@iranfardamag
➖مجله هفتگی کرگدن - شماره 80
@kargadanmagazine
➖هفتهنامه خبری تحلیلی صدا شماره 150
@sedaweekly
➖نشریه اطلاعات حکمت و معرفت شماره 143
@Doostanehekmatmarefat
🌾 @sedanet
🏙 http://s9.picofile.com/file/8320432276/M_5f.jpg
➖بخارای نوروزی - شماره 123
@bukharamag
➖ماهنامه ایرانفردا ـ شماره 37
@iranfardamag
➖مجله هفتگی کرگدن - شماره 80
@kargadanmagazine
➖هفتهنامه خبری تحلیلی صدا شماره 150
@sedaweekly
➖نشریه اطلاعات حکمت و معرفت شماره 143
@Doostanehekmatmarefat
🌾 @sedanet
🏙 http://s9.picofile.com/file/8320432276/M_5f.jpg
❄️ نخستین همایش علمی امید اجتماعی در ایران
➖با حضور:
سعید مدنی
مصطفی ملکیان
مقصود فراستخواه
شهیندخت مولاوردی
محمدمهدی مجاهدی
محمدامین قانعی راد
محمدرضا جلائیپور
حمیدرضا جلائیپور
بیژن عبدالکریمی
نعمت الله فاضلی
غلامرضا کاشی
سارا شریعتی
حسین پاینده
سام سلامت
آذر منصوری
هادی خانیکی
علیرضا علوی تبار
صوت سخنرانیهای این همایش👇
✨→ 3danet.ir/RbDBM
🌾 @sedanet
➖با حضور:
سعید مدنی
مصطفی ملکیان
مقصود فراستخواه
شهیندخت مولاوردی
محمدمهدی مجاهدی
محمدامین قانعی راد
محمدرضا جلائیپور
حمیدرضا جلائیپور
بیژن عبدالکریمی
نعمت الله فاضلی
غلامرضا کاشی
سارا شریعتی
حسین پاینده
سام سلامت
آذر منصوری
هادی خانیکی
علیرضا علوی تبار
صوت سخنرانیهای این همایش👇
✨→ 3danet.ir/RbDBM
🌾 @sedanet
صدانت
نخستین همایش علمی امید اجتماعی در ایران • صدانت
نخستین همایش «امید اجتماعی در ایران» در روزهای هفتم و هشتم اسفندماه 1396 از سوی موسسه رحمان با همکاری 21 انجمن علمی، دانشکده، مرکز پژوهشی، نهاد مدنی و دستگاه اجرایی در دانشکده ی علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد...
❄️ سه اثر ویرانگر مصرف زدگی
1️⃣ مصرفزدگی فلسفهی وجودی زندگی را میگیرد. ما آمده بودیم که زندگی کنیم تا از طریق آن به چیزی ارزشمندتر از زندگی دست پیدا کنیم. آمدهبودیم زیستن را مقدمه کنیم برای رسیدن به چیزی مهمتر از زیستن؛ اما با مصرفزدگی به خود زیستن مشغول میمانیم و هرگز نمیتوانیم به چیزی بالاتر از زیستن استعلا و ارتقا پیدا کنیم. به تعبیری دیگر، «پاستور» زیست، اما با چند دهه زندگی خود میلیونها زندگی را نجات داد؛ یعنی به چیزی بزرگتر از زندگی رسید. همهی ما میتوانیم پاستور شویم، چون همهمان بالقوه پاستوریم. اما برای آنکه این ظرفیت به فعلیت برسد، نباید به خود زندگی بپردازیم؛ بلکه باید به زندگی به چشم نردبانی نگاه کنیم که قرار است از آن بالا برویم و به یکچیز مهمتر از زندگی برسیم. مصرفزدگی اما این اجازه را نمیدهد، مصرفزدگی ما را به جای بالا رفتن از نردبان، مشغول خود نردبان میکند و حتی نمیتوانیم پا روی نخستین پلهاش بگذاریم؛ بلکه تنها دلمشغول آن هستیم که این نردبان را متجملانهتر و زیباتر کنیم و بر زیورآلاتاش بیفزاییم.
2️⃣ مصرفزدگی ارزش انسان را در حد جمادات پایین میآورد. شما به یک جماد تنها از یکمنظر نگاه میکنید که «این به چه درد زندگی من میخورد»؛ نه بیشتر از آن. چون برای جمادات چیزی جز ابزارنگری در اختیار ندارید و جماد را به چشم ابزار نگاه میکنید. مصرفزدگی انسانها را هم برای ما جماد میکند. چون مدام به هرکه نگاه میکنیم، به این چشم نگاه میکنیم که این برای ارضای مصرفزدگی من به چه درد میخورد. اگر بخواهم به تعبیر کانتی بگویم، انسانِ مصرفزده هرگز نمیتواند به انسان دیگری به چشم «غایت» نگاه کند؛ بلکه حتماً باید به او به چشم «آلت» نگاه کند. چارهای جز این ندارد، چون غایتاش «کالای هرچهبیشتر داشتن است» و آنوقت دیگر به شما هم که نگاه میکند، در این فکر است که از شما چهقدر کالا به زندگیاش وارد خواهد شد. بنابراین برای انسان مصرفزده، هر ارزش دیگری جز ارزش اقتصادیِ صرف برای انسانها؛ بیمعناست. تنها به ارزش اقتصادی شما نگاه میکند و توجه به این که نشستوبرخاست و دوستی با شما، از نظر کالایی چهقدر میتواند به زندگیاش افزوده کند. به نظرم این مورد هم بسیار خطرناک است.
3️⃣ ویرانگریِ سوم مصرفزدگی، پدید آمدن نوعی سنگدلی نسبت به همنوع است و نهتنها نسبت به همنوع؛ بلکه نسبت به عالم حیوانات، نباتات و جمادات نیز این سنگدلی ایجاد میشود. مصرفزدگی در من این تصور را ایجاد میکند که من امیرم و جهان اسیرم است و جهان باید در استخدام و خدمت من باشد تا مصرفزدگیام را ارضا کند. بنابراین دیگر کاری به این ندارم که بر اثر مصرفزدگی من محیطزیست به چه صورتی درمیآید. چون بیرحم، سنگدل و قسیالقلب میشوم، یا دستکم به تعبیری معتدلتر نسبت به سرنوشت محیطزیست بیاعتنا میشوم؛ در حالیکه مهمترین اعضای این محیطزیست همنوعان من هستند. آنها هم اجزای محیطزیستِ من هستند و من نسبت به سرنوشتشان بیاعتنایم. پس دیگر هرگز آنچه که از آن به عنوان همدلی، همدردی و شفقت تعبیر میکنیم؛ در من پدید نمیآید. چون انسانِ مصرفزده آنقدر به خود مشغول است و به لذت خود میاندیشد که امکان التفات به غیر در او روزبهروز ضعیفتر میشود. من وقتی مصرفزده نیستم، التفاتام به محیط بیرون و ازجمله همنوعان خودم بسیار بیش از وقتی است که تنها غوطهور شدهام در جمعآوری کالا، به مصرف درآوردن کالا، از دور خارج کردن کالا، وارد کردن کالای جدید، مصرفکردن کالای جدید و دوباره از دور خارج کردن آن کالای جدید و هرچه من مصرفزدهتر باشم، این بیرحمی و سنگدلی در من بیشتر میشود. در حالی که اگر انسان نسبت به محیطزیست خود اعتنا ورزد، به چشم یک انسان مصرفزده به محیطزیست نگاه نمیکند.
✍️ #مصطفی_ملکیان ، شمارهی سوم ویژهنامهی آبان (ضمیمهی فرهنگی روزنامه افسانه شیراز)، مهرماه 1395
تصویر: ورزشگاه آزادی، پس از اتمام دربی 86 - 10 اسفند 96
🏙 s8.picofile.com/file/8320679942/sh86.jpg
🌾 @sedanet | @mostafamalekian
1️⃣ مصرفزدگی فلسفهی وجودی زندگی را میگیرد. ما آمده بودیم که زندگی کنیم تا از طریق آن به چیزی ارزشمندتر از زندگی دست پیدا کنیم. آمدهبودیم زیستن را مقدمه کنیم برای رسیدن به چیزی مهمتر از زیستن؛ اما با مصرفزدگی به خود زیستن مشغول میمانیم و هرگز نمیتوانیم به چیزی بالاتر از زیستن استعلا و ارتقا پیدا کنیم. به تعبیری دیگر، «پاستور» زیست، اما با چند دهه زندگی خود میلیونها زندگی را نجات داد؛ یعنی به چیزی بزرگتر از زندگی رسید. همهی ما میتوانیم پاستور شویم، چون همهمان بالقوه پاستوریم. اما برای آنکه این ظرفیت به فعلیت برسد، نباید به خود زندگی بپردازیم؛ بلکه باید به زندگی به چشم نردبانی نگاه کنیم که قرار است از آن بالا برویم و به یکچیز مهمتر از زندگی برسیم. مصرفزدگی اما این اجازه را نمیدهد، مصرفزدگی ما را به جای بالا رفتن از نردبان، مشغول خود نردبان میکند و حتی نمیتوانیم پا روی نخستین پلهاش بگذاریم؛ بلکه تنها دلمشغول آن هستیم که این نردبان را متجملانهتر و زیباتر کنیم و بر زیورآلاتاش بیفزاییم.
2️⃣ مصرفزدگی ارزش انسان را در حد جمادات پایین میآورد. شما به یک جماد تنها از یکمنظر نگاه میکنید که «این به چه درد زندگی من میخورد»؛ نه بیشتر از آن. چون برای جمادات چیزی جز ابزارنگری در اختیار ندارید و جماد را به چشم ابزار نگاه میکنید. مصرفزدگی انسانها را هم برای ما جماد میکند. چون مدام به هرکه نگاه میکنیم، به این چشم نگاه میکنیم که این برای ارضای مصرفزدگی من به چه درد میخورد. اگر بخواهم به تعبیر کانتی بگویم، انسانِ مصرفزده هرگز نمیتواند به انسان دیگری به چشم «غایت» نگاه کند؛ بلکه حتماً باید به او به چشم «آلت» نگاه کند. چارهای جز این ندارد، چون غایتاش «کالای هرچهبیشتر داشتن است» و آنوقت دیگر به شما هم که نگاه میکند، در این فکر است که از شما چهقدر کالا به زندگیاش وارد خواهد شد. بنابراین برای انسان مصرفزده، هر ارزش دیگری جز ارزش اقتصادیِ صرف برای انسانها؛ بیمعناست. تنها به ارزش اقتصادی شما نگاه میکند و توجه به این که نشستوبرخاست و دوستی با شما، از نظر کالایی چهقدر میتواند به زندگیاش افزوده کند. به نظرم این مورد هم بسیار خطرناک است.
3️⃣ ویرانگریِ سوم مصرفزدگی، پدید آمدن نوعی سنگدلی نسبت به همنوع است و نهتنها نسبت به همنوع؛ بلکه نسبت به عالم حیوانات، نباتات و جمادات نیز این سنگدلی ایجاد میشود. مصرفزدگی در من این تصور را ایجاد میکند که من امیرم و جهان اسیرم است و جهان باید در استخدام و خدمت من باشد تا مصرفزدگیام را ارضا کند. بنابراین دیگر کاری به این ندارم که بر اثر مصرفزدگی من محیطزیست به چه صورتی درمیآید. چون بیرحم، سنگدل و قسیالقلب میشوم، یا دستکم به تعبیری معتدلتر نسبت به سرنوشت محیطزیست بیاعتنا میشوم؛ در حالیکه مهمترین اعضای این محیطزیست همنوعان من هستند. آنها هم اجزای محیطزیستِ من هستند و من نسبت به سرنوشتشان بیاعتنایم. پس دیگر هرگز آنچه که از آن به عنوان همدلی، همدردی و شفقت تعبیر میکنیم؛ در من پدید نمیآید. چون انسانِ مصرفزده آنقدر به خود مشغول است و به لذت خود میاندیشد که امکان التفات به غیر در او روزبهروز ضعیفتر میشود. من وقتی مصرفزده نیستم، التفاتام به محیط بیرون و ازجمله همنوعان خودم بسیار بیش از وقتی است که تنها غوطهور شدهام در جمعآوری کالا، به مصرف درآوردن کالا، از دور خارج کردن کالا، وارد کردن کالای جدید، مصرفکردن کالای جدید و دوباره از دور خارج کردن آن کالای جدید و هرچه من مصرفزدهتر باشم، این بیرحمی و سنگدلی در من بیشتر میشود. در حالی که اگر انسان نسبت به محیطزیست خود اعتنا ورزد، به چشم یک انسان مصرفزده به محیطزیست نگاه نمیکند.
✍️ #مصطفی_ملکیان ، شمارهی سوم ویژهنامهی آبان (ضمیمهی فرهنگی روزنامه افسانه شیراز)، مهرماه 1395
تصویر: ورزشگاه آزادی، پس از اتمام دربی 86 - 10 اسفند 96
🏙 s8.picofile.com/file/8320679942/sh86.jpg
🌾 @sedanet | @mostafamalekian
❄️چقدر وقت صرف معاشرت با دیگران میکنم؟ نکند دارم افراط میکنم؟
🔅راه رسیدن به موفقیت شاید ساده باشد. نویسندگان و کارآفرینان خلاق و بسیار موفق درباره رمز موفقیتشان یکی از تکراریترین پاسخها را دادهاند: "دروغ چرا؟ من اصلا زندگی اجتماعی ندارم."
🔅رابطه با دیگران جزئی انکارنشدنی از زندگی کاری است و به ما کمک میکند تا از فراز و نشیبهای اجتنابناپذیر زندگی به سلامت عبور کنیم.
🔅 اما کار درست چیست؟ مدلین دور، خبرنگار بیبیسی یک آزمایش در اینباره انجام داده است که میتوانید در لینک زیر بخوانید👇
✨→ 3danet.ir/DlaDj
🌾 @sedanet
🔅راه رسیدن به موفقیت شاید ساده باشد. نویسندگان و کارآفرینان خلاق و بسیار موفق درباره رمز موفقیتشان یکی از تکراریترین پاسخها را دادهاند: "دروغ چرا؟ من اصلا زندگی اجتماعی ندارم."
🔅رابطه با دیگران جزئی انکارنشدنی از زندگی کاری است و به ما کمک میکند تا از فراز و نشیبهای اجتنابناپذیر زندگی به سلامت عبور کنیم.
🔅 اما کار درست چیست؟ مدلین دور، خبرنگار بیبیسی یک آزمایش در اینباره انجام داده است که میتوانید در لینک زیر بخوانید👇
✨→ 3danet.ir/DlaDj
🌾 @sedanet
🔅توی دنیا کسی هست که تا به حال به او اهانتی نشده باشه؟! به خود من آنقدر تا به حال اهانت شده که دیگه از توهین کسی نمی رنجم. وقتی نمیتوانم عکس العملی نشون بدم چه کار باید بکنم؟ رنجیدن مانع از این میشه که آدم کارش رو انجام بده. و اگه آدم بخواد دنبال قضیه رو بگیره وقتش تلف میشه. زندگی همینه دیگه !
🔅من اول ها از توهین مردم خیلی اوقاتم تلخ میشد ولی بعداً که خوب فکرش رو کردم دیدم که همهٔ اونها دل شکستهاند؛ هرکس میترسه که از همسایهاش توسری بخوره به همین جهت سعی داره که دست پیش بگیره تا پس نیفته . . .
📚مادر
✍️ ماکسیم گورکی
مترجم: علی اصغر سروش
🌾 @sedanet
🏙 s8.picofile.com/file/8320686800/MA_6.jpg
🔅من اول ها از توهین مردم خیلی اوقاتم تلخ میشد ولی بعداً که خوب فکرش رو کردم دیدم که همهٔ اونها دل شکستهاند؛ هرکس میترسه که از همسایهاش توسری بخوره به همین جهت سعی داره که دست پیش بگیره تا پس نیفته . . .
📚مادر
✍️ ماکسیم گورکی
مترجم: علی اصغر سروش
🌾 @sedanet
🏙 s8.picofile.com/file/8320686800/MA_6.jpg
❄️ از کی دنبال تمدن اسلامی افتادیم...
✍️ #رسول_جعفریان
🔅این که ما تمدن اسلامی داشته باشیم، از کجا درآمد؟ گاهی مفروضاتی هست که چون فراوان تکرار شده و می شود، ما در باره اصل و نسبش صحبت نمی کنیم و آن را مسلم می گیریم. چیزی به نام تمدن اسلامی داشته باشیم، فکر تازه ای است که خودش برخاسته از نگاه های تازه فرنگی ها به تمدن است. به متون خودمان برگردیم، عنوان «التمدن الاسلامی» از کی میان ما آمده است؟ ممکن است گفته شود، عنوان های مشابه هست.
🔅به نظرم ایرادی ندارد که سلسله نسب این ترکیب را با هر لفظ و کلامی درآوریم. فقط بدانیم که گاهی یک ترکیب می تواند تمام فکر و ذهن ما را خود مشغول کند، و دهها و صدها سال ما را در مسیر غلطی پیش ببرد. اصلا نمی گویم این تعابیر از آن دست است، یا ما حق نداریم به شکل ساده یک عنوانی را درست کنیم، می خواهم تأکید کنم که برای این ترکیب و موارد مشابه، باید به این نکته توجه داشته باشیم که فکر ما را دستکاری نکند و جهت دهی بیهوده به آن ندهد. لابد گفتیم، چون غربی ها تمدن دارند، ما هم باید تمدن داشته باشیم. از آنها تمدن بی دینی است، ما می خواهیم تمدن دینی داشته باشیم. بعدا عده ای تأکید می کنند که از آنها هم تمدن مسیحی است و ما می خواهیم تمدن اسلامی درست کنیم.
🔅 غالبا بدون باز کردن کلمه و ترکیب های مشابه، و بی آن که تفکیک جدی در شقوق مختلف و اطلاقات و مصادیق آن داشته باشیم، در این باره به بحث ادامه می دهیم. علم را در همه مراتب آن با هم در می آمیزیم، صنعت و فن و تکنیک را با آن مخلوط می کنیم، ارزشها و فضائلی که سوار بر اینهاست، عین آن علم می انگاریم و در مجموع، یک شترگاو پلنگی می سازیم که خودمان هم از آن سر در نمی آوریم. تازه بر سر آن به جنگ و جدال می نشینیم. کاری که قرنهاست انجام می دهیم، و تمام نیرو و انرژی و خلاقیت را صرف مباحثی می کنیم که بسیاری از آنها، از اساس بیراهه رفتن است. بیاییم پرسشهای اصلی را بدست آوریم و در باره راه حل آنها بحث کنیم و مسیری را برویم که بتوانیم نوعی اتفاق نظر داشته باشیم. تا این اتفاق نظر یا دست کم نزدیک شدن نظرها به هم در حد قابل توجهی نباشد، و تمام انرژی ما صرف جنگ و جدال شود، راه به جایی نخواهیم برد.
🔅یک قرن قبل که فکر سلفی آمد، و سید جمال و دیگران صورتهای مختلفی از آن را ارائه کردند، همه اش به این فکر می کردیم که اگر صدر اسلام را بنگریم، و آن را احیاء کنیم، دوباره به عظمت می رسیم. این چه راهی بود؟ سلفی ها همین راه را رفتند و از داعش سر درآوردند. آنها سنتی تر از همه عمل کردند. به همان سلف، و میراث حدیثی آنها. ما گفتیم اشتباه کردید، باید یک سلف دیگر را می گرفتید. اما نتیجه کار ما چه شد؟ نمی گویم، باید از روی نتیجه ناقص، فکر را ارزیابی کرد، بلکه تأکید می کنم که هر بار اندیشه ای و راه حلی به ذهنمان آمد، شایعش کردیم و گسترشش دادیم و بر اساسش عمل کردیم و راه رفتیم، اما چون در اساسش فکر نکرده بودیم، سر از بیراهه در آوردیم. امروز داشتم کارنامه کانون نشر حقایق مشهد را که سال 1326 منتشر شده، می خواندم. از بدبختی مسلمانان می نالد و می گوید «نظری به صدر اسلام» نشان می دهد که «در مدتی اندک چنان پیشرفتی حاصل کردند که افکار مورخین جهان در کشف علل آن سرگردان مانده است». دهها گزاره از دل این یک جمله در می آید که راجع به آنها، ذره ای درست فکر نکرده ایم. در رساله آفتاب و زمین که تازه منتشر کردم، عظمت اسلام سلف را در رفتار مغیره بن شعبه در دربار ساسانی می داند که چطور با عظمت ظاهر شد و حاضر به کرنش نشد. آن هم غیره با آن سوابقش... در رساله کارنامه کانون، تمام مسأله را در اصلاح دینی ما جستجو می کند، و راه را برگشت به عصر نخست می داند. آخر کدام عصر نخست؟ چه عظمتی و پیشرفتی؟ اگر چیزی بود، عاملش چه بود؟ یک ذرّه در این رساله، به پیشرفت علم و فن و صنعت توصیه نمی کنیم، و همه چیز را ناشی از این می دانیم که اگر دینداری درستی داشته باشیم همه مشکل حل می شود.
🔅خوب، اگر دینداری درستی داشته باشید، و در علم و دانش و تجربه، تلاش نکنید، مدارس و دانشگاههای شما جدیت نداشته باشند... چه خواهد شد؟ باز خواهند گفت، خوب، دینداری درست یعنی همین... و دور زدن های بی حاصل. اساسا ما در طول این صد سال، مرتب و مرتب، با گزاره های غلط، بررسی نشده، اظهارات احساسی، ساختن ترکیب های دهن پرکن اما بی محتوا.... فقط سعی در ایجاد امید کاذب داشته ایم. همه جا اعتماد به نفس و امید دادن بیهوده، فایده ندارد، مهم فکر کردن، درست سنجیدن، شفاف بودن، همه چیز را با یکدیگر خلط نکردن و مطالبی از این دست است که می تواند ما را پیش ببرد. و این سخن، سر دراز دارد...
🌾 @sedanet | @jafarian1964
✍️ #رسول_جعفریان
🔅این که ما تمدن اسلامی داشته باشیم، از کجا درآمد؟ گاهی مفروضاتی هست که چون فراوان تکرار شده و می شود، ما در باره اصل و نسبش صحبت نمی کنیم و آن را مسلم می گیریم. چیزی به نام تمدن اسلامی داشته باشیم، فکر تازه ای است که خودش برخاسته از نگاه های تازه فرنگی ها به تمدن است. به متون خودمان برگردیم، عنوان «التمدن الاسلامی» از کی میان ما آمده است؟ ممکن است گفته شود، عنوان های مشابه هست.
🔅به نظرم ایرادی ندارد که سلسله نسب این ترکیب را با هر لفظ و کلامی درآوریم. فقط بدانیم که گاهی یک ترکیب می تواند تمام فکر و ذهن ما را خود مشغول کند، و دهها و صدها سال ما را در مسیر غلطی پیش ببرد. اصلا نمی گویم این تعابیر از آن دست است، یا ما حق نداریم به شکل ساده یک عنوانی را درست کنیم، می خواهم تأکید کنم که برای این ترکیب و موارد مشابه، باید به این نکته توجه داشته باشیم که فکر ما را دستکاری نکند و جهت دهی بیهوده به آن ندهد. لابد گفتیم، چون غربی ها تمدن دارند، ما هم باید تمدن داشته باشیم. از آنها تمدن بی دینی است، ما می خواهیم تمدن دینی داشته باشیم. بعدا عده ای تأکید می کنند که از آنها هم تمدن مسیحی است و ما می خواهیم تمدن اسلامی درست کنیم.
🔅 غالبا بدون باز کردن کلمه و ترکیب های مشابه، و بی آن که تفکیک جدی در شقوق مختلف و اطلاقات و مصادیق آن داشته باشیم، در این باره به بحث ادامه می دهیم. علم را در همه مراتب آن با هم در می آمیزیم، صنعت و فن و تکنیک را با آن مخلوط می کنیم، ارزشها و فضائلی که سوار بر اینهاست، عین آن علم می انگاریم و در مجموع، یک شترگاو پلنگی می سازیم که خودمان هم از آن سر در نمی آوریم. تازه بر سر آن به جنگ و جدال می نشینیم. کاری که قرنهاست انجام می دهیم، و تمام نیرو و انرژی و خلاقیت را صرف مباحثی می کنیم که بسیاری از آنها، از اساس بیراهه رفتن است. بیاییم پرسشهای اصلی را بدست آوریم و در باره راه حل آنها بحث کنیم و مسیری را برویم که بتوانیم نوعی اتفاق نظر داشته باشیم. تا این اتفاق نظر یا دست کم نزدیک شدن نظرها به هم در حد قابل توجهی نباشد، و تمام انرژی ما صرف جنگ و جدال شود، راه به جایی نخواهیم برد.
🔅یک قرن قبل که فکر سلفی آمد، و سید جمال و دیگران صورتهای مختلفی از آن را ارائه کردند، همه اش به این فکر می کردیم که اگر صدر اسلام را بنگریم، و آن را احیاء کنیم، دوباره به عظمت می رسیم. این چه راهی بود؟ سلفی ها همین راه را رفتند و از داعش سر درآوردند. آنها سنتی تر از همه عمل کردند. به همان سلف، و میراث حدیثی آنها. ما گفتیم اشتباه کردید، باید یک سلف دیگر را می گرفتید. اما نتیجه کار ما چه شد؟ نمی گویم، باید از روی نتیجه ناقص، فکر را ارزیابی کرد، بلکه تأکید می کنم که هر بار اندیشه ای و راه حلی به ذهنمان آمد، شایعش کردیم و گسترشش دادیم و بر اساسش عمل کردیم و راه رفتیم، اما چون در اساسش فکر نکرده بودیم، سر از بیراهه در آوردیم. امروز داشتم کارنامه کانون نشر حقایق مشهد را که سال 1326 منتشر شده، می خواندم. از بدبختی مسلمانان می نالد و می گوید «نظری به صدر اسلام» نشان می دهد که «در مدتی اندک چنان پیشرفتی حاصل کردند که افکار مورخین جهان در کشف علل آن سرگردان مانده است». دهها گزاره از دل این یک جمله در می آید که راجع به آنها، ذره ای درست فکر نکرده ایم. در رساله آفتاب و زمین که تازه منتشر کردم، عظمت اسلام سلف را در رفتار مغیره بن شعبه در دربار ساسانی می داند که چطور با عظمت ظاهر شد و حاضر به کرنش نشد. آن هم غیره با آن سوابقش... در رساله کارنامه کانون، تمام مسأله را در اصلاح دینی ما جستجو می کند، و راه را برگشت به عصر نخست می داند. آخر کدام عصر نخست؟ چه عظمتی و پیشرفتی؟ اگر چیزی بود، عاملش چه بود؟ یک ذرّه در این رساله، به پیشرفت علم و فن و صنعت توصیه نمی کنیم، و همه چیز را ناشی از این می دانیم که اگر دینداری درستی داشته باشیم همه مشکل حل می شود.
🔅خوب، اگر دینداری درستی داشته باشید، و در علم و دانش و تجربه، تلاش نکنید، مدارس و دانشگاههای شما جدیت نداشته باشند... چه خواهد شد؟ باز خواهند گفت، خوب، دینداری درست یعنی همین... و دور زدن های بی حاصل. اساسا ما در طول این صد سال، مرتب و مرتب، با گزاره های غلط، بررسی نشده، اظهارات احساسی، ساختن ترکیب های دهن پرکن اما بی محتوا.... فقط سعی در ایجاد امید کاذب داشته ایم. همه جا اعتماد به نفس و امید دادن بیهوده، فایده ندارد، مهم فکر کردن، درست سنجیدن، شفاف بودن، همه چیز را با یکدیگر خلط نکردن و مطالبی از این دست است که می تواند ما را پیش ببرد. و این سخن، سر دراز دارد...
🌾 @sedanet | @jafarian1964
❄️ رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی
✔️کتاب «رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی»، (ترجمه هاشم مروارید/ نشر نی) ترجمه مجموعه منتخبی از مقالات در زمینه معرفتشناسی دینی است. این مجموعه ۶ بخش دارد. هر بخش رویکردی به توجیه باور دینی را بررسی میکند: خداناباوری؛ ایمانگرایی ویتگنشتاینی؛ معرفتشناسی اصلاحشده؛ الهیات طبیعی؛ مدافعههای محتاطانه از باور دینی؛ تجربه دینی و باور عقلانی. در هر بخش ابتدا سه مقاله رویکرد مورد نظر را توضیح میدهد و از آن دفاع میکند، سپس مقاله آخر از رویکرد مذکور انتقاد میکند. مقاله «مروری بر رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی» به قلم مترجم در آغاز کتاب، دیدی کلی نسبت به این رویکردها ارائه میکند.
تصویری از جلد کتاب «رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی»:
🏙 s8.picofile.com/file/8320740200/p6_88.jpg
📎این مقاله را در زیر عنوانهای زیر در سایت دین آنلاین بخوانید:
1. دلیلگراییِ دوران روشنگری
dinonline.com/doc/article/fa/7647/
2. ایراد دلیلگرایانه به خداباوری
dinonline.com/doc/article/fa/7648/
3. دلیلگرایان خداباور و الهیات طبیعی
dinonline.com/doc/article/fa/7649/
4. معرفتشناسی اصلاحشده
dinonline.com/doc/article/fa/7650/
5. ایمانگرایی ویتگنشتاینی و عملگرایی
dinonline.com/doc/article/fa/7652/
✔️کتاب «رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی»، (ترجمه هاشم مروارید/ نشر نی) ترجمه مجموعه منتخبی از مقالات در زمینه معرفتشناسی دینی است. این مجموعه ۶ بخش دارد. هر بخش رویکردی به توجیه باور دینی را بررسی میکند: خداناباوری؛ ایمانگرایی ویتگنشتاینی؛ معرفتشناسی اصلاحشده؛ الهیات طبیعی؛ مدافعههای محتاطانه از باور دینی؛ تجربه دینی و باور عقلانی. در هر بخش ابتدا سه مقاله رویکرد مورد نظر را توضیح میدهد و از آن دفاع میکند، سپس مقاله آخر از رویکرد مذکور انتقاد میکند. مقاله «مروری بر رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی» به قلم مترجم در آغاز کتاب، دیدی کلی نسبت به این رویکردها ارائه میکند.
تصویری از جلد کتاب «رویکردهای معاصر در معرفتشناسی دینی»:
🏙 s8.picofile.com/file/8320740200/p6_88.jpg
📎این مقاله را در زیر عنوانهای زیر در سایت دین آنلاین بخوانید:
1. دلیلگراییِ دوران روشنگری
dinonline.com/doc/article/fa/7647/
2. ایراد دلیلگرایانه به خداباوری
dinonline.com/doc/article/fa/7648/
3. دلیلگرایان خداباور و الهیات طبیعی
dinonline.com/doc/article/fa/7649/
4. معرفتشناسی اصلاحشده
dinonline.com/doc/article/fa/7650/
5. ایمانگرایی ویتگنشتاینی و عملگرایی
dinonline.com/doc/article/fa/7652/
Forwarded from سروش دباغ
«نه فلسفۀ زبان نسبتی با زبان شناسی دارد، که اولی پژوهشیِ عقلی- فلسفی است و دومی دانشی تجربی؛ نه فلسفۀ زبان، معادل و هم ارز فلسفۀ تحلیلی است، بلکه شاخه و دیسیپلینی است در میان دیگر رشته های سنت فلسفه تحلیلی، نظیر فلسفۀ دین، فلسفۀ اخلاق، فلسفۀ هنر و فلسفۀ ذهن و نسبت آن با فلسفه تحلیلی، « عموم خصوص مطلق» است، نه « تساوی»؛ نه فلسفۀ زبان با ویتگنشتاین متقدم آغاز می شود، بلکه پیش از او فرگه، راسل و مور در انتهای قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم در این باب فتح باب کردند و زبان را به ابژۀ فلسفی بدل نموده و دربارۀ حدود و ثغورمعناداری نظریه پرداری کردند، چنانکه ویتگنشتاین در مقدمۀ « رساله منطقی- فلسفی» از دِین خود به فرگه راسل سخن می گوید ؛ نه مباحث فلسفی ویتگنشتاین در مقابل پوزیتیویسم منطقی طرح شد، بلکه در مقابل، پوزیتویست های منطقی عمیقا متاثر از آراء ویتگنشتاین متقدم بودند؛ نه آموزۀ محوری پوزیتیویسم منطقی ، « اصل تجربه پذیری» بود، بلکه « اصل تحقیق پذیری» است؛ نه اگوست کنت که ایده های خود را در دهه های نخست سدۀ نوزدهم طرح کرده و نیمۀ قرن نوزدهم از دنیا رفته، قاعدتا می توانسته منتقد ایده های پوزیتیویست های منطقی ای نظیر کارنپ و شلیک و رایشنباخ باشد که در دهۀ سوم قرن بیستم در شهر وین دور هم می نشستند و متاثر از تراکتاتوس ویتگنشتاین و علم تجربی زمانه، تاملات فلسفی خود را با یکدیگر به بحث می گذاشتند؛ پوزیتیویست هایی که بیانیۀ « نگرش علمی» خود را در سال 1931 منتشر کردند، هفتاد و اندی سال پس از وفات اگوست کنت. همچنین باید میان پوزیتیویسمِ اگوست کنتی قرن نوزدهم و پوزیتیویسم منطقیِ حلقۀ وینیِ قرن بیستم تفکیک کرد، امری که مغفول واقع شده و ازعدم آگاهی نویسنده در این باب و خلط میان پوزیتیویسم و پوزیتیویسم منطقی حکایت می کند.
در فقراتِ نقل شده از مقاله، اشتباهات فاحشی به چشم می خورد؛ اشتباهاتی که از سوی دانشجوی دورۀ لیسانسی که درس دو واحدیِ « فلسفه تحلیلی» را خوانده ، سر نمی زند؛ چه رسد به کسی که ادعای نظریه پردازی دارد و عنوان استادی دانشگاه را یدک می کشد. اسباب تاسف است که فردی با چنین درک مغشوش و معوجیّ از تاریخ فلسفۀ معاصر، بر مسند ریاست « مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تکیه زده است: جای آن است که خون موج زند در دل لعل
زین تغابن که خزف می¬شکند بازارش
در حیرتم، این اعتماد به نفس کاذب از کجا آمده و چگونه سربرآورده است. چطور کسی که به گواهی آثارش، مقدمات لازم برای پرداختن به چنین بحث فلسفی ای را ندارد، در این عرصه قلم می زند و آثاری با این کیفیت منتشر می کند و در منظر و مرئای دیگران قرار می دهد؟ » مقاله دکتر سروش دباغ تحت عنوان " در سرزمین قدکوتاهان"، منتشر شده در سایت « صدانت»: 👇🏻👇🏻👇🏻
3danet.ir/3VGwi
در سرزمین قد کوتاهان • صدانت
« من از سلالۀ درختانم/ تنفس هوای مانده ملولم می کند..../ نهایت تمامی نیروها پیوستن است، پیوستن/ به اصل روشن خورشید/ و ریختن به شعور نور/ طبیعی است/ که آسیاب های بادی می پوسند.../ در سرزمین قد کوتاهان/ همیشه معیارهای سنجش/ بر مدار صفر سفر کرده اند» فروغ فرخزاد اخیرا مجالی یافتم و مقالات منتشر شده در صفحۀ اندیشۀ
در فقراتِ نقل شده از مقاله، اشتباهات فاحشی به چشم می خورد؛ اشتباهاتی که از سوی دانشجوی دورۀ لیسانسی که درس دو واحدیِ « فلسفه تحلیلی» را خوانده ، سر نمی زند؛ چه رسد به کسی که ادعای نظریه پردازی دارد و عنوان استادی دانشگاه را یدک می کشد. اسباب تاسف است که فردی با چنین درک مغشوش و معوجیّ از تاریخ فلسفۀ معاصر، بر مسند ریاست « مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تکیه زده است: جای آن است که خون موج زند در دل لعل
زین تغابن که خزف می¬شکند بازارش
در حیرتم، این اعتماد به نفس کاذب از کجا آمده و چگونه سربرآورده است. چطور کسی که به گواهی آثارش، مقدمات لازم برای پرداختن به چنین بحث فلسفی ای را ندارد، در این عرصه قلم می زند و آثاری با این کیفیت منتشر می کند و در منظر و مرئای دیگران قرار می دهد؟ » مقاله دکتر سروش دباغ تحت عنوان " در سرزمین قدکوتاهان"، منتشر شده در سایت « صدانت»: 👇🏻👇🏻👇🏻
3danet.ir/3VGwi
در سرزمین قد کوتاهان • صدانت
« من از سلالۀ درختانم/ تنفس هوای مانده ملولم می کند..../ نهایت تمامی نیروها پیوستن است، پیوستن/ به اصل روشن خورشید/ و ریختن به شعور نور/ طبیعی است/ که آسیاب های بادی می پوسند.../ در سرزمین قد کوتاهان/ همیشه معیارهای سنجش/ بر مدار صفر سفر کرده اند» فروغ فرخزاد اخیرا مجالی یافتم و مقالات منتشر شده در صفحۀ اندیشۀ
🔅هدف نداشتن یعنی امید و آرزو نداشتن، اینکه به هر چه داری راضی باشی، چیزی را که دنیا از این طلوع تا طلوع بعدی به تو ارزانی می دارد بپذیری، برای اینگونه زیستن باید زیاده نخواهی، یعنی همین که زنده باشی کافی ست...
📚 #سانست_پارک
✍️ #پل_استر
🌾 @sedanet
🏙 s9.picofile.com/file/8320027568/saN.jpg
📚 #سانست_پارک
✍️ #پل_استر
🌾 @sedanet
🏙 s9.picofile.com/file/8320027568/saN.jpg
❄️ نقدی بر ترجمه فارسی کتاب فلسفه فرانسوی و آلمانی
* قابل استفاده برای مترجمین متون فلسفی
✍️ #محمدمهدی_اردبیلی
🔅اخیرا کتابی منتشر شده است که بر جلد آن عنوان «فلسفه فرانسوی و آلمانی» اثر «رابرت چ. سولومون» با ترجمه محمدسعید حناییکاشانی درج شده است. البته که رابرت سی. سالمن کتابی با چنین عنوانی ندارد، اما با اندکی دقت میتوان دریافت که این کتاب همان مجلد هفتم از تاریخ فلسفه آکسفورد است که مترجم فارسی حدود ١٨ سال پیش، آن را با نام راستینش - اگر ایراد ترجمه continental philosophy به فلسفه اروپایی را نادیده بگیریم - یعنی «طلوع و افول خود در فلسفه اروپایی» منتشر کرده بود.
🔅کتاب همان زمان از اقبال خوبی برخوردار شد و خود نگارنده این سطور نیز در آن مقطع آن را مشتاقانه خواند و از آن بهره برد، هرچند ابهامات و نواقص زیادی در طی مطالعه آن مشهود بود. سالها بعد، زمانی که بنا به پیشنهاد ناشر دیگری اقدام به ترجمه مجدد این کتاب کردم، قاعدتا بخشهایی از ترجمه خود را با ترجمه آقای حناییکاشانی مقابله کردم و نتیجه شگفتانگیز بود. ترجمه فارسی کتاب پُر بود از ایرادات نگارشی و ترجمانی ریز و درشت، تا جایی که شاید کمترصفحهای را بتوان یافت که اغلاط فاحش در آن به چشم نخورد. البته ایرادات ترجمه، در آثار فلسفی اجتنابناپذیر است و خود نگارنده این سطور نیز حتما ناخواسته مرتکب آنها شده است. برخی از ایرادات ناشی از بیدقتی و سهلانگاری است که باید با دقت مضاعف برطرف شود، و برخی ناشی از ضعف در فهم زبان مبدأ است که باید با ارتقای سطح زبان اصلاح شود.
🔅ایرادات نگارشی نیز عمدتا به عدم تسلط به زبان مقصد بازمیگردد. بههرحال از یک سو، از انتشار کتاب سالها میگذشت و مدتها بود که کتاب نایاب شده بود، در نتیجه، لزومی ندیدم که نقدی بر آن بنویسم و از سوی دیگر نیز به مترجم محترم دسترسی نداشتم که نکات انتقادی خود را منتقل کنم. پس از انتشار مجدد این اثر در زمستان ١٣٩٦، امیدوار بودم که نویسنده در طول این قریب به دو دهه، حداقل به بازخوانی و ویرايش تماموکمال اثر مبادرت ورزیده و دستکم کل اثر را یک دور با متن انگلیسی مقابله کرده و ایرادات فاحش و ابتدایی را برطرف کرده باشد.
🔅اما پس از بررسی نسخه اخیر، دریافتم که هیچکدام از این اتفاقات نیفتاده است. نویسنده، در بهترین حالت فقط چند اصطلاح منسوخ را با چند اصطلاح دیگر جایگزین کرده و ساختار اصلی اثر را ابدا مورد بازبینی قرار نداده است. حتی روی جلد کتاب هم نگارش غلط نام نویسنده «رابرت سالمن» را اصلاح نکرده و فقط حرف نخست نام میانی را، آن هم به غلط، تغییر داده است. شاهد این سخن نیز، این است که تمام ایرادات فاحش، اغلاط گرامری و حتی جاافتادگیها - از یک کلمه گرفته تا یک جمله - متأسفانه هنوز در متن به چشم میخورد.
🔅در این یادداشت تنها و تنها به ذکر فاحشترین این اغلاط گرامری و سهلانگاریها بسنده خواهم کرد و از ذکر موارد مشکوک و حتی پیشنهاداتی برای بهبود متن اجتناب میکنم تا بهانهای به دست ندهم که کل نقدم به سلیقهایبودن یا مته به خشخاش گذاشتن متهم شود و در ذیل قسمی «نقد ترجمه»هایی قرار گیرد که لبریز از اغراض شخصی و جناحی و گروهی است. در نتیجه، یادداشت حاضر برخلاف نقدهای دیگرم در زمینه ترجمه کتاب، هیچ کاری با محتوای کتاب، نقد یا معرفی آن ندارد و صرفا در تلاش است نشان دهد که ترجمه فارسی اخیرالانتشار، مانند نسخه سابقش در اواخر دهه هفتاد، پرایراد و غیرقابل استفاده است.
🔅همچنین از نقد ترمینولوژی مترجم اجتناب خواهم کرد که بعضا از واژگانی بیربط در ترجمه بهره برده است (مانند اروپایی به جای continental؛ اندیشه به جای idea در فلسفه هگل، اصلاحطلب به جای radical!، شبهمکانیکی به جای mechanistic، متجانس به جای organic، صحیح به جای ortodox، اقوام به جای people و...). البته در نهایت باید به جرئت ادعا کرد که حدود سی فقره منتخب زیر تنها مشتی است نمونه خروار ایرادات متعدد ترجمه. میشد تنها به اشاره به چند مورد معدود، بسنده کرد، اما آیا در آن صورت امکان نداشت که به بهانه طبیعیبودن برخی ایرادات در ترجمه، از زیر بار نقد شانه خالی کرد؟ با این همه، اغلاط زیر تنها بخش اندکی از کل ایرادات را دربر میگیرند و میتوان دهها مورد به آنها افزود. به منظور روشنترشدن بحث، انتقادات را به سه دسته جاافتادگیها، تبدیل مضامین و افعال مثبت به منفی و بالعکس، و سهلانگاریها و اشتباهات نحوی تقسیم کردهام...
متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/7D0OW
🌾 @Sedanet | @philosophicalhalt
* قابل استفاده برای مترجمین متون فلسفی
✍️ #محمدمهدی_اردبیلی
🔅اخیرا کتابی منتشر شده است که بر جلد آن عنوان «فلسفه فرانسوی و آلمانی» اثر «رابرت چ. سولومون» با ترجمه محمدسعید حناییکاشانی درج شده است. البته که رابرت سی. سالمن کتابی با چنین عنوانی ندارد، اما با اندکی دقت میتوان دریافت که این کتاب همان مجلد هفتم از تاریخ فلسفه آکسفورد است که مترجم فارسی حدود ١٨ سال پیش، آن را با نام راستینش - اگر ایراد ترجمه continental philosophy به فلسفه اروپایی را نادیده بگیریم - یعنی «طلوع و افول خود در فلسفه اروپایی» منتشر کرده بود.
🔅کتاب همان زمان از اقبال خوبی برخوردار شد و خود نگارنده این سطور نیز در آن مقطع آن را مشتاقانه خواند و از آن بهره برد، هرچند ابهامات و نواقص زیادی در طی مطالعه آن مشهود بود. سالها بعد، زمانی که بنا به پیشنهاد ناشر دیگری اقدام به ترجمه مجدد این کتاب کردم، قاعدتا بخشهایی از ترجمه خود را با ترجمه آقای حناییکاشانی مقابله کردم و نتیجه شگفتانگیز بود. ترجمه فارسی کتاب پُر بود از ایرادات نگارشی و ترجمانی ریز و درشت، تا جایی که شاید کمترصفحهای را بتوان یافت که اغلاط فاحش در آن به چشم نخورد. البته ایرادات ترجمه، در آثار فلسفی اجتنابناپذیر است و خود نگارنده این سطور نیز حتما ناخواسته مرتکب آنها شده است. برخی از ایرادات ناشی از بیدقتی و سهلانگاری است که باید با دقت مضاعف برطرف شود، و برخی ناشی از ضعف در فهم زبان مبدأ است که باید با ارتقای سطح زبان اصلاح شود.
🔅ایرادات نگارشی نیز عمدتا به عدم تسلط به زبان مقصد بازمیگردد. بههرحال از یک سو، از انتشار کتاب سالها میگذشت و مدتها بود که کتاب نایاب شده بود، در نتیجه، لزومی ندیدم که نقدی بر آن بنویسم و از سوی دیگر نیز به مترجم محترم دسترسی نداشتم که نکات انتقادی خود را منتقل کنم. پس از انتشار مجدد این اثر در زمستان ١٣٩٦، امیدوار بودم که نویسنده در طول این قریب به دو دهه، حداقل به بازخوانی و ویرايش تماموکمال اثر مبادرت ورزیده و دستکم کل اثر را یک دور با متن انگلیسی مقابله کرده و ایرادات فاحش و ابتدایی را برطرف کرده باشد.
🔅اما پس از بررسی نسخه اخیر، دریافتم که هیچکدام از این اتفاقات نیفتاده است. نویسنده، در بهترین حالت فقط چند اصطلاح منسوخ را با چند اصطلاح دیگر جایگزین کرده و ساختار اصلی اثر را ابدا مورد بازبینی قرار نداده است. حتی روی جلد کتاب هم نگارش غلط نام نویسنده «رابرت سالمن» را اصلاح نکرده و فقط حرف نخست نام میانی را، آن هم به غلط، تغییر داده است. شاهد این سخن نیز، این است که تمام ایرادات فاحش، اغلاط گرامری و حتی جاافتادگیها - از یک کلمه گرفته تا یک جمله - متأسفانه هنوز در متن به چشم میخورد.
🔅در این یادداشت تنها و تنها به ذکر فاحشترین این اغلاط گرامری و سهلانگاریها بسنده خواهم کرد و از ذکر موارد مشکوک و حتی پیشنهاداتی برای بهبود متن اجتناب میکنم تا بهانهای به دست ندهم که کل نقدم به سلیقهایبودن یا مته به خشخاش گذاشتن متهم شود و در ذیل قسمی «نقد ترجمه»هایی قرار گیرد که لبریز از اغراض شخصی و جناحی و گروهی است. در نتیجه، یادداشت حاضر برخلاف نقدهای دیگرم در زمینه ترجمه کتاب، هیچ کاری با محتوای کتاب، نقد یا معرفی آن ندارد و صرفا در تلاش است نشان دهد که ترجمه فارسی اخیرالانتشار، مانند نسخه سابقش در اواخر دهه هفتاد، پرایراد و غیرقابل استفاده است.
🔅همچنین از نقد ترمینولوژی مترجم اجتناب خواهم کرد که بعضا از واژگانی بیربط در ترجمه بهره برده است (مانند اروپایی به جای continental؛ اندیشه به جای idea در فلسفه هگل، اصلاحطلب به جای radical!، شبهمکانیکی به جای mechanistic، متجانس به جای organic، صحیح به جای ortodox، اقوام به جای people و...). البته در نهایت باید به جرئت ادعا کرد که حدود سی فقره منتخب زیر تنها مشتی است نمونه خروار ایرادات متعدد ترجمه. میشد تنها به اشاره به چند مورد معدود، بسنده کرد، اما آیا در آن صورت امکان نداشت که به بهانه طبیعیبودن برخی ایرادات در ترجمه، از زیر بار نقد شانه خالی کرد؟ با این همه، اغلاط زیر تنها بخش اندکی از کل ایرادات را دربر میگیرند و میتوان دهها مورد به آنها افزود. به منظور روشنترشدن بحث، انتقادات را به سه دسته جاافتادگیها، تبدیل مضامین و افعال مثبت به منفی و بالعکس، و سهلانگاریها و اشتباهات نحوی تقسیم کردهام...
متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/7D0OW
🌾 @Sedanet | @philosophicalhalt
❄️ «از رنج تا رهایی»، اثر جدید ساسان حبیب وند پژوهشگر و نویسنده حیطه «خودشناسی و فلسفه زندگی» وارد بازار کتاب شد.
🔅من کیستم؟ چرا اینگونه فکر می کنم؟ عقاید من تا چه حد نتیجۀ فرهنگ و محیط رشد من است؟ اگر در جای دیگری متولد می شدم آیا باز هم به آنچه امروز اصرار دارم، اصرار می ورزیدم؟ یا به چیزهای متفاوتی معتقد بودم؟ من در چه فرهنگی بزرگ شده ام و این فرهنگ، طرز فکر مرا چگونه شکل داده است؟ آیا نمی شد طور دیگری فکر کرد یا در زندگی، خوب و بدهای دیگری داشت؟ احساسات و تمایلات من چیست و چگونه این تمایلات، نگاه من را به دنیا شکل داده است؟ آیا در افکار و باورهای من تعارض و تناقض وجود ندارد؟ آیا طرز فکر و رفتارهای من برایم بیشتر عامل شادی و راحتی است یا مایۀ رنج و گرفتاری؟ چگونه می توانم خودم را از رنج افکار و احساسات مزاحم رها کنم؟ آیا مسیر زندگیم را خودم انتخاب کرده ام یا با تلقینات محیط به این راه کشانده شده ام..؟
🔅اینها سوالاتی است که در خودشناسی به آن می پردازیم. پاسخ دادن به این پرسش ها می تواند نگاه ما را به دنیا شفاف کند و به زندگی مان معنا و جهت بدهد. در خودشناسی، از رنج تردید و تناقض رها می شویم و در زندگی، مطمئن و آسوده گام بر می داریم. خودشناسی، جمع آوری دانش و اطلاعات نیست، خودشناسی رسیدن به بینش و خردمندی است.
در اینجا می خواهیم مطمئن شویم عیبی که در خیلی چیزها می بینیم ناشی از دید خودمان نیست، رنجی که می بریم از درون خودمان برنمی خیزد و غم یا رنجشی که تحمل می کنیم بخاطر اِشکال در قضاوت های خودمان نیست. چرا که روشن است اگر بقول مولانا "کبود دیدن دنیا از کبودی شیشه ای باشد که در پیش چشم خود ماست"، قضیه خیلی فرق می کند. آن وقت است که ما باید بجای خشم گرفتن به این و آن یا سعی برای اصلاح دنیا، دنیای درونمان را بازسازی کنیم. باید بجای رنگ کردن همه عالم، "شیشه کبود" را از جلو چشمان مان کنار بزنیم.
پیش چشمت داشتی شیشه ی کبود جمله عالم زان کبودت می نمود...
🔅«از رنج تا رهایی» در قطع رقعی و در ۲۴۰ صفحه توسط نشر «سایه سخن» منتشر شده است . «سایه سخن» کتاب ها را به صورت خرید حضوری یا پستی، در اختیار علاقمندان قرار می دهد.
نشانی های تماس و سفارش:
خ. انقلاب. خ. ۱۲ فروردین. ک بهشت آیین، پ ۱۹، ط. همکف
۶۶۹۶۲۴۵۶ ۶۶۴۹۵۲۸۰ ۶۶۴۹۶۴۱۰
(اثر دیگر ساسان حبیب وند «بندباز» نام دارد که پیشتر توسط صدانت معرفی شده است. «بندباز» یک رمان است که با زبانی ساده و صمیمی، نگاهی کم سابقه را به مساله شناخت خویش و آزادی درونی و فلسفه زندگی پیش چشم خواننده علاقمند می گذارد.)
🌾 @sedanet | @sasanhabibvand
🏙 s8.picofile.com/file/8320868584/i8_.jpg
معرفی کتاب از رنج تا رهایی👇
✨→ 3danet.ir/87lg5
معرفی کتاب بندباز👇
✨→ 3danet.ir/pNIib
🔅من کیستم؟ چرا اینگونه فکر می کنم؟ عقاید من تا چه حد نتیجۀ فرهنگ و محیط رشد من است؟ اگر در جای دیگری متولد می شدم آیا باز هم به آنچه امروز اصرار دارم، اصرار می ورزیدم؟ یا به چیزهای متفاوتی معتقد بودم؟ من در چه فرهنگی بزرگ شده ام و این فرهنگ، طرز فکر مرا چگونه شکل داده است؟ آیا نمی شد طور دیگری فکر کرد یا در زندگی، خوب و بدهای دیگری داشت؟ احساسات و تمایلات من چیست و چگونه این تمایلات، نگاه من را به دنیا شکل داده است؟ آیا در افکار و باورهای من تعارض و تناقض وجود ندارد؟ آیا طرز فکر و رفتارهای من برایم بیشتر عامل شادی و راحتی است یا مایۀ رنج و گرفتاری؟ چگونه می توانم خودم را از رنج افکار و احساسات مزاحم رها کنم؟ آیا مسیر زندگیم را خودم انتخاب کرده ام یا با تلقینات محیط به این راه کشانده شده ام..؟
🔅اینها سوالاتی است که در خودشناسی به آن می پردازیم. پاسخ دادن به این پرسش ها می تواند نگاه ما را به دنیا شفاف کند و به زندگی مان معنا و جهت بدهد. در خودشناسی، از رنج تردید و تناقض رها می شویم و در زندگی، مطمئن و آسوده گام بر می داریم. خودشناسی، جمع آوری دانش و اطلاعات نیست، خودشناسی رسیدن به بینش و خردمندی است.
در اینجا می خواهیم مطمئن شویم عیبی که در خیلی چیزها می بینیم ناشی از دید خودمان نیست، رنجی که می بریم از درون خودمان برنمی خیزد و غم یا رنجشی که تحمل می کنیم بخاطر اِشکال در قضاوت های خودمان نیست. چرا که روشن است اگر بقول مولانا "کبود دیدن دنیا از کبودی شیشه ای باشد که در پیش چشم خود ماست"، قضیه خیلی فرق می کند. آن وقت است که ما باید بجای خشم گرفتن به این و آن یا سعی برای اصلاح دنیا، دنیای درونمان را بازسازی کنیم. باید بجای رنگ کردن همه عالم، "شیشه کبود" را از جلو چشمان مان کنار بزنیم.
پیش چشمت داشتی شیشه ی کبود جمله عالم زان کبودت می نمود...
🔅«از رنج تا رهایی» در قطع رقعی و در ۲۴۰ صفحه توسط نشر «سایه سخن» منتشر شده است . «سایه سخن» کتاب ها را به صورت خرید حضوری یا پستی، در اختیار علاقمندان قرار می دهد.
نشانی های تماس و سفارش:
خ. انقلاب. خ. ۱۲ فروردین. ک بهشت آیین، پ ۱۹، ط. همکف
۶۶۹۶۲۴۵۶ ۶۶۴۹۵۲۸۰ ۶۶۴۹۶۴۱۰
(اثر دیگر ساسان حبیب وند «بندباز» نام دارد که پیشتر توسط صدانت معرفی شده است. «بندباز» یک رمان است که با زبانی ساده و صمیمی، نگاهی کم سابقه را به مساله شناخت خویش و آزادی درونی و فلسفه زندگی پیش چشم خواننده علاقمند می گذارد.)
🌾 @sedanet | @sasanhabibvand
🏙 s8.picofile.com/file/8320868584/i8_.jpg
معرفی کتاب از رنج تا رهایی👇
✨→ 3danet.ir/87lg5
معرفی کتاب بندباز👇
✨→ 3danet.ir/pNIib
❄️ بهشت را به بهانه دهند به بها ندهند!
✍️ #مرتضی_مردیها
🔅روزنامه تازه تاسیس سازندگی چند روز پیش در صفحه اول خود عکسی از اقای روحانی رییس جمهور در کنار عکسی از رضا داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم منتشر کرد و کنار آن نوشت: حکیم و حاکم. و در ادامه عنوان کرد که این هردو در مورد اسلامی بودن علم به یک نتیجه رسیدند که علم، اسلامی و غیراسلامی ندارد.
🔅اینکه آقای داوری را بتوان حکیم نامید هنری است که فقط از باند مطبوعاتی مهرنامۀ مرحوم برمیآید. آقای داوری در سال ۱۳۶۳ در دانشگاه تهران در میان دانشجویانی که من هماز جمله آنان بودم میگفت که من یک معلم فلسفهام که درد دین دارم. سوابق فکری و رفتاری ایشان صحت هیچ کدام از این دو دعوا را نشان نمیداد. واقعیت این بود که ایشان دریافته بود که فقط با وارونهخوانی شانس پیشرفت دارد؛ خصوصاً دریافته بود که با اشغال موضع دشمنی با کسی که به واقع هم معلم فلسفه بود هم درد دین داشت و هم درد علم، شرایطی فراهم میشود که هرجا میرود ایشان هم به عنوان کنتراست دعوت باشد.
🔅چنانکه بعد هم معلوم شد این دستاویزی برای بالا آمدن در زمانهای بود که از دانشگاهیان کمتر کسی چنین سخنانی میگفت و کسانی در قدرت به شدت به چنین صدایی نیاز داشتند. سرتاسر دهه شصت ایشان با تکیه بر مخالفت با لیبرالیسم و علم تجربی، خود را در کانون توجه بساطی قرار داد که بسط مییافت. حتی در این دوره اخیر که جنبش زنان موفق ترین حرکت اجتماعی و فرهنگی در ایران بود، جایی گفت فمینیسم یعنی فقدان حیا.
🔅دارایی ایشان، بیش از همه چیز، بخت بیدار و میانه گلآلود با اخلاق بوده است. به یمن همین، در فردای دولت اصلاحات، او که به سبب سوابق فکرستیزاش شایسته بود به بازنشستگی برود، به یمن همولایتی بودن با آقای خاتمی (و دلایلی دیگر) بر کرسی ریاست فرهنگستان علوم تکیه زد؛ یعنی جایی که بیش از یک دهه با بنیان آن یعنی علم تجربی مدرن دشمنی کرده بود، و البته انس او با "علوم" به اندازه دانش من از زبان چینی بود. در طول سه دهه ایشان، به رغم سخنانی عموماً مبهم و مجوّف، اما به میمنت دشمنی با دشمنان، قدر بسیار و صدر بسیار دید که فقط مؤید این ضربالمثل بود که بهشت را به بهانه دهند به بها ندهند.
🔅در سالهای اخیر ایشان که در سنین کهولت است و گویا دیگر حلقۀ اقبال ناممکن نمیتواند جنباند، دریافته است که بد نیست کمی از بدنامی خود بکاهد؛ که البته ماموریت ناممکنی به نظر میآید. لذا از فیلسوفی دفاع میکند که درد ایران دارد. و لابد این بار خود ایشان هم یک معلم فلسفه است که درد وطن دارد. بازهم بعید مینماید صحت هر دو ادعا.
🔅من نه به دفاع از کسی این را مینویسم (چرا که فعلاً عزادار "نولیبرالیسم مسلح" هستم) نه دشمنی خاصی با دیگری دارم. ولی این هم از عجایب روزگار است که کسی بیش از سه دهه در دولتهایی تا این حد متفاوت، کرسیهایی را اشغال کرده باشد که شاید در تمامی هشتاد میلیون جمعیت ایران از آخرین نفرهایی باشد که تناسبی با آن داشته است. از او البته انتظاری نیست، از امثال آقای طباطبایی غریب است که فکر میکند از حمایت چنین کسی برای ایشان آبی گرم میشود. از آقای خاتمی گله است که با چه مبنایی او را به این سمت گماشت. و از برخی مطبوعاتیان عجیب است که مردم را سیب زمینی تلقی کردهاند.
—---------------------
* این مطلب را هفته قبل نوشتم. در گذاشتن آن تردید داشتم. ولی سرانجام بر شک خود غلبه کردم.
🌾 @sedanet | @mardihamorteza
🏙 s8.picofile.com/file/8320868550/gh_ou.jpg
✍️ #مرتضی_مردیها
🔅روزنامه تازه تاسیس سازندگی چند روز پیش در صفحه اول خود عکسی از اقای روحانی رییس جمهور در کنار عکسی از رضا داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم منتشر کرد و کنار آن نوشت: حکیم و حاکم. و در ادامه عنوان کرد که این هردو در مورد اسلامی بودن علم به یک نتیجه رسیدند که علم، اسلامی و غیراسلامی ندارد.
🔅اینکه آقای داوری را بتوان حکیم نامید هنری است که فقط از باند مطبوعاتی مهرنامۀ مرحوم برمیآید. آقای داوری در سال ۱۳۶۳ در دانشگاه تهران در میان دانشجویانی که من هماز جمله آنان بودم میگفت که من یک معلم فلسفهام که درد دین دارم. سوابق فکری و رفتاری ایشان صحت هیچ کدام از این دو دعوا را نشان نمیداد. واقعیت این بود که ایشان دریافته بود که فقط با وارونهخوانی شانس پیشرفت دارد؛ خصوصاً دریافته بود که با اشغال موضع دشمنی با کسی که به واقع هم معلم فلسفه بود هم درد دین داشت و هم درد علم، شرایطی فراهم میشود که هرجا میرود ایشان هم به عنوان کنتراست دعوت باشد.
🔅چنانکه بعد هم معلوم شد این دستاویزی برای بالا آمدن در زمانهای بود که از دانشگاهیان کمتر کسی چنین سخنانی میگفت و کسانی در قدرت به شدت به چنین صدایی نیاز داشتند. سرتاسر دهه شصت ایشان با تکیه بر مخالفت با لیبرالیسم و علم تجربی، خود را در کانون توجه بساطی قرار داد که بسط مییافت. حتی در این دوره اخیر که جنبش زنان موفق ترین حرکت اجتماعی و فرهنگی در ایران بود، جایی گفت فمینیسم یعنی فقدان حیا.
🔅دارایی ایشان، بیش از همه چیز، بخت بیدار و میانه گلآلود با اخلاق بوده است. به یمن همین، در فردای دولت اصلاحات، او که به سبب سوابق فکرستیزاش شایسته بود به بازنشستگی برود، به یمن همولایتی بودن با آقای خاتمی (و دلایلی دیگر) بر کرسی ریاست فرهنگستان علوم تکیه زد؛ یعنی جایی که بیش از یک دهه با بنیان آن یعنی علم تجربی مدرن دشمنی کرده بود، و البته انس او با "علوم" به اندازه دانش من از زبان چینی بود. در طول سه دهه ایشان، به رغم سخنانی عموماً مبهم و مجوّف، اما به میمنت دشمنی با دشمنان، قدر بسیار و صدر بسیار دید که فقط مؤید این ضربالمثل بود که بهشت را به بهانه دهند به بها ندهند.
🔅در سالهای اخیر ایشان که در سنین کهولت است و گویا دیگر حلقۀ اقبال ناممکن نمیتواند جنباند، دریافته است که بد نیست کمی از بدنامی خود بکاهد؛ که البته ماموریت ناممکنی به نظر میآید. لذا از فیلسوفی دفاع میکند که درد ایران دارد. و لابد این بار خود ایشان هم یک معلم فلسفه است که درد وطن دارد. بازهم بعید مینماید صحت هر دو ادعا.
🔅من نه به دفاع از کسی این را مینویسم (چرا که فعلاً عزادار "نولیبرالیسم مسلح" هستم) نه دشمنی خاصی با دیگری دارم. ولی این هم از عجایب روزگار است که کسی بیش از سه دهه در دولتهایی تا این حد متفاوت، کرسیهایی را اشغال کرده باشد که شاید در تمامی هشتاد میلیون جمعیت ایران از آخرین نفرهایی باشد که تناسبی با آن داشته است. از او البته انتظاری نیست، از امثال آقای طباطبایی غریب است که فکر میکند از حمایت چنین کسی برای ایشان آبی گرم میشود. از آقای خاتمی گله است که با چه مبنایی او را به این سمت گماشت. و از برخی مطبوعاتیان عجیب است که مردم را سیب زمینی تلقی کردهاند.
—---------------------
* این مطلب را هفته قبل نوشتم. در گذاشتن آن تردید داشتم. ولی سرانجام بر شک خود غلبه کردم.
🌾 @sedanet | @mardihamorteza
🏙 s8.picofile.com/file/8320868550/gh_ou.jpg
❄️تأمّلی دربارهٔ «انفعال» و «انقلاب» و نسبت آنها با «تفرّد» و «تفکّر»
✍️ مسعود #زنجانی
🔅امانوئل کانت، فیلسوف بزرگ آلمانی عصر روشنگری اروپا، «روشنگری» را عبارت از «برونرفت آدمی از وضعیتِ صغارت به تقصیر خویش» میداند. بدین معنا، «روشنگری» توانایی دستیابی به بلوغ فکری و فرهنگی است.
🔅اگر تحقّق هر امری، به لسان حکمای قدیم، آنگاه ممکن میشود که هم «موانعش مفقود» باشند، و هم «مقتضیاتش موجود»، آنگاه باید پرسید: «موانع و مقتضیاتِ روشنگری کداماند؟» کانت دو چیز را صراحتاً مانع روشنگری برشمرده است: «ترسویی» و «تنبلی». از سوی دیگر، با نظر به شعارِ روشنگری که کانت آن را در قالب جملۀ دستوری «در بهکارگیری فهمِ خویش شهامت داشته باش!» صورتبندی کرده است، میتوان به دو مقتضی برای روشنگری اشاره کرد: «تفرّد» و «تفکّر».
🔅از این منظر، ریشهٔ تمامی مصائب و فجایع آدمی، گریزِ کاهلانه و فرارِ بزدلانهٔ او در به عهده گرفتن مسؤولیتِ خویش است که در گروِ رنج «تفکّر» ـ یعنی توانایی تردید کردن، پرسش افکندن و شعور خود را به کار گرفتن ـ و رنج «تفرّد» ـ یعنی توانایی تابع نبودن، تقلید نکردن، و از خویش فرمان بُردن ـ است.
🔅در واقع، آدمیان آمادهاند که هر رنجی را ببرند اما رنج به عهده گرفتن خویش را نبرند؛ غافل از آنکه اگر این رنجِ ضروری را نبرند، رنجهای بیشتری را خواهند برد. به عبارت دیگر، آدمیان ترجیح میدهند که پروندهٔ سهمگینترین پرسشهای زندگانی خود را با پذیرش دربسته و سربستهٔ نزدیکترین و حاضر و آمادهترین پاسخهای محیط خویش، مختومه کنند؛ البته تا روزی که آن پاسخها آنها را با انبوهی از پرسشهای پاسخناپذیر و چالشهای پرهزینه و فوق طاقتشان مواجه نمایند و عملاً زندگانیِ حداقلی را هم از آنها سلب کنند.
🔅اما، در شرایط احتضار و استیصال، مؤمنانِ دیروز کفر پیشه خواهند کرد و شورمندانه به ضدّیت و ستیزِ مطلق و قهرآلود با همان بُتهای خودساخته میپردازند و بدینسان با نمایشی مضحک و مصیبتبار به نام آزادی، به گونهای دیگر و احیاناً جدّیتر، به ازخودبیگانگی و خودفریبیِ خویش، ادامه دهند.
🔅رهایی از هیچ ایده و پدیدهٔ مخرّبی، با واکنشِ انفعالی (احساسی و هیجانی) ممکن نیست. تلاشها و خیزشهای انقلابی اگر همراه یک کنشِ انتقادی (خلّاقانه و متٲمّلانه) نباشند، تنها یک تقلّای مذبوحانه خواهند بود که هم عِرضِ انقلابیون را میبَرند و هم نسلهای متمادی زحمتِ دیگران میدارند. «ضدّیت» یا ستیزِ مطلق با هر چیزی، گونهای «تبعیت» یا پیرویِ پنهان از همان چیز است. به عبارت دیگر، «ستیزه» با یک ایده یا پدیده، نهایتاً به نقضِ غرضِ خویش منتهی میشود و به جایِ غلبه و فراروی از آن، به آغشتگی و همهویتی با آن منجر میگردد! به قول لیشنتنبرگ: «کاملاً مخالف چیزی بودنْ تقلید از آن است».
🔅آنجاکه فعالیتها «هدف» دارند اما «معنا» ندارند، آنجاکه فعّالبودن، بهخودیخود، مبدّل به یک هدف گشته است و هیچکس به عاقبت اَفعال و اَعمال نمیاندیشد و از غایت آن نمیپرسد، آنجاکه همه برای دوندهای که سریعتر بدود سوت و کف میزنند ولو اینکه او به سوی پرتگاه برود، آنگاه باید گفت نه تنها موضع انقلابی داشتن و رادیکالبودن ارزشمند نیست، بلکه دقیقاً برعکس، موضعِ انفعالی داشتن و خوددار بودن فضیلت است؛ خوددار بودن از آنچه غیرضروری است، چراکه «آنچه که غیرضروری است، ضرورتاً، ضرر است».
🔅در واقع، آنجا که کنشها فاقدِ تأمّل هستند، آنها نه یک کنش، بلکه یک واکنش هستند و باید به مثابهٔ انفعالِ واقعی بازشناخته شوند، ولو اینکه کنشپذیران دربارهٔ خود سوء تفاهم داشته باشند و در خیال خام خویش خود را کنشگر و انقلابی بخوانند.
🔅فرانسیسکو گویا، نقاش شهیر اسپانیایی، به گویاترین شکل به ما میگوید: «خواب عقل هیولا میآفریند» بنابراین، در شرایطی که حماقت حاکم است و خردورزی به اغماء رفته است، انقلابیون واقعی اندیشوران و خردورزانی هستند که آگاهانه انفعال پیشه میکنند و با فاجعه همدست نمیشوند، ولو آنکه جماعت آنها را مرتجع و واپسگرا بخوانند. در واقع، انفعالهای متأمّلانه و نقّادانه، نه تنها، باید به مثابهٔ فعالیت، بلکه میبایست به مثابهٔ بالاترین گونهٔ فعالیت و انقلابیترین شکل کنش به رسمیت شناخته شوند.
🔅هر عزم و عملِ انقلابی برای تغییرِ عالَم و آدم، قبل از یک تغییرِ بنیادین و رادیکال در تصویر و تغییرِ انقلابیون از عالَم و آدم، تنها به تثبیت و تحکیمِ وضعیت موجود، و حتی بازتولید آن در سطحی پایدارتر و مخرّبتر، میگردد. ارادههای آهنی و جوشنپوش، در خلٲ ایدههای نورانی و روشنبخش، حتّی اگر با هزار نیّتِ خیر همراه باشد، نه تنها هیچ بهشتی را به ارمغان نخواهد آورد، بلکه تنها راههای جهنّم را سنگفرش خواهد کرد. باری، شورها بدون شعور شَرَربار و شُرورآفرین خواهند شد.
✨→ 3danet.ir/2YPtX
🌾 @vivaphilosophy | @sedanet
✍️ مسعود #زنجانی
🔅امانوئل کانت، فیلسوف بزرگ آلمانی عصر روشنگری اروپا، «روشنگری» را عبارت از «برونرفت آدمی از وضعیتِ صغارت به تقصیر خویش» میداند. بدین معنا، «روشنگری» توانایی دستیابی به بلوغ فکری و فرهنگی است.
🔅اگر تحقّق هر امری، به لسان حکمای قدیم، آنگاه ممکن میشود که هم «موانعش مفقود» باشند، و هم «مقتضیاتش موجود»، آنگاه باید پرسید: «موانع و مقتضیاتِ روشنگری کداماند؟» کانت دو چیز را صراحتاً مانع روشنگری برشمرده است: «ترسویی» و «تنبلی». از سوی دیگر، با نظر به شعارِ روشنگری که کانت آن را در قالب جملۀ دستوری «در بهکارگیری فهمِ خویش شهامت داشته باش!» صورتبندی کرده است، میتوان به دو مقتضی برای روشنگری اشاره کرد: «تفرّد» و «تفکّر».
🔅از این منظر، ریشهٔ تمامی مصائب و فجایع آدمی، گریزِ کاهلانه و فرارِ بزدلانهٔ او در به عهده گرفتن مسؤولیتِ خویش است که در گروِ رنج «تفکّر» ـ یعنی توانایی تردید کردن، پرسش افکندن و شعور خود را به کار گرفتن ـ و رنج «تفرّد» ـ یعنی توانایی تابع نبودن، تقلید نکردن، و از خویش فرمان بُردن ـ است.
🔅در واقع، آدمیان آمادهاند که هر رنجی را ببرند اما رنج به عهده گرفتن خویش را نبرند؛ غافل از آنکه اگر این رنجِ ضروری را نبرند، رنجهای بیشتری را خواهند برد. به عبارت دیگر، آدمیان ترجیح میدهند که پروندهٔ سهمگینترین پرسشهای زندگانی خود را با پذیرش دربسته و سربستهٔ نزدیکترین و حاضر و آمادهترین پاسخهای محیط خویش، مختومه کنند؛ البته تا روزی که آن پاسخها آنها را با انبوهی از پرسشهای پاسخناپذیر و چالشهای پرهزینه و فوق طاقتشان مواجه نمایند و عملاً زندگانیِ حداقلی را هم از آنها سلب کنند.
🔅اما، در شرایط احتضار و استیصال، مؤمنانِ دیروز کفر پیشه خواهند کرد و شورمندانه به ضدّیت و ستیزِ مطلق و قهرآلود با همان بُتهای خودساخته میپردازند و بدینسان با نمایشی مضحک و مصیبتبار به نام آزادی، به گونهای دیگر و احیاناً جدّیتر، به ازخودبیگانگی و خودفریبیِ خویش، ادامه دهند.
🔅رهایی از هیچ ایده و پدیدهٔ مخرّبی، با واکنشِ انفعالی (احساسی و هیجانی) ممکن نیست. تلاشها و خیزشهای انقلابی اگر همراه یک کنشِ انتقادی (خلّاقانه و متٲمّلانه) نباشند، تنها یک تقلّای مذبوحانه خواهند بود که هم عِرضِ انقلابیون را میبَرند و هم نسلهای متمادی زحمتِ دیگران میدارند. «ضدّیت» یا ستیزِ مطلق با هر چیزی، گونهای «تبعیت» یا پیرویِ پنهان از همان چیز است. به عبارت دیگر، «ستیزه» با یک ایده یا پدیده، نهایتاً به نقضِ غرضِ خویش منتهی میشود و به جایِ غلبه و فراروی از آن، به آغشتگی و همهویتی با آن منجر میگردد! به قول لیشنتنبرگ: «کاملاً مخالف چیزی بودنْ تقلید از آن است».
🔅آنجاکه فعالیتها «هدف» دارند اما «معنا» ندارند، آنجاکه فعّالبودن، بهخودیخود، مبدّل به یک هدف گشته است و هیچکس به عاقبت اَفعال و اَعمال نمیاندیشد و از غایت آن نمیپرسد، آنجاکه همه برای دوندهای که سریعتر بدود سوت و کف میزنند ولو اینکه او به سوی پرتگاه برود، آنگاه باید گفت نه تنها موضع انقلابی داشتن و رادیکالبودن ارزشمند نیست، بلکه دقیقاً برعکس، موضعِ انفعالی داشتن و خوددار بودن فضیلت است؛ خوددار بودن از آنچه غیرضروری است، چراکه «آنچه که غیرضروری است، ضرورتاً، ضرر است».
🔅در واقع، آنجا که کنشها فاقدِ تأمّل هستند، آنها نه یک کنش، بلکه یک واکنش هستند و باید به مثابهٔ انفعالِ واقعی بازشناخته شوند، ولو اینکه کنشپذیران دربارهٔ خود سوء تفاهم داشته باشند و در خیال خام خویش خود را کنشگر و انقلابی بخوانند.
🔅فرانسیسکو گویا، نقاش شهیر اسپانیایی، به گویاترین شکل به ما میگوید: «خواب عقل هیولا میآفریند» بنابراین، در شرایطی که حماقت حاکم است و خردورزی به اغماء رفته است، انقلابیون واقعی اندیشوران و خردورزانی هستند که آگاهانه انفعال پیشه میکنند و با فاجعه همدست نمیشوند، ولو آنکه جماعت آنها را مرتجع و واپسگرا بخوانند. در واقع، انفعالهای متأمّلانه و نقّادانه، نه تنها، باید به مثابهٔ فعالیت، بلکه میبایست به مثابهٔ بالاترین گونهٔ فعالیت و انقلابیترین شکل کنش به رسمیت شناخته شوند.
🔅هر عزم و عملِ انقلابی برای تغییرِ عالَم و آدم، قبل از یک تغییرِ بنیادین و رادیکال در تصویر و تغییرِ انقلابیون از عالَم و آدم، تنها به تثبیت و تحکیمِ وضعیت موجود، و حتی بازتولید آن در سطحی پایدارتر و مخرّبتر، میگردد. ارادههای آهنی و جوشنپوش، در خلٲ ایدههای نورانی و روشنبخش، حتّی اگر با هزار نیّتِ خیر همراه باشد، نه تنها هیچ بهشتی را به ارمغان نخواهد آورد، بلکه تنها راههای جهنّم را سنگفرش خواهد کرد. باری، شورها بدون شعور شَرَربار و شُرورآفرین خواهند شد.
✨→ 3danet.ir/2YPtX
🌾 @vivaphilosophy | @sedanet
صدانت
تأمّلی دربارهٔ «انفعال» و «انقلاب» و نسبت آنها با «تفرّد» و «تفکّر» • صدانت
فرانسیسکو گویا، نقاش شهیر اسپانیایی (۱۸۲۸ - ۱۷۴۶)، به گویاترین شکل به ما میگوید: «خواب عقل هیولا میآفریند» بنابراین، در شرایطی که حماقت حاکم است و خردورزی به اغماء رفته است، انقلابیون واقعی اندیشوران و خردورزانی هستند که آگاهانه انفعال پیشه میکنند و با…
❄️ است یا هست؟!
✍️ محمد کاظم کاظمی (شاعر، نویسنده و منتقد ادبی افغان)
🔅 استفاده نابهجا از فعل "هست" در زبان گفتاری و نوشتاری به یکی از عادتهای غلط در میان فارسیزبانان تبدیل شده است. به خاطر میآورم معمایی شوخیگونه را كه گاهی در محافل دوستانه یا مسابقات هوش صدا و سیما در كابل مطرح میشد:
كدام عبارت درست است؟ زردی تخم مرغ سفید "است" یا زردی تخم مرغ سفید "هست"؟
🔅كسی كه در برابر این معما قرار میگرفت، نگران بود كه در تشخیص معنای "است" و "هست" دچار اشتباه شود و بالاخره با تفكر و تردید، یكی از این دو را بر میگزید كه مثلاً "زردی تخم مرغ سفید است" و آن گاه خنده جمع بلند میشد كه "زردی تخم مرغ كه سفید نیست، زرد است."
🔅ولی از همان هنگام، برایم این مطرح بود كه بالاخره "است؟" یا "هست؟" و این تردید وقتی افزوده میشد كه كسی میگفت "من در خانه استم" و من نمیدانستم كه چرا نمیگوید "من در خانه هستم." ولی بعدها دیدم كه قضیه به آن پیچیدگی هم نیست و به واقع پیچیده به نظر میآید. حال كه یكی از دوستان خواسته است تا در این موضوع روشنی بیندازم، عرض میكنم که:
🔅پیش از همه باید گفت كه "هست" خود یك فعل مستقل است، از مصدر "هستن"، به معنی "وجود داشتن" و بنابراین، به تنهایی قابل استفاده است. ولی "است" فقط یك رابطه است در جملات اسنادی و اسناد دادن چیزی به چیزی دیگر را نشان میدهد. مثلاً ما میگوییم "خدا هست" یعنی "خدا وجود دارد." و این جمله كامل است. فعل و فاعل خود را دارد. اما اگر بگوییم "خدا است." عبارت ناقص به نظر میآید و این پرسش را به میان میكشد كه خدا چه چیزی است؟ یا در كجا است؟ اینجا مثلاً باید گفت "خدا كریم است." یا "خدا با ما است."
🔅از سوی دیگر، "هست" بر "وجود" چیزی دلالت میكند و "است" بر "چگونگی" آن. وقتی میگوییم "آب هست." یعنی اینجا آب وجود دارد. اما وقتی میگوییم "آب سرد است." دیگر بحث از وجود آب نیست، از چگونگی آن است. اما این قضیه گاهی كمی پیچیده میشود، وقتی كه از عبارت، هم وجود چیزی را بتوان استنباط كرد و هم چگونگی آن را. بهراستی كدام یك از این دو عبارت درست است؟ "آب در كوزه هست" یا "آب در كوزه است."
🔅بهواقع هر دو عبارت درست است، ولی هر یك در جای خود و معنای خود. در جمله "آب در كوزه هست." هدف این است كه وجود آب را روشن كنیم. گویا كسی صرف بودن یا نبودن آن را از ما پرسیده است و ما به این پرسش پاسخ میدهیم كه "در كوزه، آب هست؟" یعنی "آب وجود دارد؟" اما وقتی میگوییم "آب در كوزه است." بهواقع موقعیت آب را روشن میكنیم و به این پرسش پاسخ میدهیم كه "آب در كجاست؟" گویا پرسشگر خود میداند كه آبی در كار هست. میخواهد بداند آن آب در كجاست. پس وجود و عدم در كار نیست، بلكه چگونگی یا موقعیت مهم است. اینجاست كه "است" به كار میآید.
🔅در گویش و حتی نگارش بعضی مردم، گاه چنین عبارتی میبینیم: "من در خانه استم." بهراستی این درست است یا نه؟ اینجا باید توضیح دهیم كه اگر تكیه اصلی بر "بودن" باشد، باید گفت "من در خانه هستم." یعنی "خاطرجمع باش كه من در خانه حضور دارم." اما اگر تكیه اصلی بر "خانه" باشد، یعنی صرفا بخواهیم موقعیت خود را بیان كنیم، باید گفت "من در خانهام." یعنی مثلا "در مغازه یا خیابان نیستم." اما این شكل دوم را در بعضی از مناطق، به صورت "خانهام." نمیگویند، بلكه به صورت "خانه استم." بیان میكنند، چون شكل اول، در گویش محلی آنها قابل بیان نیست. به طور كلی در گویش كابل و اطراف آن، و نیز در گویش مناطق مركزی و شمال افغانستان، "است" همانند یك فعل، برای همه ضمایر صرف میشود و مثلا میگویند "خوب است، خوب استند، خوب استی، خوب استید، خوب استم، خوب استیم" در حالی كه در مناطق غربی افغانستان گفته میشود (به (شكل محاورهای) "خوب است، خوباند، خوبی، خوبید، خوبم، خوبیم." در مناطق مختلف ایران نیز همین گونه است و "استم" و "استیم" و امثال اینها را نداریم.
🔅چون در گویش كابل و اطراف آن، "استم" و "هستم" هر دو رایج است، میان اینها گاه اشتباه نیز رخ میدهد و طرف در حالی كه میخواهد حضور در خانه را برساند، میگوید "من در خانه استم." یعنی "من در خانه هستم." و این درست نیست. در مناطق غربی افغانستان به جای این، میگویند "خونهیم" و در ایران میگویند "خونهم" و به همین لحاظ، این اشتباه در آنجاها بسیار رخ نمیدهد.
🔅خوب، بالاخره "زردی تخم مرغ سفید است؟" یا "هست؟" با آن چه تا كنون گفته شد، روشن میشود كه سخن از وجود داشتن زردی نیست، بلكه سخن از چگونگی آن است، پس حال با آرامش خاطر میتوانیم بگوییم "زردی تخم مرغ سفید است." نه، ببخشید، "زردی تخم مرغ، زرد است!"
🌾 @sedanet | @mkazemkazemi
✍️ محمد کاظم کاظمی (شاعر، نویسنده و منتقد ادبی افغان)
🔅 استفاده نابهجا از فعل "هست" در زبان گفتاری و نوشتاری به یکی از عادتهای غلط در میان فارسیزبانان تبدیل شده است. به خاطر میآورم معمایی شوخیگونه را كه گاهی در محافل دوستانه یا مسابقات هوش صدا و سیما در كابل مطرح میشد:
كدام عبارت درست است؟ زردی تخم مرغ سفید "است" یا زردی تخم مرغ سفید "هست"؟
🔅كسی كه در برابر این معما قرار میگرفت، نگران بود كه در تشخیص معنای "است" و "هست" دچار اشتباه شود و بالاخره با تفكر و تردید، یكی از این دو را بر میگزید كه مثلاً "زردی تخم مرغ سفید است" و آن گاه خنده جمع بلند میشد كه "زردی تخم مرغ كه سفید نیست، زرد است."
🔅ولی از همان هنگام، برایم این مطرح بود كه بالاخره "است؟" یا "هست؟" و این تردید وقتی افزوده میشد كه كسی میگفت "من در خانه استم" و من نمیدانستم كه چرا نمیگوید "من در خانه هستم." ولی بعدها دیدم كه قضیه به آن پیچیدگی هم نیست و به واقع پیچیده به نظر میآید. حال كه یكی از دوستان خواسته است تا در این موضوع روشنی بیندازم، عرض میكنم که:
🔅پیش از همه باید گفت كه "هست" خود یك فعل مستقل است، از مصدر "هستن"، به معنی "وجود داشتن" و بنابراین، به تنهایی قابل استفاده است. ولی "است" فقط یك رابطه است در جملات اسنادی و اسناد دادن چیزی به چیزی دیگر را نشان میدهد. مثلاً ما میگوییم "خدا هست" یعنی "خدا وجود دارد." و این جمله كامل است. فعل و فاعل خود را دارد. اما اگر بگوییم "خدا است." عبارت ناقص به نظر میآید و این پرسش را به میان میكشد كه خدا چه چیزی است؟ یا در كجا است؟ اینجا مثلاً باید گفت "خدا كریم است." یا "خدا با ما است."
🔅از سوی دیگر، "هست" بر "وجود" چیزی دلالت میكند و "است" بر "چگونگی" آن. وقتی میگوییم "آب هست." یعنی اینجا آب وجود دارد. اما وقتی میگوییم "آب سرد است." دیگر بحث از وجود آب نیست، از چگونگی آن است. اما این قضیه گاهی كمی پیچیده میشود، وقتی كه از عبارت، هم وجود چیزی را بتوان استنباط كرد و هم چگونگی آن را. بهراستی كدام یك از این دو عبارت درست است؟ "آب در كوزه هست" یا "آب در كوزه است."
🔅بهواقع هر دو عبارت درست است، ولی هر یك در جای خود و معنای خود. در جمله "آب در كوزه هست." هدف این است كه وجود آب را روشن كنیم. گویا كسی صرف بودن یا نبودن آن را از ما پرسیده است و ما به این پرسش پاسخ میدهیم كه "در كوزه، آب هست؟" یعنی "آب وجود دارد؟" اما وقتی میگوییم "آب در كوزه است." بهواقع موقعیت آب را روشن میكنیم و به این پرسش پاسخ میدهیم كه "آب در كجاست؟" گویا پرسشگر خود میداند كه آبی در كار هست. میخواهد بداند آن آب در كجاست. پس وجود و عدم در كار نیست، بلكه چگونگی یا موقعیت مهم است. اینجاست كه "است" به كار میآید.
🔅در گویش و حتی نگارش بعضی مردم، گاه چنین عبارتی میبینیم: "من در خانه استم." بهراستی این درست است یا نه؟ اینجا باید توضیح دهیم كه اگر تكیه اصلی بر "بودن" باشد، باید گفت "من در خانه هستم." یعنی "خاطرجمع باش كه من در خانه حضور دارم." اما اگر تكیه اصلی بر "خانه" باشد، یعنی صرفا بخواهیم موقعیت خود را بیان كنیم، باید گفت "من در خانهام." یعنی مثلا "در مغازه یا خیابان نیستم." اما این شكل دوم را در بعضی از مناطق، به صورت "خانهام." نمیگویند، بلكه به صورت "خانه استم." بیان میكنند، چون شكل اول، در گویش محلی آنها قابل بیان نیست. به طور كلی در گویش كابل و اطراف آن، و نیز در گویش مناطق مركزی و شمال افغانستان، "است" همانند یك فعل، برای همه ضمایر صرف میشود و مثلا میگویند "خوب است، خوب استند، خوب استی، خوب استید، خوب استم، خوب استیم" در حالی كه در مناطق غربی افغانستان گفته میشود (به (شكل محاورهای) "خوب است، خوباند، خوبی، خوبید، خوبم، خوبیم." در مناطق مختلف ایران نیز همین گونه است و "استم" و "استیم" و امثال اینها را نداریم.
🔅چون در گویش كابل و اطراف آن، "استم" و "هستم" هر دو رایج است، میان اینها گاه اشتباه نیز رخ میدهد و طرف در حالی كه میخواهد حضور در خانه را برساند، میگوید "من در خانه استم." یعنی "من در خانه هستم." و این درست نیست. در مناطق غربی افغانستان به جای این، میگویند "خونهیم" و در ایران میگویند "خونهم" و به همین لحاظ، این اشتباه در آنجاها بسیار رخ نمیدهد.
🔅خوب، بالاخره "زردی تخم مرغ سفید است؟" یا "هست؟" با آن چه تا كنون گفته شد، روشن میشود كه سخن از وجود داشتن زردی نیست، بلكه سخن از چگونگی آن است، پس حال با آرامش خاطر میتوانیم بگوییم "زردی تخم مرغ سفید است." نه، ببخشید، "زردی تخم مرغ، زرد است!"
🌾 @sedanet | @mkazemkazemi