وبسایت فرهنگی صدانت
21.5K subscribers
784 photos
361 videos
75 files
2.5K links
صدانت؛ صدای اندیشه

آدرس وبسایت:
3danet.net

اینستاگرام صدانت:
instagram.com/3danet

کانال رسمی صدانت:
@Sedanet

صدانت تی‌وی:
@Sedanettv

بایگانی صدانت:
@sedanet1

آگاهی از نشست‌های فرهنگی:
@News_sedanet
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 تصورات و برداشت‌های نادرست درباره‌ی تکامل
🌾 @sedanet | @vidoal
❄️ گیاهخواری یه مثابۀ عکس العملی منفی نسبت به وضعِ موجود
✍️ #بهنام_خداپناه

🔅در جایی از قول دوستی شنیدم که میگفت گیاهخواریِ من یا شما، و عدم مصرف گوشت از ناحیۀ چندین نفر اصولن گره ای از مشکلاتِ رنج حیوانی حل نخواهد کرد، زیرا این رنج رنجِ سیستماتیکی است که اصولن با گیاهخواریِ من و شما رخت برنخواهد بست. به تعبیر دیگر، ما با سیستمِ غول پیکرِ صنعتی یی مواجهیم که کنشهای فردی چندان تاثیر مشخص و معتنابهی روی آن بر جای نخواهد گذاشت و چه ما گوشت بخوریم یا نه آن سیستم مصرف کنندۀ خود را به شکل دیگری فراهم خواهد کرد.

🔅اینکه گیاهخواریِ من و شما تاثیری بر رنجِ سیستماتیکی که بر حیوانات می رود نخواهد گذاشت یک چیز است و عکس العمل تک تکِ ما انسانها نسبت بدان چیز دیگری است. بیایید به منطقِ این استدلال نگاهی بیاندازیم:

🔅آیا از این مطلب که، به فرضِ این دوستان، گیاهخواریِ من و شما تاثیرِ چندانی بر فرایند رنجِ سیستماتیکی ندارد که دامداری صنعتی بر حیوانات وارد میکند میتوان نتیجه گرفت که ما هم باید با این رویه همراه شویم و در بهترین حالت به نوعی از بی عملی فرو افتیم؟ به تعبیر دیگر، آیا از اینکه کنشهای کوچک من و شما نمیتواند، به فرض این دوستان، تغییری در رویۀ بهره کشیِ جهانیِ حیوانات ایجاد کند میتوان نتیجه گرفت که ما باید دست روی دست بگذاریم و با این سیستم همراه شویم، و به تعبیر این دوستان تنها در این باتلاق همراه با دیگران دست و پا بزنیم؟ اینطور فکر نمیکنم. منطقِ این نگاه به نظر کمیتش لنگ میزند. مثالی میزنم: از اینکه در یک جامعه دروغ به شکلی سیستماتیک و نظام مند وجود دارد آیا نتیجه میشود که چون زورِ من به مثابۀ یک فرد به این نظامِ سیستماتیک از دروغ و ریا نمیرسد، در بهترین حالت تنها باید تنها نظاره گر باشم و به نوعی از بی عملی فرو لغزم؟ یعنی من هم مثل همه در باتلاقِ ریا و دروغگویی دست و پا بزنم و هیچ تلاشی هم برای برون رفت از آن نکنم؟ پرسش اساسی اینجاست که "دقیقن، عکس العمل من به مثابۀ یک فرد نسبت به وضعِ موجود چه باید باشد؟"

🔅به نظرم، گیاهخواری یک عکس العمل اخلاقی علیه رویۀ موجود است: اینکه آیا من و شما باید با سیستمِ موجود همراه شویم یا نه یک پرسش اخلاقی است که برآیند خود را در قالب عملِ ما نشان میدهد. گیاهخواریِ من و شما، ولو هیچ تاثیری هم بر رویۀ رنج سیستماتیک حیوانات برجای نگذارد، که البته میگذارد، پاسخِ قاطع من و شما خواهد بود نسبت به یک رویه: موجه دانستنِ رویۀ موجود و همراهی با آن، یا ناموجه دانستنش و عدم همراهی با آن، خواه در هر دو شکل نظر و عمل باهم، یا نظرِ صرف و نه عمل. همچون زمانیکه در جامعه ای دروغ نهادینه شود، عکس العمل منفیِ من و شما نسبت به دروغگویی، درواقع عبارتست از پاسخ منفی ما به رویه ای که میدانیم نادرست و ناموجه است. این دستکم، تنها چیزی است که به مثابۀ افراد از من و شما بر می آید. و البته، ویژگیهای روانشناختیِ آدمها چه بسا باعث شکل گیری رویکردهای متفاوت در دو حوزۀ نظر و عمل نسبت به یک امر خطا میشود:

🔅کسانیکه نسبت به یک مشی خطا هم در عمل و هم در نظر پاسخ منفی میدهند، کسانیکه نسبت بدان در نظر پاسخ منفی میدهند اما آن میزان از کفِّ نفس و خود-داری را در خود نمی بینند تا آن را نسبت به عمل تسری دهند.

🌾 @sedanet | @BeKhodnotes
🏙 s8.picofile.com/file/8321119026/vegetarianism.jpg
❄️ موافقان و مخالفان حجاب اجباری چه استدلال‌هایی دارند؟
✍️ #علی_زمانیان


🔅استدلال مخالفان اجباری شدن حجاب را می توان در سه گروه تقسیم کرد:

🔹1.گروه اول، کسانی هستند که با رویکرد پیامدگرایی، پایه استدلالشان بر پیامدها و نتیجه ها استوار می کنند. اینان بر این باورند که:
🔸الف) حجابِ دستوری و اجباری به سست شدن خود حجاب می انجامد.
🔸ب) حجابِ دستوری و اجباری به نارضایتی بخش بزرگی از بانوان منجر می گردد.
🔸ج) اجباری شدن تکالیف دینی و منجمله حجاب، به ریاکاری در جامعه دامن می زند

🔹2.گروه دوم، افرادی هستند که نظر به ناممکن بودن اجباری شدن حجاب دارند. در نظرگاه ایشان، پایه ی اجباری بودن حجاب سخت لرزان و سست است. حتی اگر حجاب، امرمطلوبی باشد اما اجباری شدنش غیر ممکن است. هم چنان که رضا شاه نتوانست بی حجابی را بر جامعه تحمیل کند، جمهوری اسلامی هم نمی تواند حجاب را (دست کم به صورت دایمی)، بر زنان اجبار کند.

🔹3. و در نهایت گروه سوم هستند که نظر به اختیار انسان می کنند. برای این گروه، دین، امری اختیاری است. ایمان نیز امری است که باید انتخاب شود. دین اجباری،‌دین نیست. حجاب اجباری هم معنای اصلی خود را از دست می دهد و از این رو نمی توان نام حجاب بر آن نهاد.


🔅موافقان اجباری بودن حجاب، چگونه از نظراتشان دفاع می کنند؟

🔹عموم کسانی که با تحمیل شدن حجاب موافق هستند، به خود حجاب به مثابه ی تکلیف دینی و شرعی باور دارند. بنابراین اینان اولا حجاب را واجب شرعی می دانند و ثانیا، بر این باورند که دیگران حتی اگر به حجاب باور ندارند، باید تن به حجاب اجباری بدهند. موافقان اجباری بودن حجاب، چه دلیلی بر سخن شان ارائه می دهند؟

به نظر می رسد که این گروه نیز به چهار زیر گروه قابل تقسیمند:

🔹1. رویکرد پیامدگرایانه ی دفاع از اجباری بودن حجاب: این گروه که پایه موافقت شان را با حجاب اجباری، بر پیامدها و نتایج آن بنا می کنند، نیز به دو زیر گروه تقسیم می شوند

🔸الف)کسانی که به آثار و پیامدهای اجتماعی حجاب و بی حجابی نگاه می کنند. در نظر اینان، بی حجابی بانوان ثمرات و نتایج ناگواری بر جامعه بار می کند. بی حجابی، به فساد اخلاق در جامعه دامن می زند و به ارکان خانواده و ارتباطات دینی جامعه صدمه وارد می شود.

🔸ب)کسانی دیگر با عطف نظر به نتایج فردی حجاب، آشکار و پنهان، عفت و سلامت اخلاقی را با "حجاب"، برابر می گیرند. به نحوی که در نزد اینان اگر کسی حجاب را رعایت نکند، سلامت اخلاقی اش را از دست خواهد داد. حجاب، سپری است در برابر دست اندازی های تجاوزگرایانه ی مفسدان. به طور کلی، این گروه بر این باورند که سلامت بانوان و سلامت جامعه در گرو حفظ و رعایت حجاب است.

🔹2. رویکرد وظیفه گرایانه ی دفاع از اجباری بودن حجاب: گر چه ممکن است نتایج و آثار فردی و اجتماعی حجاب برای وظیفه گرایان دینی مهم باشد اما آنان در دفاع از حجاب اجباری، از موضع دیگری وارد می شوند. اینان بر این باورند که دفاع و گسترش شریعت دینی و منجمله حجاب، وظیفه ی شرعی و الهی دینداران است. در این نظرگاه، حجاب، فرمان خداوند است. تکلیفی که باید به آن تن داد.

🔹3. رویکرد هویت گرایانه ی دفاع از اجباری بودن حجاب، هویت گرایان، از حجاب این گونه دفاع می کنند که:

🔸الف) حجاب، چهره ی دینی جامعه ی مسلمانی است. نشانگر هویتی است که باید برای حفظ آن تلاش کرد. در این منظر، اگر حجاب از جامعه رخت بربندد، گویی جامعه، هویت دینی اش را از دست داده است و با جوامع دیگر تفاوتی نخواهد کرد. تاکید بیش از حد بر حجاب و هویت سازی مسلمانی با مولفه ی حجاب، اینان را به سمت اجباری شدن حجاب می کشاند. در واقع برای این گروه، حجاب، همان مرز اصلی میان دین و سکولاریسم محسوب می شود.

🔸ب)گروه دیگر ی از هویت گرایان، حجاب را از امر دینی و یا هویت دیندارانه به امر سیاسی و هویت سیاسی تبدیل می کنند. حجاب در چشم انداز هویت سیاسی، نوعی مقابله و مقاومت در برابر دشمنان و برنامه های تجاوزگرایانه ی نظام های سرمایه داری است که بر دیگران سلطه دارند.

🔹 4.رویکرد اخلاقی دفاع از اجباری بودن حجاب: بنیان رویکرد اخلاقی در اجباری بودن حجاب بر این نکته استوار است که هر یک از ما آدمیان در قبال رستگاری دیگران مسئول هستیم و اگر قدرت و توانایی لازم داشته باشیم باید همگان را از جاده ی انحراف و سقوط در چاه، نجات دهیم.

🌾 @sedanet
t.me/kherade_montaghed/262
❄️ معمای مخاطب در متون دینی
✍️ #رضا_بابایی - ۹۶/۱۲/۱۴

🔅اصلاح باورهای دینی جز از راه تغییر جایگاه متن در دین‌شناسی ممکن نیست. تا آنگاه که الفاظ و عبارات، یگانه‌منبع شناخت دین است، روزآمدسازی دین در حد امور جزئی و پس از طی زمان‌های طولانی و تحمل هزینه‌های سنگین است. «دین‌شناسی متن‌محور»، مقتضی دین‌داری ظاهرگرا است و این نوع دین‌داری بیش از آنکه گره‌گشا باشد، خود کلافی سردرگم است. تعبیرهایی مانند «درد دین» از همین‌جا پدید آمده‌اند. علی‌القاعده دین باید درمان باشد نه درد؛ یار شاطر باشد، نه بار خاطر و موضوع نزاع.

🔅تغییر جایگاه متن در دین‌شناسی اسلامی، دشوار و زمان‌بر است؛ چون در نزد مسلمانان، متون اسلامی بر خلاف متون مقدس ادیان دیگر، عین یا هم‌وزن سخن خدا است و نیز فراتر از زمان و مکان. این تلقی از متن دینی، اقتضایی جز محوریت قاهرانۀ آن در فهم دین ندارد. مشکل دیگر، چیستی و اعتبار محورهای جایگزین است که اکنون موضوع این نوشتار نیست. در اینجا قصدم اشاره به یکی دیگر از مشکلات دین‌شناسی متن‌محور است؛ چنانکه پیشتر نیز دربارۀ برخی دیگر از این مشکلات نوشته بودم.

🔅هر متنی از حیث مخاطب با دو مشکل بالقوه رو‌به‌رو است:
۱. بحران مخاطب؛ یعنی متن بدون مخاطب یا دچار کمبود مخاطب باشد.
۲. معمای مخاطب؛ یعنی طیف مخاطبان متن چنان گسترده، متنوع، متعدد و گاه متناقض باشد که مخاطب واقعی از خودمخاطب‌پندار قابل تشخیص نباشد و هر شنونده یا خواننده‌ای بتواند خود را مخاطب آن بپندارد.

🔅متون دینی، به‌شدت با مشکل دوم مواجه است. مثلا در مقطعی از تاریخ اسلام، هم خوارج خود را مخاطب «یا ایها الذین آمنوا» می‌‌دانستند و هم پیروان امیرالمؤمنین و هم سپاهیان شام و هم اهل جمل در بصره. هر چهار گروه نیز تا آخرین نفس جنگیدند. همچنین همۀ قرائن و شواهد نشان می‌دهد که بیشتر کسانی که در روز عاشورا برای کشتن امام حسین(ع) به کربلا آمده بودند، خود را «مجاهد فی سبیل الله» می‌دانستند و به قول منسوب به امام سجاد: «یتقرّبونَ الی اللهِ بدمِهِ؛ قرب خدا را در ریختن خون حسین می‌جستند.»
همچنین هر کس که نماز می‌خواند و روزه می‌گیرد و انگشتر عقیق می‌پوشد و تسبیح می‌گرداند و چشم از نامحرم می‌بندد، با شنیدن «یا ایها الذین آمنوا»، شاخک‌های احساسش می‌جنبد؛ اما همو نصیب دیگران را یا «المغضوب علیهم» می‌داند یا «الضّالین». اگر در راهی باشد که بیشتر مردم همان راه را می‌روند، می‌گوید «ید الله مع الجماعة» و اگر بیشتر مردم را در مقابل خود ببیند، می‌گوید: «اکثرهم لایعقلون». وقتی در قرآن می‌خواند که حزب الله پیروز است، مشت‌های خود را گره می‌کند و بر سر احزاب دیگر می‌کوبد، و وقتی به او می‌گویی چرا شیوۀ گفت‌وگو و مذاکره را بر تندی و خشم برگزیده‌ای، آیۀ «محمدٌ رسولُ الله والذین مَعَهُ اشدّاءُ علی الکُفار» را قرائت می‌کند. اگر از او بپرسند که چرا خود را مصداق «الذین معه» می‌شماری، حجت‌هایی می‌آورد که اولا همگی از جنس ظواهر است و ثانیا برخی مخالفان او نیز می‌توانند همان حجت‌ها را بیاورند، و بلکه بیشتر از او. خودمخاطب‌پنداری در متون دینی به قدری آسان و رایج است که هر کسی می‌تواند دربارۀ دیگری هر چه می‌خواهد بگوید و بی‌انصافی کند و در مقابل اعتراض دیگران بگوبد: «لا یحب اللهُ الجهرَ بالسوء من القول الا من ظلم.» (نساء/148) یعنی مظلوم اجازه دارد که صدای خود را بلند کند و فریاد بزند و غیبت کند. آیا شما می‌توانید به او ثابت کنید که مظلوم دیگری است، نه او؟ از امام رضا(ع) نقل شده است که پیامبران آنگاه نبوت خویش را فهم می‌کردند که خود را ناچیزترین و پست‌ترین بندگان خدا می‌یافتند(در محضر علامه طباطبایی، چاپ سوم، ۱۳۸۸، ص۱۹۸). اما مدعیان پیروی از ایشان، همواره خود را در جایگاهی برتر و نزدیک‌تر از دیگران به خدا می‌بینند.

🔅هیچ راهی برای گشودن معمای مخاطب در متون دینی وجود ندارد. یعنی شما از هیچ راهی نمی‌توانید به هیچ مسلمانی ثابت کنید که حزبُ اللهِ قرآن هیچ ربطی به جناح سیاسی تو ندارد و بلکه ممکن است حزب الله همان گروهی باشد که تو در نابودی آن به‌جان می‌کوشی. حتی اگر مفسر و راهنمای متن در نزد دو مسلمان یکی باشد و مثلا هر دو مرجعیت علمی اهل بیت(ع) را پذیرفته باشند، اگرچه بخشی از اختلافاتشان فروکش می‌کند، دچار همان مقدار اختلاف و نزاع در بخش‌های دیگر می‌شوند؛ مانند نزاع اصولیان و اخباری‌های شیعی که تا تکفیر یک‌دیگر پیش رفته‌اند.

🔅حل معمای مخاطب در متون دینی، اگر راهی داشته باشد، استمداد از مؤلفه‌های برون‌متنی است؛ مؤلفه‌هایی همچون خرد جمعی، تجربه‌های تاریخی بشر، عقل خودبنیاد، مشی مشترک ادیان، اعتباربخشی به داورهای بی‌طرف، روح دیانت، بسندگی به قدر متیقن‌ها و احتیاط متقیانه. هر یک از این مؤلفه‌ها شرحی مستوفا می‌طلبد.

🌾 @sedanet | @rezababaei43
🏙 s8.picofile.com/file/8321125250/R2b.jpg
❄️ «حجابِ کامل»؛ اسلامی یا ایمانی
✍️ #رضا_دشتی

🔅یادداشت پیش رو از منظری قرآنی و تاریخی، به بررسی آنچه بعنوان «حجابِ کامل» شناخته می شود، پرداخته است. این نوشته در پی پاسخگویی به دو سوال اساسی می باشد؛ یکی اینکه آیا «حجابِ کامل»، امری اسلامی است یا ایمانی؟ و آیا «حجابِ کامل» بایستی در تنظیم قوانین حکومت اسلامی در نظر گرفته شود؟ به منظور پاسخ به این دو سوال، در نظر گرفتن دو فرض مهم است؛ اولاً تمایز اسلام و ایمان با یکدیگر و ثانیاً قانونگذاری در حکومت اسلامی مبنی بر انتخاب های ارادی مردم مطابق با شریعت اسلام. تشریح این دو فرض و پاسخ به دو سوال مطرح شده مبتنی بر قرآن، احادیث، روایات، اندیشه علمای شیعه و بهره مندی از استدلال ها و استنباط های عقلانی می باشد. در نوشته پیش رو پس از بررسی حجاب کامل در قرآن و روایات معتبر، به تشریح تمایز دو مقوله ایمان و اسلام و معیار قانونگذاری در اندیشه شیعه پرداخته شده تا مشخص شود که آیا آنچه امروز بعنوان پدیده برخورد با بدحجابی در جامعه می بینیم، اتفاقی دینی و مبارک است یا خیر؟

متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/UnF2y
🌾 @sedanet
❄️ در نقد ترجمه فارسی بین کانت و هگل: تقریراتی درباره ایدئالیسم آلمانی
✍️ سید مسعود حسینی

🔅هدف من از نگارش این نقد تخریب مترجم یا طرح ادعای غیرممکنی درباره میزان توانایی‌های بالقوه مترجم در ترجمه و فهم فلسفی نیست. هدف، بر خلاف، هشدار و تلنگری است به خودم در وهله اول و به مترجم این اثر در وهله دوم و در وهله سوم به همه جوانانی که سودای ترجمه آثار فلسفی در سر دارند. عنوان این نقد را گذاشته‌ام: «فلسفه به مثابه بازی و بازیچه».

🔅دلیل گزینش این تعبیر این است که بررسی ترجمه فارسی کتاب بین کانت و هگل: تقریراتی درباره ایدئالیسم آلمانی به‌قلم هومن قاسمی، به‌واقع این تلقی را در ذهم پدید آورد که گویی برخی از فعالان عرصه فلسفه در ایران، فلسفه را عرصه بازی و چه‌بسا بازیچه بازیچه‌ها می‌دانند. به عبارت دیگر، «جدیت» در کار ایشان واپسین مولفه‌ای است که مد نظر قرار می‌گیرد و گویی فلسفه عرصه فراموشیِ جدیت و تخصص و اهتمام اندیشمندانه است. چنین ترجمه‌هایی اول از همه نوعی حس «بی‌خود‌بودن» و «شرم فلسفی» در جانم پدید می‌آورند. شرم از این‌که آیا ما به جای کاری جدی و خطیر، مبادا بازیگر یک بازی و چه‌بسا بازیچه‌ای بیش نیستیم! مبادا خود دیتر هنریش نیز، که از زعمای مفسران ایدئالیسم آلمانی است، جز شرکت در بازی‌ای نه‌چندان جدی کاری از پیش نبرده است، و کار مترجم در ترجمه بازیگوشانه این اثرِ بازیچه‌وار صرفاً دنباله همین بازی، این بار در زمین بازیِ «فلسفه» ایرانی، بوده است.

🔅کتاب مزبور در ترجمه فارسیِ آن مشتمل بر ۴۴۰ صفحه است. بررسی تمام این ۴۴۰ صفحه اگر در توانم هم باشد در حوصله‌ام نمی‌گنجد. از این رو، از باب نمونه، یک فصل را به‌طور تصادفی برمی‌گزینم و به ویرایش برخی از قسمت‌های آن می‌پردازم (فصل هفدهم: «خصلت پارادکسیکال خودـانتسابی آگاهی»، صص ۲۹۹-۳۱۸ از ترجمه فارسی و صص ۲۴۶-۲۶۲ از متن اصلی). خوشبختانه متن این کتاب در اصل از جانب دیتر هنریشِ آلمانی به زبان انگلیسی تقریر شده و به‌علاوه زبانی چندان دشوار نیز در آن‌ به کار نرفته و مقابله متن ترجمه فارسی با این متن کار دشواری نیست. اما چنان‌که نشان خواهم داد، مترجم فارسی اگر نگویم هیچ، دست‌کم می‌توانم بگویم وقوف و هشیاری اندکی به مفاد آراء هنریش و ایدئالیست‌های آلمانی داشته است، و این در ترجمه فارسی آشکارا منعکس شده است. اشکالات این اثر را به سه دسته تقسیم می‌کنم: (۱) سوء‌فهم عناصر اساسی و فنیِ بحث؛ (۲) وارد کردن عبارات نامربوط و گاه مغلوط در توضیح مطالب کتاب و (۳) به‌کارگیری اصطلاحات مهجور و نامربوط و نامصطلح.

🔅اما از آن‌جا که ممکن است شق سوم تا حدی مربوط به حوزه سلیقه و ذوق قلمداد شود (که البته به‌هیچ وجه چنین رأیی را قبول ندارم، هرچند این‌جا جای مناقشه در این باب نیست)، آن را در این نقد نادیده می‌گیرم و صرفاً می‌پردازم به مواردی که اشکالاتی چنان عمیق در کارند که عملاً این ترجمه را به اثری ناسودمند و بی‌ثمر، بلکه مخرب و گمراه‌کننده تبدیل می‌کنند. ضمناً، از آن‌جا که به‌نظر می‌رسد عباراتی که مترجم در ترجمه خویش وارد کرده مکمل اشتباهات او در ترجمه‌اند، اشکالات دسته نخست و دوم را با هم بررسی می‌کنم.

متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/eZgEk
🌾 @sedanet | @MorgenHimmel
❄️ سه‌گانه بی‌اخلاقی در مصاف اندیشه‌ورزی
✍️ #مهدی_عبدالهی

🔅صفحه 8 روزنامه شرق در روز شنبه 5 اسفند (ش3093) مزین به عنوان «اندیشه» بود، اما به‌واقع «آوردگاه بی‌اخلاقی در مصاف با اندیشه‌ورزی» بود. به اسم «اندیشه» سه‌گانه‌ای به خامه سه تن از اهالی فلسفه به زیور طبع آراسته شد: «سخن را چنين خوارمايه مدار» به قلم دکتر نصرالله موسویان، «تهمت فیلسوفی» به قلم جناب کسری پناهی و «ما و آسياب‌هاي بادي فلسفي» به دست دکتر امیر صائمی. سه‌گانه یادشده با استناد به برخی مواضع سه اثر از جناب استاد حجت الاسلام و المسلمین #عبدالحسین_خسروپناه انتقادات علمی را با بی‌اخلاقی و بی‌ادبی درآمیخته، تا مرز سخره‌گری پیش رفتند.

🔅روشن است که هیچ اندیشمند مسلمان و غیرمسلمانی بدون نقد نبوده است، اما مگر اخلاق نقد این نیست که نکات مثبت اندیشه‌ها را نیز برجسته کنیم؟! به‌راستی اگر با نگرش آزاداندیش و بدون هیجان آثار دکتر خسروپناه را بخوانیم، هیچ نقطه مثبت و برجسته‌ای در آن‌ها نمی‌یابیم؟! برخی از آنچه نویسندگان این متون به‌مثابه اشکالات بیّن علمی و فهم نادرست اصطلاحات و مسائل فلسفی زیر ذره‌بین خود نهاده‌اند، از سنخ اشتباهات نگارشی است که هر نویسنده‌ای در معرض آن قرار دارد، اما بی‌تردید کاوش در یک اثر علمی برای یافتن چنین نکاتی نه رسالت اهل فضل و دانش است و نه مجوّزی برای افسارگسیختگی قلم در وادی اتهام بستن به دیگران!

🔅به‌زعم نگارنده این سطور، اندکی از انصاف و وجدان برای فهم تفاوت آشکار نقد علمی با درنوردیدن مرزهای اخلاق و ادب بسنده است. از سوی دیگر، واژگانی که در این سهگانه دامن اخلاق علمی را آلوده‌اند، آن چنان پرشمارند که هیچ نیاز به یادآوری و بازگویی ندارد، و زخم بی‌انصافی چنان بر پیکر این سه هویداست که چشم بینای هیچ منصفی نمی‌تواند آن را نبیند. از این رو، نگارنده این سطور سر آن ندارد که مواضع پرشمار بی‌اخلاقی نگاشته‌های یادشده را نشان دهد، بلکه قصد مناقشه‌ای علمی با نویسندگان محترم را دارد. غرض پرتو افکندن بر برخی ـتأکید می‌کنم تنها برخی‌ـ مدعیات علمی نویسندگان محترم است که به‌استناد آن‌ها جرأت جابه جایی مرزهای اخلاق به خود داده‌اند.

متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/IMABC
🌾 @sedanet | @MAbdullahi
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 جهان هستی چگونه بوجود آمد؟ - به زبان ساده
🌾 @sedanet | @vidoal
❄️ به بهانه هشتم مارس
✍️ #محمدمهدی_اردبیلی

🔅در آستانۀ هشتم مارس، روزِ موسوم به «زن»، و تمام واکنش‌های سانتی‌مانتال و ضدِّزن در این روز، از خرید کادوهای زن-خَر-کن گرفته تا بیان اشعار چاپلوسانه و جمله‌قصارهای بی‌معنا و موهوم دربارۀ نقش و مقام زن و نیز تمام دعاوی ذات‌گرایانۀ «زنانِ بیولوژیک» در رثای زن-بودن‌شان که نهایتاً نتیجه‌ای جز تحمیق توامانِ زنان و مردان و بازآفرینی نقش‌های سنتی در قالب‌هایی جذاب و به ظاهر مدرن اما ذاتاً ارتجاعی ندارد که منافعش به جیبِ همان شرکت‌ها و بِرندهای چندملیتی‌ای می‌رود که از استمرار این وضعیت سود می‌برند، امروز تاکید بر ایدۀ رادیکال «فعالیت یا عملیاتِ زنانه» در مقام فعالیتی رهایی‌بخش علیه تمام این مراسمات فریبکارانه و اغفال‌کننده، ضروری است. اگر در زن چیزی ارزشمند یا قابل دفاع وجود داشته (یا حتی به بیان دقیق‌تر «باقی مانده») باشد، «عملیاتِ زنانه» است: البته نه به معنای رفتار لوس و کلیشه‌ای و ازپیش‌تعیین‌شده انسان‌هایی با جنس مونث، بلکه به عنوان فعالیتِ همۀ ما، در راستای مواجهه‌ای انتقادی با نظام سیاسی-اجتماعی-اقتصادیِ سرکوبِ سیاره‌ای‌مان و بازارزش‌گذاری مفهوم عدالت و بازآفرینی ایدۀ «عدالت همگانی» که در شرایط فعلی نخستین دشمنانش خود زنانی هستند که چنان به ایفای نقشِ منفعل و کادوبگیرشان معتاد شده‌اند که حتی تصور زیستی دیگر و جهانی دیگر برایشان میسر نیست. «عملیاتِ زنانه»، بدیلی انتقادی است دربرابر «رفتار زنانه» یا حتی صفت رقت‌انگیزِ «لطافت زنانه». به تعبیر دریدا،
«آنچه حقیقتاً نمی‌تواند به چنگ آید، زنانه است، نباید این اصطلاح (زنانه) را با عجله به «زنانگی»، «زنانگیِ زن»، «جنسیت زنانه» یا بت‌واره‌های ذات‌گرایانۀ دیگری ترجمه کرد که فرد دقیقاً زمانی گمان می‌کند آنها را به چنگ آورده که به حماقت فیلسوفی جزم‌اندیش، هنرمندی ناتوان، یا اغواگری بی‌تجربه تن می‌دهد. ... بگذارید حتی امر زنانه هم نگوییم [بلکه بیایید در‌ عوض آن را چنین بنامیم:] "عملیات زنانه"». (ژاک دریدا، مهمیزها: سبک‌های نیچه؛ به نقل از گیرهارت، سوزان، ۱۳۹۲، «بقایای فلسفه»، در واسازیِ هگل، ترجمه: محمدمهدی اردبیلی و مهدی پارسا، تهران: نشر رخدادنو، صص ۱۱۳-۱۱۴)
🌾 @sedanet | @philosophicalhalt
Audio
🎙ناخوانده نقش مقصود از کارگاه هستی
مصاحبه با #مرتضی_مردیها درباره عشق
۱۶ اسفند ۱۳۹۶
🌾 @sedanet | @mardihamorteza
Audio
❄️ در باب گفتگو
✍️ #مصطفی_ملکیان
برگزار شده توسط «کانون گفتگو»
تالار شمس - 3 اسفند96
🌾 @sedanet | @mostafamalekian
❄️ فرافکنی خسروپناه به جای پاسخ‌گویی؛ ترفندی منسوخ
✍️ #حمیدرضا_سعادت_نیاکی

🔅در تاریخ ۵ اسفند ۱۳۹۶ روزنامه شرق صفحه اندیشه خود را به سه مقاله از نصرالله موسویان، امیر صائمی و کسری پناهی به ترتیب با عناوین “سخن را چنین خوارمایه مدار“، “ما و آسیاب­ های بادی فلسفی” و “تهمت فیلسوفی” در نقد بخشی از مکتوبات فلسفی #عبدالحسین_خسروپناه ؛ رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، اختصاص داد. این مقالات در سایت صدانت بازنشر داده شد. ۱۱ اسفند سایت صدانت مقاله­ دیگری را در نقد خسروپناه، این بار از سروش دباغ با عنوان “در سرزمین قد کوتاهان“ منتشر کرد. در اینجا به گوشه­ ای از این نقدها اشاره می ­کنیم که از سوی امیر صائمی و سروش دباغ با محوریت نقد سه فقره از مقاله خسروپناه با عنوان “معناشناسی گزاره ­های دینی” صورت گرفته است.

🔅خسروپناه در صفحات ۱۱ و ۱۲ مقاله خود، به گزارشی از علوم زبانی می ­پردازد. از جمله این علوم هشت­ گانه عبارتند از: (۱) «گرامر» (۲) «زبان ­شناسی» (۳) «فلسفه زبان» (۴) «فلسفه تحلیلی یا تحلیل زبانی». سپس در توضیح فلسفه زبان می ­نویسد: “دسته سوم) فلسفه زبان: فلسفه زبان، مانند سایر فلسفه­ های مضاف به موضوع ­شناسی یعنی جنبه­ های عمومی زبان و تأمل و تحقیق در آن، با روش عقلانی می­ پردازد. زبان ­شناسی، قواعد عام زبان را که از روش تجربی به دست آمده، بیان می­ کند و فلسفه زبان شناسی با نگاه درجه دوم به زبان­ شناسی می ­پردازد و به پرسش­ هایی از جمله: زبان ­شناسی چیست؟ تعریفش چیست؟ موضوعش چیست؟ با چه علومی مرتبط است؟ از چه علومی تأثیر می ­پذیرد؟ بر چه علومی تأثیرگذار است؟ پاسخ می­ دهد.” (خسروپناه، ۱۳۹۱: ۱۱) صائمی در نقد این فقره می­ گوید: “آشنایی اولیه با کتاب ­های فلسفه زبان کافی است تا فکر نکنیم موضوع فلسفه زبان سؤالاتی است نظیر اینکه زبان­ شناسی چیست و با چه علومی در ارتباط است. فلسفه زبان، فلسفه زبان­ شناسی نیست. فلسفه زبان ­شناسی (خود اگر این موضوع مورد توجه جدی فیلسوفان قرار گرفته باشد) مبحثی در فلسفه علم است و نه در فلسفه زبان.” سروش دباغ نیز در نقد این فقره نوشته است: “نه فلسفۀ زبان نسبتی با زبان شناسی دارد، که اولی پژوهشیِ عقلی- فلسفی است و دومی دانشی تجربی”.

🔅خسروپناه در ادامه مقاله خود قسم چهارم علوم زبانی را این­ گونه توضیح می ­دهد: “دسته چهارم) فلسفه تحلیلی یا تحلیل زبانی: فلسفه تحلیلی با تحلیل زبانی یک از فلسفه­ های غرب است که توسط ویتگنشتاین متأخر و دیگران در مقابل پوزتیویسم منطقی مطرح گردید.” (همان) صائمی در اینجا به خلط یک دیسیپلین گسترده فلسفی با یک نظریه خاص در کلام خسروپناه اشاره می­ کند. نقد این فقره در مقاله سروش دباغ با نکات بیشتری همراه می­ شود: ” نه فلسفۀ زبان «قسیم» فلسفۀ تحلیلی است، بلکه شاخه و دیسیپلینی است در میان دیگر رشته ­های سنت فلسفه تحلیلی، نظیر فلسفۀ دین، فلسفۀ اخلاق، فلسفۀ هنر و فلسفۀ ذهن؛ نه فلسفۀ زبان با ویتگنشتاین متقدم ]چه برسد به ویتگنشتاین متأخر[ آغاز می­ شود، بلکه پیش از او فرگه، راسل و مور در انتهای قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم در این باب فتح باب کردند و زبان را به ابژۀ فلسفی بدل نموده و دربارۀ حدود و ثغور معناداری نظریه­ پردازی کردند، چنانکه ویتگنشتاین در مقدمۀ « رساله منطقی- فلسفی» از دِین خود به فرگه راسل سخن می گوید.

متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/ZwLmm
🌾 @sedanet
❄️ تجربۀ عرفانی یا اختلال روانی؟
✍️ #ایرج_شهبازی

🔅پاره‌ای همانندی‌ها میان عارفان و بیماران روانی وجود دارد و برخی از حالاتی که عارفان تجربه می‌کنند، در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، یا اختلال دوقطبی، یا شخصیت مرزی و نظایر آنها نیز دیده می‌شود. مبتلایان به چنین اختلالاتی ممکن است صداهایی بشنوند، یا چیزهایی ببینند، یا دریافت‌های شهودیی داشته باشند شبیه آنچه که در عارفان می‌بینیم.

🔅حتی گاهی حالات چهره، به ویژه حالت چشمان عارفان و چنین بیمارانی تا حدی مانند هم به نظر می‌رسد. همین مسأله باعث شده است که از دیرباز عده‌ای به این باور برسند که مکاشفات و مشاهداتِ عارفان از مقولۀ توهّمات و خیالاتِ بیمارانِ روانی است. از سوی دیگر ممکن است که کسی، به خاطرِ ویژگی‌های شخصیتیِ خود، پاره‌ای از ادراکاتِ غیر عادی و امورِ خارق العاده را تجربه کند و همین تجربه‌های غیر عادی باعث شوند که دیگران چنین شخصی را عارف به شمار بیاورند و خودِ او نیز خویش را عارفی واصل بپندارد و تسویلاتِ نفسانی و القائاتِ شیطانی را الهاماتِ رحمانی قلمداد کند و به آنها دل ببندد (برای بحثی جالب در این باره. نگاه کنید به مثنوی، دفتر 5/ از بیت 2003 به بعد و دفتر سوم، از بیت 2004 تا بیت 2032).

🔅گفتنی است که ارتباطِ خدا با جانِ انسان، پیوندی «بی‌چگونه» و نادیدنی و وصف‌ناپذیر است و به همین سبب ممکن است هرکسی خود را واجدِ چنین پیوندی به شمار آورد. مولانا در «فیه ما فیه» به زیبایی به این موضوع اشاره کرده است:

🔅«عجبم می‌آید از مردمان که گویند که اولیا و عاشقان به عالَمِ بی‌چون که او را جای نیست و صورت نیست و بی‌چون و چگونه است، چگونه عشق‌بازی می‌کنند و مدد و قوّت می‌گیرند و متأثر می‌شوند؟ آخر شب و روز در آن‌اند. این شخصی که شخصی را دوست می‌دارد و از او مدد می‌گیرد، آخر این مدد و لطف و احسان و علم و ذکر و فکر و شادی و غم او می‌گیرد و این جمله در عالَمِ لامکان است و او دم‌به‌دم از این معانی مدد می‌گیرد و متأثّر می‌شود، عجبش نمی‌آید و عجبش می‌آید که بر عالَمِ لامکان چون عاشق شوند و از وی چون مدد گیرند؟ حکیمی منکر می‌بود این معنی را. روزی رنجور شد و از دست رفت و رنج او دراز کشید، حکیمی الهی به زیارت او رفت، گفت: «آخرچه می‌طلبی»؟ گفت: «صحّت». گفت: «صورتِ این صحّت را بگو که چگونه است، تا حاصل کنم». گفت: «صحّت صورتی ندارد (و بی‌چون است)». گفت: «اکنون صحّت چون بی‌چون است، چونش می‌طلبی؟ ... آخر بگو که صحّت چیست»؟ گفت: «این می‌دانم که چون صحّت بیاید، قوّتم حاصل می‌شود و فربه می‌شوم و سرخ و سپید می‌گردم و تازه و شکفته می‌شوم». گفت: «من از تو نفس صحّت می‌پرسم. ذاتِ صحّت چه چیز است»؟ گفت: «نمی‌دانم، بی‌چون است» (فیه ما فیه، صص 39–38).

🔅همین «بی‌چگونه» و بلاکیف بودنِ عشقِ خدا و پیوندِ او با جانِ عاشق، از سویی راه را برای انواعِ ادّعاهایِ پوچ و بی‌معنی باز می‌کند و از سوی دیگر سببِ انواعِ انکارها می‌شود؛ بنابراین لازم است که معیارهایی روشن برای بازشناختنِ اختلالاتِ روانی و تسویلاتِ نفسانی از تجربیاتِ اصیلِ عرفانی داشته باشیم تا بتوانیم حقیقت را از پندار تشخیص بدهیم. به نظر می‌رسد کسی که حقیقتاً صاحبِ تجربۀ عرفانی اصیل است، دارای این ویژگی‌هاست: 1) احساسِ شادی و نشاطِ بی‌پایان دارد، بدون اینکه وقار و متانت و آهستگی خود را از دست بدهد، 2) نشاط و سبکیِ فراوان در خدمت به خلق دارد و افزون بر عشق‌ورزی و خیرخواهی و دیگرگزینی، با نشاط و نیروی درونی خود به دیگران گرما و امید و آرامش می‌بخشد، 3) میل فراوان برای عبادت و گفتگو با حضرت حق دارد و لحظات زندگی خود را از عشق او سرشار می‌کند، 4) از صلحِ درونی و بیرونی برخوردار است؛ یعنی هم با خود در صلح است و هم با دیگران، 5) زندگی برای او کاملاً معنادار است و از احساس بیهودگی و بی‌معنایی رهایی یافته است، 6) احساسِ حیرانی می‌کند، 7) فروتن و افتاده است، 8) از جاذبه‌های دروغینِ دنیا رهایی یافته است و فریفتۀ ثروت و قدرت و شهرت و زیبایی‌های ظاهری نمی‌شود.

🔅با این توضیحات، اگر کسی ادّعای عرفان داشته باشد و حتّی دارای برخی از تجربه‌های غیرعادی و نیروهای شگفت‌آور باشد و مثلاً از غیب خبر بدهد، یا بیماران را شفا بدهد و روی آب راه برود، امّا پژمرده، افسرده، دل‌مُرده، خودخواه، تنگ‌نظر، خودبزرگ‌بین، مغرور، ناسازگار و خشمناک باشد، نباید در بیمار یا مدّعی بودنِ او تردیدی به خود راه داد.

🌾 @sedanet | @irajshahbazi
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 آیا کامپیوتر می‌تونه جای انسان رو بگیره؟
🌾 @sedanet | @vidoal
❄️ برچسب «حجاب اجباری»؟!
✍️ #حسین_سوزنچی

🔅مدتی است در جامعه ما بحث درباره قانون حجاب مطرح شده، و برخی با عنوان حجاب اجباری به مخالفت با قانون حجاب به عنوان یکی از قوانین مدنی این کشور می‌پردازند.

🔅نمونه‌ای از این مقالات، مقاله جناب آقای علی زمانیان است با عنوان « ایده حجاب اجباری، تاملی منتقدانه در استدلال موافقان و مخالفان حجابِ اجباری». (1)

🔅ایشان در این مقاله افراد درگیر در این بحث را در دو گروه موافقان و مخالفان حجاب اجباری قرار می‌دهند:
ابتدا دلایل مخالفان را (که خودشان یکی از این افرادند) برمی‌شمرند؛ سپس از منظر خود، بازخوانی‌ای از دلایل طرفداران حجاب اجباری انجام داده، آن ادله را نقد می‌کنند.

🔅اما مقاله ایشان از دو نقطه ضعف اساسی رنج می‌برد:

1️⃣ با گذاشتن برچسبی به نام «اجبار»، هر قانونی را می‌توان در نظر عموم مذموم جلوه داد. و استدلال‌های ایشان را برای رد هر قانون ساده‌ای که عرف عقلا در ضرورت آن تردیدی ندارد (مانند «محدودیت سرعت در رانندگی») هم می‌توان به کار گرفت و در واقع، ایشان به جای نقد «قانون الزامی حجاب در ایران» در واقع، هرگونه «الزام ناشی از هر قانونی» را زیر سوال برده‌اند.

2️⃣ هر قانونی ملاحظات متعددی را در نظر می‌گیرد، و برای قضاوت درباره آن، باید همه آن ملاحظات را با هم در نظر گرفت؛ نگاه «صفر و یک»ی برای قضاوت در مورد یک قانون اجتماعی، اگر برای نزاع‌های ژورنالیستی به کار آید، گره‌ای از کار کسانی که دغدغه بهبود وضع جامعه را دارند، نمی‌گشاید.

attach.fahares.com/8z77BGE79Ltw8yec+tYqtA==

1) 👉 https://t.me/sedanet/3299

🌾 @sedanet | @souzanchi
❄️ کوس رحیل می‌زند ای خفته ساربان
✍️ صدرا معصوم‌زاده

🔅آخرین ساعات اردیبهشت ماه ۱۳۹۶ اگرچه از دل روزهایی پر التهاب و نفس‌گیر بیرون می‌آمد اما علی‌الظاهر با خود هدهد خوش‌خبری را از طرف سبا آورده بود و مژده‌ی ایام خوشی را می‌داد که پس از توفیق در چهار رقابت انتخاباتی، بار دیگر جریان موسوم به اصلاح‌طلب را بر تارک معادلات سیاسی کشور می‌نشاند. پیروزی‌هایی که از پس چندین سال حذف کامل این جریان و با وجود فشارها و فیلترینگ شدید نهادهای حاکمیتی حاصل شده بود و به همین‌جهت حلاوتی دوچندان در پی داشت.

🔅اما شاید در آن روزها کمتر کسی گمان می‌برد که چند ماه بعد، این کام‌های شیرین رو به تلخی بگذارد و فضای پر از امید و شور انتخاباتی، به سمت ناامیدی و یاس پیش برود. با این حال واقعیت چنین رقم خورد که در پاییز همان سال کم‌کم نقاب ظفرمندی از چهره‌ی جریان اصلاح‌طلبی برداشته شد و با عیان شدن باطن از درون مضمحل‌شده‌اش، عده‌ی کثیری را از خود ناامید نمود. به‌طوری‌که امروز شاهد ظهور جریاناتی هستیم که با جدا کردن خط خود اعتراضات جدیدی را در سطح کشور پیش می‌برند و بر دامنه‌ی التهابات داخلی موجود می‌افزایند.

🔅جریان اصلاحات علی الخصوص بعد از پیروزی در انتخابات سال ۸۰، کم‌کم وجه معرفتی‌اش را کم‌رنگ و کم‌رنگ‌تر نموده و به وجه هویتی خود دامن زد. به‌طوری‌که به‌تدریج واجد نمادهای ویژه‌ای گردید و اشخاص در آن رشد بیشتری از افراد یافتند. نمونه‌ی این اتفاق را می‌توان در سال ۸۸ با نماد سبز و قهرمانی تراژدیک میرحسین موسوی دید که پس از حصر ملاک اصلی جریان اصلاح‌طلبی قرار گرفت. گویی که سال‌ها اصلی‌ترین مطالبه و مولفه‌ی هویت‌بخش اصلاح‌طلبان را رفع حصر تشکیل می‌داد و فردی که می‌خواست خود را به این جریان نزدیک کند با ادای این شعار برادری‌اش را ثابت نموده و خودی تلقی می‌شد.

🔅چنان‌چه امروز اصلاحات و سران آن به این امر توجهی نداشته باشند و آن را با این خوی طمع‌ورزی و مسند و قدرت‌خواهی تنها بگذارند، فردا فجایع بزرگتری را به پیش روی خود خواهند دید و جامعه‌ای را که می‌بایست رهبری‌اش را به دوش کشند بسیار بسیار جلوتر از خود خواهند یافت....

متن کامل👇
✨→ 3danet.ir/Dncis
🌾 @sedanet
❄️ "هنر برای هنر"
✍️ #ایرج_رضایی

هیچ نَقّاشی نِگارد زَینِ نقش
بی امیدِ نفع، بهرِ عَینِ نقش؟

بلک بهرِ میهمانان و کِهان
که به فُرجه وارَهَند از اَندُهان

شادیِ بَچگان و یادِ دوستان
دوستانِ رفته را از نقشِ آن

هیچ کوزه‌گر کُند کوزه شتاب
بهرِ عین کوزه، نه بر بویِ آب؟

هیچ کاسه گر کند کاسه ی تمام
بهرِ عین کاسه، نه بهرِ طعام؟

هیچ خَطّاطی نویسد، خط به فن
بهرِ عین خط، نه بهرِ خواندن؟

(دفتر چهارم مثنوی، ابیات ۲۸۸۱ به بعد)

🔅مولانا این ابیات را بر سَبیلِ تمثیل در بیانِ معناداری و هدفمندی خلقت می آورد. این که خداوند، عالم را بر اساس آیات قرآن( سوره احقاف، آیه ۳) عبث و بیهوده خلق نکرده است. این ابیات در عین حال، تلّقیِ قدما از جمله مولانا را نسبت به مقوله ی هنر نشان می دهد. در این تلقی، برای آن که یک پدیده در قلمرو هنر جای گیرد، قید زیبایی به تنهایی کفایت نمی کند بلکه امرِ زیبا باید مفید هم باشد و به کاری بیاید. او در تقریر این معنا، پرسش هایی را مطرح می کند که به روشنی می تواند نقد و انکارِ نظریه ی "هنر برای هنر" به شمار آید. در مَثَل، او می گوید: آیا هیچ صورتگر و نقاشی را می توان یافت که نقشی را بدون هیچ گونه کارکرد و فایدتی صرفا به سودای زینت بخشی و بخاطر خودِ آن نقش، بِنگارَد؟ مسلم است که آن نقاش، تصاویر و نقوشی را می آفریند تا مهمانان و کودکان و اهل خانه، با تماشای آن نقوش زیبا و دلفریب، از غم و اندُهان رها شوند. این نقوش، کودکان را شادمان می سازد و یاد و خاطره دوستانِ غایب را در اذهان، زنده نگاه می دارد. بر همین قیاس، آیا دیده اید که هیچ کوزه گری کوزه ای را فقط برای خود کوزه بسازد بی آنکه آن کوزه به کار آن آید تا آب را برای نوشیدن در خود پذیرا شود؟ آیا هیچ کاسه گری کاسه ای را نه برای صرف طعام بلکه به خاطر خود کاسه می سازد؟ آیا هیچ خطاط و خوشنویسی، با هنر کتابت، خطی را نه برای خواندن، بلکه فقط برای خود خط بی آن که متضمن انتقال معنا و پیامی باشد، رقم می زند؟

🔅در مقابل این نگاه، طرفداران نظریه "هنر برای هنر"، جازمانه زیبا و مفید را در تقابل و رویاروی هم قرار می دهند. به زعم اینان، هر آنچه زیباست، مفید نیست، و هر آنچه مفید است، زیبا نیست. فایده خواهان می بایست از زیبایی چشم بپوشند و با دنیای افسونکارِ هنر وداع گویند و زیبایی جویان نیز در مقابل، بایستی فایده مندی را به یکسو نهند؛ "چه، تنها آن چیزی به راستی زیباست که به کاری نیاید... هر چه مفید باشد زشت است".
آیا به نظر نمی آید که هواداران هر دو نگاه، راه افراط می پویند؛ زیرا نه هر آنچه زیباست بی فایده است و نه هرآنچه فایده مند است نازیبا. بسا پدیده های هنری که هم فایده رسان است و هم زیبا و رخشان و دلنشان. کلیسا، مسجد، کنشت و یا معبدی را در نظر آورید که تجلّی گاه هزاران ذوق و هنر و نقش و نگار و زیبایی است با این همه، زیبایی مانع از آن نمی آید تا مومنان و پیروان ادیان از ترسا و راهب و مسلمان، در آنها از قیل و قال و هیاهوی دنیا دمی نیاسایند و با خدای خویش به ذکر و سکوت و نجوا و نیایش نپردازند.

🔅افزون بر این، پیوند زیبا و مفید در تمامی هنرها همتراز و همسان نیست. در نقاشی، در مجسمه سازی، در ادبیات، در موسیقی، پیوند زیبا و مفید سست تر می نماید اما در معماری، این پیوند پر رنگ تر است. "تعیین این مرزها دشوار است؛ چه به ذوق بستگی دارند. مع الوصف، ظاهرا می توان قاعده زیر را اختیار کرد: شیء در هنرهای "آشیانی"، باید به نقش و وظیفه ی خود عمل کند و تزیین نباید آن را از مقصدش منحرف سازد. باید بتوان در خانه ای سکنی گزید، در کلیسایی نیایش کرد، در جامی نوشید، روی صندلیی نشست. این بدان معنی نیست که راحت ترین خانه، زیباترین خانه است، زیرا راحتی چه بسا که دشمنِ خونیِ زیبایی است؛ اما دستِ کم توقع می رود که خانه از باد و باران و سرما و دزد در پناه بماند".
باری، نظریه "هنر برای هنر" در کشور ما به خاطر میدان داریِ زیانبار جریان چپ و سیطره نگاه ایدئولوژیک که برای هنر، رسالت اجتماعی و اخلاقی، سیاسی و تعلیمی قائل است، غالبا به دیده ی انکار و تحقیر نگریسته می شود. اما اگر کارآمدی و فایده مندی را به معنای پرارج تر و عام تر در نظر آوریم و از سویی جانمایه هنر را خلق و نشر رایحه دل انگیزِ زیبایی بدانیم؛ در این صورت، آیا آفرینش زیبایی بی آنکه متضمن اغراضی بیرون از خود باشد، فایدتی کم بها و بی ارج است؟ "مگر نقش واقعی هنر درست همین نیست که پرده این پندار را که هر چه مفید نباشد و به کاری نیاید بی ارزش است به کنار زند و چیزهایی را نشان دهد که ظاهرا به کاری نمی آیند با این همه بی آنها نمی توان زیست، آثاری که "برای لذّت" ساخته شده اند و به اندازه دستاوردهای ارباب فن و مهندسان با اهمیت و ستایش انگیز اند. (زیباشناسی: ژان برتلمی، ترجمه احمد سمیعی، نشر سخن، ص ۳۶۷)

🌾 @sedanet | @irajrezaie
❄️ همراه با سنکا
✍️ #صدیق_قطبی

🔅سنکا (فیلسوف رواقی، ۶۵ قبل از میلاد) می‌گوید: «حیوانی که با حلقه‌ی طناب در می‌افتد، آن را سفت‌تر می‌کند. هیچ یوغی آن قدر سفت نیست که اگر حیوانی با آن کشیده شود کمتر از هنگامی که با آن بجنگد آسیب نبیند. یک راه تسکین شرور طاقت‌فرسا این است که به آن‌ها تن دهیم و در برابر ضرورت زانو بزنیم.» (به نقل از: تسلی بخشی‌های فلسفه، آلن دوباتن، عرفان ثابتی، انتشارات ققنوس، چاپ هفتم، ۱۳۹۰)

🔅عالَم آکنده از رنج‌ها و محنت‌هاست، اما بازنُمایی رنج‌ها و ترجیع ساختن از آنها چه حاصلی دارد؟ فکر کن بنویسیم «زندگی ابلهانه است» و هر کسی موظف باشد روزی چندبار از روی آن مشق بنویسد. خوب می‌شود؟

🔅حکیمانه‌ترین شیوه‌ی رویارویی با رنج‌ها و محنت‌ها دستِ‌کم واجد دو مؤلفه زیر است:

🔅- معنابخشی به رنج‌ها
توجه به اینکه رنج و محنت می‌تواند دریچه‌گشا و آگاهی‌بخش باشد: «یک دم به باغم می‌کشی / یک دم به داغم می‌کشی / پیش چراغم می‌کشی / تا واشود چشمان من». محنت می‌تواند اسباب فروتنی و شکسته‌دلی شود، شفقت و همدلی ما را با دردمندان ارتقا بخشد، روح‌مان را صیقل دهد، با هویداکردن شکنندگی زندگی، از دل ما غفلت‌روبی کند، قدردانی ما در خصوص مواهب هستی افزون کند.

🔅- خرسندی و تمرین تسلیم
آنجا که قادر به دفع و رفع رنج و محنتی نیستیم، هر چه بیشتر به خود بپیچیم، بر قدرتِ رنج می‌افزاییم. آرام گرفتن، رضایت دادن و پذیرش خرسندوارِ آنچه بدان دچاریم می‌تواند از سهمناکی رنج بکاهد و تاب و توان ما را بالا ببرد. در شرایطی که به رنج روحی یا درد جسمی دچاریم و راه چاره‌ای نمی‌بینیم، چه چیزی بهتر از فراموش کردن گرفتاری، نادیده گرفتن رنج، و تن و دل شستن در افسون‌ها و خوشی‌های کوچک زندگی؟

🔅در موقعیت محنت و رنج، آدمی به شدت استعداد لجبازی پیدا می‌کند. گمان می‌کند در گیر و دار درد، اگر به آواز پرنده‌ای دل بسپارد یا لبخندِ ناشکفته‌ی غنچه‌ای را انتظار بکشد، ساده‌لوحی و یا کناره‌گیری از مقاومت است. در حالی‌که از بهترین مقاومت‌ها در برابر رنج‌های ناگزیر و فرساینده همین سنگر گرفتن پُشت زیبایی‌ها و درخشش‌های بی‌شمار زندگی است.

🔅جایی که شکایت بُردن و فریادکردن دردها می‌تواند مایه‌ی آگاهی عمومی و جلبِ همیاری دیگران باشد، البته باید به صدای رسا از آلام و محنت‌ها سخن گفت. اما به نظر می‌رسد بسیاری از شکایت‌های ما توأم است با تحقیر یا نادیده‌گرفتنِ افسون‌های زندگی یا تلاشی است برای نشان دادن موقعیت والا و بلندنظری خودمان که دردها را می‌بینیم و به شادی‌های حقیر و عامیانه‌ی مردم تن نمی‌دهیم. عالَم آکنده از محنت است و در این محنت‌گاه، بهتر است به تبادل و تراکنش ناکامی‌ها بپردازیم. نومیدانه به سرنوشت غم‌آلود باغچه نگاه می‌کنیم و نومیدی خود را پوشیده در امیدی پنهان، عرضه می‌کنیم. راستی عرضه کردن نومیدی در زروَرقِ کلمات و در شمایلِ هنر، قرینه‌ای نیست بر امیدواری پوشیده‌ی ما به اینکه جهان می‌تواند زیباتر از آنی شود که هست؟ هر نومیدی اظهار شده در فُرم هنری، اقراری به سودِ امید نیست؟

🔅بازگردیم به سخن ژرف سنکا. وقتی آگاهیم که پای‌مان در بندِ حلقه‌ی طنابی است و می‌دانیم که دست‌ِ‌کم تا زمانی معین امکان رهایی نداریم، همان بهتر که تقلا نکنیم. با طناب درنیفتیم. از جدال و کشمکش دست برداریم. در همان محدوده‌ی امکان بنشینیم و به گل‌گشت زنبورهای عسل چشم بدوزیم.

هر چه رنج و محنت شدید‌تر باشد، اعتنا و توجه به افسون‌های کوچکِ زندگی ضرورتِ بیشتری پیدا می‌کند.

افسون‌های زندگی را نادیده نگیریم.

🌾 @sedanet | @sedigh_63
🏙 s9.picofile.com/file/8321388500/Crc_w.jpg
Audio
🎙 پیشنهاد #مصطفی_ملکیان برای پایان‌نامه های علوم انسانی

🌾 @sedanet | @mostafamalekian
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 سومین همایش بررسی شیوه های دستیابی به مرجعیت علمی - دانشگاه علوم پزشکی تهران - 19 اسفند 96
🗣 #آذرخش_مکری (روانپزشک)
🌾 @Sedanet | @drazarakhshmokri