وبسایت فرهنگی صدانت
21.5K subscribers
784 photos
361 videos
75 files
2.49K links
صدانت؛ صدای اندیشه

آدرس وبسایت:
3danet.net

اینستاگرام صدانت:
instagram.com/3danet

کانال رسمی صدانت:
@Sedanet

صدانت تی‌وی:
@Sedanettv

بایگانی صدانت:
@sedanet1

آگاهی از نشست‌های فرهنگی:
@News_sedanet
Download Telegram
❄️ رنج ؛ صدایی که باید شنید
✍️ #مهدی_غفوریان

🔅کسی به ما تندی یا بی‌محلی می‌کند و موجب خشم یا ناراحتی‌مان می‌شود؛ به اهداف ریز و درشتی نمی‌رسیم که برای‌شان برنامه‌ریزی و کوشش کرده‌ایم و احساس شکست و ناکامی به سراغ‌مان می‌آید؛ از داشته‌های کنونی‌مان که روزگاری در حسرت به دست آوردن‌شان بودیم، خسته و دلزده و ملول می‌شویم؛ بیمار می‌شویم و درد جسمی و فکرِ پیامدهایی که بیماری می‌تواند داشته باشد عذاب‌مان می‌دهد؛ کسی به مقام و موقعیتی می‌رسد یا چیزی به دست می‌آورد و این حسادت‌مان را برمی‌انگیزد؛ به فرصت‌های از دست‌رفته‌مان فکر می‌کنیم و با " ای کاش‌ها" حسرت‌شان را می‌خوریم؛ با مرگ کسانی مواجه می‌شویم که به آنها دلبسته‌ایم و فقدان آنان بی‌تاب و غمگین‌مان می‌کند؛ تصور اینکه سلامتی‌مان، دارایی‌مان، شغل‌مان و در مجموع، وضعیت‌مان در معرض چه حوادث و اتفاقاتی می‌تواند قرار بگیرد، ما را به ورطه ترس و اضطراب می‌اندازد.

🔅این قبیل تجربه‌های پی‌در‌پی و متراکم است که ما را با «رنج» آشنا می‌کنند. البته احساس رنج در میان افراد مختلف که هریک برای خودشان دنیایی‌اند، کمیت و کیفیت متفاوتی دارد؛ فرد زودرنجی که مغازه‌دارِ محله، جواب سلام‌اش را به گرمی نداده است دستخوش رنج است، عاشق صادق و پاک‌باخته نیز رنجور از فراق محبوب‌اش. گرچه رنج‌ها در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و دراز‌مدت، قابل دستکاری‌اند و می‌توان با تکنیک‌ها و روش‌هایی کم و کیف‌شان را تغییر داد، زندگی به ما می گوید که تار‌ و ‌پودش با رنج گره خورده است و به نظر نمی‌رسد تا وقتی که زنده‌ایم دست‌بردار ما باشد؛ گویی رنج، هزینه زنده بودن‌مان است.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/Wl94r
🌾 @Sedanet
❄️ نوجوانان و دین‌باوری
✍️ روزبه فیض

🔅چندی پیش دوستی از من خواست که چند کتاب به او معرفی کنم که فرزند نوجوانش که به لطف تحصیل در نظامِ آموزشی ایران در حال فاصله گرفتن از دین است را مجدداً با آن آشتی دهد. من پاسخ آماده‌ای برای این سؤال مهم نداشتم، جز این‌که به او پیشنهاد کردم که تلاش مستقیمی برای تبلیغِ دین نکند و برای معرفی آن به فرزندش دور کتاب‌های دینی را به کلی خط بکشد.

فکر می‌کنم تجربهٔ چند دهه تبلیغات مستقیم دینی در ایران موفق بودن این رویکرد را زیر سؤال برده است. در واقع ایدئولوژی حاکم بر ایران باعث شکل‌گیری فضایی دو قطبی شده که فرد جوان را بر سر یک دوراهی نامطلوب قرار می‌دهد: او یا باید دینِ ایدئولوژیک ارائه شده توسط نهادهای رسمی را بپذیرد و یا به کلی دین را کنار بگذارد. گزینهٔ سوم، یعنی درک و انتخاب آزادانهٔ دینِ حقیقی به مثابهِ راهنمای حرکت به سوی زندگیِ مؤمنانه به حاشیه رانده شده و دور از دسترس بسیاری از نوجوانان قرار گرفته است.

🔅پدر و مادر طبعاً نمی‌توانند به کلی مانع از حضور فرزندشان در فضای دو قطبی یاد شده شوند، چه دو قطبی یاد شده عرصهٔ فرهنگیِ جامعه را تقریباً به کلی اشغال کرده است. در عین حال تبلیغِ مستقیمِ دین—حتی اگر با روایت‌های ایدئولوژیک حاکم تفاوت داشته باشد—می‌تواند ذهنِ تازه‌شکفتهٔ نوجوان را به یکی از همان قطب‌های یاد شده متمایل سازد، چرا که او هنوز آمادگی لازم را برای شکل دادن گزینهٔ سومِ مختصِ خودش ندارد. پس چنان‌چه پدر و مادری بخواهند فرزند نوجوان‌شان را تا حدی از فضای دو قطبی شدهٔ امروز دور کنند چه گزینه‌‌هایی پیش رو دارند؟

🔅احتمالاً بهترین روش رویکرد غیرمستقیم به دین و معرفی مقولاتی است که می‌توانند زمینه‌ساز نگاه دینی شوند؛ یعنی این امکان را برای فرد نوجوان فراهم می‌سازند که در صورت تمایل نگاهِ دینیِ منحصربه‌فرد و غیرتقلیدیِ خود را به زندگی و جهان شکل دهد. طبعاً هیچ فهرست همه‌پسندی از چندی و چونی این مقولات وجود ندارد، اما فکر می‌کنم آشنا کردنِ فردِ جوان با شرایطِ بنیادین حاکم بر جهان نظیرِ فقر، بیماری، مرگ، رنج، جهل، بی‌عدالتی، جنگ، تباهی و ظلم و در عین حال نمایشِ روحیهٔ نشاط، امیدواری، پایداری، احسان، درستکاری، گذشت، پرسش‌گری و دیگر جلوه‌های رنگارنگ و تعالی‌‌طلبانهٔ انسان احتمالاً هرگز بد نیست. این فرایندِ آشناسازی می‌تواند در بسترِ روزمرهٔ تجربهٔ خانوادگی رخ دهد، اما این‌کار همیشه عملی نیست؛ به خصوص برای نوجوانانِ مرفهِ امروز که درکی از پدیده‌هایِ انسان‌سازی نظیرِ محرومیت و محدودیت ندارند و آن‌‌ها را به شکلی معنادار تجربه نمی‌کنند. بنابراین اهمیت ادبیات و مطالعهٔ گسترده برای چنین نوجوانانی دوچندان است.

🔅اگر به تجربهٔ شخصی خودم مراجعه کنم، تأثیرگذارترین کتاب‌هایی که در دوران نوجوانی مطالعه کردم و به نوعی امکان شکل‌گیری نگرش دینی را در من فراهم آوردند ارتباط ظاهری چندانی با دین نداشتند و چه بسا توسط نویسندگانی بی‌دین خلق شده بودند. هدف من از مطالعهٔ این کتاب‌ها این نبود که به دین علاقه‌مند شوم و فکر نمی‌کنم کسی هم با این هدف که مرا با دین آشتی دهد آن‌ها را به من معرفی کرده باشد. آشنایی من با این کتاب‌ها البته ناشی از فضایی که در آن رشد کرده‌ام بود، اما مهم‌تر از آن علاقهٔ عمومی به مطالعه، کنجکاوی، بازی‌گوشی و انتخاب فی‌البداههٔ کتابِ بعدی—بدون این‌که هدف معینی از مطالعهٔ آن داشته باشم—من را با آن‌ها مأنوس کرد.

🔅امروز که بعد از گذشت چند دهه به آن دوران نگاه می‌کنم تردیدی ندارم که آثاری مانند «خرسی که می‌خواست خرس باقی بماند» (یورگ اشتاینر)، «حسنک کجایی؟» (محمد پرنیان)، مجموعهٔ «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» (مهدی آذر یزدی)، داستان‌های «آبشوران» (علی‌اشرف درویشیان)، مجموعهٔ آثار صمد بهرنگی، مجموعهٔ «قصه‌های مجید» (هوشنگ مرادی کرمانی)، «باخانمان» (هکتور مالو) و بعدها رُمان‌هایی نظیر «بینوایان» (ویکتور هوگو)، «خوشه‌های خشم» (جان استاین‌بک)، «جنایت و مکافات» و سایر آثار داستایوسکی تأثیر شگرفی بر من گذاشتند و افق‌هایی را در ذهنم گشودند که زمینه را برای پرسش‌ها و انتخاب‌های دینی فراهم ساختند...

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/6AzSs
🌾 @Sedanet | @roozbehfeiz
❄️ نه خرد و نه خدا
✍️ محمدجواد غلامرضاکاشی

🔅سازوکار دنیای جدید را بر خرد و تدبیر انسان بنا نهادند و خدا را به حاشیه پرتاب کردند. دین داران در چنین جهانی احساس بیگانگی کردند. چنین شد که در این جا و آنجای عالم، دین داران به عرصه سیاست هجوم بردند تا دنیایی تازه بسازند.

🔅هر کجای عالم، دین داران با زبان و بیانی متفاوت به صحنه آمدند. مضمون همه آنها اما این بود که جهان بی خدا، بی روح است. آنها در جستجوی روحی برای جهان بی روح بودند. انقلاب ایران در سال 1357 نمادی برای چنین خواستی شد.

🔅جمهوری اسلامی در پاسخ شریعت را در میان نهاد. توصیه کرد از احکام شریعت اگر پیروی کنیم، خدا را به جهان جدید آورده‌ایم. منطقی در میان نهاد که درگوهر خود خاص گرا بود. قادر نبود جز خود را ببیند. غیریت گذار بود و میل فزاینده‌ای به دامن چیدن از برقراری نسبت با جهان با همه تنوعات آن داشت. نه تنها به جهان و گستره رنگارنگ آن چشم بست، حتی در داخل کشور نیز نتوانست با دیگران گفتگو کند. جمهوری اسلامی خدا را در قفس به جهان آورد.

🔅درک ما از مدرن بودن، دیگر مردانه، اروپایی، فرادستانه، و سفید نیست. اما هنوز نسبتی با دنیای دین داران ندارد. درک ما از مدرن بودن هنوز با سکولار و غیردینی زیستن قرابت دارد.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/cGSEF
🌾 @Sedanet | @Javadkashi
❄️ شأن اخلاقی زندگی اصیل
✍️ #مصطفی_ملکیان

🔅شکی نیست که دو واژه «اصالت» و «اصیل»، کمابیش، دارای هم ایهام کاررفتنی اند و هم ابهام کاررفتنی؛ اما، در این، نیز، شکی نیست که هر دو بار عاطفی مثبت دارند و، اصلاً، از الفاظ و اصطلاحات ارزشی محسوب می شوند. در این نوشته، سعی بر این است که؛ اولاً، مهمترین کاررفت های واژه «اصالت» (و، بالتبع و بالطبع، واژه «اصیل») ذکر و از هم تفکیک شوند و ابهام هر یک از آن کاررفت ها، حتی المقدور، رفع گردد و ثانیاً، نشان داده شود که اصالت، در هر یک از کاررفت ها اش، چه فایده/ فواید و ضرورت/ ضرورت هایی دارد که خاستگاه ارزشمندی اخلاقی آن شده اند تا بدان جا که فیلسوفان اگزیستانسیالیست آن را یگانه فضیلت یا لااقل، فضیلت عمده ی آدمی دانسته اند. اصطلاح «اصالت»، در آثار فلسفی و اخلاقی، لااقل، پنج کاررفت گوناگون دارد.

🔅می توان گفت که این پنج کاررفت پنج معنای گوناگون این اصطلاح اند. اما، شاید بتوان گفت که این کاررفت های گوناگون یک وجه جامع دارند، بدین معنا که همه شان انواع یا مصادیق مختلف یک چیز اند؛ و آن چیز عبارت است از صداقت ورزیدن با خود یا وفادار بودن و ماندن به خود؛ گویی که در هر انسانی موجود یا شیء یا عین یا ذات ای هست، به نام «خود»، که انسان می تواند چنان که با دیگران بی صداقتی و فریبکاری در پیش می گیرد، با آن خود نیز، بی صداقتی و فریبکاری ورزد و، باز چنان که به دیگران خیانت می کند، به آن خود، نیز خیانت کند. معامله ی انسان با خود اش چندان تفاوتی با معامله اش با دیگر انسان ها ندارد؛ درست چنان که من می توانم با تو با صداقت/ بی صداقتی رفتار کنم و نسبت به تو وفادار/ خائن باشم، می توانم با خود ام، نیز، با صداقت/ بی صداقتی رفتار کنم و نسبت به خود ام نیز، وفادار/ خائن باشم.

🔅بر این مبنا، کسی که با خود صداقت می ورزد و به خود وفادار است و وفادار می ماند از اصالت برخوردار است و او و زندگی اش را می توان اصیل دانست و بر عکس، کسی که با خود بی صداقتی می ورزد و به خود وفادار نیست و وفادار نمی ماند از اصالت بی بهره است و او و زندگی اش را نمیتوان اصیل دانست. به گمان من، درست تر آن است که اصطلاح «اصالت» را نه دارای پنج معنا، بل، دارای یک معنا بدانیم. اگر این گمان من بر صواب باشد، در آن صورت، می توان گفت که هر یک از کاررفت های گوناگون اصطلاح «اصالت»، در آثار فلسفی و اخلاقی، در واقع یک نوع یا یک مصداق از انواع مصادیق اصالت است که یک گروه از فلاسفه آن را یگانه نوع یا یگانه مصداق اصالت قلمداد کرده است.

🔅در این صورت، باید گفت که اصطلاح «اصالت» یک معنای واحد و البته، مبهم، بیشتر ندارد، و آن همان صداقت ورزی با خود یا وفاداری به خود است و این معنای واحد، انواع یا مصادیق کثیر دارد که هر گروه از فیلسوفان فقط یکی از آن انواع یا مصادیق را یگانه نوع یا مصداق آن معنای واحد می داند. به هر تقدیر، یعنی چه «اصالت» را دارای لااقل پنج معنای مختلف بدانیم و چه آن را دارای یک معنای واحد واجد لااقل پنج نوع یا مصداق بدانیم، می توان گفت که، در آثار فلسفی و اخلاقی، لااقل با این پنج کاربرد این اصطلاح روبه رو می شویم. در همین جا، تصریح کنم که این کاربردها مهمترین کاربردها، و نه همه ی کاربردهای این اصطلاح اند. اگر چه، باز، به گمان من هر یک از کاربردهای دیگر این اصطلاح در ذیل یکی از همین پنج کاربرد قرارمی تواند گرفت...


متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/eEcjo
🌾 @Sedanet
🌾 @Sepidehdanaei
🌾 @Mostafamalekian
❄️ سگ و نجاست

🔅 ابتدا #حسن_اسلامی در یادداشتی در روزنامه اعتماد با عنوان سگ اصحاب کهف، ارتباط میان نجس بودن سگ‌ها و مجاز بودن رفتار خشن با سگ‌ها را بی‌معنی بیان می‌کند.

🔅سپس #بهنام_خداپناه در یادداشتی با عنوان از نجاست تا خشونت سعی می‌کند نشان دهد ربطی منطقی میان مفهوم نجس خواندن یک موجود زنده و خشونت ورزیدن نسبت به آن وجود دارد.

🔅حسن اسلامی در کانال خود با اشاره به نقد خداپناه، تاکید می‌کند: "من اشاره کرده بودم خشونت‌ورزی نسبت به سگ‌ها به استناد نجاست فقهی آن‌ها موجه نیست. همان فقهایی که سگ را نجس می‌دانند، خرید و فروش و نگهداری و پرورش آن را مجاز می‌شمارند و افزون بر آن حیواناتی را که این سگ‌های شکاری صید می‌کنند خوردنی می‌دانند."

خداپناه نیز در کانال خود در یادداشتی جداگانه می‌نویسد: "...این نگاه، از لوازمِ همان نجس خواندن سگ است که در بهترین حالت سر از نوعی «صِرفِ نگاه ابزاری» نسبت به حیوان و در بدترین حالت سر از «طرد»، «منزوی ساختن» و «از میان برداشتن» در می‌آورد...نجس خواندن یک موجود، از اساس ناقض منزلت و جایگاهی برای آن موجود است و در بهترین حالت، آن موجود را مادامی ارزشمند میداند که تنها از برای وسیله ای برای مقاصد انسانی دانسته شود. چندان عجیب نیست که مطابق دیدگاهِ غالبِ فقها، سگ به خودیِ خود فاقد ارزش و بهائی است، و تنها سگهایی که دارای کارکردی برای انسانها هستند، مثل، سگِ گله، سگِ شکاری، سگِ مزرعه، سگ نگهبان و غیره، ارزشمند دانسته میشوند و تکلیف باقیِ سگها مشخص است...مسئله اینجاست که این نگاه به ظاهر تلطیف شدۀ فقهی به مقولۀ نجاست یک حیوان هم نمیتواند نگاهی پذیرفته باشد. این دو نگاه دو سر طیف یک منشور را نشان میدهند؛ یعنی منشور نجاست. مشکل اساسی از خودِ این منشور است. منشوری که به غایت گونه پرستانه است..."

🌾 @Sedanet
❄️ سگ، در نگاه فقه و عرفان
✍️ #صدیق_قطبی

🔅سگ، در سه مذهب امامیه، شافعیه و حنبلیه نجاست ذاتی دارد، اما در مذهب مالکیه طاهر است و می‌توان در لباسی که سگ آن را زبان زده نماز خواند. مالکیه تنها قایل به شستشوی ظرفی هستند که سگ آن را زبان زده و این حُکم را هم نه از سرِ نجس دانستن سگ بلکه از روی تعبد و امتثال امر انجام می‌دهند. در مذهب حنفیه نیز سگ، نجاست عینی ندارد و تنها گوشت، آب دهان و غذایِ نیم‌خورده‌ی آن نجس است و موی و پوست سگ، طاهر است.

🔅به‌رغم نظرات فقهی موجود، پیامبر خدا با نقل واقعه‌ای برای یاران خویش، ما را به چشم‌انداز دیگری نیز توجه می‌دهد. این حکایت را که در مراجع معتبر حدیثی آمده است از زبان شیرین سعدی بشنویم:

یکی در بیابان سگی تشنه یافت
برون از رمق در حیاتش نیافت
کُلَه دَلو کرد آن پسندیده کیش
چو حبل اندر آن بست دستار خویش
به خدمت میان بست و بازوگشاد
سگ ناتوان را دمی آب داد
خبر داد پیغمبر از حال مرد
که داور گناهان از او عفو کرد
(بوستان سعدی)

🔅حکایت زیر که در منابع صوفیه آمده نیز در امتداد همین رویکرد است:

«معروف را خالی[دایی] بود که والی شهر بود. روزی به جایی خراب می‌گذشت، معروف را دید آنجا نشسته و نان می‌خورد، وسگی در پیش وی. و وی یک لقمه در دهانِ خود می‌نهاد، ویک لقمه در دهان سگ. خال گفت: «شرم نمی‌داری که با سگ نان می‌خوری؟» گفت: «از شرم نان می‌دهم به درویش»(تذکرة‌الاولیا)

🔅علاوه بر مهر و شفقتی که عارفان دل‌آگاه در حق سگ دارند و نشان از کمال روحانی و عظمت معنوی آنان دارد، سویه‌ی دیگری نیز در خور توجه است. عارفان خود را از جهت آفرینش با همه‌ی آفریدگان برابر می‌دیدند و حتی مراقب بودند خود را والاتر و عالی‌پایه‌تر از سگ ندانند و نبینند. به باور آنان اگر آدمی را فضل و شأن و کرامتی است در ایمان و اخلاق و معرفت است و چون ملاک سنجش نهایی، عاقبت و فرجام کار است و سالک نیز از نهایت کار خود بی‌خبر است، پس نمی‌تواند خود را افضل از دیگر جانداران- حتی سگان- بداند.

🔅در الهی‌نامه‌ی عطار نیشابوری حکایت شده که روزی شیخ محمد معشوق طوسی زیر حرارت آفتاب، از سرِ بی‌خویشی سنگی بر سگی می‌زند. فی‌الحال، سواری از راه می‌رسد و تازیانه‌ای به بر وی می‌زند و عتاب‌آلود به شیخ محمد معشوق می‌گوید:

نمی‌دانی که بر که میزنی سنگ؟
تو با او بوده‌ای در اصل همرنگ
نه از یک قالبی با او بهم تو؟
چرا از خویش میداریش کم تو؟
چو سگ از قالب قدرت جدا نیست
فزونی جستن‌ات بر سگ روا نیست
سگان در پرده پنهانند ای دوست
ببین گر پاک مغزی بیش از این پوست
که سگ گرچه بصورت ناپسند است
ولیکن در صفت جایش بلند است

🔅حقیقتی را که این پیر سوار در تقبیح عمل شیخ معشوق بیان می‌‌کند این است که سگ هم یکی از مخلوقات خداست و مخلوقات، همگی، در اصلِ «مخلوق بودن» و نسبتی که با خالق دارند، با هم برابرند. یعنی اگر ورای ظواهر و صورت‌ها یا به تعبیر عطار «بیش از این پوست» نظر کنیم، حتی نظر تحقیر به سگ هم نخواهیم داشت.

🔅سعدی نیز حکایتی مشابه در بوستان دارد. جنید بغدادی، سگی نزار و پیر می‌بیند و نیمی از زاد و طعام خویش را به او می‌دهد و آنگاه می‌گوید معلوم نیست که کدامیک از ما بهتریم:

شنیدم که می‌گفت و خوش می‌گریست
که داند که بهتر ز ما هر دو کیست؟...
ره این است سعدی که مردان راه
به عزت نکردند در خود نگاه
ازان بر ملایک شرف داشتند
که خود را به از سگ نپنداشتند

🔅عطار، همین نگاه را از زبان شیخ بایزید بسطامی حکایت می‌کند:

«یک روز می‌گذشت با جماعتی. در تنگنای راهی افتاد، و سگی می‌آمد. بایزید بازگشت، و راه بر سگ ایثار کرد تاسگ را باز نباید گشت، مگر این خاطر به طریق انکار برمریدی گذشت که حق تعالی آدمی را مکرم گردانیده است. و بایزید سلطان العارفین است. با این همه پایگاه - و جماعتی مریدان - راه بر سگی ایثار کند و بازگردد. این چگونه بود؟
شیخ گفت: ای جوانمرد! این سگ به زبان حال با بایزید گفت در سبق السبق(عهد ازل) از من چه تقصیر در وجود آمده است، و از تو چه توفیر حاصل شده است که پوستی از سگی در من پوشیدند و خلعت سلطان العارفین در سر تو افگندند؟ این اندیشه در سر ما درآمد تا راه بر او ایثار کردم.»(تذکرة‌الاولیا)

🔅احساس هم‌سرشتی و هم‌پایگی با همه‌ی جانداران و نیز مراقبت و شفقت خالصانه، دو مؤلفه‌ی اصلی نگاه عارفان به دیگر موجودات است.

🔅به نظر می‌رسد ضمن اینکه اجماعی در خصوص نجاست سگ در میان فقها وجود ندارد، با این‌حال می‌توان با سگ، ضمن رعایت آداب فقهی و احکام نجاست و طهارت، با مهر، نوازش و احترام رفتار کرد. باور به نجاست فقهی سگ، متضمن طرد، خوارداشت و بی‌اعتنایی به حقوق این حیوان و یا مجوّز آزردن آن نیست.

🖼 t.me/sedanet1/155
🌾 @Sedanet | @Sedigh_63
❄️ پنج مولفه‌ی تصویرِ سینمای ایران از جامعه‌ی ایران
✍️ #محمدرضا_جلائی‌پور

🔅در اغلب فیلم‌های امسال ایرانیان «فردگرایان خودخواه آلوده» تصویر می‌شوند که برای معضلات و مسائل «اجتماعی» به دنبال راه‌حل‌های «فردی»‌اند، بیش و پیش از هر چیز دغدغه‌ی «خیر خصوصی» و شخصی‌شان را دارند، چندان به «امر عمومی» و «خیر همگانی» توجه ندارند، «دیگرخواه» نیستند و تحت فشار مشکلات و ساختارها برای بیشینه‌ کردن سهمشان از ثروت و قدرت و منزلت و شهوت ابایی از قانون‌شکنی و رفتار غیراخلاقی و آلوده شدن ندارند. در بخشی از فیلم‌ها همه‌ی کاراکترهای اصلی (مثل «ایده‌ی اصلی») یا اکثرشان (مثل «آشفتگی»، «مردی بدون سایه»، «سونامی» و «زهر مار») در حال کلاه‌برداری از بقیه‌ی کاراکترهای داستان‌اند و عقده‌ی «ماشین لوکس» و سفر و مصرف‌ تجملی و نمایشی با پول کثیف دارند.

🔅حتی در موارد کم‌شماری که یک کاراکتر اصلی شهروندی پاکدست، قانون‌مدار، اخلاقی، قابل اعتماد و دیگردوست تصویر می‌شود اغلب یا قربانیِ جامعه می‌شود (مثل «تختی» که سرخورده می‌شود و خودکشی می‌کند و لیلی حاتمی در «مردی که سایه نداشت» که کشته می‌شود) یا دست آخر به فساد و پول دزدی/نزول/اختلاس/احتکار (مثل «طلا»، «روزهای نارنجی» و «درخونگاه») آلوده می‌شود. تصاویر محدود از دیگرخواهی، پاکدستی، از خودگذشتن و تلاش برای بسط «خیر همگانی» (مثل «تختی»، «بیست‌وسه نفر» و «ماجرای نیمروز ۲: رد خون») هم در گذشته اتفاق افتاده است و در تصویر سینمای ایران از امروز تقریبا غایب است. توصیه‌ی پنهان بسیاری از فیلم‌های امسال، به تعبیر یکی از کاراکترهای فیلم «سونامی»، این بود: «عوضی خوشحال باش، به جای قهرمان بدبخت».

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/V2rR5
🌾 @Sedanet | @Jalaeipour
🎥 توسعه و زیست جنسی
✍️ #یاسر_عرب

🔅 برای عوام مردم قابل درک نیست که فرایند کشف حجاب اجباری رضا شاه نه یک تصمیم بر اساس لجاجت شخصی بلکه قطعه ای از پازلِ فرایند یکسان سازی و تشکیل ملت در اندیشه ی توسعه گرای رضا خان بوده است. همانطور که برایشان قابل پذیرش نیست که ده ها سال بعد با موج انفجار جمعیتی دهه شصت نظام اسلامی که از تامین مسکن، اشتغال، و .. این موج برنمیامد، تصمیم گرفت با یک تیر دو نشان بزند و با سرگرم کردنِ جوانان به تحصیلات عالیه، پاسخگویی به این نیازهای معیشتی را به عقب بیندازد و در ضمن با پولِ مردم نظام آموزش عالی خود را گسترش دهد (دانشگاه آزاد).

🔅 حدود صد سال از بارقه های آغازینِ توسعه در ایران می گذرد. اولین تحرکات برای ترسیم نقشه پیشرفت کشور، هر چند حدود سالهای 1280 شمسی در ترسیم اسناد اولیه خود را نشان می دهد اما به دلایل بسیار توسعه را به درستی می توان فرایندی آمرانه و با روی کارآمدنِ پهلوی اول دانست.

🔅 چند ماه قبل از دعوت به سکوتِ ملی و البته صد سال بعد از اولین جرقه های توسعه در ایران یکی از مهمترین نظریه پردازان این حوزه یعنی دکتر #محسن_رنانی مهمان مجموعه خرد جنسی شده است تا با یک بازخوانی اجمالی ببینیم توسعه چه نقشی در زیست جنسی ما داشته؟

🔅 من در این گفتگو از کشف حجاب رضا خانی تا فرایند مدرنیزاسیونِ پهلوی و اصلاحات اراضی و فربه شدنِ شهر ها و کوچ روستاییان و ریل گذاری اقتصادی و فرهنگی و آموزشی بعد از جنگ در جمهوری اسلامی و به طور کلی تاثیرات توسعه در زیست جنسی ایرانیان می پرسم و دکتر رنانی هم به تناسب منظومه فکری شان پاسخ هایی می دهند که با دیدنِ این برنامه می توانید به آنها دست یابید.

🔅نکته ی مهم دیگر تبیین زیست جهانی جنسی ما در دنیایی است که به شکل آرمانی توسعه یافته باشد. دکتر رنانی در بخش دوم بحث خود نشان می دهد که اگر ما جامعه ای توسعه یافته بشویم، زیست جنسی مان چه شکلی خواهد داشت؟ آنچه برای من در این گفتگو به شکلِ دقیق مشخص نشد البته نقش دولت یا حاکمیت در این زیست جهان است! حاکمیتی که از یک سو باید مداخله گرایانه «اعلامِ بحران جنسی کند» و از سوی دیگر نقش «پدر سالاری» نیز برازنده ی تعامل با شهروندانِ رشد یافته اش نیست!

🔅 پ.ن: بعد از اتمام ضبط هر کدام از میهمانان مجموعه خرد جنسی قاعده بر این بود که با تیم تولید در مورد توصیف انجام شده گپ و گفت داشتیم. در مورد دکتر رنانی اما این اتفاق نیفتاد! چگونگی حضور ایشان در این مجموعه و منشِ اخلاقی که در تعامل با ما به کار بردند، به اضافه نکات دیگر که شاید اینجا اجازه بیان اش را نداشته باشم، گروه تولید ما را سخت متعجب ساخت. ما شاید شخصا با بعضی نظرات ایشان همفکری کامل نداشتیم اما بعد از رفتن ایشان، نه مسائل نظری طرح شده بلکه این خلقیات و منشِ انسانی والای ایشان بود که در مورد اش صحبت می شد...
(بیش باد!)

فیلم این گفتگو👇
✨ → aparat.com/v/LV4U5
🌾 @Sedanet
🌾 @kherad_jensi
❄️ فلسفۀ اخلاق جدید
✍️ جی. ای. ام. آنسکوم
ترجمۀ یاسر پوراسماعیل

منتشر شده در شماره ۱۲۸ فصلنامه علمی تخصصی اطلاعات حکمت و معرفت

🔅 مقدمۀ مترجم: مقالۀ «فلسفۀ اخلاق جدید» از نوشته‌های سرنوشت‌ساز آنسکوم در حیطۀ فلسفۀ اخلاق است. به نظر انسکوم، مادام که از حالات روان‌شناسی، مانند قصد، عمل و انگیزه، تصوری نداشته باشیم نمی‌توانیم به پرسش‌های فلسفۀ اخلاق پاسخ دهیم. مثلاً این پرسش که آیا شخص ناعادل شخص بدی است پرسشی اخلاقی است، اما پاسخ به آن بدون «فلسفۀ روان‌شناسی»(مسائل مربوط به قصد و عمل) ممکن نیست. انسکوم به عنوان نمونه‌ای مشهور از مسائل اخلاقی به مسألۀ اشتقاق «باید» از «است» اشاره می‌کند: به نظر او، چنین چیزی واقعاً مسأله نیست؛ مثلاً در مورد امور نااخلاقی روزمره معمولاً «باید» را از «است» به دست می‌آوریم. برای مثال از اینکه گیاه به آب «نیازمند است» حکم می‌کنیم که «باید» به گیاه آب داد. اما اگر این «باید» بخواهد بر «عمل» فرد تأثیری بگذارند، لازم است که شخص «بخواهد» که گیاه رشد کند(امری که به روان‌شناسی مربوط است). تنها «باید»های اخلاقی هستند که بر عمل فرد تأثیر می‌گذارند.

🔅طبق تلقی رایج، این بایدها به این دلیل تأثیرگذارند که از سنخ قانون‌اند(چه قانون الهی و چه قانون عقل). اما چنین ایده‌ای به نظر انسکوم دیگر طرفداری ندارد پس «باید» اخلاقی هم باید کنار گذاشته شود. همچنین به نظر انسکوم، تلاش‌های فایده‌گرایانه و پیامدگرایانه در جهت تبیین اخلاق دچار مشکل‌اند. با وجود این، انسکوم می‌خواهد از این تز دفاع کند که همچنان می‌توان از اخلاق بحث کرد به همان شکلی که ارسطو و سایر فیلسوفان باستان از آن بحث می‌کردند: چیزی که امروزه به «اخلاق فضیلت» معروف شده است. این مقاله برای نخستین بار در سال ۱۹۵۸ در شماره ۳ مجلۀ Philosophy منتشر شد و بعدها به عنوان نخستین مقاله در مجموعه مقالات Virtue Ethics(اخلاق فضیلت) با تدوین راجر کریسپ و مایکل اسلوت انتشار یافت.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/YYdA5
🌾 @Sedanet
🌾 @Doostanehekmatmarefat
❄️ مقاله روان شناسی اخلاق از نگاه مولانا
✍️ #مصطفی_ملکیان

🔅همان گونه که پیشتر گفته ام در فرهنگ جهانی، چه در فرهنگ غرب که ریشه اش در یونان و رم و مصر باستان بوده است و چه در فرهنگ شرق که ریشه اش در چین و هند و ژاپن باستان بوده است، سه پدیده شناخته شده است که از هر سه پدیده کمابیش به عشق، محبت، مهر و امثال آن تعبیر می شود. اما این پدیده ها فقط نام شان یکی است و واقعاً با هم متفاوت اند و حکم هیچ کدام از این ها قابل تعمیم و تسری به دیگری نیست. برای این که عشق در نظر مولانا را بهتر بشناسیم، لازم است که با این سه رویکرد آشنا شویم. این سه رویکرد عبارت اند از: ۱) عشق اروتیک؛ ۲) عشق فیلیایی؛ ۳) عشق آگاپه ای. در ادامه هر کدام از این ها را به اختصار توضیح می دهیم...

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/vnMNY
🌾 @Sedanet
🌾 @Sepidehdanaei
🌾 @Mostafamalekian
❄️ مردم بی‌عقل؟
✍️ #محسن_زندی

🔅 برخی که رفتار حریصانه‌ی مردم در صف‌های شلوغ خرید گوشت و پراید، یا پر کردن باک در شب اعلام گرانی بنزین را نگاه می‌کنند، می‌گویند دقیقاً در کجای این مردم عقل قرار دارد؟ و برخی دیگر نیز می‌‌گویند اتفاقاً این رفتار بر اساس فرمول‌های رفتار اقتصادی کاملاً عقلانی است.

🔅 نظر شما به نوع نگاهتان به انسان بستگی دارد. دو نگاه زیر را ببینید:

نگاه اول
عقل کمترین کارکرد را در انسان دارد. رفتار انسان بیشتر از هر چیز دیگر، تحت تاثیر هیجانات و احساسات، ناهشیار، ژنتیک، طبقه‌‌ی اجتماعی، روح زمانه، تربیت، رسانه یا هزار چیز پیدا و ناپیدای دیگر است.
مردم مثل یک گله هستند که هر چوپانی می‌تواند آنها را به هر جایی ببرد. مثلاً می‌توان اشغالترین باورها یا اجناس را با تبلیغات بسیار به مردم غالب کرد حتی کاری کرد که فکر کنند زندگیشان بدون آن آشغال لنگ می‌ماند. مثلاً داستان کرم حلزون را در چندسال قبل به‌خاطر آورید.

نگاه دوم
رویکرد انتخاب عقلانی یا اختیار عاقلانه (در اقتصاد کلاسیک و نوکلاسیک) می‌گوید انسان‌ها موجودات هوشمندی هستند که گزینه‌های مختلف را بر اساس محاسبات منطقی وارسی کرده و سودمندترین آنها را برمی‌گزینند. میزان منطقی بودن این محاسبات بستگی به تعداد گزینه‌ها، دیتاهای در دسترس، و رسش مغزی آنها دارد. اما در هر حال، انسان‌ها جستجوگرانی منطقی هستند که به دنبال حداکثر کردن سود و کمینه کردن هزینه و ضرر خویشتن هستند.
رفتار آدمیان هدفدار و سنجش‌گرایانه است و حوادث اجتماعی حاصل جمع اعمال افراد زیادی است که بر اساس محاسبات عقلانی عمل می‌کنند.

🔅 برای نمونه، یکی از مصادیق عقلانی عمل کردن، رابطه‌ی بین مصرف و قیمت است.
به زبان ساده اگر هیچ عامل دیگری در کار نباشد، هر موجود عاقلی وقتی قیمت یک چیز بالا می‌رود آن را کمتر می‌خرد. یعنی با افزایش قیمت تقاضا پایین می‌آید (البته عوامل بسیاری هستند که باعث کاهش یا افزایش تقاضا می‌شوند). حالا اگر آن جنس ضروری باشد، به جنس جایگزین ارزانتر روی می‌آورد. مثلا اگر گوشت گوسفند گران شود بیشتر مرغ می‌خرد که ارزانتر است.


🔅 ممکن است گروه اول در پاسخ بگویند:
این قاعده تنها در کشورهای توسعه‌یافته که عقل و شعور مردم به خاطر سرانه‌ی مطالعه و سطح سواد و دانش بالا رفته، جاری است. برای همین وقتی یک چیز گران می‌شود مردمشان نمی‌خرند. اما کشور ما بالعکس است. وقتی یک چیز گران می‌شود هجوم می‌آوریم برای خریدن، حتی بیشتر از حد نیازمان. چراکه ما مردم ایران هنوز به رشد عقلانی مناسبِ ناشی از آموزش صحیح دست نیافته‌ایم، و این عامل با اختلال‌های اخلاقی مانند حرص و آز و تنبلی و بی‌اعتمادی‌های اجتماعی نیز مقرون شده است.


🔅 اما گروه دوم چنین پاسخ می‌دهند:
ما از نظر تعداد فارغ‌التحصیلان بیشتر رشته‌ها از بیشتر کشورهای دنیا جلو زده‌ایم. بنابراین، مشکل تحصیلات و رشد عقلی نداریم. جدای از اینکه آدمیزاد حتی بدون سواد نیز بر اساس محاسبه‌ی دقیق سود و زیان رفتار می‌کند. به‌لحاظ اخلاقی نیز از دیگر کشورها عقب‌تر نیستیم.

در مورد رفتار مردم کشور ما نیز اصل رفتار عقلانی جاری است.
مشکل آن‌جاست که یک عامل مزاحم دیگر در آن اصل ساده‌ی قیمت و خرید دخالت می‌کند: بی‌ثباتی اقتصادی و پیش‌بینی‌ناپذیری اوضاع، بر اثر دخالت عوامل سیاسی.
این‌پیش‌بینی‌ناپذیری با یک تجربه‌ی تاریخی مقرون است: در مملکت ما هیچ چیز ارزان‌ نمی‌شود و قطعاً در آینده گرانتر می‌شود.

اگر این عامل را نیز حساب کنیم می‌بینیم که رفتار مردم ما نیز عقلانی است: جنسی که گران می‌شود را می‌خرم، چون می‌دانم در آینده گرانتر می‌شود و با نخریدن من ارزان‌تر نخواهد شد (تورم انتظاری).

برای نمونه، وقتی در جامعه به دلیل افزایش یکباره‌ی قیمت دلار یا افزایش نقدینگی، «تورم انتظاری» شکل می‌گیرد مردم انتظار دارند قیمت همه‌ی کالاها، بویژه کالاهایی که ویژگی سرمایه‌گذاری دارند، افزایش پیدا کند. لذا به سمت کالاهای سرمایه‌ای همانند خودرو هجوم می‌برند تا بتوانند از این افزایش قیمت‌ها سودی نصیب خود کنند.

🔅 لذا رفتار مردم در سطح خرد فردی بازهم عقلانی است. اما، مشکل جای دیگر است؛ یعنی در سطح کلان. چون این عقلانی عمل کردن فردی در بستر یک اقتصاد بیمار اجرا می‌شود، وضع را بدتر می‌کند. مثلاً همین افزایش تقاضا به‌طور پلکانی به افزایش قیمت مجدد می‌انجامد؛ اما بدون افزایش کیفیت، و در یک سیستم غیرپاسخگو. این عرضه‌کنندگان غیرپاسخگو، رندانه از این تورم انتظاری سوء استفاده می‌كنند.
بنابراین علت اصلي افزايش قيمت‌ها شكل گيرى تورم انتظاري بر اثر تجربه‌ی تاریخیِ ناشی از بی ثباتی اقتصادی است، نه اختلال در عرضه و تقاضا.

🌾 @Sedanet
🌾 @naghdehalema
❄️ کدام دیدگاهِ فلسفی پدیدۀ تنوع ادیان را بهتر تبیین می‌کند؟
✍️ #یاسر_میردامادی

🔅ما با پدیده‌ای به نام تنوّع ادیان رو در رو هستیم که البتّه پدیدۀ جدیدی نیست و در سده‌های میانه – و در کلّ – در جهان قدیم هم ما با این پدیده، بیش و کم، مواجه بوده‌ایم. در واقع بسیاری از تنوّع‌های دینی‌ای که امروزه در جهان مدرن با آن مواجه هستیم، ریشه در جهان قدیم دارد. تنوّع ادیان را چه در ادیان شرقی یا غربی و چه در ادیان قدیم و نوپدید شاهد هستیم. حاصل این تنوّع‌ها شکل‌گیری آیین‌هائی مانند آیین اسلام، آیین بهائی، آیین دائو (یا تائوئیسم)، آیین جین، آیین شینتو، آیین مسیحی، آیین یهود، آیین هندو، آیین بودا، آیین زرتشت و بسا ادیان دیگر است. امّا در جهان جدید است که با گسترش ارتباطات، پدیدۀ تنوّع ادیان رنگ و ابعاد متفاوتی به خود گرفته است.

🔅یکی از پرسش‌هائی که پدیدۀ تنوّع ادیان پیش روی محقّقان گذارده است، این است که چرا چنین تنوّعی در ساحت ادیان پدید آمده است؟ در میان انواع تبیین‌هائی که از چنین پدیده‌ای به دست داده شده است (مثل تبیین‌های روانشناختی، جامعه شناختی، انسان‌شناختی و غیره) در این بحث تمرکز من بر تبیین‌های فلسفی و به طور ویژه تبیین‌های فلسفی‌ای خواهد بود که در عصر مدرن از پدیدۀ تنوّع ادیان ارائه شده است. من در ادامه می‌کوشم پاسخ‌های فلسفی‌ای را که به پدیدۀ تنوّع ادیان داده شده است، دسته‌بندی کنم. سپس می‌کوشم به این پرسش پاسخ دهم که از میان آرای متنوّعی که در تبیین فلسفی پدیدۀ تنوّع ادیان ارائه شده، کدام یک از نظر فلسفی تبیین قابل دفاع‌تری است.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/YgrzZ
🌾 @Sedanet
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 گفتگویی درباره شعر با #هوشنگ_ابتهاج (ه. ا سایه)
🌾 @Sedanet
❄️ سه دهه همنشینی دین و نولیبرالیسم در ایران
✍️ یوسف اباذری و آرمان ذاکری

🔅 توضیح کانال #یوسف_اباذری : این مقاله احتمالا از نظر کسانی که سال‌هاست درگیر مطالعه‌ی سیاست‌های نولیبرالی در جهان و ایران هستند، بدیهی جلوه کند اما آنها مخاطب این مقاله نیستند. مخاطب این مقاله همه‌ی کسانی هستند که مدام می‌پرسند «نولیبرالیسم چیست؟» و «چرا برای توصیف تحولات جامعه ایران پس از جنگ از عنوان نولیبرالیسم استفاده می‌کنید؟» این مقاله متنی آموزشی برای آنانی است که می‌خواهند با تناقضات سیاست ایران آشنایی پیدا کنند. ما مدعی هستیم که توجه اکثر مردم به عوامل ثانوی متأثر از این تناقضات دوخته شده است و آنان از ماهیت این تناقضات اطلاع چندانی ندارند، تا جایی که اجرایی شدن چنین سیاست‌هایی در جامعه‌ی ما با توسل به قیاس‌های نادرست و تجزیه و تحلیل‌های کارشناسانه‌ی فیس‌بوکی و تلویزیونی هنوز مورد تردید واقع می‌شود.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/nccU9
🌾 @Sedanet | @yousefabazari
❄️ گزارش محسن آزموده از سخنرانی #مصطفی_ملکیان در باب اعتماد

محسن آزموده: اعتماد بزرگ‌ترین غایب مناسبات اجتماعی این روزهای ما است. این جان کلام سخنان مصطفی ملکیان در گفتار پیش روست. البته شاید آگاهی و اذعان به این سخن، چندان بر بقیه پوشیده نباشد. همه ما متاسفانه شاهدیم که چطور در کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین روابط اعتماد از دست رفته است و افراد و نهادها با سوءظن به یکدیگر نظر و رفتار می‌کنند و به ندرت در بده‎بستان‎ها صداقت و روراستی دیده می‎شود. ملکیان در این گفتار البته درباره علل و عوامل از دست رفتن این سرمایه اجتماعی سخن نگفت، اما درباره عقلانیت اعتماد حرف زد و مواردی را بر شمرد که در آنها اعتماد کردن عقلانی و در نتیجه اخلاقی است. او با همان رویکرد تحلیلی- فلسفی شناخته‎شده‎اش به اعتماد از منظر روان‎شناسی اجتماعی نظر کرد و مواردی را بر شمرد که در آنها اعتماد کردن عقلانی است و تاکید کرد که در غیر این موارد، اعتماد کردن اگرچه می‎تواند به لحاظ روان‎شناختی و درونی موثر باشد، اما به لحاظ بیرونی مضر است و در نتیجه عاقلانه نیست. آنچه می‎خوانید، روایت منقح و ویراسته سخنان او در گردهمایی سالانه گفت‌وگو در تالار ایوان شمس است که عصر شنبه ۴ اسفند به همت کانون گفت‌وگوی انجمن خیریه موسسات امام موسی صدر برگزار شد.

متن کامل+pdf👇
✨ → 3danet.ir/pKjYp
🌾 @Sedanet
🌾 @mostafamalekian
🌾 @zamaneyebarkhord