سخنرانی خانم دکتر سپیده حبیب در سمینار عشق

دکتر سپیده حبیب روانپزشک و مترجم بسیاری از آثار اروین یالوم و سایر روانشناسان اگزیستانسیال هستند و ترجمه های ایشان توسط بسیاری از اهل فن تحسین شده است.
https://youtu.be/k025h755WrQ

1- در گفت و گو نباید به مسائل نظری پرداخت
2- در گفت و گو نباید به "شبه مشکل " پرداخت
3- در گفت و گو باید مشکلات را رده بندی کرد و به مهم ترین آن ها پرداخت

درسگفتار اخلاق گفت و گو، فروردین۹٨، استاد مصطفى ملکيان

https://youtu.be/sFf5HPdOrGw

هنر چگونه می تواند درد و رنج ما را در زندگی کم کند؟

مصطفی ملکیان

دیدگاه های مختلفی در پاسخ به این سوال (خدمت های هنر به کاهش درد و رنج) وجود دارد:

1️⃣خدمت اول. ارسطو معتقد بود که نظاره گری آثار هنری، فشارهای روانی آدمیان را می کاهد. انسان وقتی مجذوب زیبایی می شود، فشارهای روانی بر دوش او کاهش می یابد. ارسطو از اصطلاح تطهیر روح استفاده می کرد. به زبان یونانی، آثار هنری انسان را کاتارسیس(پالوده) می کنند. کاتارسیس یعنی پالایش روحی. به نظر ارسطو، در حین نظاره گری یک اثر هنری، روح انسان پالوده می شود و ممکن است که این پالودگی روح، برای مدتی و یا مدت ها در انسان باقی بماند. ارسطو معتقد بود که تشویش(اضطراب یا دل نگرانی) و اندوه بر اثر نظاره گری آثار هنری از انسان زدوده می شوند.
این کارکردی که ارسطو برای هنر قائل است، دارای بدیل است. انسان با مصرف داروهای آرام بخش نیز می تواند این دو را از خود بزداید. مراجعه به روان درمان گر نیز این اثر را دارد. در برخی موارد، مصرف مواد مخدر و روان گردان هم می تواند بدیلی برای این کارکرد هنر باشند. گرچه بر نظر ارسطو درباره ی این کارکرد هنر، وفاقی وجود دارد، باید توجه داشت که بدیل هایی نیز وجود دارند.

2️⃣خدمت دوم. بعد از ارسطو، نظرات دیگری نیز مطرح شد. عده ای بر این عقیده بودند که نظاره گری آثار هنری، تعارضات درونی را کاهش می دهد. در درون انسان، همیشه بین جنبه ی عقلانی و جنبه ی احساسی و عاطفی، نوعی تعارض وجود دارد. بسیاری از روان شناسان هنر معتقد هستند که تا وقتی انسان تحت تاثیر نظاره گری یک اثر هنری است، این تعارض درونی بین عقل او و احساس و عاطفه ی او به حداقل ممکن می رسد. چون رفع این تعارض درونی، مثبت قلمداد می شود، لذا ارزش داوری اخلاقی در این مورد، مثبت است.

3️⃣خدمت سوم. نظاره گری آثار هنری، قدرت مشاهده گری و دقت و تیزبینی را در افراد افزایش می دهد. کسانی که با آثار هنری سر و کار دارند، افراد تیزبین تری هستند و وقتی وارد دیگر عرصه های زندگی هم می شوند، قدرت تشخیص بیشتری دارند. نظاره گری آثار هنری، انسان را در جهت تشخیص و تمیز تفاوت ها و تقویت قوه ی تشخیص پرورش می دهد. فی المثل اگر یک هنرمند وارد عرصه ی سیاست شود، از قوه ی تشخیص خوبی برخوردار خواهد بود. بعضی از روان شناسان هنر معتقد اند که آزمایشات فراوانی، این مورد را تایید می کند.

4️⃣خدمت چهارم. آثار هنری، قوه ی تخیل فرد را افزایش می دهند. یعنی وقتی انسان با آثار هنری مواجه می شود، از وضع بالفعل خود بیرون می آید و در پوست کسانی می رود که وضع بالفعل او را ندارند. اگر فردی هیچ وقت کارگری نکرده باشد، با خواندن یک رمان می تواند در پوست یک کارگر فرو رود. اگر فردی زیر شکنجه قرار نگرفته باشد، با دیدن یک فیلم متوجه خواهد شد که شکنجه چه بلایی بر سر انسان می آورد. تخیل افزایی، از خدمت هایی است که اثار هنری به انسان می کنند.

5️⃣خدمت پنجم که نتیجه ی خدمت چهارم است، این است که همدلی و هم دردی انسان با دیگران را افزایش می دهد. همدلی و هم دردی، فقط ربط مستقیم با تخیل دارد. انسان با تقویت قوه ی تخیل خود، همدلی و همدردی خود را با دیگر انسان ها افزایش می دهد.
در مقاله ای نشان داده ام که هر چقدر قوه ی تخیل قوی تر شود، انسان اخلاقی تر می شود و این برخلاف توهم است که هر چقدر بیشتر می شود، انسان ضد اخلاقی تر می شود.
بخش عمده ای از اینکه انسان ها اخلاقی زندگی نمی کنند بدین خاطر است که آن ها نمی تواند ضرباتی را که از ناحیه ی زیست ضد اخلاقی بر دیگران تحمیل می کنند را تصور کنند. وقتی قرار ملاقاتی تنظیم می کنیم، با قوه ی تخیل خود، باید بتوانیم تبعات خلف وعده مان را که ممکن است بر دیگران عارض شود را اعم از سرما و گرما و آزار و اذیت و ... را بچشیم تا از خلف وعده چشم پوشی کنیم.

6️⃣خدمت ششمِ نظاره گری آثار هنری این است که موجب می شود انسان سلامت روانی پیدا کند. در آخرین تحقیقی که در مرکز بین المللی تحقیقات روانشناسی در آمریکا انجام شده است، یازده مولفه برای سلامت روانی فهرست کرده اند. سر و کار داشتن با آثار هنری، در تقویت بیش از هفت مورد از این یازده مورد، تاثیر به سزایی دارد.

7️⃣خدمت هفتم این است که آثار هنری، آرمان گرایی را در انسان تقویت می کنند. آثار هنری انسان را ترغیب می کنند تا خود را تبدیل به یک اثر هنری کند. انسان می تواند زندگی خود را تبدیل به یک اثر هنری کند. معمولا وقتی انسان با آثار هنری سر و کار پیدا می کند، احساس یک نوع استعلا می کند.
اگر آزمایشات روانشناسانه، تایید کنند که هر حتی یکی از موارد فوق، بر اثر نظاره گری آثار هنری در انسان ایجاد می شوند، فعالیت هنری، اخلاقی نیز خواهد بود، چرا که از درد و رنج دیگران می کاهد.
🔑سخنرانی اخلاق و هنر ، در موزه گرافیک
@mostafamalekian
https://youtu.be/9mTXiSIeyYE

اگر در چین میهمان باشید و تمام غذایی را که در بشقاب‌تان است نخورید، به میزبان احترام گذاشته‌اید. غذای اضافه یعنی «خیلی غذا درست کرده بودید، ممنونم.» اما همین اتفاق در اندونزی، بی‌احترامی به میزبان است، چون معنایش این است: «طعم غذا را دوست نداشتم.» معنا در «چیزها» نیست، در «ما»ست.

انسان ها در مقایسه با سایر حیوانات توانمندی ذهنی بسیار بالاتری دارند و به کمک آن قادر به خلق فرهنگ، تمدن و تکنولوژی بوده اند. اما این مزیت ذهنی دقیقاً در چه حوزه هایی است؟ در واقع وقتی انسان را هوشمندتر تلقی می کنیم، چه بخش هایی از کارکرد شناختی است که او را در خلق تمدن و ابداع اختراعات و دستیابی به اکتشافات توانا می سازند؟ مطالعات جالبی صورت گرفته که نشان می دهد برخلاف تصور، حافظه کارکردی یا قدرت تجسم بینایی-فضایی مزیت عمده انسان در حل مشکلات پیچیده را تشکیل نمی دهند. فاصله شامپانزه ها با انسان ها در این کارکردها آنچنان که می پنداشتیم، زیاد نیست. بلکه آنچه به انسان مزیت قاطع می دهد توانایی یاددهی به غیر و یادگیری و تقلید از سایران است. بدینوسیله مغزها از واحدهای انفرادی هوشمند خارج شده و بنوعی با اتصال موازی به هزاران فرد دیگر، ابَر پردازشگرهای نیرومندی را تشکیل می دهند. نتیجه کارکرد این مجموعه "فرهنگ تجمعی" است که در آن هر مغز حداقل پردازش را انجام داده و به سایرین منتقل می کند. از انتقال تجارب توانایی های پیچیده تر حل مسئله بدست می آید. انسانها در صورت زندگی انفرادی و عدم دریافت تجارب و اندوخته های دیگران از طریق یادگیری، در عمل خیلی هوشمندتر از سایر نخستی ها نیستند. این فرهنگ تجمعی آموزشی است که هوموساپنس را از نظر قدرت ذهنی به یک غول تبدیل کرده است. در این کلیپ کوتاه به این مسئله اشاره کرده ام...

https://youtu.be/iBwDR6iQF9A

آنچه تقدیم میشود ترکیب بند مشهوری با ترجیع «مکن ای صبح طلوع» است که در شب عاشورا در مجالس عزاداری خوانده می شود. این ترکیب بند را با صدای سراینده آن دکتر احمد جلالی ( سفیر ایران در یونسکو ) می شنوید.

شب وصل است و تبِ دلبری جانان است
ساغر وصل لبالب به لب مستان است

در نظر بازیشان اهل نظر حیران است
گوئیا مشعله از بامِ فلک ریزان است

چشم جادوی سحر زین شب و تب گریان است
امشبی را شه دین در حرمش مهمان است

عصر فردا بدنش زیر سم اسبان است
مکن ای صبح طلوع، مکن ای صبح طلوع


محرمان حلقه زده در پی پیغامی چند:
«چشم اِنعام مدارید ز اَنعامی چند»

«فرصتِ عیش نگه دار و بزن جامی چند»
که نماندست ره عشق مگر گامی چند

در بلائیم ولی عشق بلا گردان است
امشبی را شه دین در حرمش مهمان است