مهران صولتی
6.15K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
🔹 چرا از " خودزنی فرهنگی " لذت می بریم؟🔹

🌱مهران صولتی/دیری است به "خودزنی" عادت کرده ایم ، شاید از همان روز بعد از پایان خفت بار جنگ های دو گانه مان با روسیه به فرماندهی عباس میرزا . همان زمانی که پی بردیم در همه سال های پیشرفت غرب ، ما به آرامی در یک تعطیلات تاریخی بلندمدت چرت می زدیم.از آن پس در یک دو گانه تاریخی قرار گرفتیم ؛ " خودشیفتگی وبیزاری از غرب" در عین "احساس حقارت نسبت به غرب " . اولی بعدها دستمایه خوبی برای ظهور ایدئولوژی هایی شد که می کوشیدند با نفی غرب ، ما را به سمت نوعی " بومی سازی " سوق دهند و سبب ساز پیروزی انقلاب 57 شدند. و دومی زمینه را برای گسترش " خودزنی های فرهنگی " در بسیاری از ابعاد فراهم آورد .در همه عرصه های جدی و طنز ! ادبیات و سینما ! فضای حقیقی و مجازی ! می توان ردپای این " خودزنی فرهنگی " را در قالب هایی همچون ایرانی عجول ، تنبل ، فرصت طلب ، احساسی ، هیجانی ، کم خرد ، بی تعهد ، مسولیت گریز ، اقتدار طلب و ... به عنوان صفات ذاتی ایرانیان مشاهده کرد . در حقیقت با افول ایدئولوژی خودشیفتگی مقارن با سال های دهه هفتاد ، ما شاهد افزایش شیفتگی نسبت به غرب بودیم که آثاری هم از خود در بسیاری از جنبه ها بجا گذاشت .کار به جایی رسید که این خودزنی نه تنها قبیح شمرده نمی شد بلکه تا حدی لذت بخش هم به نظر می رسید. این روند امروز بسیار تشدید شده است ! شاید یکی از مهمترین علل این امر عبارت از شکاف بلند تاریخی دولت -ملت در این کشور بوده است. برای ملتی که تا یکصد سال اخیر "سوژه "تحولات بزرگ نبوده اند و در ایران معاصر نیز به سرعت بعد از هر دگرگونی عظیم به سرعت حاشیه نشین شده اند ، برای ملتی که به دلیل فقدان وجود آزادی و مشارکت در روندهای تصمیم سازی ، از احساس مسئولیت اخلاقی در قبال جامعه خود تهی شده اند ، برای ملتی که بسیاری از روایت ها درباره ویژگی های فرهنگی خود را غیر نقادانه پذیرفته اند اکنون عجیب نیست اگر دست اندرکار نوعی " خودزنی فرهنگی " فراگیر شده باشند.با وجود چنین شکافی میان دولت با ملت ، " ملت " نه تنها نسبت به " دولت " بلکه نسبت به تاریخ خود هم احساس بیگانگی کرده و آن را تخریب می کند . همین می شود که تمجید حکومت از برخی ویژگی های ممتازو بی بدیل ایرانیان با هدف تقویت هویت ملی در قبال دشمنان خود ، دستمایه طنز و ناباوری قرار می گیرد.از سوی دیگر روند " خودزنی فرهنگی " که شاید برای نخستین بار با ورود مستشرقین و سپس با انتشار سفرنامه های ایشان در عصر صفوی وارد فرهنگ ایرانیان شد امروزه بسیار دیرپا و ستبر شده است. همان روایت هایی که معیار داوری ما درباره ویژگی های ایرانیان در طول تاریخ محسوب می شود . بر همین اساس ما امروزه با یک ذخیره فرهنگی منفی چند سده ای درباره ای خودمان مواجه هستیم که نه تنها مورد نقد جدی و جمعی قرار نگرفته است بلکه با راندن مردم از عرصه عمومی توسط حکومت های مختلف هر چه بیشتر قوام یافته و به نوعی ابزار توجیه وضع موجود و خودشناسی ما ایرانیان تبدیل شده است ؛ " خلایق هر چه لایق ". بنابراین آمیزه ای از شهروند ایرانی که از " بی قدرتی مزمن " در ظل حکومت های استبدادی رنج می برد و ساختارها را به شدت بر خود مسلط می بیند ، با روایت های بدیهی انگاشته شده از احوال ایرانیان ( ترجیحا روایت غربیان ) ، ما را به جایی رسانده که مثل نقل و نبات از ضعف های فرهنگی و شخصیتی خود در هر محفل و مجلسی سخن می رانیم. کاستی های خود را در قالب جوک های جذاب به نسل های آتی منتقل می کنیم و بدون پرسش از سهم خود ، یا جستجوی راهی برای اصلاح رویه های غلط فرهنگ ایرانیان ، از " خودزنی فرهنگی " به غایت لذت می بریم. پدیده ای که مشخص نیست به جز زایل کردن اعتماد به نفس ملی چه عایدی برای ما در پی دارد ...

Telegram.me/solati_mehran
🔹چرا به" محیط زیست" آسیب می رسانیم ؟🔹

مهران صولتی /حساسیت نسبت به حفظ محیط زیست امروزه نسبت به سالهای گذشته از افزایش معناداری برخوردار شده است. نشانه هایی از جمله آگاهی افکار عمومی ، رشد تشکل های غیردولتی (NGO) ها در این حوزه ، گرایش جدی دولت روحانی نسبت به بهبود وضعیت محیط زیست و ...از رقم خوردن دوره ای جدید در این باب حکایت می کنند. اما و هزار اما ، رویدادهایی از جمله سلفی گرفتن افتخارآمیز شکارچیان غیرقانونی با لاشه حیوانات کمیاب ، متوقف نشدن رشد نابودی جنگل ها و در نهایت به شهادت رسیدن ماموران فداکار محیط بانی ، نشانه هایی ناگوار از عمیق بودن زخم محیط زیست در ایران بروز می دهند آنچنان که می تواند روند التیام یافتن این زخم را طولانی نماید.البته پرواضح است که تخریب محیط زیست اکنون ابعاد جهانی نگران کننده ای یافته و به دنبال برانگیخته شدن حساسیت افکار عمومی هرساله شاهد برگزاری نشست ها و کمپین های گوناگون درباره شیوه های کند کردن این آسیب ها هستیم . فلاسفه از مدت ها پیش حاکمیت دوگانه ی ذهن - عین دکارتی و گسترش تکنولوژی منتج از آن را مهمترین توجیه نظری بسیاری از آسیب ها از جمله تخریب محیط زیست دانسته بودند.در ایدئولوژی مدرنیسم آدمی نه تنها مجاز بلکه محق است که زمین را بشناسد و در آن تصرف کند. زمین همچون ذخیره ای پنداشته می شود که باید تا سرحد امکان کاویده و از آن ابزار رفاه و مصرف هرچه بیشتر انسان استخراج شود.همین نظریه امروزه موجبات تخریب گسترده محیط زیست و گرم شدن کره زمین را فراهم آورده است . اما داستان تخریب محیط زیست در ایران چگونه است و به عبارت دیگر تبدیل شدن ایران به یکی از کشور مهم آلوده کننده زمین از چه منطقی پیروی می کند ؟ در ایران از دیرباز تفکر " غارتی -غنیمتی " بر روابط اجتماعی -سیاسی حاکم بوده است. بر اساس این تفکر به دلیل ناامنی و بی ثباتی موجود باید از هر فرصتی برای بهره گیری از منابع حکومتی و طبیعی بهره گرفت و کوله بار خود و چند نسل بعد را اندوخت.مصادره اراضی کشاورزی و مراتع توسط سلاطین در دوره های مختلف بر اساس چنین نگرشی صورت گرفت. لذا در همه ادوار شاهان ایران یکی از بزرگترین صاحبان محیط زیست کشور به شمار می رفتند که قرار بود هر گونه که مایلند در آن ها تصرف نمایند. این فرهنگ در طی اعصار مختلف به اقشار مختلف مردم تسری یافت و منبعی برای غارت های عمومی حتی تا زمان حاضر فراهم آورد .از سوی دیگر و در ادامه شکل گیری جامعه مدرن بدقواره ای ( جلایی پور) که در آن به سر می بریم و ملغمه ای ناسازگار از سنت و مدرنیته محسوب ، می توان محیط زیست را هم یکی دیگر از قربانیان در کنار اخلاق ، گفتگو ، تکالیف اجتماعی و به رسمیت شناختن تکثر گرایی به شمار آورد.در چنین فضایی است که تخریب محیط زیست معنا می یابد. فردگرایی ضد اجتماع، به قیمت دیده شدن خود می کوشد تا همه منابع را در خدمت مصرف مسرفانه خود قرار دهد . تفاوتی هم نمی کند ؛ انسان ، حیوان ، گیاه ، آب و ... همه و همه ابزار ومنابعی برای استفاده هنجارشکنانه و خودشیفته وار هستند و البته در انتها آنچه بجا می ماند برهوتی از تخریب هایی است که شهروند ایرانی اتمیزه شده آفریده است.در روند تخریب محیط زیست دولت و ملت هماهنگ و همداستانند . زمین ها ، کوه ها و جنگل ها در یک تبانی آشکار میان این دو و با بهره گیری از رانت های موجود خریده و خورده می شوند و سازمان های مردم نهاد محیط زیستی همچنان پشت دیوار امنیتی حکومت ساخته، متوقف می مانند.شاید کمترین کشوری را بتوان یافت که در آن دولت و ملت این چنین هر دو از تخریب محیط زیست نفع می برند !! بنابراین به نظر نمی رسد بتوان در چنین وضعیت بیمارگونی صرفا با تکیه بر پرورش نسلی دوستدار طبیعت به اهداف بلند زیست محیطی دست یافت. نسل جدید هم هر چند مهیا ، در کمند ساختارهای منفعت جویانه گرفتار می آید و از دستیابی به مقصود باز می ماند . از همین رو اصلاح ساختارهای غارتی - غنیمتی و پاسخگو کردن سیستم می تواند هدف گذاری موثرتری تلقی شود . اینجاست که" محیط زیست" و" سیاست " با یکدیگر پیوند می یابند.

Telegram.me/solati_mehran
🔹 طرح "هدایت تحصیلی" دانش آموزان ؛ آخرین نمونه بحران در آموزش و پرورش کشور

🌱مهران صولتی /آموزش و پرورش رسمی کشور به طور همزمان از چند بحران رنج می برد ؛ بحران انگیزش ، بحران مشارکت ، و بحران کارآمدی . بحران انگیزش بر افول انگیزه ادامه تحصیل در دانش آموزان و افزایش نارضایتی در معلمان دلالت دارد .این بحران ناشی از به حاشیه رفتن اهداف آموزش و پرورش در رقابت با سیاست و اقتصاد می باشد. سیاست نوعی نظام آموزشی کنترل شده و منقاد در قبال ایدئولوژی رسمی را پی گیری می کند و اقتصاد از طریق کالایی کردن آموزش ، به دنبال به حاشیه راندن پرورش و ایجاد ارزش افزوده بیشتر می باشد.بحران مشارکت بر کاهش نقش دانش آموزان ، معلمان و والدین در مدیریت واحدهای آموزشی از طریق اعمال برنامه ریزی متمرکز و تشریفاتی کردن مشارکت دلالت دارد. بحران کارآمدی هم عبارت از فاصله گرفتن نظام آموزش و پرورش از تحقق اهداف خود ازجمله آموزش مهارت های زندگی ، شغلی و تربیت شهروندانی مسئول ، پایبند به قانون و اخلاق مدار می باشد.حال آموزش و پرورش بحران زده کشور تصمیم گرفته تا بر اساس نیاز سنجی از بازار کار کشور در افق سال های آتی ، طرحی را به نام " هدایت تحصیلی " دانش آموزان سال دهم به اجرا گذارد. مطابق این طرح دیگر علاقه یا معدل دانش آموز حرف آخر را در انتخاب رشته تحصیلی نمی زند بلکه آمیزه ای از نمره آزمون های روان شناسی در مدارس و نظر مشاورین نقش نهایی را ایفا می کنند. این طرح از 18 تیرماه در مدارس کشور اجرا وموجی از نارضایتی و التهاب در خانواده ها آفریده است. نارضایتی که بیش از همه ناشی از فراگیر شدن بحران کارآمدی در این سیستم است. آمیزه ای از آمرانه بودن اجرای طرح ، سلب حق انتخاب از دانش آموزان ، برخورد غیر حرفه ای مشاورین مدارس در برگزاری آزمون های مرتبط و وجود تفاوت های معنادار در اعطای نمرات در مدارس مختلف ، عدم نظرسنجی از معلمان در کیفیت انجام این طرح ، عدم اطلاع رسانی مناسب و توجیه والدین و دانش آموزان نسبت به برگزاری این طرح ، و نهایتا حاکمیت نگاه رایج" مهندسی" در اجرای آن، که بدون در نظر گرفتن ظرایف انسانی و اجتماعی طرح تنها نگاه ابزاری به مشمولین آن دارد ابعاد گوناگون ناکارآمدی و شکست طرح مذکور را به رخ می کشد.اینکه در کشوری با مختصات ایران که برخی از اقتصاددانان از " امتناع برنامه ریزی" و بی حاصل بودن تدوین برنامه های توسعه پنج ساله در آن سخن می گویند ، تا چه حد می توان نسبت به دقت نیازسنجی های شغلی هم خوشبین بود از دیگر نقاط تاریک این طرح می باشد.اجرای این طرح همچنین نشان داد تا زمانی که دست اندرکاران نظام آموزش و پرورش مایلند بدون حضور در کف مدارس و توجه به پیامدهای اجتماعی طرح های شان تنها به تصمیم گیری درون اتاق جلسات اکتفا کنند، بحران کارآمدی گریبان گیر این سیستم رفع نخواهد شد.البته اکنون خبرهایی مبنی بر اصلاح برخی بندهای این طرح شنیده می شود. تاکنون همواره این گونه بوده است . طرحی بدون مشارکت فکری ذینفعان تصویب و اجرایی، و نهایتا با برخاستن برخی اعتراض ها تن به اصلاحیه های بعدی داده و از حیض انتفاع ساقط می شود ، و آنچه به جا می ماند اثبات ناکارآمدی نظام آموزش و پرورش ، فرسایش سرمایه اجتماعی و افزایش بی اعتمادی به این بزرگترین دستگاه متولی تعلیم و تربیت کشور می باشد. واقعا مشخص نیست چه زمانی قرار است این روند بی پایان آزمون و خطا در کشور پایان پذیرد.

Telegram.me/solati_mehran
🔹 " نفت " ؛ " طلای سیاه " یا " بلای سیاه " 🔹

🌱 مهران صولتی /بیش از یک سده از کشف و استخراج نفت در مسجدسلیمان ایران می گذرد. اکتشافی که به دنبال خود کشور را وارد یکی از حساس ترین دوران خود ساخت.دورانی که در آن با ورود درآمدهای نفتی به بودجه کشور و به ویژه دولت شبه مدرن رضاشاهی ، عصر کلید خوردن پروژه های توسعه ای ، و امکانی برای وارد کردن آخرین تکنولوژی های غربی برای جبران عقب ماندگی کشور آغاز شد .ساخت راه آهن ، جاده سازی ، تاسیس دانشگاه ، ایجاد ادارات مختلف و انباشتن آنها از کارمندان ، تاسیسات پالایشگاهی و ... همه از محل درآمدهای نفتی تامین می شدند.با پررنگ شدن نقش درآمدهای نفتی و رشد صنعتی شدن ، ایران شاهد گسترش مهاجرت از روستاها به شهرها و توسعه شهرنشینی بود. رفاه خانوارهای شهری رو به افزایش نهاد و امکانی برای بهره مندی بیشتر از این درآمد بادآورده فراهم آمد . شاید بی مسما نبود که از این به بعد نفت به " طلای سیاه " در نزد افکار عمومی اشتهار یافت.اما به تدریج آن تصویر نخستین رنگ باخت و برخی از کژکارکردهای آن آشکار شد. مشخص شد که شکل گیری دولت نفتی و بی نیاز از مالیات برای گذران امور خود می تواند موجب عدم پاسخگویی و مطلقه شدن حکومت شود ( پدیده ای که بیش از همه در منطقه خاورمیانه قابل رویت است ). همچنین مشخص شد که تکیه اقتصاد یک کشور بر این منبع می تواند موجب رشد بوروکراسی ، تورم دولت و توسعه برون زای کشور شود .توسعه ای که بیش از همه وابسته و متاثر از افزایش یا کاهش درآمدهای جهانی نفت بوده و موجب نوسانات و بی ثباتی های شگفت در اقتصاد مذکور می شود. بی ثباتی هایی که می تواند پیامدهایی از جمله سقوط دولت ها ، بحران های سیاسی - امنیتی و رشد آشوب های داخلی به همراه داشته باشد.اما بدترین پیامد موجود بی شک شکل گیری عادت واره اقتصاد نفتی در اذهان مردم کشورهای صاحب این منبع طبیعی است. این عادت واره با اتکا به این درآمد بادآورده و فاقد زحمت ، نوعی کرختی و بی عملی را در اذهان شهروندان ایجاد و آنها را به ترجیح راحت طلبی بر زحمتکشی فرا می خواند (اخلاق نفتی ).این دقیقا همان وضعیتی است که بر ایران امروز حاکم است . اشتیاق فزاینده جوانان به مشاغل اداری ، نرخ پایین مشارکت اقتصادی ، نقش ضد تولیدی یارانه های پرداختی ، تطمیع مردم در انتخابات مختلف با تکیه بر وعده های نفتی و مهمتر از همه حاکمیت نگاه توسعه ی تکنوکراتیک و غیر اجتماعی بر اذهان بخش عمده مدیران عالی رتبه کشور ،از جمله عوارض زیان بار آن می باشد.از همین رو است که این پرسش بنیادین در میان کارشناسان شکل گرفت که ؛ آیا اگر نفت نبود ما" ژاپن" می شدیم یا نهایتا سر از کشوری همچون "افغانستان "در می آوردیم ؟ واقعیت این است که پاسخ چندان ساده نیست. امکان بازسازی فرضی تاریخ و بررسی مجدد آن تقریبا امری محال است ولی می توان گفت که ایران قبل از کشف و استخراج نفت آنچنان فقیر بود که در ادامه بسیار محتمل بود افغانستان دیگری شود . البته ما هرگز بدون نفت ،ژاپن هم نمی شدیم ، چرا که برای این امر حداقل نیازمند سه شرط بودیم ؛ فرهنگ عمیق کار گروهی ، سیطره یک نظام ارزشی فرهنگی و اعتماد عمیق به دولت . پر واضح است که هر سه عنصر در ایران آن زمان و امروز مفقود است.اعتماد عمیق مردم به دولت است که می تواند موجب جایگزینی درآمدهای مالیاتی با نفت شود. اتفاقی که موجب می شود میزان مالیات پرداختی داوطلبانه در سوئد( بدون منابع نفتی ) به حدود 99 درصد برسد در حالی که در روسیه کنونی (به عنوان صادر کننده عمده نفتی ) تنها حدود 25 درصد مردم داوطلبانه مالیات می دهند .بنابراین می توان چنین نتیجه گرفت ؛ ایران برای رفع فقر ،دستیابی به رفاه و راه اندازی بسیاری از زیرساخت های توسعه نیازمند بهره گیری از منابع نفتی بود (طلای سیاه ) ، ضمنا اگر نفت هم نبود به دلیل وجود شکاف تاریخی میان دولت -ملت ، ایران ، ژاپن یا سوئد نمی شد . البته در ادامه ایران گرفتار عوارض ناگوار یک اقتصاد نفتی شد (بلای سیاه ). هم اکنون با کاهش درآمدهای نفتی فرصت مناسبی برای خروج از سیطره یک اقتصاد نفتی و توهمات ناشی از قیمت بالای آن در میان دولت مردان (داعیه مدیریت جهانی) فراهم آمده است. ایجاد توسعه سیاسی ، گسترش واقعی بخش خصوصی و کاهش تصدی گری های دولت ، و فرهنگ سازی در مورد اهمیت کار تولیدی و فعالیت های جمعی ، می تواند راهبردهایی برای گذار به وضعیت مناسب تر محسوب شود .

Telegram.me/solati_mehran
🔹 چرا " گفت و گو " نمی کنیم ؟ 🔹

🌱 مهران صولتی /جامعه ایران ، یک جامعه بدون گفت و گو است . سیطره "مونولوگ " بر " دیالوگ " ، اشتیاق به" پرگویی" و " کم شنوی " ، میل مفرط به تحکم و سلطه ورزی ، نبود سازوکارهای روشن و شناخته شده برای گسترش گفت و گو های معنادار و جمعی ، حاکمیت اسطوره قاطعیت ، و طرد فرآیند های دستیابی به سازش های ماندگار در فرهنگ سیاسی ، از نشانه های مهجور ماندن " گفت و گو " در ایران است.اما از طرف دیگر شکل گیری " گفت و گو " یک ضرورت انکار ناپذیر برای ایران امروز هم به شمار می رود . حجم برخی از بحران ها به درجه ای رسیده است که جز با شکل گیری یک گفتگوی واقعی قابل حل و فصل نیست ؛ رشد فزاینده آسیب های اجتماعی ، سقوط سرمایه اجتماعی ، بحران آب و محیط زیست ، کاهش مشارکت اقتصادی ، در کنار رشد فزاینده نیروی کار جوان ناامید از اشتغال ، افزایش چشمگیر پرونده های قضایی ، بحران حکمرانی خوب و پاسخگو و ...کار رابه نقطه ای رسانده که خطر یک فروپاشی سیاسی -اجتماعی هر روز بیشتر می شود.با این وجود چنان رفتار می کنیم که گویی اوضاع کاملا آرام است و هیچ خطری از درون ، کشور را تهدید نمی کند. و پرسش اصلی اینکه ؛ حال چرا برای حل مشکلات موجود " گفت و گو " نمی کنیم ؟

🔹"گفت و گو "پیش از هرچیز یک محصول فرهنگی است ، مبتنی بر سنتی که در آن مدارا ، صبوری ، حق طلبی ، خردورزی و اعتماد و احترام به یکدیگر ، به اندازه کافی نهادینه و ماندگار شده باشد. همچنین" گفت و گو " محصول یک فرهنگ سیاسی است که در آن توطئه اندیشی ، سازش ناپذیری ، یکسان اندیشی ، خودمحوری و هویت اندیشی و ... در آن سهم غالب را نداشته باشد. به نظر می رسد سنت فرهنگی و فرهنگ سیاسی غالب در ایران هنوز هم به اندازه کافی ، دارای عناصر برانگیزاننده و تثبیت کننده " گفت و گو " نمی باشد.

🔹فارغ از نفس و اصل " گفت و گو " که می تواند لذت بخش و ارزشمند تلقی شود ، این امر باید موجب انباشت تجربیات انسانی ، پیوسته و گامی به جلو تلقی شود. انباشتی که می تواند به ارائه راهبردهایی جهت توسعه پایدار کشور بینجامد . متاسفانه بسیاری از نمونه های بارز این پدیده در کشور بی حاصل ، و بیشتر شکل مناظره ، یا جنگ حنجره با حنجره یافته اند که تنها مقصود آن سرکوب یا ساکت کردن رقیب می باشد . چنین " گفت و گو" هایی هرگز نتوانستند به الگوهایی موفق در غرب همچون موارد گفت و گوی تاریخی پوپر ، هابرماس ، گادامر و ... نزدیک شوند.

🔹دستیابی به یک "گفت و گو" ی سازنده مستلزم پذیرش تساوی و برابری در مواضع مشارکت کنندگان در امر "گفت و گو " است. دستیابی به این برابری هم پیش از هر چیز نیازمند وجود آزادی مکفی جهت انتقاد و به پرسش گرفتن تبعیض ها و نابرابری ها می باشد. در جامعه ای که وجود یک دولت نفتی و حداکثری ، موجد شکل گیری رانت های عمده در آن شده است ، کمتر می توان به شکل گیری روابط برابرانه امید داشت. از همین رو " گفت و گو " به نوعی اخلاق بخشنامه ای از جنس گشت ارشاد تقلیل یافته است !

🔹" گفت و گو " ابزاری برای رسیدن به تفاهم و دستیابی به حقیقت است . راهی برای به اشتراک گذاردن تجربیات بشری ، و البته همراهی و همدلی با یکدیگر در جاده نیل به کامیابی و سعادت ! در فرهنگ ما هنوز هم رگه هایی پررنگ از باطل یا مهجور دانستن دیگران ، نشانه هایی از میل مفرط به ارشاد یا هدایت دیگران ، و انگیزه هایی برای اتهام زدن و حذف دیگران به چشم می خورد. در فرهنگ سیاسی ما هنوز هم سازش کم و بیش معنای خیانت دارد ! و احترام به حقوق دیگران ، دستاوردی متعلق به فرهنگ خبیث غرب شمرده می شود ! پر واضح است که با چنین زمینه ای نیل به فرهنگ " گفت و گو " امری بطئی و دراز مدت می باشد.

تکمله : با وجود همه این علائم ناخوشایند ، باید به سمت بسط " گفت و گو " پیش رفت. شاید از مسیر تربیت نسلی که از کودکی ؛ در خانه و مدرسه ، اهمیت و ضرورت آن را آموخته باشند...

Telegram.me/solati_mehran
🔷 🔹 چگونه " گفت و گو " کنیم ؟ 🔹 🔷

🌱 مهران صولتی / یادداشت پیشین به این پرسش پاسخ می گفت که ؛ چرا " گفت و گو " نمی کنیم ؟ پرسشی از" چرایی" ؟ و یادداشت کنونی بنااست تا به مقوله " چگونگی " در این زمینه پاسخ دهد. در دودهه گذشته بحران هایی گریبان جامعه ایران را گرفته است که ضرورت حرکت به سوی شکل گیری " گفت و گو " های واقعی در سطح ملی را اجتناب ناپذیر ساخته است . رکود ، کمبود منابع آب ، فساد سیستمی و سقوط فزاینده سرمایه اجتماعی ، تنها چهار نمونه از بحران های فراگیر در ایران امروز به شمار می روند . پرواضح است که " گفت و گو " در جامعه ای که فاقد سنت فرهنگی مناسب جهت اجرای آن است واجد ظرافت ها و آدابی می باشد که با نمونه های مشابه در فرهنگ های دیگر متفاوت است . فارغ از هدف کلی گفت و گو که عبارت از ؛ " مشارکت دو سویه برای رسیدن به تفاهم بر سر حقیقت یا هر اصل مشترک " دیگری می باشد ، در مورد جزییات تفاوت هایی میان زمینه های فرهنگی مختلف وجود دارد ، از همین رو در ادامه می کوشم تا برخی از شرایط و لوازم " گفت و گو " در نمونه ایرانی آن را بیان کنم.

🔹دفاع از حقیقت در ایران امروز بسیار سخت شده است . ظرایف معرفت شناختی ، آموزه های پست مدرنیسم ؛ که یک سره اصل حقیقت را تخطئه می کنند ، در کنار برداشت نیچه از حقیقت که آن را جلوه ای از قدرت می داند ، از عوامل این دشواری می باشد. جدا از این امر ، حاکمیت یک ایدئولوژی مدعی و منادی حقیقت هم به طور طبیعی می تواند واکنش هایی نسبت به ماهیت " حقیقت " در جامعه برانگیزد. بنابراین برقراری " گفت و گو " در ایران امروز ، باید نه با هدف دستیابی به حقیقت ( حداکثری ) ، بلکه بر اساس نیل به تفاهم بر سر دغدغه های مشترک ( حداقلی ) ، شکل گیرد.

🔹امروزه با نوعی امتناع " گفت و گو " در سطح مسائل سیاسی کشور مواجه هستیم. با وجود به قدرت رسیدن نحله اعتدالی که منادی میانه روی در مدیریت کشور است ، هنوز هم ابرهای فضای قطبی بعد از انتخابات 88 ، آسمان " گفت و گو " بر سر مسائل بنیادی کشور را تیره می سازد .به نظر می رسد در چنین فضایی از بی اعتمادی میان کنش گران سیاسی ، انجام یک " گفت و گو" ی سازنده منوط به آغاز توافق بر سر حداقل هایی همچون حفظ تمامیت ارضی ، امنیت ملی ، قانون اساسی و آرمان های انقلاب 57 می باشد .

🔹در ایران امروز ، شکل و فرم انجام " گفت و گو " به همان اندازه محتوای آن اهمیت دارد . به واسطه کمیابی نمونه های موفق " گفت و گو" های ملی ، و نیز وجود بی اعتمادی عمیق و فزاینده میان مردم ، هر نوع " گفت و گو " یی باید عمیقا متین ، جدی ، بی حاشیه و الهام بخش باشد تا بتواند بر ذخیره ناچیز " گفت و گو " های ملی بیفزاید. از همین رو طرفین مباحثه باید ضمن پرهیز از حرکت به سوی مصادیق ، و انجام " گفت و گو " ی ژورنالیستی بی حاصل و توام با اتهام زنی به یکدیگر ، بر شناخت و تحلیل ماهیت بحران های دامن گیر جامعه ایران که پیش از این ذکر شد تمرکز نمایند.

🔹گذار از " گفت و گو ی افشاگر و شخص محور " به " گفت و گو ی سازنده و برنامه محور " ، نیاز حیاتی ایران امروز می باشد . از همین رو است که فرآیند گفت و گو های ملی باید به جای کنش گران ، از احزاب شروع شود. چنین امری می تواند علاوه بر روشن کردن نقش بی بدیل احزاب در توسعه سیاسی کشور ، توانایی ها و کاستی های برنامه های احزاب برای توسعه پایدار و همه جانبه کشور ( سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و ... ) را به رخ کشیده و ضمن انباشت تجربیات و ارائه راهبردهایی برای خروج از وضع موجود ، به ارتقاء سطح فرهنگ سیاسی و غنی تر شدن سنت فرهنگی ایرانیان کمک نمایند.

Telegram.me/solati_mehran
🔹چرا " فانی " نزد فرهنگیان محبوب نیست ؟🔹

🌱 مهران صولتی /در هفته گذشته طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش تقدیم مجلس شد . فارغ از درستی یا نادرستی استیضاح در این مقطع و اینکه آیا واقعا چنین طرحی واقعا به نفع فرهنگیان است یا خیر ؟ ( شخصا معتقدم در مدت کوتاه مانده به پایان دولت ، گزینه قوی تری از" فانی "بر راس وزارتخانه نخواهد نشست ! ) . بد نیست نگاهی به علل نامحبوب بودن وی در سه سال گذشته از منظر فرهنگیان بیفکنیم و اصولا به این پرسش پاسخ دهیم که ؛ چرا طرح استیضاح وی همواره با استقبال گسترده فعالین صنفی فرهنگی روبرو شده است ؟

🔹شاید اغراق نباشد که بگوییم تضعیف تعهدات بیمه طلایی فرهنگیان در دوره جدید نقطه آغاز نامحبوب بودن " فانی " را رقم زد. فرهنگیان در دوره گذشته ( حاکمیت پوپولیسم و اقدامات غیر کارشناسی در آ.پ ) ، تجربه شیرینی به نام بیمه طلایی را البته تا سال 91 پشت سر گذاشتند و به امید بهبود وضعیت خود نقش مهمی را در انتخاب روحانی ایفا کردند. حال با صدارت " فانی " متوجه می شوند که اوضاع برخلاف انتظارشان بدتر از گذشته شده است . چنین وضعیتی عموما منجر به احساس نارضایتی عمیق می شود که اقناع فرهنگیان در آن با ارائه آمار پیچیده در مورد عملکرد " فانی " تقریبا غیر ممکن است . (روحانی هم به دلیل نارضایتی ناشی از قطع گسترده یارانه ها ، اجرای آن را به تعویق می اندازد )

🔹 وزارتخانه " فانی " بسیار بوروکرات و سنگین است. چنین سازمان هایی به دلیل تکیه بسیار زیاد بر کار کارشناسی و عدم اتخاذ تصمیم های بزرگ و شجاعانه ، در تمام جهان در زمره مجموعه های نامحبوب قرار می گیرند. در شرایط غیر عادی کنونی ( فرهنگیان معتقدند که تبعیض های زیادی میان حقوق و مزایای ایشان با سایر وزارتخانه ها وجود دارد ) و به دلیل بی اعتمادی مزمن فرهنگیان به وزارتخانه ، تکیه صرف بر آمار و ارقام خسته کننده رایج از سوی " فانی " ، توجیه تلقی شده و مسموع واقع نمی شود. به عبارت دیگر در چنین وضعیتی وزارتخانه نیازمند تحرک و شجاعت واقعی می باشد که چندان با روحیه " فانی " سازگار نمی باشد .

🔹یکی از بدشانسی های " فانی " در این دوره همکار شدن با دو وزیر موفق موفق دولت ( امور خارجه و بهداشت ) می باشد . فرهنگیان با مقایسه عملکرد " فانی " با وزیر بهداشت ، تحول جدی در وضعیت کارکنان وزارت بهداشت را ناشی از پیگیری های دکتر هاشمی دانسته و نگاهی حسرت بار به این وزارتخانه دارند. ( برساخت اجتماعی موفقیت وزیر مدنظر است ، نه واقعیت آن ). در چنین فضایی فرهنگیان انتظار دارند که " فانی " از هزارتوی نامه نگاری های اداری خارج شود و عملا وارد عرصه چانه زنی های سیاسی برای بهبود وضعیت آ. پ شود ( کاری که به نظر می رسد " فانی " چندان به آن اعتقادی ندارد یا از انجام آن ناتوان است )

🔹در فضایی از حرکت کشور به سوی مادی گرایی ، کاهش نقش آفرینی دانش و فرهنگ ، و افول منزلت صاحبان فرهنگ این دیار ، فرهنگیان انتظار دارند که وزیر نماینده واقعی ایشان بوده و توان تکثیر فرهیختگی در جامعه را دارا باشد . سخنوری ، اقناع کنندگی و مشارکت پرنشاط در دولت ، جامعه و رسانه ، از لوازم چنین امری به شمار می رود . درست یا نادرست ، فرهنگیان معتقدند که " فانی " از چنین استانداردهایی بی بهره بوده و آ.پ در این دوره به محاق رفته است.حق این است که انتظارات فرهنگیان از آ.پ دولت روحانی بسیار بیشتر از دولت گذشته است و این امر بار مضاعفی را بر دوش این وزارتخانه می گذارد.

تکمله : از دولت تدبیر و امید انتظار می رفت پس از بازگشایی مجلس جدید نسبت به ترمیم کابینه اهتمام ورزد و خود ابتکار عمل را در افکار عمومی بدست بگیرد ، چرا که انجام استیضاح در این بازه زمانی و با شائبه هایی که پیرامون چرایی آن وجود دارد، شاید چندان هم به مصلحت فرهنگیان نباشد .

Telegram.me/solati_mehran
🔹 " اصلاح طلبی " یا " اصلاح طلبان " ؟ ؛ دولت روحانی به کدام یک بیشتر نیازمند است ؟

✍ مهران صولتی

چند ماه پیش حسام الدین آشنا ، مشاور رییس جمهور طی مصاحبه ای به تمایز مهمی میان دو نگرش " اصلاح طلبی " و " اعتدال گرایی " اشاره کرد .به گفته آشنا در حالی که اصلاح طلبان مایلند تا با بهره گیری از فشار از پایین ( حضور مردمی ) ، به کامیابی دولت کمک نمایند ، اعتدال گرایان بیشتر تمایل دارند تا با بهره گیری از ظرفیت های نامکشوف دولت در ساخت قدرت ، بر توفیقات او بیفزایند. به گفته آشنا دولت به دنبال احقاق حق خود در برخی از مناسبات قدرت ، از جمله شوراهای مهم تصمیم گیر کشور می باشد. اکنون مشخص است که دولت در سه سال گذشته بر همین مدار پیش رفته است . داستان برجام ، رد صلاحیت های مجلس دهم ، داستان مینو خالقی ، لغو کنسرت های خراسان رضوی و ... از جمله برنامه هایی هستند که بر اساس همین مدل پیاده شده اند. بگذریم از اینکه دولت در ابتدا هم کوشید تا از همین مسیر و بهره گیری از حضور " اصلاح طلبان " در دولت ، از حساسیت ها نسبت به ایشان کاسته و پیامی حاوی تغییر فضا ، از " امنیتی " به " سیاسی " را به جامعه ارسال نماید. اما اکنون و در ایام منتهی به انتخابات ریاست جمهوری سال آینده ، فرصت مناسبی جهت ارزیابی کارآمد بودن این استراتژی دولت و اعتدال گرایان فراهم آمده است . واقعیت این است که تا دولت روحانی نسبت به مشی و موازین " اصلاح طلبی " از جمله ؛ افزایش مشارکت مردمی ، توسعه سیاسی ، دولت شفاف و پاسخگو ، تقویت احزاب و تشکل های غیر دولتی ، و ارتباط گسترده با رسانه ها و بدنه اجتماعی خود اهتمام جدی نورزد ، صرفا بهره گیری از نیروهای اصلاح طلب نمی تواند گرهی از مشکلات فروبسته دولت بگشاید. اینک دولت به دلیل گرفتار آمدن در مناسبات بوروکراتیک ، فاقد پویایی لازم جهت نمایندگی مطالبات اجتماعی شهروندان است . همچنین دولت تا کنون سعی داشته از مسیر کدخدامنشی و رایزنی های غیر شفاف در سطوح فوقانی قدرت موانع پیش روی تحقق برنامه هایش را مرتفع نماید . امری که نه تنها محقق نشده بلکه همزمان موجب انتقاد فعالین سیاسی و عقب نشینی های پی در پی دولت در برابر مخالفین شده است؛ ( آخرین نمونه آن را می توان عقب نشینی وزیر ارشاد در قبال لغو کنسرت ها در مشهد ) دانست. اگرچه می توان پذیرفت که اعتدال گرایان به دلیل تبعات پرهزینه انتخابات 88 ، از حضور خیابانی مردم بیم داشته باشند ( هر چند که از منظر ماهیتی هم دولت نخبه گرا و تکنوکرات است ) ، اما حداقل می توان انتظار داشت که دولت با جدیت مطالبات عمومی را در کریدورهای قدرت بازتاب داده و اطلاع رسانی شفافی نسبت به طرح آنها به مردم داشته باشد. به گفته ظریفی ؛ " نمی توان کاری نکرد ، و از کارهای انجام شده هم دیگران را مطلع نساخت ولی انتظار رای هم در انتخابات سال آینده داشت ".از همین رو اصلاح طلبان باید بر استراتژی " حمایت انتقادی " از دولت در انتخابات آینده تاکید ورزند . زمانی سعیدحجاریان گفته بود حمایت انتقادی یعنی اینکه علنی "حمایت" و "خصوصی" انتقاد کنیم ، ولی در عمل مشخص شد که انتقاد بدون برنامه ، صرفا می تواند نوعی نق زدن و سهم خواهی بیشتر تعبیر شود . لذا ابتدا باید اصلاح طلبان برنامه شفاف خود جهت بهبود عملکرد دولت روحانی را به افکار عمومی عرضه ، و سپس بر سر انجام آن با دولت به توافق برسند .چنین امری می تواند حمایت اصلاح طلبان از دولت در انتخابات سال آینده را برای مردم موجه و آن ها را از اتهام دنباله روی از دولت مبرا نماید.

Telegram.me/solati_mehran
🔹پیام های خشونت های اخیر علیه حیوانات🔹

✍ مهران صولتی

🌱تصاویر تکان دهنده است . آن چنان که جانت را می گدازد و پنجه بر احساست می افکند.گربه ای مثله شده که اندام هایش با دقت روی زمین چیده شده اند و جوانی بر فراز آن عکسی پر افتخار گرفته است . آن طرف تر هم تصاویری از شکار دردناک توله خرس ها یا آهوان آبستنی که خودشان و جنین شان را کشته اند در شبکه های اجتماعی منتشر شده است .واقعا به کجا می رویم ؟ حواس مان هست ؟ چه پیام هایی در بطن خشونت های اخیر علیه حیوانات نهفته است ؟

🔹یکم : خشونت در جامعه ایران روندی فزاینده یافته است .خشونتی که دو جنبه سیستماتیک و اعتراضی دارد ؛ خشونت هدفمند مدرسه علیه دانش آموزان و واکنش اعتراضی دانش آموزان علیه معلمان ، خشونت سیستماتیک " متن " علیه" حاشیه" و واکنش اعتراضی " حاشیه" علیه" متن" ، افزایش خشونت های خانوادگی ، رشد فزاینده ضرب و جرح های خیابانی ، خشونت نمادین دولت علیه شهروندان در ادارات و قوای مختلف ، خشونت های ناشی از ناهمزبانی های نسلی ، و هم اکنون افزایش حجم خشونت ها در فضای مجازی ، چشم انداز نگران کننده ای از آینده پیش روی جامعه شناسان قرار می دهد.

🔹دوم : افزایش خشونت ارتباط مستقیمی با ناامیدی ناشی از احساس " بی قدرتی " دارد. شهروندانی که با امید به تغییرات سیاسی معنادار در فرآیند انتخابات شرکت کرده ولی در عمل از تحقق آرمان خود باز مانده اند . احساس بی قدرتی که یا به انفعال ، اعتیاد و خانه نشینی می انجامد ، یا سر از اعتراضات خیابانی و خودکشی های نمادین در می آورد. شاید بتوان پادزهر چنین وضعیتی را در گسترش مشارکت مدنی شهروندان جستجو کرد ولی متاسفانه آمار و ارقام از کاهش مشارکت اقتصادی ، سقوط سرمایه اجتماعی و به فراموشی سپردن شادی های جمعی در جامعه حکایت می کنند.

🔹سوم : آمیزه ای از به فراموشی سپرده شدن حاشیه و میل به دیده شدن (افزایش 4.7 درصدی فقر و حاشیه نشینی ) ، با گسترش برخورداری از ابزارهایی همچون تلگرام و اینستاگرام که " دیده شدن " را تسهیل می کنند ، می تواند توجیه گر اشکال اخیر خشونت ورزی علیه حیوانات باشد. در روزگار حاکمیت نوعی " آشوب اخلاقی و هنجاری "، دور نیست اگر شبکه های اجتماعی به ابزاری برای آموزش قبح زدایی از خشونت علیه ضعیف ترین و بی پناه ترین حلقه محیط زیست یعنی حیوانات تبدیل شوند.در این وضعیت حاشیه نشینانی که فاقد ابزار اعتراضی تاثیر گذار علیه متن بوده و هنوز به مرز خودکشی های نمادین نرسیده اند ، " خشونت " علیه حیوانات را بهانه ای برای ابراز وجود و انتقام از زمانه می یابند.

🔹نکته پایانی : ادعای فروپاشی اجتماعی گزاف نیست اگر چسب قدرت به مثابه اتصال مناسبات اجتماعی - سیاسی کارکرد خود را از دست دهد ( قرار گرفتن ایران در منطقه پرآشوب خاورمیانه می تواند این خطر را تشدید کند). پیش از رسیدن به چنین نقطه بی بازگشتی باید اهتمام دلسوزان و مسئولان کشور به برگزاری گفت و گو های واقعی و معنادار ملی بر سر برون رفت از چنین بحران هایی معطوف شود. فردا ممکن است بسیار دیر باشد ...

Telegram.me/solati_mehran
فایل سخنرانی مهران صولتی در پنجمین کنگره انجمن اسلامی معلمان خراسان رضوی ؛ پنجم شهریور 95
🔹سرنوشت دین در کشاکش مناقشات سیاسی🔹

✍ مهران صولتی

🌱 با ورود حسن روحانی به مناقشه با احمد علم الهدی بر سر چرایی عدم برگزاری کنسرت های موسیقی در مشهد ، پرسش های جدی در مورد تاثیر مناقشات سیاسی بر سر گستره و نقش تفاسیر دینی در جامعه ایران جدی تر از گذشته شده است .فارغ از مباحث فقهی بر سر حلیت یا حرمت موسیقی در اسلام یا تعیین محدوده حریم رضوی و تاثیر آن بر مجاز یا غیر مجاز بودن برگزاری کنسرت های موسیقی در شهر مشهد به عنوان پایتخت معنوی ایران ، به نظر می رسد که نگریستن از دریچه جامعه شناسی دین به این مساله از اهمیت بیشتری برخوردار باشد .این نوع جامعه شناسی ، دین را به مثابه یک نهاد اجتماعی مورد بررسی و مطالعه قرار می دهد . نهادی که از تمایز میان امر مقدس و غیر مقدس ( دورکیم ) نضج گرفته و در طول تاریخ پرفراز و نشیب خود و از مسیر تصادم و تعامل با سایر نهادها و تحولات اجتماعی به اینجا رسیده است.چنین مسیری ( نهادینه شدن ) برای همه ادیان ابراهیمی کمابیش رخ داده و در مورد دین اسلام در زمان حضور بنیان گذار آن یعنی پیامبر اکرم (ص) تحقق یافته است( حکومتی بر اساس شریعت اسلام تاسیس شد ).با ورود مدرنیته به مرزهای تمدنی اسلام ، رقیبی قدرتمند در افق هماوردی با آخرین دین الهی پدیدار شد. مسلمانان به زودی دریافتند که مدرنیته همچون تیزاب تاروپود همه ادیان را از هم باز می کند.مدرنیته با نوید روشنگری کانت ( جرات دانستن داشته باش و از زیر قیمومیت فکری خارج شو ! ) ، آزادی های سیاسی - اجتماعی ، فردگرایی ، شهرنشینی ، تفکیک نهادی، صنعتی شدن و ... تهدیدی جدی برای آموزه های ادیان که بر جمع گرایی ، تبعیت گرایی و سیطره دین بر همه نهادها مبتنی بودند تلقی می شد . پس از این بود که نخبگان مسلمان و به ویژه ایرانیان به سه بخش تقسیم شدند ؛ گروه نخست از لزوم تسلیم و پذیرش تام و تمام دستاوردهای غرب سخن می گفتند ، گروه دوم از ضرورت ایستادگی و مقاومت در مقابل آموزه های مدرنیته دفاع می کردند ، و گروه سوم که واقع بینانه به عرصه هماوردی میان سنت و مدرنیته چشم دوخته و از لزوم ارائه قرائتی سازگار با مدرنیته سخن می گفتند.وقوع انقلاب 57 نویدی برای پایان بخشیدن به مصادره اسلامیت توسط ایرانیت ، یا هضم اسلام در ایدئولوژی مدرنیسم ، توسعه ای برون زا و بی اعتنا به مقتضیات جامعه بود . بنابراین انقلاب قرار بود تا مبتنی بر توسعه ای درون زا به سوی ایجاد سنتزی میان سنت و مدرنیته حرکت کند. اما در عمل این مسیر نافرجام ماند. قرائت نواندیشانه از اسلام و انقلاب به حاشیه رفت و قرائتی حاکمیت یافت که هدف انقلاب را ایجاد حکومت اسلامی( در مقابل جمهوری اسلامی !) ، و اسلام را متکفل حضور و تعیین خط مشی در همه ابعاد زندگی اجتماعی - خصوصی (قرائت مصباح و علم الهدی) می دانست .این قرائت در سالیان پس از انقلاب کوشید تا با استخراج از منابع مذهبی دست بالا را در رقابت با رقبای خود در مناقشات سیاسی داشته باشد ( امری که باعث رقیق و مستهلک شدن دین به عنوان مرجعی برای هنجار بخشی به مناسبات اجتماعی شده است ). چنین اقدامی به طور ناخواسته توانسته موجب دین گریزی جوانان ، و توجیه نظری آن ها برای لزوم تحقق دین حداقلی ( تفکیک نهادی و عقب نشینی دین به عرصه های خصوصی ) تلقی شود.بنابراین دینداران در مناقشات سیاسی اخیر ، نه تنها به تقویت دین کمکی نکرده اند ، بلکه با قراردادن دین در مقابل پدیده های بشری( موسیقی ، تاتر و سینما) به طور ناخواسته موجب رشد روند سکولاریزه شدن دین شده اند . بنابراین به حق می توان پرسید که آیا جناب علم الهدی به پیامدهای ناخواسته موضع گیری های غیورانه خود در این عرصه اشراف داشته و دارند ؟

Telegram.me/solati_mehran
🔊فایل سخنرانی:
@solati_mehran
#مهران_صولتی با عنوان ؛
#حقوق و #تکالیف_شهروندی

اردیبهشت ۹۵

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
چرا نسبت به " میراث فرهنگی" بی اعتنا هستیم ؟

✍ مهران صولتی

🌱 نوشته ای را به دشواری بر سینه مجسمه حک کرده اند . با یک تاریخ عددی که از زمان این حکاکی غیر هنرمندانه و ناشیانه ، حکایت می کند . واضح است که به سختی این نام و تاریخ را کنده اند. حتما می خواسته اند به قیمت تخریب یک مجسمه ارزشمند نام خود را جاودانه سازند ! آن سوتر دیوار خشتی یک کاروان سرا ، گوشه یک یک قبر ارزشمند ، تنه یک چنار تاریخی و ... هم از زخم هایی عمیق روایت می کنند که ما عامل آن ها بوده ایم . اینها و بیش از اینها ، داستان امروز میراث فرهنگی کشور ماست .میراثی که هر روز به نابودی بیشتر نزدیک می شود .اکنون می توان پرسید که بی اعتنایی عمیق ایرانیان به میراث فرهنگی خود از چه علل و عواملی ناشی می شود ؟ و آیا می توان این مشکل را با آموزش دبستانی مرتفع کرد ؟ واقعیت این است که تا توجه به فرهنگ از قالب مکانیکی خارج نشود نمی توان نسبت به مقوله " میراث فرهنگی " نگاهی متفاوت داشت . دانش آموزان ما در مدارس احترام به فرهنگ را می آموزند ، ولی مشکل آنجااست که فرهنگ برایشان امری بیرونی ، انتزاعی و لذا دارای وجوه از خود بیگانه کننده است .دانش آموزان ما می آموزند که باید فرهنگ خود را پاس بدارند ولی از آنجا که خود را در آفرینش چنین فرهنگی سهیم نمی دانند ، نمی توانند با آن احساس همدلی داشته باشند . شاید یکی از عوامل موثر در این عدم همدلی ناشی از انحصار تاریخ نویسی ایران به عملکرد پادشاهان باشد. تاریخ ایران تا کنون با فقدان یک " غایب بزرگ " به نام " مردم " مواجه بوده است. از منظر تاریخ نویسی رایج ، ایران از یک دو گانه ی مشهور یعنی پادشاهی قدرقدرت ، و توده ی بی شکلی از مردم تشکیل شده است. توده ای که کاری جز فرمانبری نداشته و هیچ دستاورد فرهنگی ، هنری ، سیاسی هم برای ثبت در تاریخ به ارمغان نیاورده است . با این وصف برای شناخت عمیق ارزش میراث فرهنگی نیازمند آن هستیم که افراد " فاعلیت " خود را در مقوله فرهنگ مشاهده کنند. فرهنگ بخشی از تجربه زندگی روزمره شان باشد. بدانند که آدمیان و فرهنگ به یکدیگر نیازمندند و تاریخ بدون انسان ها ، چیزی بیش از یک انبان ملال آور از محفوظات نیست .از سوی دیگر نگرش به " میراث فرهنگی " و تفسیر آن تا حدود زیادی متاثر از مواضع ایدئولوژیک می باشد. همچنان که تاریخ را فاتحان می نویسند ، تفسیر تاریخ و میراث فرهنگی هم گویا در اختیار فاتحان می باشد. زمانی که مردم از تفسیر آزادانه فرهنگ بازداشته شوند ( کتاب های درسی تفسیری ایدئولوژیک از میراث فرهنگی به دانش آموزان می آموزند ) ، افراد در تعریف نقش خود در آفرینش فرهنگ دچار اختلال شده و نسبت به آن میراث احساس بیگانگی می کنند. از همین رو فقط در شرایطی می توان به تغییر نگاه شهروندان به میراث فرهنگی امید داشت که فرهنگ تعریفی سیال ، امروزین ، مشارکت جویانه ، و با قابلیت تفسیرهای متنوع از خود ارائه دهد . فقط در طی چنین فرآیندی است که می توان انتظار داشت با به رسمیت شناخته شدن " قوه آفرینش گری " آدمی ، نگاهی نو ، مشفقانه و همدلانه با میراث فرهنگی کشور ظهور و بروز یابد. نگاهی که می تواند پایانی بر بی اعتنایی به مقوله فرهنگ و تاریخ تلقی شده و میراث گذشتگان را مورد خدشه و تعرض قرار ندهد . به امید آن روز ...

Telegram.me/solati_mehran
جامعه شناسی سلطه / مهران صولتی / انتشارات جامعه شناسان/1390
سوژه ،گفتمان وعلوم انسانی / مهران صولتی/ نشر دات / 1393
🔹 رابطه " خشونت " و " اقتصاد " در ایران 🔹

✍ مهران صولتی

🌱نوربرت الیاس جامعه شناس نامدار آلمانی در کتاب " تنهایی دم مرگ " ، اشاره ای به تاثیر خشونت بر اقتصاد دارد.آنجا که به مقایسه جوامع گذشته و امروزین می پردازد . به گفته الیاس ، جوامع پیشین اقتصادی رفتار نمی کردند چون امورات شان بر پایه غارت گری ، ارعاب و برده داری سامان می یافت و خشونت جنبه ای عام و فراگیر داشت و این امر با دانش اقتصاد که مبتنی بر رفتارهای محاسبه پذیر و قابل پیش بینی است منافات دارد. به عکس جوامع امروزین چون قائل به انحصار خشونت مشروع در دستان دولت می باشند بیشتر می توانند اقتصادی عمل کنند و رفتاری پیش بینی پذیر از خود بروز دهند.آموزه ارزشمند الیاس مطابقت بسیار معناداری با وضعیت ایران امروز دارد.

فصل اول :برنامه صلح آمیز هسته ای ایران از آنجا که در چارچوب نظم جهانی امریکا محور نمی گنجید به مثابه رفتاری خشونت آمیز یعنی رفتاری غیرقابل پیش بینی از سوی ایران نسبت به جهان تلقی شد. در پی وضع تحریم های هسته ای که به دنبال تغییر رفتار ایران بودند بخش اقتصادی کشور دچار لطمات جدی شد ( به دلیل وضعیت ناپایدار و غیرقابل پیش بینی کشور سرمایه ها از بخش تولید و حتی کشور خارج شدند ) . وجود برخی اقدامات مغایر با عرف دیپلماتیک همچون حمله به سفارت انگلیس هم بر تصور افزایش رفتار خشونت آمیز در کشور افزود.چنین اقدامی موجب بی اعتباری هرچه بیشتر دولت به عنوان تنها مرجع اجرای خشونت مشروع در کشور گردید ( دولتی که نمی تواند امنیت یک مکان دیپلماتیک را تضمین کند چگونه می تواند در جهان مورد اعتماد سرمایه گذاران قرار گیرد ؟ ). البته در این میان وجود رفتارهای غیر قابل پیش بینی رییس دولت نهم در سطح جهانی (طرح هولوکاست ، کاغذپاره خوانده قطعنامه ها و ...) هم بر عمق سردرگمی تحلیل ها در مورد آینده ایران نزد افکار عمومی جهان می افزود.

فصل دوم : با حضور مدنی مردم در انتخابات 92 فصل جدیدی از حیات سیاسی در ایران رقم خورد .افزایش تحریم ها موجب پریشانی فکری مردم شده بود چرا که حوادث آینده قابل پیش بینی نبود . بنابراین رای به دولت روحانی ، رای به دولتی تلقی می شد که قواعد دیپلماتیک حاکم بر جهان را می شناسد و از تعامل سازنده و غیر خشونت آمیز با سایر کشورها سخن می گوید .شاید "برجام " به معنای حرکت کشور به سوی نمایش پذیرش قواعد جهانی ، پذیرفته شدن حق ایران در غنی سازی اورانیوم از سوی قدرت های جهانی ، برداشته شدن تحریم ها و ... را بتوان اوج حرکت ایران به سوی رفتاری محاسبه پذیر در سطح جهانی دانست . رفتاری که لازمه رونق اقتصادی می باشد( اقتصاددانان سرمایه را گریزپاتر از آهو و ترسوتر از خرگوش می دانند).در داخل هم دولت می کوشد تا با ایجاد ثبات در بازار ، میزان تنش ها و ریسک های اقتصادی را در جهت جذب سرمایه های داخلی و خارجی کاهش داده و به سوی رونق اقتصادی پیش رود.

فصل پایانی : ایران امروز را می توان سرزمین تبدیل فرصت های بزرگ به تهدیدهای بزرگ نامید. ما ملتی هستیم که دو سال با صرف هزینه های بسیار به توافقی تاریخی با غرب (برجام) دست می یابیم و تصویری صلح طلب از ایران به جهانیان عرضه می کنیم ولی در اقدامی عجیب و با تسخیر سفارت عربستان همه دستاوردهای مان را بر باد می دهیم ! ما ملتی هستیم که به زحمت و از مسیر برگزاری انتخاباتی قابل قبول ؛ دولتی مشروع و قانونی ( مجری انحصاری خشونت مشروع را بر سر کار می آوریم ولی اقتدار آن را بر سر موضوعاتی مانند برگزاری کنسرت ها با چالش جدی نزد جهان روبرو می کنیم ( جهان حق دارد که بپرسد دولتی که توان حفاظت از یک کنسرت را ندارد چگونه می تواند از سرمایه ها و قراردادهای ما محافظت کند ؟ ). اینها و بیش از اینها ، همان پرسش های بی پاسخ روزگار ماست...

Telegram.me/solati_mehran
فایل سخنرانی مهران صولتی با عنوان ؛ مشارکت و منزلت فرهنگیان در ایران امروز - اسفند ۹۴