مهران صولتی
6.16K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 بعضی از فعالین مجازی چنان از شنیدن این اظهارات خشمگین شده اند که گویا تا کنون در ایران زندگی نمی کرده اند. در حقیقت این سخنان، بیان صریح تمام آن کارهایی است که در همه این سال ها انجام شده است! اینکه نتوانی در انتخابات نامزد شوی چون ممکن است به اتهام عدم التزام به اسلام رد صلاحیت شوی، یا اینکه نتوانی به رغم صلاحیت علمی در دانشگاه تدریس کنی، اینکه با انواع و اقسام گزینش های سیاسی در استخدام روبرو شوی، یااینکه نتوانی حتی در یک مناظره در دانشگاه به عنوان یکی از طرفین گفت و گو ظاهر شوی، همه و همه نشان می دهد که تو خیلی قبل تر از اینها اخراج شده ای، حتی اگر هنوز هم جسمت درون مرزهای این سرزمین مانده باشد. مگر می شود شهروند باشی ولی نتوانی در تعیین و تغییر سرنوشت ات مشارکت داشته باشی، یا اینکه شهروند باشی ولی نتوانی حقوق اولیه به رسمیت شناخته شده داشته باشی؟! این خانم فقط چیزی را روی آنتن گفت که سال هاست با هزاران رنگ و لعاب و توجیه در حال انجام است. ما اگر چه در عصر شهروندی زندگی می کنیم ولی هنوز هم رعیت هستیم!

@solati_mehran
#عصر_رعایا
#مهران_صولتی
🔹 نظام های سیاسی چه زمانی دروغ می گویند؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ دروغ را اگر به معنای قلب واقعیت تلقی کنیم بسیاری از نظام های سیاسی از امریکا و انگلیس گرفته تا روسیه و سوریه بارها مرتکب آن شده اند. ولی برخی نظام های سیاسی مدت هاست که درگیر دروغگویی سیستمی شده اند؛ مقوله ای از جنس فساد سیستمی! پرسش اصلی اما این است که چه زمانی در یک نظام سیاسی دروغگویی نهادینه و بخشی از ضرورت های ساختاری می شود؟!

🖌 روان شناسان دروغ را یکی از مکانیسم های دفاعی می دانند. کودکی که مرتکب خطایی شده در ابتدا می کوشد تا با دروغ گفتن و انکار خطای خود از وضعیت بغرنجی که دچارش شده است بگریزد. نظام های سیاسی هم گاهی درگیر چنین موقعیت های دشواری می شوند!

🖌 یک نظام سیاسی زمانی دروغ می گوید که نتواند میان آرمان های وعده داده شده با ابزارهای رسیدن به آنها تناسبی برقرار سازد. در چنین حالتی اگر سیستم نتواند با اعتماد به نفس کافی برخی از اهداف بلندپروازانه را مورد تجدید نظر قرار دهد ناچار است که از ابزار دروغ برای پرکردن شکاف میان نظر و عمل بهره گیرد.

🖌 نظام های سیاسی اهدافی دارند و می کوشند به آنها دست یابند ولی اگر بکوشند این اهداف را مقدس و نقدناپذیر سازند پیشاپیش در دام این تقدس گرفتار می شوند. بعد از این سیستم می کوشد تا از هر وسیله ای برای توجیه درست بودن اهداف خود بهره گیرد. دروغ هم البته یکی از این ابزارها است.

🖌 مطمئن ترین ابزار لازم برای بقای یک نظام سیاسی، حمایت مردم است، اما اگر یک سیستم بکوشد تا به جای مردم تصمیم گرفته و از نظارت آنها فاصله بگیرد خود را از مهمترین پشتوانه حمایتی خویش محروم کرده است. در چنین شرایطی دروغ می تواند ابزاری نرم برای بقای سیستم بدون حضور موثر مردم باشد.

🖌 نظام سیاسی تنها زمانی می تواند به دروغگویی ادامه دهد که پیشاپیش قبح دروغ در میان مردم آن فرو ریخته باشد. در این وضعیت مردم شجاعت ایستادن در برابر چنین انحطاطی را از دست داده و خود به بخشی از ماشین دروغ سیستم تبدیل می شوند.

🖌 نظام های سیاسی بعد از مدتی چنان به دروغگویی خو می گیرند که دیگر نمی توانند در فضای آزاد تاب بیاورند. در چنین شرایطی دروغگویی می تواند به توجیهات مذهبی یا ایدئولوژیک برای بقای سیستم تبدیل شود. زنجیره ای از بی اخلاقی ها که امپراتوری دروغ را تشکیل می دهد.

🖌 نظام های سیاسی دروغگو نگاهی ابزاری به همه چیز از جمله انسان دارند. شهروندانی که از طریق حمایت کورکورانه از توهمات سیستم، به چرخ دنده ای از ماشین دروغ تبدیل می شوند. دروغ به شدت نیازمند مخاطبی است که او را باور کند.

@solati_mehran

#دروغ
#نظام_سیاسی
🔹 چرا رفتار جمهوری اسلامی در سیاست داخلی و خارجی متفاوت است؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ جمهوری اسلامی در مناقشه با امریکا پس از شهادت سردار سلیمانی کاملا خردمندانه رفتار کرد. آمیزه ای از شورآفرینی، مدیریت احساسات و سوق دادن ترامپ به اتخاذ موضعی معتدل، توانست چهره ای مقتدر و با کیاست از نظام سیاسی ترسیم کند. این در حالی است که رفتار جمهوری اسلامی در سیاست داخلی گاهی تا آن حد غیر عقلانی و ناشکیبا است که حیرت ناظران را بر می انگیزد. حتی برخی اوقات به نظر می رسد که درونمایه چنین رفتاری غریزه است نه خرد! همین رویکرد دوگانه موجب طرح این پرسش بنیادین می شود که؛ چرا جمهوری اسلامی تا این حد در داخل و خارج متفاوت رفتار می کند؟ به نظرم برخی از دلایل به این شرح هستند:

🖌 خطر استحاله نظام: از سال ۱۳۷۱ که داعیه تهاجم فرهنگی مطرح و در نهایت محمد خاتمی به عنوان وزیر ارشاد وقت ناچار به استعفا شد مشخص بود که جمهوری اسلامی حساب ویژه ای روی خطر دگردیسی و تجدید نظر از درون باز کرده است. بعد از آن بود که اصطلاحاتی مانند جنگ نرم و نفوذ به تدریج وارد ادبیات سیاسی حکومت شده و در میان هواداران نظام گسترش یافت. واقعیت این است که جمهوری اسلامی خطری به نام استحاله را بسیار جدی تلقی می کند و می کوشد تا هیچ تغییری نتواند به تهدیدی برای اساس سیستم تبدیل شود . به باور ایشان در حالی که در تهاجم نظامی صفوف دوست و دشمن مشخص است، در استحاله این صف بندی بر هم خورده و خطر نفوذ در ارکان نظام افزایش می یابد.

🖌 هراس از مدرنیته: برای جمهوری اسلامی، غرب بیشتر یک تهدید برای ابعاد فرهنگی نظام است. اگر چه در چهل سال گذشته ایرانیان همواره با گشاده دستی در پذیرش دستاوردهای اقتصادی و تکنولوژیک غرب برخورد کرده اند ولی مدرنیته دقیقا همان چیزی است که همیشه به عنوان یک خطر برای فرهنگ انقلابی تعریف شده است. اینکه سبک زندگی اسلامی مورد چالش واقع شود یا مطالباتی مانند توسعه سیاسی، آزادی های اجتماعی و حکومت های توسعه گرا در سطح وسیعی به مطالبه عموم شهروندان تبدیل شود، همواره در زمره مجموعه ای از تهدیدهای بالقوه معرفی شده است. شاید بیراه نباشد که بگوییم جمهوری اسلامی مدرنیته را به عنوان ماده اولیه استحاله نظام تلقی می کند.

🖌 چالش در مسیر تئوکراسی: حکومت های تئوکراتیک( دینی)، رابطه ای یک طرفه با اتباع خود تعریف می کنند که بیشتر مبتنی بر رابطه ارباب - بندگی است. در فضای ادبیات مذهبی نیز چنین مردمی بیشتر مکلف و منفعل اند. انتظار هم می رود که دستورات حکومت بیشتر در قالب تکالیف شرعی و به صورت بی چون و چرا از سوی توده پذیرفته شوند. حکومت های دموکراتیک اما نه با رعایا بلکه با شهروندان صاحب حقی مواجهند که می توانند در مورد حقانیت یا کارآمدی یک سیستم پرسش های جدی مطرح نمایند. پذیرش حقوق برای شهروندان از سوی حکومت می تواند چالش های جدی در مسیر آیین حکمرانی مرسوم پدید آورده و به استحاله نظم تئوکراتیک مستقر بینجامد.

🖌 چیرگی حکومت بر جامعه: سیاست یعنی نبرد بر سر دستیابی به منابع قدرت! در این میان اگر میان قدرت حکومت و جامعه توازن وجود داشته باشد انتظار می رود که حکومت برخوردهایی عقلانی و محتاطانه از خود بروز دهد، ولی اکنون حدود یک دهه است که جامعه ایران از توان کافی برای قدرت نمایی برخوردار نیست. در عرصه بین المللی اما خطر برخورد نظامی و افزایش تحریم ها بر ملاحظات جمهوری اسلامی افزوده و تصمیم گیری های آن را کمابیش عقلانی و توام با احتیاط ساخته است. شاید بررسی رفتار شورای نگهبان در دودهه گذشته بتواند توضیحی مناسب برای وجود این معادله میان قدرت حکومت و جامعه باشد؛ حداقل رد صلاحیت ها در آستانه مجلس ششم به دلیل حضور جامعه ای فعال و پرنشاط، و در عوض حداکثر رد صلاحیت ها در زمستان امسال به دلیل وجود جامعه ای منفعل و افسرده!


@solati_mehran

#جمهوری_اسلامی
#سیاست_داخلی
#سیاست_خارجی
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 دن کیشوت های اسلامی!

کتاب معروف هاریسون را می سوزانند تا دوره پزشکی غربی را پایان یافته تلقی کرده و نوید دوره طب اسلامی را بدهند. در ۲۰۰ سال گذشته برخی از روحانیون تا همین حد مواجهه ساده انگارانه ای با ورود تجدد داشته اند. اینکه می توان با حذف دستاوردهای غرب، با مدرنیته هم مبارزه کرد! حاصل این برخورد سیاسی اما جامعه ای است که غرب را نشناخته ولی تا مغز استخوان شیفته و مصرف کننده فرهنگ آن است.

@solati_mehran
#مهران_صولتی
در پست های زیر ابتدا شما را به شنیدن پادکست محمدفاضلی درباره نسبت میان توسعه فرهنگی و اقتصادی، و سپس نقد خودم بر برخی دیدگاه های ایشان دعوت می کنم 👇🙏
SekkePod Episode 13(1)
<unknown>
نسخه کم حجم فایل صوتی فرهنگ و توسعه

محمد فاضلی

⭕ برخی اعضا و مخاطبان، حجم زیاد فایل این گفتگو را که قبلا منتشر کرده بودم، مانع دسترسی به آن ذکر کرده بودند.

⭕ نسخه کم حجم با هفده مگابایت، تهیه شده است.

⭕ در این فایل صوتی درباره رابطه فرهنگ، اقتصاد و توسعه بحث کرده‌ام.

⭕ از نقد و نظرهای شما استقبال می کنم.

⭕ این گونه بحثها درباره اقتصاد و توسعه را می‌توانید در کانال تلگرام #پادکست_سکه دنبال کنید.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

Http://t.me/sekke_podcast
🔹 گفت و گوی محمد فاضلی در بوته نقد!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ دکتر محمدفاضلی در گفت و گو با مهدی ناجی به نکات ارزشمندی درباره نسبت میان خرده نظام های جامعه، رابطه اقتصاد و فرهنگ، مقایسه ایران با کره جنوبی از نظر میزان سختکوشی، و راه های برون رفت از وضعیت کنونی ایران پرداخته است. می کوشم تا در این یادداشت به برخی از دیدگاه های ایشان که به نظرم از دقت کافی برخوردار نیستند اشاراتی داشته باشم:

🖌 یکم: فاضلی بیان می کند که اقتصاد از سرعتی بیشتر از سیاست و فرهنگ در زمینه پذیرش تغییرات برخوردار است ولی به نظر می رسد که در طولانی دانستن مسیر تغییرات فرهنگی در جامعه ایران زیاده روی می کند، چرا که به نظر می رسد جامعه امروز ایران با گذشت چهل سال از انقلاب ۵۷ در زمره یکی از سریع ترین کشورها در زمینه تغییرات ارزشی و هنجارین است. دموکراتیزه شدن روابط خانوادگی، افزایش فردگرایی، رشد فزاینده طلاق، جابجایی ارزش ها و ضد ارزش ها، افزایش سرعت سکولاریزه شدن جامعه دینی و ... از جمله نشانه هایی است که می تواند گواهی دهد فرهنگ در جامعه ایران از پویایی بیشتری حتی نسبت به اقتصاد در این مدت برخوردار بوده است. شاید بتوان گفت اکنون فرهنگ چنان فربه شده است که لباس اقتصاد و سیاست بر اندام آن آشکارا تنگی می کند!

🖌دوم: فاضلی به درستی بر نقش سیاست گذاری های اقتصادی در بهبود شاخص های فرهنگی تاکید می کند ولی عرصه فرهنگ را تا حد زیادی به طفیلی حوزه اقتصاد فرو می کاهد. واقعیت این است که فرهنگ هم می تواند چراغ و هم ترمز برای توسعه باشد. به طور مثال تفاوت کیفیت توسعه در ایران و مالزی در حد قابل توجهی به بلندی و کوتاهی قامت فرهنگ در این دو کشور ارتباط دارد. چگونه می شود در ایران زیست ولی از پاره ای جنبه های فرهنگی مزاحم توسعه مانند خوانش های دنیاگریزانه از دین، نظریه توطئه و ضدیت با غرب، فرهنگ پارتی بازی، اقتصاد دلالی و رانتی یاد نکرد! روشن است که اکنون به دلیل سقوط سرمایه اجتماعی و افول اعتماد عمومی نمی توان بسیاری از تصمیمات سخت اقتصادی را برای ورود به مسیر توسعه اتخاذ کرد!

🖌سوم: فاضلی در راستای پرهیز از پروژه خودتخریبی ملی معتقد است که ما به اندازه شهروندان ممالک توسعه یافته ساعی هستیم ولی چنین مقایسه ای تا چه حد دقیق است؟! آیا می توان از نقش نفت در ایجاد یک جامعه رانتی که شهروندان را در یک سده گذشته به سمت بهره گیری آسان از درآمدهای نفتی بدون کار فراوان سوق داده است، غفلت کرد؟ همان پدیده ای که نقشی دیرپا در‌ آفرینش فرهنگ رانتی و غیر تولیدی داشته است. واقعا آیا می توان از کنار سخت کوشی ژاپنی ها یا بی اعتنایی سوئیسی ها نسبت به دریافت یارانه نقدی بدون انجام کار در سال ۲۰۱۶ به آسانی گذشت؟ بنابراین به نظر می رسد واقعیتی به نام فرهنگ کار هم وجود دارد که کشورهای مختلف را تا حدی از یکدیگر متفاوت ساخته است!

🔸نکته پایانی: بی اعتمادی مردم نسبت به حکومت از آن دست مولفه های فرهنگی است که ریشه های مستحکم تاریخی در ادبیات این سرزمین دارد. بنابراین به نظر می رسد مناسبات میان سیاست، فرهنگ و اقتصاد در ایران پیچیده تر از آن چیزی باشد که فاضلی در این پادکست به آن پرداخته است‌. به بن بست رسیدن تجربه توسعه در حکومت پهلوی ها به رغم شباهت هایش با پروژه توسعه آمرانه کشورهای آسیای شرقی نشان داد که در مسیر توسعه یافتگی ایران گره گاه هایی وجود دارد که می تواند خود را در بزنگاه هایی مانند انقلاب ۵۷ آشکار و مسیر حرکت را به طور کلی معکوس نماید. تناقض های فرهنگی که مسیر توسعه اقتصادی را کاملا متوقف ساخت!

@solati_mehran

#محمد_فاضلی
#توسعه
🔹 چرا در ایران دوباره انقلاب نمی شود؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 در آستانه چهل و یکمین سالگرد انقلاب اسلامی شاهد انتشار مطالب بسیاری درباره چرایی و چگونگی پیدایش آن هستیم. عمده تحلیل ها هم از جوانب مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به علل شکل گیری این رویداد سترگ پرداخته اند. اما در کنار همه این مطالب پرسش از اینکه با وجودنارضایتی های موجود چرا انقلاب دیگری را پیش رو نداریم به اندازه کافی مورد مداقه قرار نگرفته است. پرسشی که به ویژه پس از ناآرامی های دی ماه ۹۶ و آبان ماه ۹۸ به یکی از پربسامدترین سئوالات در میان شهروندان تبدیل شده بود. تبلیغ رسانه های خارجی فارسی زبان درباره نقش احتمالی رضا پهلوی هم با ادعای بازگشت از یک مسیر اشتباه چهل ساله البته تا مدتی توانست قوه تخیل برخی ناراضیان را قلقلک دهد. به پرسش نخست باز می گردیم؛ چرا در ایران امروز انقلاب دیگری نمی شود؟!

🖌 فقدان جایگزین: حکومت ها فقط زمانی ممکن است در اثر بروز انقلاب از عرصه خارج شوند که نیروی اپوزیسیون فعال توانسته باشد آلترناتیوی برای آنها معرفی و نوعی باور عمومی نسبت به کارآمدی آن در اذهان ایجاد کرده باشد. واقعیت این است که در طول چهل سال گذشته ما با فقدان یک اپوزیسیون یا نیروی آلترناتیو مواجه بوده ایم که توانسته باشند نوعی اقناع عمومی برای ضرورت یک گذار انقلابی پرهزینه ایجاد کرده باشند!

🖌 فقدان اعتماد: انقلاب حاصل نوعی بسیج توده ای برای رهایی از وضعیت موجود و دستیابی به موقعیت مطلوب است. در این میان نقش روشنفکران کاملا بی بدیل به نظر می رسد. در شرایط کنونی ایران جدای از مهجور ماندن تفکر انقلابی با پدیده تکثر مرجعیت های اجتماعی، بی اعتمادی به روشنفکران، ظهور و مقبولیت یافتن سلبریتی ها و کاهش همبستگی اجتماعی مواجه هستیم که همه این ها می تواند از احتمال شکل گیری یک انقلاب دیگر جلوگیری کند!

🖌 فقدان گفتمان: انقلاب ایران بیش از همه مرهون حضور هژمونیک یک گفتمان رهایی بخش، انقلابی و مبارزه جویانه در سراسر جهان بود. از امریکا، تا اروپا، افریقا و آسیا، همه مبارزین در عطش تغییرات سریع، ناگهانی، انقلابی و حتی مسلحانه علیه نظم سرمایه داری و حکومت های وابسته بدان می سوختند. اکنون اما سرمایه داری گویا به تقدیر تاریخی همگان تبدیل شده و تمنای توسعه به آن سبک و سیاق ترجیع بند سخنان همه شده است!

🖌 فقدان امید: نظر سنجی های معتبر دهه پنجاه نشان می داد که یکی از انگیزه های مهم مردم برای ورود به فرایند انقلاب عبارت از امید به تحقق آینده ای بهتر در ایران بوده است. اکنون اما در کنار ناامیدی به آینده جایگزینی برای حکومت شاهد افزایش واقع بینی شهروندان در قبال بحران های موجود و اذعان به این واقعیت است که تغییرات سیاسی و انقلابی نمی تواند لزوما شرایط ما را بهبود بخشد. این بینش البته به شکل گیری نوعی بی تفاوتی گسترده هم انجامیده است که می تواند مانع توسعه یافتگی کشور شود!

🖌 فقدان تزلزل: تغییرات انقلابی اگر در گام های نخست با واکنش سخت حکومت مواجه نشوند به سرعت گسترش یافته و به انقلابی تمام عیار تبدیل می شوند. در کنار همه علل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی موثر بر انقلاب ۵۷ آنچه به عنوان کاتالیزور جریان انقلابی عمل، و آن را به توفانی براندازانه تبدیل کرد همانا تزلزل ارکان رژیم پهلوی در نوع مواجهه با اعتراضات بود. حتی پیام شاه در آبان ۵۷ نیز توسط توده انقلابی به وجود ضعفی مفرط در ساختار رژیم تعبیر و روند انقلاب را تسریع نمود. در شرایط موجود اما فقدان سستی حکومت در مواجهه با معترضان از شکل گیری یک خیزش انقلابی جلوگیری کرده است!

🔹 نکته پایانی: اگر چه با پررنگ شدن نقش رسانه های نوین اجتماعی در بسیج ناراضیان اکنون با اشکال جدیدتری از جنبش های سیاسی و شورش های اجتماعی در جهان مواجه هستیم ولی همچنان دو عنصر امید به آینده بهتر و اعتماد به روشنفکران نقش مهمی در ایجاد میل به تغییرات در ایران امروز ایفا می کنند. البته روشن است که شنیدن صدای مردم، بهره گیری از تجارب گذشته و عزم جدی برای جلب مشارکت تمام عیار شهروندان در عرصه های تصمیم سازی می تواند راه هایی به مراتب کم هزینه تر برای ایجاد تغییرات از سوی حکومت در ایران باشد!

@solati_mehran

#انقلاب
#فقدان_جایگزین
🔹 انقلابی در جستجوی " تمنای محال! "

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ در مورد انقلاب ۵۷ عبارت مشهوری وجود دارد به این مضمون؛ " مردم می دانستند که چه نمی خواهند ولی نمی دانستند که چه می خواهند!" . اگر این جمله در مورد ساختارهای سیاسی حکومت آینده بیان شده باشد البته تا حدود زیادی درست است ولی واقعیت این است که در کلیات، مردم می دانستند که چه می خواهند! آنها به دنبال تحقق " تمنای محال" بودند. در دهه ای که بومی گرایی، متاثر از الهیات رهایی بخش جهان سوم هر روز وسعت بیشتری در افکار عمومی می یافت و آتش معنویت گرایی هر روز بیش از پیش شعله می کشید، طرفداران انقلاب در میان ایرانیان، از دکتر شریعتی تا امام خمینی هم می کوشیدند تا این آرزوی محال را باور پذیر کرده و ناممکن را ممکن سازند. همراه کردن دوگانه هایی متعارض که برخی از آنها به شرح زیرند:

🖌 مادیات همراه با معنویات: رشد معنویت گرایی متاثر از جنبش های اجتماعی اروپا و امریکا در کنار مبارزات رهایی بخش شمال افریقا موجی از آرمان گرایی را در جهان منتشر ساخت. ایران پیرامونی هم متاثر از چنین اندیشه هایی کوشید تا جامعه ایده آل را در قامت اندیشه های علی شریعتی در دهه پنجاه به تماشا بنشیند. افزایش گرایشات دینی به ویژه در دانشگاه ها هم نوید روزهایی را می داد که ایرانیان قرار بود به دنبال جمع میان دنیا و آخرت باشند. حتی میشل فوکو هم کتابی در مورد انقلاب ۵۷ نوشت و ایران را روح یک جهان بی روح نامید. البته فوکو در ماه های پس از انقلاب در مورد برخی تصورات خود در مورد این رویداد تجدید نظر کرد.

🖌 جمهوریت همراه با اسلامیت: حکومت قانون، آرمان انقلاب مشروطیت بود ولی سیر رویدادها نه تنها این هدف را محقق نساخت بلکه استبداد رضا شاهی را جایگزین آن ساخت. پیشنهاد جمهوریت هم با مخالفت روحانیت روبرو شد و سلطنت لاجرم ادامه یافت. تداوم نظام سلطانی محمدرضا شاه اما عطش حکومت مردمی را در جامعه شدیدتر ساخته بود. حکومتی که هم مردمی و هم اسلامی باشد. جمهوری اسلامی می توانست پیشنهاد خوبی برای تداوم مبارزات انقلابی باشد. سرعت تحولات انقلابی اما بیشتر از آن بود که گفت و گوهای نظری میان روشنفکران و روحانیون پیرامون قابل جمع بودن جمهوریت و اسلامیت شکل گرفته و به نتیجه برسد.

🖌 تجدد همراه با تدین: شتاب تجدد گرایی پهلوی دوم به شکل گیری تناقض های فرهنگی جدی در میان خانواده های مذهبی انجامید. بخش قابل توجهی از این خانواده ها رفتن به سینما یا دیدن تلویزیون را تحریم کرده و حتی در مورد فرستادن دختران شان به دبیرستان تردیدهای جدی داشتند. حتی روشنفکرانی مانند شریعتی هم میان تجدد و تمدن تفکیک قائل شده و آشکارا از دومی حمایت می کردند. امام خمینی هم در سخنرانی بهشت زهرا خواستار تجددی بود که فاقد جنبه های غیر اخلاقی باشد. حتی برخی روشنفکران دینی مانند عبدالکریم سروش هم در دهه هفتاد با تاکید بر امتیاز گزینش گری معتقد به توانایی ما در پیرایش تجدد از جنبه های زیان آور آن بودند. تلاش هایی که نافرجام بودن آنها اکنون اثبات شده است.

🔹 نکته پایانی: اکنون و باگذشت بیش از چهل سال از انقلاب ۵۷ دیگر روشن شده است که جمع میان این دوگانه های متناقض از همان ابتدا هم آرزویی محال بوده است. واقعیت های اجتماعی صلب تر از آن چیزی هستند که به ما مجال دهند صرفا با اراده گرایی بتوانیم جامعه ای ایده آل را ایجاد کنیم. اما انقلاب ها از بستر همین ناممکن هاست که نضج گرفته و به پیروزی می رسند. به حاشیه رفتن عقل و به میدان آمدن احساس برای دستیابی به یک تمنای محال، پیشران همه انقلاب هاست!

@solati_mehran
#انقلاب
#تمنای_محال
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 دین سکولار!

علم الهدی در نماز جمعه مشهد گفته؛ فقهای شورای نگهبان به اندازه وزن برخی از منتقدان نماز شب خوانده اند. اینکه بکوشیم تا از معنویات هم ابزاری برای پیروزی در مجادلات سیاسی ساخته و برای سنجش آنها معیارهای دنیوی و قابل فهم مانند وزن و قد تعیین کنیم نشانه ای واضح از تبدیل اسلام به دینی سکولار در ایران است!

@solati_mehran

#مهران_صولتی
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 جامعه بدون گفت و گو!

کلیپ‌پیوست نمایی واضح هر چند زننده از جامعه ای است که در آن فعالان سیاسی می کوشند تا با جنگ حنجره با حنجره رقیب خود را از عرصه عمومی خارج سازد. شبکه های اجتماعی هم از همان ابتدا شاهد شکل گیری چنین پدیده ای بودند؛ گفتاری یا نوشتاری! شاید بتوان گفت که اکنون در همه زنجیره های مردم، روشنفکران و حکومت با نارسایی های قابل توجهی در عرصه گفتن و شنیدن مواجهیم. ما شهروندان عادی که فاقد مهارت گفت و گوی سازنده با یکدیگریم، روشنفکران سرزمین مان هم برخلاف کشورهای توسعه یافته به جای دیالوگ با یکدیگر به مونولوگ با هواداران سوت و کف زن خود مشغولند. حکومت هم که دچار ناشنوایی سیستماتیک شده و صدای مردم و روشنفکران را نمی شنود. مجموعه اینها البته وضعیت ناگواری را برای امروز ما رقم زده است؛ جامعه ای سرشار از خشم، بی تابی و درماندگی، بدون شکیبایی لازم برای شنیدن سخنان دیگران! جامعه ای سیاست زده که هر حرفی را پیشاپیش ذیل جناح گرایی تعریف کرده و گوش های خود را برای شنیدن صدای مخالفان می بندد!

@solati_mehran
#مهران_صولتی
🔹 چرا به " شجریان" نیازمندیم ؟ 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 ساعات و لحظاتی است که روان جامعه با جان شجریان، و نفس مردم با نفس او گره خورده است. هنرمند موسیقی سنتی و خواننده قطعاتی مانند ربنا و تصنیف های معروفی از شعر و ادب فارسی. شجریان اگر چه همواره در خاطره جمعی ایرانیان حضور داشت ولی مشارکت فعال در رویدادهای سال ۸۸ و پیامدهای ناشی از آن، به هنرش آشکارا رنگ و بویی سیاسی بخشید و اهمیتش را افزون تر ساخت. البته در این میان بخشی از قدرت هم کوشید تا با سانسور چهره و صدای وی در رسانه رسمی کشور از میزان محبوبیتش بکاهد که روشن است در این زمینه ناکام ماند. شجریان اینک به اسطوره ای تاثیر گذار در فرهنگ ایرانی - اسلامی ما تبدیل شده است که حذف یا فراموشی آن به سودایی محال شباهت دارد. اسطوره ای که البته می تواند برای ایران امروز کارکردهای جامعه شناختی مفیدی هم داشته باشد. می کوشم تا در این یادداشت به نیاز جامعه ایرانی به پدیده ای به نام "شجریان " نگاهی بیفکنم.

🔹شجریان نمادی از احیای سنت در روزگار سیطره مدرنیته است. سنتی که می کوشد در قالب لطیف ترین وجوه هنری، انسان مدرن را با عمیق ترین مضامین اخلاقی و انسانی آشنا کند. اهمیت موضوع آن جایی بیشتر می شود که ایرانیان در روزگار بعد از انقلاب با یک سنت اسلامی پمپاژ شده از سوی حکومت مواجه و از ایجاد یک سنت برخورد انتقادی سازنده میان دین و مدرنیته بازماندند(رویکرد روشنفکری دینی سیاسی تلقی، و از گسترش آن جلوگیری شد). در چنین وضعیتی موج شیفتگی نسبت به دستاوردهای دنیای مدرن افزایش یافته و ایجاد تلفیقی میان سنت و مدرنیته به دلیل احساس ناکارآمدی به فراموشی سپرده می شود.

🔹شجریان امروزه به نمادی برای وفاق ایرانیان حول هنر اصیل، و هنرمند حساس به دغدغه ها و دردهای مردم تبدیل شده است. هنرو هنرمندی که بیش از هرچیز به اعتلای ایران و ایرانی می اندیشد. به نظر می رسد در روزگار بی اعتباری شخصیت های مرجع جامعه، و در برهوت سیاست زده شدن تمام ساحت های اجتماعی این سرزمین، که می تواند تهدیدی برای انسجام ملی و‌ زنگ خطری برای فروپاشی اجتماعی کشور باشد، شجریان می تواند ایفاگر نقشی وحدت بخش حداقل در عرصه تاثیر گذار فرهنگ باشد.

🔹شجریان همچنین نمادی برای معرفی عرصه فرهنگ به عنوان بستری برای رویش سیاست و اقتصاد می باشد. فرهنگ اگرچه همواره در زندگی ایرانیان جایگاهی رفیع داشته است ولی حداقل در روزگار کنونی به دلیل سیطره دولت و بازار بر زندگی ایرانیان تا اندازه زیادی به حاشیه رفته است. دولت با دخالت های مکرر در حریم خصوصی ایرانیان ، نوعی احساس دوگانه نسبت به خود را در جامعه دامن زده است (گریز از دولت و همزمان پناه بردن به دولت)، و بازار هم با کالایی کردن همه چیز، ارزش های اخلاقی و انسانی را دچار فرسایش کرده است. در چنین وضعیتی بازگشت به شجریان می تواند الهام بخش افرادی باشد که هنوز هم دل در گرو نقش بی بدیل فرهنگ در روزگار کنونی دارند.

🔹نکته پایانی: نوع مواجهه حکومت با پدیده شجریان می تواند نشان و نشانه ای از عقلانیت حاکم بر کشور در ایام کنونی باشد؛ سپردن عرصه بهره گیری مناسب از سرمایه های فرهنگی به جامعه، یا سودای کنترل و انحصار عرصه های فرهنگی به کمک قدرت سیاسی؟! گذشت زمان بهتر می تواند در مورد این انتخاب داوری کند...

#شجریان
#احیای_سنت
#باز_نشر

@solati_mehran
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 کرونا و پروژه موازی سازی نهادی!

آنچه امروزه به تلفات قابل توجه کرونا در کشور انجامیده حاصل ناکارآمدی مزمن نظام سیاسی حاکم است. درست پس از پیروزی خاتمی در سال ۷۶ بود که پروژه موازی سازی نهادی در دستور کار حاکمیت قرار گرفت. در کنار هر نهاد انتخابی، چند نهاد انتصابی شکل گرفتند که وظیفه داشتند با ناکارآمد سازی دولت، مجلس و شوراهای شهر اصلاح طلبان را از چشم مردم بیندازند. همین شد که فقط طی بیست سال، حدود ده مرکز قانون گذاری موازی در کنار مجلس ایجاد شدند. انبوهی از تزاحمات سازمانی با بوروکراسی های عریض و طویل! از سوی دیگر حاکمیت کوشید تا اندک نهادها و سازمان های مردم نهاد شکل گرفته در جامعه مدنی را هم بی اثر و منحل سازد. تجربه تلخ نهادسازی در حکومت، و نهاد زدایی در جامعه به وقوع پیوست. حالا کرونا آمده است و در فقدان فرماندهی واحد، انبوه سازمان هایی که قرار بوده درباره منع پروازها به چین، قرنطینه کردن قم یا تعطیلی حرم تصمیم گیری کنند از شدت اختلاف نظر دچار بی عملی و انفعال شده اند. درست مثل قصه برجام و FATF. آن روزی که از انجام پروژه تودرتویی نهادی برای شکست رقیب سرخوش بودید باید فکری به حال این روزها می کردید!

@solati_mehran
#مهران_صولتی
#کرونا
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 از سبزی تا سکس!

همه چیز درباره ویروس کرونا در ویدئویی ارزشمند ساخته یاسر عرب


لطفا برای دیگران هم ارسال کنید

@solati_mehran
@yaser_arab57
🔹 درس هایی که از کرونا آموختیم! 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ جامعه و حکومت در ایران، طی نیم قرن گذشته آموزگاران ارزشمندی داشته است که درس های بسیاری برای او به ارمغان آورده اند: نفت، انقلاب، جنگ، توسعه، تحریم و اینک کرونا... در همه این سال ها ولی ما نتوانسته ایم به اندازه کافی از این پدیده ها عبرت گرفته و بر بی تدبیری های خود فائق آییم. ورود ناخوانده کرونا به ایران طی روزهای اخیر هم حاوی درس هایی بوده است که برخی از آن ها به شرح زیر هستند:

🖌 تصمیم های سیاسی پیامدهای اجتماعی دارند. موازی سازی نهادی با هدف زمین گیر کردن رقیب در منازعات سیاسی به آشفتگی ناشی از تعدد مراکز تصمیم گیری در مهار بحران کرونا انجامید!

🖌 کرونا پدیده ای سیاسی - اجتماعی نیز هست. بدون اعتماد متقابل میان ملت - دولت، برتری های فنی در مهار بحران های اجتماعی و بهداشتی با هزینه های بسیار و توفیق های اندک همراهند. بازگشت به مردم و سازمان های مردم نهاد اما می تواند کمبودها را جبران کند!

🖌 انسداد باب گفت و گوی آزادانه میان روشنفکران دینی و روحانیان از سوی حکومت در چهل سال گذشته، منجر به تبلیغ خرافات در برخورد با پدیده هایی مانند کرونا از سوی برخی متعصبان شده و به بدبینی نسبت به اسلام در میان جوانان دامن زده است!

🖌 بهره گیری مداوم اصولگرایان از مضامین سیاسی نخ نما شده ای مانند دشمن، فتنه و استکبار در برخورد با هر پدیده ناآشنایی مانند کرونا نشانه ای آشکار از ناتوانی یک نظم سیاسی در تولید مفاهیم جدید، و اصرار بر بهره گیری از مفاهیم مستهلک شده برای توضیح وضعیت های جدید است!

🖌 دولت ها در هیچ کشوری نمی توانند به تنهایی در قبال اپیدمی هایی مانند کرونا موفق باشند. انهدام NGO ها در چهار دهه گذشته، دولت و جامعه را ناتوان و بی پناه گذاشته است. زیان حضور توده ای مردم هم در امداد رسانی ها در چنین بحران هایی مشهود است!

🖌 رویکرد جناحی رسانه ملی اگر چه توانسته در مناقشات سیاسی به کمک یک جناح بیاید ولی بی اعتباری ناشی از این سیاست بیش از همه خود را در مواجهه با کرونا نشان داده است. اگر شبکه های اجتماعی به اطلاع رسانی شفاف نمی پیوستند ابعاد فاجعه بسیار وسیع تر بود!

🖌 هیچ پدیده ای نمی توانست به خوبی کرونا مجموعه ای از نارسایی های ساختاری مانند تعدد مراکز تصمیم گیری، بحران اعتماد عمومی، سقوط سرمایه اجتماعی، فقدان گفتگوی ملی و نقصان سازماندهی اجتماعی را آشکار سازد. امید است بتوانیم از این تهدید، فرصتی برای اصلاح برخی رویه های نادرست بسازیم!

@solati_mehran

#کرونا
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 جامعه شناسی رقص پرستاران در هنگامه کرونا!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ جمهوری اسلامی برای کنترل و در اختیار گرفتن بدن شهروندان، با رقص و تنانگی دو کار کرد؛ نخست آن را با عیاشی پیوند زد(ارزش زدایی) و دوم آن را از عرصه عمومی بیرون راند( رسمیت زدایی). تصور این بود که تزریق اخلاق اسلامی به جامعه از پس انقلابی که به صفت مذهبی شناخته می شد قادر است مرزبندی میان دو عرصه عمومی و خصوصی را بر هم زده و فضای هر دو را با اشباع ارزشی، بهداشتی سازد. اما دیری نپایید که عرصه خصوصی ابراز موجودیت کرد، خود را از ارزش های رسمی پیراست و به محفلی برای عرضه رقص و تنانگی تبدیل شد. چاردیواری خانه ها توانستند از حرکات موزون پیشین که در تبلیغات رسمی نمادی از ولنگاری محسوب می شدند، قبح زدایی کرده و رقص را به جزء لاینفکی از مراسم عروسی، محافل خانوادگی و دورهمی های دوستانه به ویژه در میان خانم ها تبدیل کنند. اما دردسر برای حکومت زمانی آغاز شد که تصاویر و فیلم هایی از این محافل منتشر و به سرعت پربازدید شدند. ماهواره هم آمد و پخش شوهای خوانندگان لس آنجلسی به شکل گیری خرده فرهنگی در میان جوانان انجامید که بعدها مرزهای فرهنگی را درنوردید و موسیقی های غربی را هم شامل شد. در همه این سال ها اما ظهور رقص در عرصه عمومی با هول و هراس همراه بوده است، حداقل به اندازه دریافت یک تذکر! سال ۹۸ اما طلیعه ای داشت که برای نظم سیاسی حاکم دیگر قابل تحمل نبود؛ همخوانی آهنگ ساسی مانکن در مدارس ابتدایی کشور خبر از زلزله ای در ارزش های موجود می داد. اینکه نسل آتی و آینده ساز کشور به صورت جمعی با این آهنگ می رقصند و تن و بدن ارزش های رسمی را می لرزانند، خبر از یک شکست واقعی در کارنامه آموزش و پرورش رسمی کشور داشت که می کوشید تا خود را سهیم در تبلیغ ارزش های اسلامی در مدارس معرفی کند. اما اکنون در پایان سالی که دارد با خاطره تلخ کرونا تمام می شود شاهد پدیده جدیدی هستیم که در بیمارستان های سراسر کشور ظاهر شده است. رقص پرستاران خط مقدم کرونا، انتشار گسترده فیلم ها و لبخند رضایت مردم در کنار بی اعتنایی حکومت نسبت به بروز این پدیده. رقص پرستاران اکنون دو کارکرد یافته است؛ نخست قبح زدایی از رقص( پرستاران می رقصند تا بتوانند با توان مضاعف به بیماران خدمت کنند) و دوم رسمیت بخشیدن به این حرکت موزون در عرصه عمومی و محیطی که به دلیل کارکرد حیاتی اش مقدس و ارزشمند تلقی می شود. اکنون کرونا توانسته بدن های آزاد شده و رقصنده را - اگر چه پوشیده در لباس های سفید بیمارستانی- به عرصه عمومی کشانده و به آن ها ارزشی مثبت ببخشد. تاثیرات فرهنگی کرونا البته محدود به این ها نخواهد ماند!

@solati_mehran

#کرونا
#پرستاران
🔹 زنان باید زمین بازی را خود طراحی کنند!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 امروز هشتم مارس، روز جهانی زن است. زنان جامعه ما می خواهند با مردان برابر شوند، در همه چیز؛ از جمله در فرصت های تحصیلی، اشتغال، ازدواج و برخورداری از تمام مزایای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی. از همین رو می کوشند تا ثابت کنند تفاوت آنها با مردان حداکثر مربوط به امور بیولوژیک است نه سایر موارد، چرا که سایر تفاوت ها را نوعی "برساخت اجتماعی " و ناشی از حضور فرهنگ مردسالار و ساختارهای سلطه می دانند. تا اینجا قضیه کاملا منطقی به نظر می رسد چون تا آزادی منفی و سلبی محقق نشده و زنجیرهای بسته شده بر دست و پای زنان گسسته نشود نمی توان به آزادی مثبت و ایجابی زنان امیدوار بود. ولی ایراد کار آن جاست که نمی توان حدیقفی برای این نابرابری و اتمام آن تصور کرد. در دیالکتیک ارباب و بنده ی هگل، اصالت با ارباب است چرا که عمل او از نوع " کنشی " می باشد و ابتکار عمل با اوست، میدان بازی را طراحی و قوانین آن را تعریف می کند ولی عمل بنده " واکنشی" به رفتار ارباب می باشد، می کوشد تا ارباب را نفی کند در حالی که همزمان او را به عنوان دشمن خود به رسمیت می شناسد و در زمینی بازی می کند که او قوانین اش را طراحی کرده است. لذا همواره نقشی فرعی را ایفا می کند، و چشم به تک ارباب دارد تا پاتکی را به اجرا گذارد. به نظرم باید جنبش زنان به جای بازی کردن در زمین مردان و تلاش برای شبیه شدن به آنها در همه عرصه ها ، زمین بازی خود را طراحی کند تا از اصالت لازم برای تداوم جنبش خود برخوردار شود.طراحی این زمین بازی باید موارد زیر را مورد توجه قرار دهد:

🖌 زنان و مردان مکمل یکدیگرند بنابراین نقص یکی به معنای کمال دیگری نیست. دو طرف باید در یک تعامل هم افزا نقایص یکدیگر را برطرف کنند. لطافت زندگی هم در آمیزشی از زنانگی و مردانگی است. زنانگی واجد امتیازاتی است که مردان از آنها بی بهره اند. تشبه جستن به مردانگی از سوی زنان صرفا آنها را دنباله رو مردان می سازد!

🖌 بیشترین خشونت علیه زنان، نه از سوی مردان بلکه از سوی خود زنان تئوریزه می شود! همان اندیشه ای که با شعار حفظ شان و منزلت، زنان را خانه نشین می خواهد و آن ها را از مشارکت اجتماعی منع می کند. اتفاقا در این زمینه مردان بسی بیشتر مدافع حضور اجتماعی و اقتصادی زنان هستند. تهاجم بیش از پیش زنان به مردان برای احقاق حقوق شان فقط می تواند موجب راندن مردان به دام تفکراتی شود که از زنان به مثابه جنس دوم دفاع می کنند!

🖌 بسیاری از مصادیق خشونت علیه زنان نه ناشی از مردان، بلکه ناشی از ساختارهای مردسالارانه است. ساختارهایی که اصلاح آنها مستلزم جلب همکاری بخشی از مردان دموکراسی خواه جامعه است. این چنین است که مطالبه دموکراسی بر حقوق زنان اولویت می یابد؛ دموکراسی می تواند با افزایش برابری سیاسی منجر به افزایش برابری حقوقی شود!

🔹نکته پایانی: برخی از اندیشمندان سیاسی معتقدند که برای کاهش خشونت در سطح بین المللی، زنان باید بیش از پیش در سطوح فوقانی تصمیم گیری های جهانی سهیم شوند. این از همان مقوله هایی است که می تواند به گسترش نقش و سهم زنان در عرصه های سیاست و قدرت بینجامد بدون آنکه لزوما با ویژگی های زنانگی از سوی زنان وداع یا انکاری صورت پذیرفته باشد. زنان می توانند طراح میدان هایی باشند که مردان هم در آن بازی کنند!

@solati_mehran

#هشتم_مارس
#روز_جهانی_زن
#بازنشر
Forwarded from اتچ بات
‍ ‍ 🔹 چرا درگذشت دکتر راه چمنی یک ضایعه جبران ناپذیر است؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🖤 نخستین بار در سال ۷۰ بود که به عنوان یک رای اولی به محمدرضا راه چمنی رای دادم. در ۱۸ سالگی به نظرم رسید که از وقار و کارنامه قابل قبولی برخوردار است. این رای در سال ۷۴ هم تکرار شد و صبغه ای آگاهانه تر یافت. در رقابتی که به دور دوم کشیده شد. از آن هنگام تا کنون فعالیت های سیاسی اش را دورادور دنبال می کردم و سه رویداد کارنامه سیاسی اش را برایم برجسته تر می ساخت. نخست حضور در مجلس پنجم و پایمردی اصلاح طلبانه اش در آن مقطع سرنوشت ساز، دوم نقش بی بدیل اش در تشکیل ستاد انتخاباتی سید محمد خاتمی در بهار ۷۶ و سوم تلاش وصف ناپذیرش در دعوت از سید عطاء ا... مهاجرانی، وزیر ارشاد دولت اصلاحات برای سفر به مزینان برای سخنرانی در یادمان دکتر شریعتی در خرداد ۷۸. رویدادی که برای سبزوار در آن مقطع بسیار ارزشمند بود. بعد از آن بود که راه چمنی به فراست دریافت که بعد از چهار دوره حضور به عنوان نماینده سبزوار باید عرصه را برای جوان تر ها باز کند. این بود که کوشید تا در پهنه وسیع تری مانند تهران بخت خود را بیازماید. روزگار اما با او مهربان نبود و نتوانست بار دیگر به بهارستان گام نهد. فارغ از ریاست سازمان بهزیستی اما آنچه کارنامه او را متفاوت از سایر کارگزاران و درگذشت او را به یک ضایعه تبدیل می کند این است که او بیش از همه یک " کنش گر مرزی" بود که پایی در حکومت و پایی در جامعه داشت. امری که می توانست او را با اقتضائات هر دو حوزه آشنا سازد. از سوی دیگر راه چمنی سیاستمداری نبود که با ناکامی در سیاست، به اقتصاد رو کند و بکوشد تا شکست های خود را با برج سازی یا رانت جویی جبران کند. او در همه این سال ها کوشید تا فعالیت های حزبی را قوام بخشد و جامعه مدنی را رونق دهد. اکنون هم اگر از کرونا سخت آزرده ایم نه به خاطر تسلیم نشدن به تقدیر، بلکه به دلیل به خاک افتادن سرمایه های انسانی و سیاسی ارزشمندی است که یک شهر و یک ملت نهال وجود آن ها را آبیاری کرده اند. عرصه سیاست در ایران هنوز هم پس از گذشت دو سده، همچنان از حیث داشتن کنش گرانی اصیل، پایمرد، پاکدست و معتبر، فقیر است و همین واقعیت درگذشت مرحوم راه چمنی را به یک ضایعه جبران ناپذیر تبدیل می کند. خدایش بیامرزد و بر شمار همتایان او بیفزاید. روح اش شاد ☘

#راه_چمنی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در خانه بمانید و این کلیپ را برای دیگران ارسال کنید تا زنجیره انتقال ویروس کرونا قطع شود.

@solati_mehran

#فقط_۱۴_روز