در دوران پس از انقلاب اما به دلیل غرب ستیزی مندرج در بسیاری از تصمیم گیری ها اوضاع به گونه ای متفاوت رقم خورد. در چهار دهه گذشته پیشرفتی هم اگر بوده بی برنامه و آشفته انجام گرفته، آن چنان که مضار اش بیش از مزایای اش بوده است. در بقیه ایام هم اتلاف وقت برای طراحی الگوی پیشرفت بومی و ورود کشور به عرصه مناقشه با قدرت های جهانی همان اندک توان مملکت  برای نوسازی زیر ساخت های فیزیکی ایران را تحلیل برد. اگر اوضاع به سامان بود و حرکت در مسیر درست آن انجام می گرفت می شد انتظار داشت که پارادایم سازه محور با تاثیر پذیرفتن از امواج قدرتمند و فراگیر پارادایم انسان محور در جهان پس از جنگ جهانی دوم، تعدیل شده و با تمرکز بر انسان، جامعه، روابط اجتماعی، سوژه‌گی شهروندان و الزامات توسعه پایدار دوران متفاوتی را رقم زند. دورانی که می توانست زاینده شهروند خودآگاه، متعهد، قانون مند، مشارکت جو و توسعه گرا باشد. ما هنوز اما در همان منزل اول باقی مانده ایم!

@solati_mehran

#توسعه
#شهروندی

معرفی و نقد کتاب استراتژی توسعه ایران (چرا ایران عقب ماند، چگونه پیشرفت کنیم؟)

00:00 | معرفی و مقدمه
02:34 | مهران صولتی
23:34 | علی سرزعیم
53:26 | روح الله جلیلی
1:09:27 | مجتبی لشکربلوکی

آذرماه ۱۴۰۲
نشست‌های گفتار و اندیشه |جلسه ۷۲
@goftar_andisheh

🎥 معرفی و بررسی کتاب استراتژی توسعه ایران (چرا ایران عقب ماند؟ چگونه پیشرفت کنیم؟)
نشست‌های گفتار و اندیشه | جلسه ۷۲ | یکشنبه ۱۹ آذرماه ۱۴۰۲

👤 #علی_سرزعیم
👤 #مهران_صولتی
👤 #مجتبی_لشکربلوکی

مشاهده در یوتیوب
مشاهده در آپارات

🌾 @Sedanet
🌾 @Sedanettv
🌾 @ali_sarzaeem
🌾 @solati_mehran
🌾 @Goftar_andisheh
🌾 @Dr_Lashkarbolouki

🔹 در مورد اقتصاد ایران پیش از انقلاب چه می دانیم؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ اقتصاد دوران پیش از انقلاب را باید به دو دوره تقسیم کرد:

عصر تکنوکراتیک اقتصاد (۱۳۵۲-۱۳۴۲)
عصر نفتی اقتصاد (۱۳۵۷-۱۳۵۲)

✅ در دوره اول که مقارن با حضور تیم عالیخانی در وزارت اقتصاد است طلایی ترین دوران اقتصاد ایران معاصر رقم می خورد: رشد اقتصادی پایدار ۱۰ تا ۱۲ درصد به مدت ۱۰ سال- تورم ۲ درصدی- صنعتی شدن کشور و افزایش توان صادراتی اقتصاد

✅ در دوره دوم اما افزایش ناگهانی قیمت جهانی نفت و سه برابر شدن سهم درآمدهای نفتی در بودجه سالانه کشور موجبات دخالت های جاه طلبانه و غیرکارشناسی شاه در عرصه اقتصاد را فراهم آورده و سودای بی فرجام تمدن بزرگ، شیرازه یک اقتصاد پویا و درون زا را در هم ریخت.

✅ همچنین در دوره دوم بسیاری از دستاوردهای اقتصادی دوره اول بر باد رفت. در سال ۵۷، تورم ۲ درصدی یک دهه پیش به بیش از ۲۵ درصد رسیده و رشد اقتصادی ۱۲ درصدی هم به سمت صفر میل پیدا کرده بود. بودجه بیش از حد نفتی شده و ورود درآمدهای وافر نفتی به اقتصاد کشور با بر هم زدن توازن میان عرضه و تقاضا موجبات بی ثباتی سیاسی را به همراه آورد.

✅ برخی از اقتصاددانان معتقدند که بسیاری از ارزانی های زمان شاه هم از مسیر سرکوب قیمت ارز در حد؛ ۷۰ ریال = یک دلار به دست آمده و ارزش ریال در عرصه واقعیت بسیار کمتر از دلار بوده است. از سوی دیگر دلبستگی شاه به نوعی سوسیالیسم هم توانست حمایت های آموزشی- بهداشتی را برای شهروندان به ارمغان آورد.

✅ ورود نفت به اقتصاد ایران دهه ۵۰ به منزله بلای سیاهی بود که با کاهش رشد اقتصادی و افزایش تورم نه تنها به تعمیق شکاف طبقاتی انجامید بلکه با افزایش گرانی و بیکاری موجب نارضایتی شهروندان شد. البته پیروزی انقلاب بیش از همه ناشی از بی تصمیمی و اشتباهات شاه، پذیرش وعده جامعه اتوپیایی از سوی مردم، و سازماندهی نیروهای انقلابی توسط روحانیت بود. در این میان برخی نارسایی های اقتصادی هم به عنوان کاتالیزور عمل کرد.

🔹 نکته پایانی: مزایای اقتصاد ایران دهه ۴۰ ایران هرگز در دوران بعد از انقلاب تکرار نشد (در صورت تداوم اکنون ایران بالاتر از کره جنوبی ایستاده بود) و تنها در دوره خاتمی توانستیم اندکی به آن نزدیک شویم. نضج گیری بورژوازی ملی، اقتصاد صادرات محور، بهره گیری از ظرفیت نیروی انسانی و اولویت تولید بر توزیع از مزایای آشکار آن دوره بود.

@solati_mehran
#اقتصاد_ایران
#توسعه
#عصر_تکنوکراتیک
#عصر_نفتی

🔵آدرس اینترنتی و مراکز فروش کتاب به شرح زیر است:
نشر ثالث: خ کریمخان زند/بین ماهشهر و ایرانشهر/ش 148

تلفن تماس:88325376-7

آدرس اینترنتی فروشگاه نشر ثالث:

https://salesspublication.com/


@tajeddin_mohammadbagher

🔹 چرا حکومت در ایران از حل مسائل ناتوان است؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ شاید بهترین توصیف برای ایران امروز این باشد؛ کشوری با مسائل حل نشده! تعریفی که از وجود زخمی التیام نیافته بعد از گذشت بیش از چهل سال حکایت می کند. مسائل حل نشده ای از جنس نوع مسیر توسعه، رابطه با غرب، رفتار با مردم، روابط میان اجزای حکومت، نقش دولت پنهان، و موازی سازی نهادی که فقط بخشی از معضلات منجر به بحران در جامعه امروز  محسوب می شوند. حال پرسش این است که چرا ما با چنین وضعیتی روبرو شده ایم؟

✅ دو پایه بودن قانون اساسی موجب مناقشه ای بلند مدت میان ابعاد جمهوریت و اسلامیت در نظام سیاسی شده است. در حقیقت منازعه میان نهادهای انتخابی و انتصابی در چهاردهه گذشته به شدت فرساینده و موجد ناکارآمدی گسترده در نظم سیاسی موجود بوده است.

✅ عدم تناسب میان اختیارات و مسئولیت ها (هر که قدرت بیشتری دارد، باید مسئولیت بیشتری هم بپذیرد)، از همان ابتدا موجبات اتلاف انواع سرمایه ها را فراهم آورده است. برخی از سیاسیون از مفهوم دولت پنهان به عنوان خروجی این عدم تناسب بهره گرفته اند.

✅ اگر چه اکنون روشن شده است که اصول توسعه در جهان یکسان و مدل های آن متفاوت است ولی تلاش کشور در طراحی الگوی ایرانی- اسلامی پیشرفت بدون توجه به واقعیت های کارشناسی و صرفا با تکیه بر شعارها، اقدامی تبلیغی همراه با اتلاف هزینه فراوان محسوب می شود.

✅ موازی سازی نهادی و شکل گیری مجموعه ای از شوراهای عالی، کشور را در مسیر توسعه به غایت زمین گیر ساخته است. همچنین تمهید اقداماتی برای شکست دادن رقبای سیاسی در سال های گذشته به تدریج منجر به شکل گیری بحران کارآمدی در کلیت نظام سیاسی موجود شده است.

✅ فرآیند حل مساله نیازمند شکل گیری نوعی تمایز ساختاری است به طوری که استقلال نسبی عرصه های سیاست، اقتصاد، فرهنگ و خانواده از یکدیگر فرصتی برای نگاه تخصصی و کارشناسی به مسائل هر حوزه را فراهم آورد. اما در ایران سیاست زده کنونی، چیرگی سیاست بر همه عرصه ها موجب ناکامی در حل مسائل شده است.

✅ حل مسائل اجتماعی نیازمند پذیرش برخی نارسایی ها و وجود اراده ای برای حل آنها از سوی حکومت است. در ایران اما دیری است که مسئولان با اتکا به نظریه توطئه می کوشند تا بیگانگان را عامل بسیاری از معضلات معرفی کرده و نقش خود را در پیدایش بحران ها انکار کنند. روشن است که با غلبه چنین نگاهی نمی توان به حل مسائل امیدوار بود.

@solati_mehran

#حل_مساله

🔹 چرا یلدا نوستالژیک شد؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


🍉 سخن از یلداست. آیینی تاریخی که بهانه ای می شود برای دورهمی های خانوادگی. بساط هم جور است: سماور ذغالی، چراغ گردسوز، کرسی قدیمی، شاهنامه، دیوان حافظ، و پذیرایی از جنس انار و انگور و آجیل. چند سالی است که برپایی یلدا به شمایل گذشته های نه چندان دور، به یک پدیده اجتماعی در ایران تبدیل شده و هر سال هم رونق بیشتری می یابد. با پررنگ شدن شبکه های اجتماعی هم اینک شاهد احیای هر چه بیشتر سنت های دورهمی فامیلی در قاب تصاویر و ویدئو های کوتاه هستیم.

🍉 همه جا سخن از آرزوی بازگشت به گذشته ای است که درآن همه اعضای دور و نزدیک خانواده در منزل بزرگ خاندان جمع شده و شبی ماندگار و خاطره ساز را رقم می زدند. شاید بتوان گفت ما اکنون با یک نوستالژی مواجه شده ایم. اما چرا؟ هر چند که ملت ها همواره خاطره های جمعی تاریخی و دلنشینی داشته اند که از آن برای یادآوری گذشته افتخارآمیز خود بهره می برده اند ولی پررنگ شدن بیش از پیش این نوستالژی در ایران می تواند نشانی از برخی مسائل اجتماعی داشته باشد که ما امروزه با شدت بیشتری با آنها مواجه شده ایم.

🍉 به نظر می رسد بخش مهمی از این نوستالژی در واکنش به نارسایی های موجود در ایران به دلیل انباشت بحران ها و مدرنیته بدقواره ای است که به آن دچار شده ایم. شاهد ما زیستن  دروضعیتی است که نه تنها بسیاری از مشکلات ناشی از توسعه برون زای قبل از انقلاب حل نشده باقی مانده، بلکه معضلات بسیار بیشتری هم بر آنها افزوده شده است. اگر در گذشته دین پناهگاهی تلقی می شد که مردم از سر استیصال می توانستند به آن پناه ببرند و آرامش یابند، امروزه به دلیل بهره برداری های سیاسی، بخش عمده ای از این ماوای امن فروریخته و کم اثر شده است.

🍉 اگر در روزگار گذشته شب نشینی ها در شکل طبیعی و متناسب با شرایط اجتماعی و خانوادگی خود انجام می گرفت، امروزه با افزایش خودمحوری ها و منفعت طلبی ها، شاهد احساس حسرت عمیق برای گذشته جمعی خود هستیم. آرزومندی برای روزگاری که دیگران هم برایمان مهم بودند، به یکدیگر اعتماد داشتیم، و اگر چه در ابراز محبت کاستی داشتیم ولی برق مهم انگاشتن دیگران همواره در دیدگان مان می درخشید.

🍉 خلاصه بگوییم مشکل امروز ما این است که زمان و زمانه مان دگرگون شده است ولی ما از آفرینش منظومه فکری، عملی، اخلاقی و اجرایی لازم برای نوسازی نوعی تفکر انتقادی، همبستگی اجتماعی، اخلاق مدنی و جامعه ای پویا و توانمند در حل و فصل بحران های خود بازمانده ایم. این عوامل موجبات شکل گیری و رونق بیش از پیش یک نوستالژی را برای جامعه ایران فراهم آورده اند. گذشته ای که اگر چه بی ایراد نبوده است ولی در مقایسه با امروز پر ایراد ما ، می تواند دست کم برای لحظاتی کوتاه هم که شده اوضاع نابسامان کنونی را از خاطرمان محو سازد.

#یلدا
#نوستالژی

@solati_mehran

🔹 جمهوری اسم ها به جای جمهوری رسم ها

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ مجلس یازدهم با حذف نام توسعه، برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران را به شورای نگهبان فرستاد. اقدامی که تا این جا آخرین تلاش برای جایگزینی اسم ها به امید تغییر رسم ها از سوی نظام سیاسی محسوب می شود. جمهوری اسلامی در چهاردهه گذشته حساسیت فراوانی از خود نسبت به نام گذاری و مفهوم سازی نشان داده است. از تغییر نام اماکن و خیابان ها تا نوآوری در ایجاد مناسبت ها، و از مفهوم سازی های بی جا در علوم انسانی تا قلب واقعیت های اجتماعی، همه و همه در این راستا قابل ارزیابی هستند. اما به راستی این عطش برای تغییر نام از کجا می آید؟

✅ دغدغه غرب ستیزی: جمهوری اسلامی از ابتدای تاسیس کوشیده است تا با غیریت سازی از غرب هویت خود را تثبیت نماید.‌ در همین راستا کشور تاکنون سه موج از انقلاب فرهنگی را از سر گذرانده که هدفی جز پالایش نهاد علم از آموزه های مدرن نداشته است. تلاش های متمرکز دودهه اخیر در ایجاد علوم انسانی اسلامی هم تا این جا دستاوردی به جز کلی گویی و شعارزدگی به ارمغان نیاورده است. جایگزینی پیشرفت به جای توسعه در عنوان برنامه هفتم نمونه روشنی برای جبران این کاستی محسوب می شود.

✅ روایت سازی از طریق نام گذاری: جمهوری اسلامی بر اساس باور راسخ به پدیده جنگ روایت ها می کوشد تا پیروز این نبرد رسانه ای باشد. از منظر حکومت هم نام گذاری ها می توانند مولد انرژی برای تغییر بوده و به تحول در عرصه های اجرایی بینجامد. به عبارت دیگر نظام سیاسی امیدوار است که تغییر اسم ها منجر به تغییر رسم ها شده و برخی از کاستی های موجود را مرتفع نماید. کارنامه چهل و چهار ساله جمهوری اسلامی اما نشان می دهد که این انتظار بیش از حد خوش بینانه بوده است.

✅ ناکارآمدی و بحران دستاورد: کشوری که قرار بوده در ۱۴۰۴ به قدرت اول منطقه در همه حوزه ها تبدیل شود ولی اکنون مردم اش از رفاهی معادل یک سوم ترکیه برخوردار هستند چگونه می تواند حجم انبوه ناکارآمدی هایش را برای جوانان انقلابی توجیه پذیر سازد؟ آیا راهی به جز این وجود خواهد داشت که بر حجم شعارهای تبلیغاتی اش افزوده و با نوآوری در نام گذاری های رنگارنگ هواداران خود را امیدوار سازد؟ این ها دقیقا همان اقداماتی است که در حال انجام است.

✅ برداشت متوهمانه از نقش رسانه ها: جمهوری اسلامی دریافتی غیر واقعی و اغراق آمیز از نقش رسانه ها در جهان امروز دارد. هیچ کسی منکر نقش شگرف رسانه نیست ولی نمی توان انتظار داشت که رسانه قادر باشد آن چنان به قلب واقعیت بپردازند که تشخیص راست از دروغ ناممکن شود، آن هم در روزگاری که تکثر و رقابت رسانه ها این امر را ناممکن ساخته است. اما نظام‌ سیاسی با بی اعتنایی آشکار به چنین واقعیتی می کوشد تا با بزرگنمایی نام گذاری های انجام شده بخشی از ناکامی های خود در عرصه حکمرانی را از دیده ها پنهان سازد.

@solati_mehran

#جمهوری_اسم
#جمهوری_رسم
#جمهوری_اسلامی

دلیر باش در به کار گیری فهم خویش! این است شعار روشن نگری


🔹 مهران صولتی در پنجمین نشست از سلسله جلسات اندیشه و فلسفه نوین به شرح و نقد پاسخ ایمانوئل کانت به پرسش؛ روشن نگری چیست؟ پرداخته است


زمان فایل: ۲۱ دقیقه
چهارم دی ماه ۱۴۰۲

@solati_mehran

#کانت
#روشن_نگری_چیست

🔹 مسیر توسعه یافتگی در ایران بر اساس نظریه فوکویاما

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ فرانسیس فوکویاما اندیشمند شهیر امریکایی در مقاله ای با عنوان؛ از رابطه میان ابعاد سیاسی و اقتصادی توسعه چه می دانیم؟، توسعه یافتگی را منوط به سه مولفه سیاسی، یک مولفه اقتصادی و یک مولفه اجتماعی می داند. به باور وی (دولت سازی/ حاکمیت قانون/ دموکراسی) عناصر سیاسی، (رشد اقتصادی) مولفه اقتصادی و (تحرک اجتماعی) مولفه اجتماعی این مجموعه می باشند.

✅ در نظریه فوکویاما، دولت سازی به استقرار یک دولت مشروع در مرزهای سرزمینی و وجود ظرفیت برای وضع قوانین، اخذ مالیات و تامین کالاهای اساسی و عمومی اطلاق می شود. حاکمیت قانون هم به پاسداری حکومت از حقوق مالکیت، ادعاهای تجاری و حوزه خصوصی شهروندان می پردازد.

✅ دموکراسی عبارت از سازوکارهایی مانند برگزاری انتخابات منظم چند حزبی، تفکیک قوا، وجود مطبوعات آزاد و وجود جامعه مدنی قوی برای افزایش شفافیت و پاسخگویی حکومت است. همچنین رشد اقتصادی شامل افزایش تولید ناخالص داخلی هر کشور می باشد و تحرک اجتماعی هم ناشی از فربه شدن طبقه متوسط و ظهور نیروهای اجتماعی جدید است.

✅ فوکویاما دو مسیر را برای توسعه یافتگی می گشاید؛ نخستین راه مربوط به کشورهای شرق آسیاست که از یک بوروکراسی چابک، و اجماعی برای رشد اقتصادی برخوردارند. در این کشورها وجود دولت با ظرفیت و حاکمیت قانون موجب رشد اقتصادی شده است. البته افزایش رفاه در ادامه موجب فربه شدن طبقه متوسط می شود که خواست های دموکراسی خواهانه دارند.

✅ مسیر دوم مربوط به کشورهایی است که دارای یک دولت غارت گر، ناکارآمد، فاسد و دارای قابلیت پایین حکمرانی هستند. روشن است که در چنین کشورهایی بدون تقویت جامعه مدنی که بتواند بر عملکرد دولت نظارت داشته باشد انبوه سرمایه گذاری های اقتصادی نه تنها توسعه را به ارمغان نمی آورد بلکه موجب اتلاف شدید منابع می شود. بنابراین در این کشورها دموکراسی بر رشد اقتصادی اولویت می یابد تا بتواند حداقلی از شفافیت و پاسخگویی را ایجاد نماید.

✅ تحلیل فوکویاما از ابعاد سیاسی/ اقتصادی توسعه چه آموزه هایی برای ایران امروز در بر دارد؟ آیا رشد اقتصادی مقدم بر دموکراسی است  یا برعکس؟ در یک نگاه ساده با توجه به ابعاد نگران کننده فساد، ناکارآمدی و یک بوروکراسی متورم و فشل شاید بتوان رای به ترجیح دموکراسی بر رشد اقتصادی داد. ولی به نظر می رسد شرایط ایران به واسطه دیرپایی استبداد، تشدید تحریم ها و ضعف جامعه مدنی پیچیده تر از سایر کشورها باشد.

✅ ایران امروز به دلیل فقر فزاینده ناشی از تحریم ها با تحلیل رفتن جامعه مدنی مواجه شده است. افشاگری های فضای مجازی نیز به بسیج نیروهای اجتماعی معطوف به تغییر نینجامیده و پس از مدتی به فراموشی سپرده می شود. هم چنین به دلیل پدید آمدن انسداد سیاسی و انقباض ساخت قدرت، امکان ایجاد تغییرات هر چند اندک از هر زمان دیگری دشوارتر شده است.

✅ در چنین وضعیت پیچیده ای است که رفع تحریم ها مهمترین اولویت برای کاهش فشارهای اقتصادی محسوب می شود تا جامعه بتواند اندکی کمر راست کرده و سایر خواست های مدنی را پیگیری نماید. البته پرواضح است که به دلیل عدم همنوایی حکومت با اقتضائات جهان امروز چندان نمی توان به تحقق توسعه اقتصادی امید داشت.دلیل دیگر هم این که حکومت فربه شدن طبقه متوسط را برای آینده سیاسی خود مخاطره آمیز می داند.

@solati_mehran

#توسعه
#فوکویاما

🔹 غفلت از نقش حکومت در تخریب اخلاق!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ پویش فکری توسعه در گفت و گویی با دکتر محسن گودرزی، جامعه شناس در تیرماه ۱۴۰۰ به بررسی وضعیت توسعه در ایران امروز پرداخته است. گودرزی در این مصاحبه با ترجیح مفهوم حیات جامعه بر مفهوم توسعه کلیت سخن خود را در این عبارت خلاصه کرده است؛ ما به یک اخلاق تازه برای جامعه امروزمان نیاز داریم👇

http://tinyurl.com/yk7o9uk3

✅ گودرزی در این مصاحبه امید اجتماعی را نتیجه رویای ملی دانسته و معتقد است که جامعه ایران در شرایط کنونی، به خود، زیست جهان اش و هم چنین به مسیری که می پیماید در چارچوب زوال اجتماعی می نگرد. جامعه ای که به عرصه رویارویی دو گرایش همبسته ساز و گسیخته ساز تبدیل شده و نیازمند اخلاق نوینی برای تنظیم روابط اجتماعی خود می باشد.   

✅ گودرزی همچنین ما را متوجه نسلی می سازد که به باور او منفعت طلب و لذت جو هستند، از قید مرجعیت اجتماعی رها شده و آزادی عمل پیدا کرده اند، به دلیل ابتلا به فردگرایی خودخواهانه امکان کنش جمعی و دستیابی به توافق را ندارند، و در نتیجه به دلیل بی توجهی به دیگران نمی توانند توسعه گرا باشند.

✅ رونالد اینگلهارت در کتاب؛ تکامل فرهنگی: تغییر ارزش ها و استحاله جهان تصریح می کند که فرهنگ یک جامعه تحت تاثیر میزان احساس مردم از امنیت جانی شکل می گیرد. بر این اساس در جوامعی که مردم نسبت به تحولات آینده خوش بین تر هستند ما با رشد ارزش های فرامادی و به عکس در جوامعی که مردم آن دید بدبینانه ای نسبت به وضعیت آینده خود دارند ما با افزایش ارزش های مادی مواجه هستیم.

✅ گودرزی اگر چه بر رشد فزاینده ارزش های مادی مانند قدرت و ثروت در ایران بعد از انقلاب تاکید می ورزد ولی به اندازه کافی از نقش مخرب حکومت در مسدود کردن چشم اندازهای امیدآفرین فراروی ایرانیان سخن نمی گوید بلکه بیشتر بر فرآیند تغییر جامعه تاکید می ورزد. این شاید به دلیل ناامیدی جامعه شناسان از تاثیر پذیری حکومت به دلیل ناشنوایی سیستماتیک آن در قبال انتقادات و نارضایتی های شهروندان باشد.

✅ گودرزی اگر چه بر نقش روشنفکران و هنرمندان در افق گشایی و شکل دادن به رویای ملی تاکید می کند ولی واقعیت این است که تا تغییرات عینی به ویژه در حوزه رفع تنگناهای معیشتی و محدودیت های اجتماعی اتفاق نیفتد شاهد جوانه زدن امید اجتماعی نخواهیم بود. همچنین به دلیل شخصی شدن سیاست و موازی سازی های نهادی امکان دستیابی به توافق جهت اتخاذ سیاست های موثر برای خروج از بحران های کنونی به حداقل خود رسیده است.

✅ اما نقطه امید بخش عبارت از میل فزاینده ایرانیان به برقراری روابط شبکه ای هر چند با پیوندهای ضعیف (مارک گرانووتر) می باشد که ابعاد آن در فضای مجازی بسیار وسعت یافته است. گستره ای شامل دورهمی های دوستانه، جمع های کتاب خوانی، تیم های ورزشی، و انجمن های نقد فیلم که نوید بخش گفت و گو گری، مدارا جویی، کنش گری و در نهایت نقش آفرینی در خلق نوعی اخلاق نوین برای ایران امروز می توانند باشند.

@solati_mehran

#اخلاق
#توسعه
#حیات_جامعه
#گودرزی

🔹 از کشف حجاب اجباری تا وضع حجاب اجباری!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ هفدهم دی ماه سالیاد واقعه کشف حجاب در دوره پهلوی اول است. رویدادی که گویا با الهام از تجربه آتاتورک در ترکیه انجام گرفت و هیاهوی بسیاری پیرامون آن در ایران برپا شد. موافقان و مخالفان حول درستی یا نادرستی آن صف آرایی کردند و مجادلات زیادی بر سر آن ایجاد شد. حالا امروزه با گذشت بیش از هشتاد سال از آن رویداد دوباره با سخت گیری های فزاینده درباره حفظ حجاب روبرو شده ایم و همین امر بازخوانی آن واقعه تاریخی را ضروری تر می سازد.

✅ رضا شاه دولتی شبه مدرن بر پا کرد که قرار بود جامعه ایران را از سنت به سوی تجدد راهبری کند. دولتی که کوشید تا مظاهر سنت از قبیل مکتب خانه ها، حوزه های علمیه، نظام قضایی شرعی، تعزیه و شبیه خوانی را از عرصه اجتماعی حذف، و نمادهای تجدد از جمله مدارس نوین، دانشگاه، دادگستری مبتنی بر نظام قضایی مدنی و مدرن را جایگزین سازد.

✅ هم چنین رضاشاه کوشید تا برای تحقق یک دولت متمرکز به تاسیس ارتش ملی و اسکان اجباری عشایر اقدام نماید. تاسیس بوروکراسی هم برای سامان بخشیدن به امور مدیریتی این دولت نوپای شبه مدرن صورت گرفت. اما و هزار اما اجبار مردان به پوشیدن یونیفورم و کلاه رسمی و اجبار زنان به کشف حجاب حکایت از امری ظریف تر و پیچیده تر داشت.

✅ زیگموند باومن جامعه شناس شهیر پست مدرن با ابداع مفهوم دولت باغبانی برای دولت مدرن، از عزم این دولت برای نظم بخشیدن به بی نظمی ها و وجود اراده ای برای رام کردن وحشی گری ها از منظر مدرنیته سخن می گوید. براین اساس دولت مدرن می کوشد تا شهروندانی بهنجار و مطیع تربیت کند که قادر باشند نقش عملگی را برای آن ایفا نمایند.

✅ بنابراین رضاشاه با درک موقعیت پیرامونی ایران در نظام جهانی و لزوم جبران عقب ماندگی ایرانیان نسبت به جهان پیشرفته کوشید تا سخت افزارهایی از جمله بوروکراسی و دانشگاه را وارد نماید. همچنین از جنبه نرم افزاری سعی کرد تا انسانی تراز نوین خلق نماید که به برنامه تجدد باور داشته و به اندازه کافی مطیع و رام  باشد.

✅ فاطمه صادقی در کتاب کشف حجاب به خوبی نشان می دهد که حتی هنر عکاسی هم در این دوران در خدمت آفرینش سوژه هایی جدید (آلتوسر)  کاربرد می یابد. به باور صادقی فیگور زنان کشف حجاب کرده در مقابل دوربین و سپس انتشار گسترده این تصاویر در محافل رسمی و غیر رسمی جامعه نشان از خلق سوژه هایی نوین برای پیشبرد برنامه های تجدد داشت.

✅ نکته مهم تر این که افراد جای گرفته در قالبی فرمال، خود نیز کوشیدند تا انتظارات دیگران از خود (دولت) را برآورده سازند و بهنجار شوند. به عبارت دیگر سوژه ها  تلاش داشتند تا این انتظارات را درونی ساخته و به انسانی نوین تبدیل شوند و این البته نقطه خطرناک عملکرد دولت مدرن در سراسر جهان و البته در ایران دوران رضا شاه بود.

✅ با مرور جامعه شناسانه پروژه کشف حجاب اجباری اکنون چگونه می توان درباره برنامه وضع حجاب اجباری داوری کرد؟ واقعیت این است که ناسازگاری پروژه اخیر با تغییرات اجتماعی و تحولات جهانی به قدری آشکار است که نمی توان انتظار داشت به هدف بهنجار سازی در راستای خلق انسانی در تراز جمهوری اسلامی منجر شود.

✅ برنامه ای که اکنون صرفا به مثابه اعاده حیثیت حکومت در قبال تخطی آشکار شهروندان از خطوط قرمزش تلقی شده و می کوشد حتی به قیمت افزایش شکاف های اجتماعی و گسترش نارضایتی های عمومی آب رفته را به جوی بازگرداند. اراده ای که به رغم تحمیل هزینه های بسیار به جامعه و نظام سیاسی پیشاپیش محکوم به شکست است.

@solati_mehran

#کشف_حجاب
#رضا_شاه
#هفدهم_دی_ماه

🔹 قانون و فرمان چه تفاوت هایی دارند؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


بعد از این که مجلس یازدهم تلاش های خود برای تصویب قانون حجاب و عفاف را آغاز کرد و همه ارکان حکومت از لزوم تن دادن شهروندان به قانون سخن گفتند، دوگانه ای به نام قانون یا فرمان در فضای مجازی مطرح شد که مناقشه ای جدی درباره این مسئله تلقی می گردد.

انقلاب مشروطه به دنبال تبدیل فرمان به قانون بود تا بتواند خودکامه‌گی سلطان را مهار کرده،  قدرت او را مشروط به ضوابطی نماید که نمایندگان ملت آن را تعیین کرده اند. مجلسی که حاصل انتخاباتی آزاد، عادلانه و رقابتی بوده و اعضای آن می توانستند مطالبات اقشار و طبقات مختلف جامعه را نمایندگی کنند.

اما اوضاع چندان بر وفق مراد پیش نرفت و استبداد در ادوار بعد و در جامه های رنگارنگ بازتولید شد. اکنون اما با این پرسش مواجه شده ایم که مصوبه مجلس درباره حجاب اجباری فرمانی حکومتی است که در زرورق قانون پیچیده شده یا قانونی است که از اعتبار حقوقی برخوردار می باشد؟ این یادداشت می کوشد تا برخی از تفاوت های این دو‌ مقوله را فهرست نماید:


🔺 قانون زاده دوران مدرن است ولی فرمان مربوط به عصر پیشامدرن!

🔺 قانون برخاسته از اراده ملی است ولی فرمان ناشی از اراده حکمران!

🔺 براساس قانون همه ساکنان یک سرزمین شهروند هستند ولی مطابق فرمان رعیت اند!

🔺 قانون همه شهروندان را برابر می داند ولی فرمان برخی را برتر از دیگران می بیند!

🔺 قانون به شهروندان حق نصب، نقد و عزل حاکمان را می دهد ولی فرمان آن ها را از این حقوق محروم می کند!

🔺 مطابق قانون همه شهروندان صاحب حق اند و بر اساس فرمان همه رعایا واجد تکلیف!

🔺 قانون عام و استثنا ناپذیر است در حالی که فرمان خاص و استثنا پذیر!

🔺 فرآیند تصویب قانون معین و شفاف است ولی روند وضع فرمان ناگهانی و پنهانی!

🔺 قانون برای توجیه خود مبتنی بر دلایل حقوقی است ولی فرمان برای تحمیل خود متکی بر علل دینی، امنیتی و ایدئولوژیک!

@solati_mehran

#قانون
#فرمان

🔹 علل هفت گانه عقب ماندگی ایران!

(بخش یک از دو)

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


با گذشت بیش از دو سده از نخستین رویارویی نخبگان ایرانی با واقعیت عقب ماندگی ایران، که معطوف به بیان خودآگاهانه عباس میرزا پس از شکست از روسیه در دوران فتحعلی شاه بود به نظر می رسد که ایرانیان همچنان در دستیابی به حداقل های قابل قبولی از توسعه یافتگی عاجز مانده اند. با وجود کشف و بهره برداری از منابع سرشار نفت و گاز در کنار وجود جمعیتی جوان و تحصیل کرده اینک پرسش از دلایل عقب ماندگی ایران ابعادی مهم تر نیز یافته است. این‌ که چگونه ممکن است در مدتی کوتاه تر از این بسیاری از کشورهای شرق آسیا در عین فقر منابع و سرمایه های طبیعی به توسعه دست یابند ولی ما همچنان در هزار توی پیشرفت سردرگم مانده باشیم؟! در هر صورت پس از درخشیدن نخستین بارقه های خودآگاهی  ایرانیان نسبت به عقب ماندگی این سرزمین از همتایان غربی و شرقی اش مجموعه ای از تحقیقات و پژوهش ها پیرامون علل و دلایل این رویداد ناگوار صورت پذیرفت که ادبیاتی غنی را در زمینه توسعه و چرایی توسعه نیافتگی ایران پدید آورد. در ادامه می کوشم تا از هفت علتی سخن به میان آورم که به نظر می رسد نقش مهم تری در عقب ماندگی تاریخی ایران طی دویست سال گذشته داشته اند:

✅ استبداد ایرانی: نخستین و پربسامدترین علتی که برای تبیین عقب ماندگی ایران در پژوهش های تاریخی- اجتماعی ذکر می شود عبارت از مفهوم استبداد ایرانی می باشد. استبدادی که فرد و جامعه را در مقابل اراده پیش بینی ناپذیر سلطان ناچیز تلقی کرده و از پادشاه، تصویر انسانی به غایت توانمند و غیر پاسخگو ارائه می دهد. البته روشن است که مفهوم خودکامگی ساخته و پرداخته دو قرن اخیر است و پیش از آن کمتر کسی در حقانیت پادشاهانی که آنها را ظل ا... فی الارض دانسته و حتی ایشان را به صفت، عادل می شناختند تردیدی روا می داشت. استبداد ایرانی به درختی شباهت داشت که پرورش گاه آفات بسیار بود؛ ریاکاری، دروغگویی، چاپلوسی، نخبه ستیزی و پخمه پروری فقط بخشی از این پیامدهای فرهنگی بود که تا عصرها و نسل ها ادامه می یافت. جامعه کوتاه مدت دستاورد دیگر استبداد ایرانی بود. همه امور فاقد قطعیت بودند و برنامه ریزی بلند مدت برای توسعه یافتگی دچار امتناع بود. امور زودگذر بود و نوعی ابن الوقتی و فرصت طلبی را به جامعه القاء می کرد و نهایتا فساد در آن سیستم روز به روز فراگیرتر می شد.

✅ فقدان سنت دموکراتیک: امروزه دیگر همگان اذعان دارند که میان دموکراسی و توسعه یافتگی پیوندی وثیق برقرار است. بدون دموکراسی، از توازن قدرت، فردگرایی، حقوق بشر، عدالت و قدبرافراشتن جامعه در مقابل هجوم و هیمنه دولت خبری نیست. اما آنچه ما در ایران شاهد بوده ایم عبارت از فقدان یک سنت دموکراتیک تاریخی می باشد. در حقیقت بخش مهمی از تاریخ این مرز و بوم تاریخ شاهان و رویت ناپذیری مردم بوده است. فقدانی که با تبدیل نشدن قانون به تنها مرجع تنظیم رابطه حکومت با شهروندان،  موجبات قدرت گرفتن بی سابقه حکومت در قبال جامعه را فراهم آورد. از آن پس بود که شکافی ژرف میان دولت- ملت شکل گرفت که به بیگانگی میان دو طرف انجامید. بعد از آن بود که حاکمان یکسره میل به سرکوب مردم را در وجودشان تقویت می کردند و مردم نیز شعله امید به سرنگونی حاکمان را در عمق جانشان فروزان نگه می داشتند.

✅ نقش پیرامونی در نظام جهانی: شوربختانه باید گفت که ایران همواره نقشی پیرامونی در نظام مبتنی بر سرمایه داری جهانی داشته است. ایران از اواخر دوره صفویه وارد چنین نامعادله نابرابری شد و در دوره قاجار و پهلوی با اوج پیامدهای ناگوار آن مواجه شد. پیرامونی بودن مطابق نظریه والرشتاین ایجاب می کرد که کشورهای پیرامونی به مبداء تامین مواد خام یا بازار مصرف کالاهای کشورهای مرکز تبدیل شوند. همچنین کشورهای پیرامونی از آنجا که از مناسبات نابرابر اقتصادی جهان تاثیر می پذیرند می کوشند تا به سرعت عقب ماندگی خود را از طریق واردات تکنولوژی های کشورهای پیشرفته تامین نموده و سریعا به توسعه دست یابند، در حالی که توسعه بیش از همه روندی درون زا و مبتنی بر نوعی تمایز یافتگی نهادی می باشد. هم چنین پیرامونی بودن تداوم حاکمیت های اقتدارگرا را توجیه می کند که در صدد راهبری کشور به سوی پیشرفت در کوتاه ترین زمان ممکن هستند.

(بخش دو از دو)

✍ مهران صولتی


✅ تماس با لایه های سخت افزاری توسعه: در طول دو سده گذشته ایرانیان بیش از آن که با اندیشه های غربیان در ارتباط باشند با دستاوردهای سخت افزاری و تکنولوژیک غرب مرتبط بودند.  روندی که البته از شکست سپاهیان ایران در چالدران آغاز و با شکست از روسیه تداوم یافت. آشنایی با لایه های سخت افزاری توسعه از آن رو اتفاق افتاد که نخستین دلیل عقب ماندگی ایران و خودآگاهی متعاقب آن در میدان جنگی رقم خورد که متاثر از نابرابری شگرف تسلیحاتی در دو سوی میدان بود. از آن پس بود که ایرانیان همواره در نقش وارد کننده تکنولوژی ظاهر شده و مدرنیزاسیون را بر مدرنیته اولویت بخشیدند. پیامد کار هم شکل گیری نوعی تاخر و حتی تعارض فرهنگی بود. به عبارت دیگر از آنجا که فرهنگ مدرنیته در اعماق این سرزمین جوانه نزده بود وارد کردن تکنولوژی نه تنها ما را به کامیابی نرساند بلکه بیش از پیش بر دامنه آشفتگی ها و اسکیزوفرنی فرهنگی ما افزود و ایرانیان را تلخکام تر از گذشته به حال خود رها کرد.

✅ نقش حاشیه ای علوم انسانی: علوم انسانی زبان دنیای مدرن محسوب می شوند لذا آشنایی عمیق با این علوم می تواند به ارتباطی موثر، فعال و سازنده با جهان امروز بینجامد. متاسفانه از همان روزی که نوعی خودآگاهی در میان نخبگان ایرانی نسبت به عقب ماندگی کشور اتفاق افتاد ما بیشتر شاهد توجه به آموزش علوم پایه و مهندسی بوده ایم تا علوم انسانی. در سال های بعد از انقلاب اسلامی هم به دلیل چیرگی نوعی رویکرد غرب ستیزانه در سطوح فوقانی قدرت و به جای پرداختن عالمانه به علوم انسانی نوعی بدبینی را نسبت به آنها پراکندیم و حتی کوشیدیم تا نسخه ای بدلی از آن به نام علوم انسانی اسلامی عرضه نماییم. البته نتیجه پیشاپیش مشخص بود. اتلاف منابع و سرمایه ها، برتری علوم مهندسی بر علوم انسانی که اکنون غربی نامیده می شدند، و در نهایت دور ماندن از تعامل موثر با جهان در راستای دستیابی سریع تر به توسعه ای که در آن سهم سه فرهنگ ایرانی، اسلامی و مدرن به اندازه کافی ادا شده باشد.

✅ قرار گرفتن در معرض گفتمان چپ: در دوران پس از جنگ جهانی دوم که چپ گرایی سکه رایج بازار سیاست جهان بود منطقه خاورمیانه نیز به نحو شگفت انگیزی هژمونی این گفتمان را تجربه می کرد. داعیه تفسیر علمی جهان در کنار نوید ساختن جهانی نو و انسانی تراز نوین فضایی را ایجاد کرده بود که همگی سرمایه داری را دشمن درجه یک خود قلمداد می کردند. در حقیقت مبارزه با امپریالیسم آمریکا به نوعی پرستیژ تبدیل شده بود. سیطره گفتمان چپ در ایران از آن رو در عقب ماندگی ما سهیم بود که به جای دادن نقش متوازن به عوامل داخلی و خارجی، چشمان ما را یک سره بر علل داخلی بست و چشم اندازی جهانی را پیش رویمان ترسیم کرد. کم اقبالی دیگر این بود که به جای مارکسیسم غربی و انسانی ما شاهد میزبانی عقب مانده ترین خوانش ممکن ازمارکسیسم در کشور بودیم. کلیشه ای نخ نما که به ما آموخت هدف وسیله را توجیه می کند! یا این که باید همواره توطئه اندیشانه و با دلی پرکینه به سرمایه داری و غرب نگریست. چیرگی گفتمان چپ اگر چه توانست در شکل گیری نهضت های رهایی بخش در جهان سوم موثر باشد ولی از آن جا که صورت مساله توسعه در ایران را واژگونه ساخت بر عقب ماندگی ما بیش از پیش افزود.

✅ فقدان گفت و گو میان سنت و مدرنیته: برخلاف بسیاری از نمونه‌های موفق توسعه در جهان که جلوه ای از رویش مدرنیته از بطن سنت بودند، ایران در دو سده اخیر شاهد تقابل پر هزینه‌ای میان این دو بوده است. این‌که یا دولت های شبه‌ مدرنی کوشیده اند تا مدرنیزاسیون را بر ویرانه های سنت بنا کنند و یا حکومت ضدمدرنی سعی کرده تا مدرنیته را به نفع سنتی انقلابی شده مصادره نماید. پرواضح است که هر دو تلاش چون فاقد عزمی برای شکل گیری یک گفت و گوی سازنده میان سنت و مدرنیته بودند ما را به قهقرا بردند. عقب ماندگی ناشی از نزاع تاریخی میان این دو مولفه آثار زیان باری از خود به جا گذاشت از آن رو که جامعه و شخصیت ما را چندپاره ساخت. پاره هایی که نه تنها نمی توانستند به رشد شخصیت و توسعه بینجامند بلکه ما را همواره بر سر انتخاب ناگزیر میان سنت و مدرنیته سرگردان به حال خود رها می‌کردند. ایران امروز یک جامعه فاقد گفت و گو است چون نتوانسته مدلی از زیست هم افزا و تکثر گرا از خود به نمایش بگذارد. سنت پشتوانه حکومتی یافته و با اجبار به جامعه تحمیل می شود و مدرنیته اگر چه به ناسزا از جامعه و سیاست رانده می شود ولی عملا تا پستوهای خانه های ایرانیان راه یافته و در تار و پود زندگی فردی و جمعی ما ریشه دوانده است. نتیجه این تعارض لاینحل هم البته تشدید عقب ماندگی کشور بوده است.
@solati_mehran

#توسعه
#عقب_ماندگی

🔹 چرا در ایران از احزاب واقعی خبری نیست؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ احزاب را به حق سنگ بنای دموکراسی نامیده اند. نگاه به تحولات سیاسی جوامع مدرن در دوره های اخیر هم نشان می دهد که بدون وجود یک نظام حزبی مبتنی بر نمایندگی شکاف های اجتماعی، رقابت سیاسی، حاکمیت قانون، برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی، و چرخش روان نخبگان نمی توان به تحقق مردم سالاری در یک نظام سیاسی امیدوار بود. در ایران هم اگرچه احزاب از بستر تحولات سیاسی منجر به انقلاب مشروطه سر برآوردند ولی نتوانسته اند از قوام و دوام کافی برخوردار شوند و حداکثر به گعده هایی دوستانه فرو کاسته شده اند. شاید بتوان دلایل زیر را برای این نارسایی فهرست کرد:

✅ اولویت تداوم جامعه توده ای: انقلاب ها با اتکا به رهبری واحد، ایدئولوژی بسیج کننده، وحدت توده ها و انحلال تمایزها در آرمان های مشترک به پیروزی می رسند و معمولا تا مدتی همچنان برمنطق انقلابی و پیش بینی ناپذیری در فرآیندها تاکید می ورزند. بعد از آن معمولا روند عادی سازی شروع می شود و نظام سیاسی مسیر محاسبه شده ای را ادامه می دهد. در ایران پس از انقلاب اما میل به تداوم جامعه توده ای هنوز هم در میان سیاست گذاران جاری و ساری است. از همین رو به باور انقلابیون؛ شکل گیری احزاب سیاسی از آن جا که می توانند تمایز میان توده ها را پررنگ کند، به آن ها تشکل بخشند و مطالبات آن ها را در مسیرهای سیاسی- مدنی کانالیزه کنند چندان با اقتضائات جامعه توده ای سازگار نمی باشد!

✅ فقدان نظام انتخاباتی حزبی: پیوند میان احزاب و انتخابات چنان ساختار یافته و ارگانیک است که هیچ کدام بدون دیگری نمی توانند واقعی و کارآمد باشند. در ایران پس از انقلاب هم از آن جا که پیوند میان احزاب و انتخابات هرگز از مسیر شکل گیری یک نظام انتخاباتی حزبی سامان نیافته است، احزاب بیشتر به زائده بی خاصیتی از نظام سیاسی تبدیل اند. طنز ماجرا هم این جاست که نامزدهای ریاست جمهوری ابتدا خود را نامزد می کنند و سپس حمایت احزاب از خود را می پذیرند، تازه بعد از انتخاب شدن هم وابستگی حزبی خود را در مناسبت های مختلف انکار می کنند. نمایندگان مجلس هم از آن جا که معمولا خود را مستقل می دانند معمولا واجد هیچ برنامه ای نبوده و به راحتی بین جناح ها برای پیگیری منافع شخصی خود جابجا می شوند!

✅ عدم رسمیت یافتن اپوزیسیون: دموکراسی سیاسی بر سنت به رسمیت شناختن اپوزیسیون و جابجایی مسالمت آمیز قدرت از رهگذر برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی استوار است. این اپوزیسیون سیاسی است که می تواند اقلیت شکست خورده در انتخابات را انسجام بخشد، نمایندگی کند و در نهایت به اکثریت انتخابات بعدی تبدیل سازد. همچنین اپوزیسیون می تواند مطالبات اقلیت را در جامعه پژواک داده و به ناظری موثر بر قدرت اکثریت مسلط تبدیل شود. در ایران یکصد سال اخیر اما اپوزیسیون رسمی و قانونی هرگز در سپهر سیاست ایران حضور نداشته است. به جرئت می تواند گفت که در فقدان چنین نیرویی احزاب در یک کشور نقش تزئینی یافته و قادر به گره گشایی از مشکلات نیستند!

✅ فرهنگ سیاسی حزب گریز: در ایران معاصر فرهنگ سیاسی موجود عاملی برای تقویت احزاب سیاسی محسوب نمی شود. سابقه وابستگی برخی احزاب سیاسی به بیگانگان در کنار بی ثباتی سیاسی ناشی از فعالیت احزاب، بهانه ای شده است تا احزاب به مثابه بچه سر راهی برای خانواده سیاست ایران تلقی شوند. در ایران پس از انقلاب هم اقسام تریبون ها در خدمت مذمت قدرت طلبی و انسجام ستیزی این نهاد سیاسی قرار گرفته اند. احزاب در نقطه مقابل دغدغه های مردم و بی توجه به مطالبات واقعی آحاد جامعه معرفی شده اند. روشن است که با چنین زمینه فرهنگی نمی توان به حضور و تقویت احزاب سیاسی کارآمد امیدوار بود. در این معنا احزاب صرفا گرم کنندگان تنور انتخابات در دورانی کوتاه محسوب می شوند!

🔹 نکته پایانی: اگر ایران امروز را مجموعه ای از ناکارآمدی های ناشی از فقدان سیاست گذاری موثر، برنامه ریزی کارشناسی شده و ارادت سالاری در انتصابات سیاسی در نظر آوریم بخش مهمی از این نارسایی ها ناشی از فقدان احزابی است که می توانند برای مشکلات کشور افق گشایی، تصمیم گیری و کادر سازی نمایند. تشکل هایی که می توانند با تربیت سیاسی مستعدترین جوانان مملکت، آنان را برای تصدی مناصب سیاسی آماده کرده و همراه با برنامه ای مردم پسند در انتخابات، راهی گره گشایی از مشکلات کشور سازند. از این رو امیدواریم که روزگار حاکمیت عقلانیت سیاسی در ایران اسلامی زودتر فرا رسیده و شاهد حضور احزاب قوی و موثر در سپهر سیاست ایران باشیم.

@solati_mehran

#احزاب_سیاسی

🔹 علل ناکامی انقلاب ۵۷ 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ با گذشت بیش از چهاردهه از پیروزی انقلاب اسلامی اکنون برای نقد آن چه این تحول شگرف برای جامعه ایران به ارمغان آورد ضرورت بیشتری احساس می شود. انقلابی که به باور چارلز کورزمن در کتاب ناگهان انقلاب با مشارکت ۱۰ درصد مردم حتی از نصاب بالاتری نسبت به دو انقلاب فرانسه و روسیه هم برخوردار بوده است. اما پرواضح است که انقلاب ۵۷ نتوانست به تناسب امیدهای فراوانی که برانگیخت کامیاب قلمداد شود. اگر چه رجوع به آرای مردم در سال های نخست و سپس مشارکت بخش قابل توجهی از مردم در جنگ هشت ساله توانست پشتوانه توده ای انقلاب را به رخ کشد ولی هم آیندی بحران های متعدد اجتماعی و اقتصادی در سال های اخیر موجبات احساس نارضایتی بسیاری از ایرانیان را از وضعیت موجود فراهم آورده است. این یادداشت به برخی از علل ناکامی های انقلاب  پرداخته است:

✅ فقدان تئوری برای کنترل قدرت: انقلاب ها با هدایت رهبران کاریزماتیک به پیروزی می رسند. در فردای انقلاب اما که قرار است نهضت به نظام تبدیل شود کار دشوار عبارت از گنجاندن روح فربه کاریزما در کالبد تنگ قانون است. همین می شود که جامه‌ی قانون اساسی را به تناسب قامت بلند رهبران می دوزند. چالش کاریزما و قانون از این جا به بعد نیز تداوم می یابد. انقلاب ایران فاقد نظریه ای برای کنترل قدرت بود. تئوری ولایت فقیه نیز بیش از اتکای بر عدالت ساختاری، مبتنی بر عدالت فقهی بود که صبغه ای کاملا شخصی و درونی داشت. شاید بتوان فقدان نظریاتی برای کنترل قدرت و ثروت را از جمله کمبودهای آشکار انقلاب ۵۷ دانست. غفلت روشنفکران عمدتا چپ زده پیش از انقلاب در این زمینه نابخشودنی است!

✅ تداوم ساختاری حکومت غیر پاسخگو: انقلاب ۵۷ اگر چه بنا داشت تا فلک را سقف بشکافد و طرحی نو دراندازد ولی خیلی زود در چنبره یک دولت رانتیر متکی به اقتصاد نفتی گرفتار آمد. امری که دولتی ارباب صفت و غیر پاسخگو را بر سرنوشت آینده ایرانیان مسلط ساخت. در حقیقت انقلاب نتوانست ساختارهای مولد استبداد را دگرگون سازد چرا که اگر چه در عرصه فرهنگی واجد آرمان های انسانی و بلندی بود ولی نتوانست ایده های موثری برای مهار سرکشی های دو عرصه سیاست و اقتصاد پیشنهاد کند. از همین رو تنها بعد از گذشت یک دهه، وجوه رهایی بخش انقلاب تسلیم سود گرایی و قدرت محوری آن ها شده و صرفا به صورت مناسکی تداوم یافتند!

✅ فقدان گفتمان دموکراسی و حقوق بشر: در روزگاری که روایت روسی از مارکسیسم توانسته بود دموکراسی را محصول بورژوازی غرب و امپریالیسم امریکا معرفی کند، روشن بود که حقوق بشر نیز به دلیل خاستگاه سرمایه داری خویش نمی توانست جایگاه رفیعی نزد انقلابیون ایران بیابد. آن چه البته رونق داشت آمیزه ای از خوانش چپ گرایانه از اسلام در کنار بومی گرایی جهان سومی و معنویت گرایی پست مدرن بود. ملغمه ای که بر تیرگی اذهان می افزود و افقی مبهم و مه آلود را فراروی انقلابیون ترسیم می کرد. بنابراین در فقدان گفتمان دموکراسی و حقوق بشر در بحبوحه انقلاب بسیار از رویدادهای چهار دهه گذشته نباید چندان شگفت انگیز جلوه کند!

✅ انقلابی گری و پیش بینی ناپذیری: انقلاب ها جزء استثنایی ترین پدیده های اجتماعی محسوب می شوند. دینامیسم حاکم بر انقلاب ها هم به گونه ای است که با تبدیل کاریزما به قانون، و نهضت به نهاد به تدریج عادی سازی و محاسبه پذیری بر این پدیده حاکم می شود. شگفت آن که بر خلاف عرف رایج برخی از انقلابیون همچنان در قبال نرمالیزاسیون مقاومت کرده و می کوشند تا این پدیده با تحمیل هزینه های بسیار، اراده گرایانه، ساختار گریز و پیش بینی ناپذیر جلوه نماید. اگر عقب ماندگی را سرنوشت محتوم سیاست گذاری های کنونی در نظر بگیریم پر واضح است که تداوم استثناگرایی و محاسبه ناپذیری نظم سیاسی موجود نمی تواند به توسعه ای شایسته ملت ایران بینجامد!

🔹 نکته پایانی: در میانه نبرد گفتمانی انقلابیون و براندازان بر سر میراث انقلاب ۵۷ شاید راه‌گشاترین موضع عبارت از بازخوانی این رخداد شگفت در افق تحولات امروزین باشد. میزان تحقق یافتن شعارهای استقلال، آزادی و جمهوریت، به علاوه بیان شجاعانه بحران دستاوردی که انقلاب به آن دچار شده است از مهمترین مولفه های این رویکرد محسوب می شود. با گذشت حدود نیم قرن از پیروزی انقلاب اکنون فرصت برای بازاندیشی بیش از همیشه مناسب است!

@solati_mehran

#انقلاب
#ناکامی_ها

🔹 مارکس، ماکیاولی و رد صلاحیت حسن روحانی!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ بعد از رد صلاحیت قابل انتظار حسن روحانی از سوی شورای نگهبان برخی از فعالان و تحلیل گران سیاسی این پرسش را مطرح کرده اند که؛ چرا نهادی که باید پاسدار رعایت شرع و قانون اساسی باشد به بخشی از فرآیند حذف منتقدان و حتی کارگزاران پیشین نظام سیاسی تبدیل شده است؟ به باور ایشان چرا شورای نگهبان از همان ابتدا قادر نیست که سلامت و امانت نامزدهای ریاست جمهوری را تشخیص دهد که بعدها با رد صلاحیت آن ها در دوره های بعدی دچار تناقض نشود؟

✅ واقعیت این است که شورای نگهبان بیش از قصور در عدم برگزاری انتخاباتی آزاد، عادلانه و رقابتی از این نظر بیشتر مقصر است که کنش گران سیاسی را موجوداتی فریز شده و فاقد تحول در افکار و رفتار به شمار می آورد. به عبارت دیگر انتظار دارد که نمایندگان تایید صلاحیت شده به رغم زیستن در جامعه سراسر دگرگونی ایران و درگیر شدن در روابط متغیر سیاسی هم‌چون ابتدای نامزد شدن به شرایط تعیین شده وفادار باشند.

✅ عطاء الله مهاجرانی در گفت و گو با مجله آگاهی نو در سال ۱۳۹۹ نقل می کند که در نخستین جلسه دولت بعد از کسب رای اعتماد در شهریور ۱۳۷۶ سید محمد خاتمی به عنوان رئیس جمهور به او گفته است که رهبری وی را به عنوان وزیر ارشاد دولت هفتم پیشنهاد داده بود. این در حالی است که فقط بعد از گذشت دو سال، اعتماد نخستین پیشنهاد دهنده به وی رنگ می بازد و او یک سال بعد به ناچار از دولت خارج می شود.

✅ از سوی دیگر منتقدان شورای نگهبان این نکته را از یاد می برند که در یک نظام سیاسی تک تک نهادها نیز به دلیل قرار گرفتن در معرض تغییرات اجتماعی ناگزیر از اتخاذ تصمیم های سیاسی هستند. به بیان دیگر این شورا هم سیستمی پویا است که آن را در قبال تحولات اجتماعی- سیاسی حساس می سازد. به عبارت دیگر نظام حقوقی مورد استناد شورا از نظام حقیقی موجود در جامعه تاثیر پذیرفته و دچار قبض و بسط می شود.

✅ شاید بتوان این گونه گفت که رفتار شورای نگهبان در تایید خاتمی و روحانی در دوره نخست نامزدی ایشان از یک اشتباه محاسباتی و نیاز نظام سیاسی به گرم کردن تنور انتخابات ناشی می شد. تایید مجدد این افراد در دوره دوم به رغم برخی مخالفت های جدی در ساختار سیاسی هم بیشتر به دلیل محبوبیت در دوره اول و هراس از واکنش جامعه از رد صلاحیت ایشان قابل توضیح است. خیز روحانی برای نقش آفرینی در خبرگان آینده هم البته از نگاه این شورا پنهان نماند!

✅ شاید بتوان این امتیاز را همچنان برای کارل مارکس قائل شد که پیش بینی کرد در جهان مدرن؛ هر آن چه سخت و استوار است دود می شود و به هوا می رود و هر آن چه مقدس است دنیوی می شود... موضوعی که بیش از همه در جمهوری اسلامی تحقق یافت و شکل گیری مجمع تشخیص مصلحت نظام در دهه اول تاسیس جمهوری اسلامی از توجه به مقتضیات و مصالح زمانه حکایت داشت.

✅ خلاصه آن که درستی تصمیمات نهادها را نه از مدعیات ایشان بلکه از عمل‌کرد آنان باید شناخت. به نظر می رسد که جهان هم‌چنان باید قدردان نیکولو ماکیاولی باشد که با بصیرتی در خور تقدیر از حجاب ها و لفاف های دینی و اخلاقی پیرامون قدرت پرده دری کرد و این پدیده را که منطقی جز سلطه و چیرگی بر دیگران ندارد پیش روی ما عیان ساخت. تاسف این‌جاست که بخشی از ما ایرانیان هم‌چنان شیفته وجوه قدسی ساز قدرت هستیم!

@solati_mehran

#قدرت
#مارکس
#ماکیاولی
#حسن_روحانی
#شورای_نگهبان

‍ 🔹 چه شد که به این‌جا رسیدیم؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ خواندن پر ایراد یک متن کوتاه انگلیسی از سوی حسین امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اسباب آبروریزی جدیدی را برای همه ایرانیان در سراسر جهان فراهم آورده است. کاربری به درستی این پرسش را مطرح کرده است که؛ چه شد که از محمدعلی فروغی ادیب فرهیخته و رییس جامعه ملل که به زبان های انگلیسی، فرانسه، روسی و عربی مسلط بود به این‌جا رسیدیم؟ در این یادداشت می کوشم تا به برخی از علل شکل گیری پدیده امیرعبداللهیان پاسخ دهم:

✅ انقلاب علیه مدرنیت: انقلاب ۵۷ بیش از دموکراسی و حقوق بشر بر ضدیت با غرب و امپریالیسم متکی بود. اردوگاه آیت الله خمینی در نوفل لوشاتو نیز هر چند کوشیدند تا با اتخاذ مواضعی جهان پسند مسیر پیروزی انقلاب را در پاییز ۵۷ همواره نمایند ولی کمتر از یک سال بعد از پیروزی به خاستگاه نخستین خود در ضدیت با مدرنیت بازگشتند. تسخیر سفارت امریکا در کنار مواضع بنیان‌گذار جمهوری اسلامی درباره حجاب زنان، دانشگاه، موسیقی و سینما نشان داد که نظام پساانقلابی آشکارا از خوانش یک اسلام سیاسی غرب ستیز پیروی می کند.

✅ نظام آموزشی ناکارآمد: آموزش و پرورش در ایران یک نظام عقب مانده و ناکارآمد است. دستگاهی که نه تنها قادر نیست مهارت های یک زندگی معمولی را به دانش آموزان بیاموزد بلکه از ایجاد توانایی هم‌زبانی ایشان با جهان نیز ناتوان است. این را می توان از سال ها آموزش زبان انگلیسی و عربی در مدارس دریافت که آشکارا یک پروژه شکست خورده محسوب می شود. شاید اگر تلاش موسسات زبان های خارجی برای جبران این ناکارآمدی نباشد شکل گیری امیرعبداللهیان ها را بتوان محصول طبیعی این نظام آموزشی قلمداد کرد.

✅ اولویت تعهد بر تخصص: انقلاب ها به نحو ذاتی میل به غیریت سازی با دیگران و گسترش دایره وفاداران دارند. بر همین اساس انقلاب ۵۷ هم در سال های نخست تعهد را بر تخصص ترجیح داد و ارادت سالاری را جایگزین شایسته سالاری ساخت.  تصفیه دانشگاه از استادان دگر اندیش، بستن مطبوعات منتقد، پاکسازی ادارات، و غلبه کاراکتر انسان مکتبی و متعهد بر عنصر غرب‌زده و متخصص از رئوس برنامه انقلابیون در فردای پیروزی بود. دانش، تخصص و شایستگی البته قربانیان گفتمان جدید بودند.

✅ تعمیق فرآیند خالص سازی: اگر چه جمهوری اسلامی از همان ابتدا میل به خالص سازی داشته  ولی می توان دریافت که این اراده در دوسال اخیر از شتاب افزون تری برخوردار شده است. فرآیندی که می رود تا به موازات رشد فزاینده مهاجرت، خانه نشینی نیروهای سیاسی، افول فعالیت احزاب، و بی معنا شدن انتخابات آخرین میخ را بر تابوت بوروکراسی تهی شده از حضور کارشناسان وارد نماید. اما قدرت از آن جایی که در فقدان نظارت میل به انباشت و گسترش دارد هم ‌چنان با افزودن بر سرعت روند خالص سازی دایره محذوفین را وسیع تر می سازد.

🔹 نکته پایانی: نطق پر اشتباه امیرعبداللهیان تنها دماغه کوه یخی بود که در نیم قرن گذشته در ایران غوطه ور بوده است. بدون تردید انبوهی از بی تدبیری ها، جزم اندیشی ها، غیریت سازی ها و توهم آفرینی ها تاکنون در خدمت بی اعتنایی به منافع ملی، حذف ایران از کریدورهای بین المللی، امنیتی سازی کشور و بی اعتباری ایران در سطح جهانی عمل کرده است.در حقیقت این نطق صرفا یادآوری بیراهه‌ای بوده که مدت هاست در آن گرفتار آمده ایم.

#فروغی
#انقلاب
#امیر_عبداللهیان
#آموزش_و_پرورش