🔹 ققنوسی به نام ایران؛ واقعیت یا توهم؟
✍ ناهید زمانیان
آمریکا بعد از بمباران اتمی ژاپن، این کشور را تصرف کرد. تا پیش از این، مردم ژاپن فکر می‌کردند امپراطور شبیه انسان‌های معمولی نیست؛ یعنی نه‌تنها در امور روزانه، بلکه در ارتباطاتش با اطرافیان به شکلی خدای‌گونه رفتار می‌کند. حالا آمریکا به کاخ وارد شده بود.
امپراطور تسلیم شده بود اما ژنرال مک‌آرتور او را وادار کرد تا نامه‌ی تسلیم خود را از رادیو بخواند تا هیبت مقدس‌گونه‌اش را در میان مردم بشکند. این اولین بار بود که مردم صدای امپراطور خود را می‌شنیدند. بهت این لحظه‌ی آنان را می‌توانید در تمام آثار ادبی این کشور بخوانید.
ژاپنی‌ها در آن لحظه، خود و کشورشان را ققنوس فرض نکردند! آن‌ها نگفتند "ما نابود شدیم ولی دوباره از خاکستر برمی‌خیزیم چون ذات‌مان مقدس است!" بلکه گفتند:
ما اشتباه کردیم، باید از نو بسازیم، با انضباط، با کار، با عقل. آنان در میانه‌ی بحران، رفتاری از خود نشان دادند که مک‌آرتور هر نوع بی‌احترامی به ژاپنی‌ها را، از سوی سربازان آمریکایی جرمی بزرگ در نظر می‌گرفت.
و در نهایت، خیلی زود، ژاپنِ مستقل نه خطری برای مردمش شد، و نه برای دنیا.
ما در بسیاری از بزنگاه‌های تاریخی، دوست داریم خودمان را شبیه ققنوس، یا افسانه‌ی شکست‌ناپذیر ببینیم. این نگاه، به ظاهر امیدبخش است، ولی پشتش یک ترس بزرگ، یک فرار از واقعیت، یک فرار از مسئولیت، و یک سهل‌انگاری تاریخی وجود دارد.
از خاکستر برخاستن، توهمی افسانه‌ای‌ست. پس از هجوم مغول، ما برنخاستیم؛ به خواب فرو رفتیم! نه تمدن بازگشت، نه دانشی تولید شد، و نه حتی عدالت و همدلی نسبت به یکدیگر شکل گرفت. ما فقط تسلیم شدیم، و بعد، با همان زخم، دوباره قرن‌ها زندگیِ مملو از ترس را ادامه دادیم.
ما ققنوس نیستیم! ما فقط انسان‌های زخم‌خورده‌ی تاریخیم که باید یاد بگیریم چگونه از زخم و جراحتی دیگر جلوگیری کنیم.
ققنوس، یک آرزوست.
تاریخ اما نیاز به صداقت دارد.
اگر بخواهیم که برخیزیم، ابتدا باید سقوط را دوباره معنا کنیم.
@solati_mehran
#ایران
#ققنوس
#ناهید_زمانیان
✍ ناهید زمانیان
آمریکا بعد از بمباران اتمی ژاپن، این کشور را تصرف کرد. تا پیش از این، مردم ژاپن فکر می‌کردند امپراطور شبیه انسان‌های معمولی نیست؛ یعنی نه‌تنها در امور روزانه، بلکه در ارتباطاتش با اطرافیان به شکلی خدای‌گونه رفتار می‌کند. حالا آمریکا به کاخ وارد شده بود.
امپراطور تسلیم شده بود اما ژنرال مک‌آرتور او را وادار کرد تا نامه‌ی تسلیم خود را از رادیو بخواند تا هیبت مقدس‌گونه‌اش را در میان مردم بشکند. این اولین بار بود که مردم صدای امپراطور خود را می‌شنیدند. بهت این لحظه‌ی آنان را می‌توانید در تمام آثار ادبی این کشور بخوانید.
ژاپنی‌ها در آن لحظه، خود و کشورشان را ققنوس فرض نکردند! آن‌ها نگفتند "ما نابود شدیم ولی دوباره از خاکستر برمی‌خیزیم چون ذات‌مان مقدس است!" بلکه گفتند:
ما اشتباه کردیم، باید از نو بسازیم، با انضباط، با کار، با عقل. آنان در میانه‌ی بحران، رفتاری از خود نشان دادند که مک‌آرتور هر نوع بی‌احترامی به ژاپنی‌ها را، از سوی سربازان آمریکایی جرمی بزرگ در نظر می‌گرفت.
و در نهایت، خیلی زود، ژاپنِ مستقل نه خطری برای مردمش شد، و نه برای دنیا.
ما در بسیاری از بزنگاه‌های تاریخی، دوست داریم خودمان را شبیه ققنوس، یا افسانه‌ی شکست‌ناپذیر ببینیم. این نگاه، به ظاهر امیدبخش است، ولی پشتش یک ترس بزرگ، یک فرار از واقعیت، یک فرار از مسئولیت، و یک سهل‌انگاری تاریخی وجود دارد.
از خاکستر برخاستن، توهمی افسانه‌ای‌ست. پس از هجوم مغول، ما برنخاستیم؛ به خواب فرو رفتیم! نه تمدن بازگشت، نه دانشی تولید شد، و نه حتی عدالت و همدلی نسبت به یکدیگر شکل گرفت. ما فقط تسلیم شدیم، و بعد، با همان زخم، دوباره قرن‌ها زندگیِ مملو از ترس را ادامه دادیم.
ما ققنوس نیستیم! ما فقط انسان‌های زخم‌خورده‌ی تاریخیم که باید یاد بگیریم چگونه از زخم و جراحتی دیگر جلوگیری کنیم.
ققنوس، یک آرزوست.
تاریخ اما نیاز به صداقت دارد.
اگر بخواهیم که برخیزیم، ابتدا باید سقوط را دوباره معنا کنیم.
@solati_mehran
#ایران
#ققنوس
#ناهید_زمانیان
👍55❤14👎6
🔹 فرهنگ ایران و فرهنگ ژاپن قابل قیاس نیستند!
نقدی بر یادداشت ناهید زمانیان
فرهنگ ایران و ژاپن قابل قیاس نیستند چون دیدگاه مردمان این دو سرزمین هم قابل مقايسه نیستند،
بنابراین نسخه ای که برای مردم ژاپن پاسخ میدهد بعید است که برای مردم ایران پاسخ دهد.
در اینجا گفتگوی من فرهنگ یک ملت است.
زیرا
دیدگاه مردم ژاپن نسبت به موفقیت بیشتر بر پایه سخت‌کوشی، نظم، احترام متقابل، کار گروهی و تعهد به کیفیت است،
در ژاپن موفقیت فردی معمولاً در سایه موفقیت جمعی معنا پیدا می‌کند و آموزش و سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی نقش کلیدی دارد.
در مقابل، فرهنگ ایرانی بر ارزش‌هایی مثل خرد، اخلاق‌گرایی، همدلی، نوع‌دوستی و انعطاف‌پذیری تأکید دارد و موفقیت را اغلب در کنار رشد فردی و جمعی، کمک به دیگران و حفظ ارزش‌های انسانی می‌بیند.
هر دو فرهنگ به احترام و خانواده اهمیت می‌دهند اما ژاپنی‌ها بیشتر روی نظم و کار تیمی و ایرانی‌ها روی همدلی و اخلاق تمرکز دارند.
تفاوت نگرش فرهنگی ژاپن و ایران به زندگی و موفقیت را نشان میدهد
فرهنگ ژاپن معمولاً روی نظم، تلاش، پیشرفت، کار گروهی و رشد فردی تاکید دارد؛ یعنی موفقیت هدفی است که باید برایش جنگید و همیشه باید را به جلو حرکت کرد.
ولی فرهنگ ایران، مخصوصاً در ادبیات و فلسفه سنتی، بیشتر بر گذرا بودن دنیا و بی‌ارزشی تعلقات دنیوی تاکید می‌کند؛ یعنی عجله و حرص برای رسیدن به موفقیت دنیوی را بیهوده می‌داند چون در نهایت همه به خاک می‌رسیم.
در واقع، ژاپنی‌ها موفقیت را ارزشمند و دست‌یافتنی می‌بینند، اما ایرانی‌ها بیشتر به آرامش، قناعت و پذیرش سرنوشت اهمیت می‌دهند.
البته هر دو دیدگاه نکات مثبت و منفی خودشان را دارند که جای بحث و گفتگو بسیار دارد.
همه می دانید که امیرکبیر و میجی امپراتور ژاپن، برنامه اصلاحات خود را همزمان آغاز کردند.
برنامه اصلاحات امیرکبیر بسیار مفصل تر از میجی بود. مردم ژاپن با میجی همراهی کردند، مطالعه کردند، کار کردند، منافع مردم را برمنافع خود برتری دادند، تا امروز ژاپن سومین کشور دنیا از نظر اقتصادی و بهترین کشور دنیا در تمام پارامترهای زندگی باشد.
مردم ایران با جهل و خرافات بسیار عمیق، امیرکبیر را گریاندند..
می گویند ژاپنی ها خدا را در ساخت وسایلی که می سازند می بینند.
در ژاپن در جوی ها ماهی ها در حال شنا و لذت اند.
آنقدر آب جوی ها زلال است که زیبایی خاص به شهر داده است.
حال من نمی خواهم مقایسه کنم ،آنچه مهارت آگاهی یک جامعه را خوب سالم می کند
آموزشی است که معلم خوبم و مادرم می دهند.
✍ زهرا نجاتی
@solati_mehran
@sociology_1
نقدی بر یادداشت ناهید زمانیان
فرهنگ ایران و ژاپن قابل قیاس نیستند چون دیدگاه مردمان این دو سرزمین هم قابل مقايسه نیستند،
بنابراین نسخه ای که برای مردم ژاپن پاسخ میدهد بعید است که برای مردم ایران پاسخ دهد.
در اینجا گفتگوی من فرهنگ یک ملت است.
زیرا
دیدگاه مردم ژاپن نسبت به موفقیت بیشتر بر پایه سخت‌کوشی، نظم، احترام متقابل، کار گروهی و تعهد به کیفیت است،
در ژاپن موفقیت فردی معمولاً در سایه موفقیت جمعی معنا پیدا می‌کند و آموزش و سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی نقش کلیدی دارد.
در مقابل، فرهنگ ایرانی بر ارزش‌هایی مثل خرد، اخلاق‌گرایی، همدلی، نوع‌دوستی و انعطاف‌پذیری تأکید دارد و موفقیت را اغلب در کنار رشد فردی و جمعی، کمک به دیگران و حفظ ارزش‌های انسانی می‌بیند.
هر دو فرهنگ به احترام و خانواده اهمیت می‌دهند اما ژاپنی‌ها بیشتر روی نظم و کار تیمی و ایرانی‌ها روی همدلی و اخلاق تمرکز دارند.
تفاوت نگرش فرهنگی ژاپن و ایران به زندگی و موفقیت را نشان میدهد
فرهنگ ژاپن معمولاً روی نظم، تلاش، پیشرفت، کار گروهی و رشد فردی تاکید دارد؛ یعنی موفقیت هدفی است که باید برایش جنگید و همیشه باید را به جلو حرکت کرد.
ولی فرهنگ ایران، مخصوصاً در ادبیات و فلسفه سنتی، بیشتر بر گذرا بودن دنیا و بی‌ارزشی تعلقات دنیوی تاکید می‌کند؛ یعنی عجله و حرص برای رسیدن به موفقیت دنیوی را بیهوده می‌داند چون در نهایت همه به خاک می‌رسیم.
در واقع، ژاپنی‌ها موفقیت را ارزشمند و دست‌یافتنی می‌بینند، اما ایرانی‌ها بیشتر به آرامش، قناعت و پذیرش سرنوشت اهمیت می‌دهند.
البته هر دو دیدگاه نکات مثبت و منفی خودشان را دارند که جای بحث و گفتگو بسیار دارد.
همه می دانید که امیرکبیر و میجی امپراتور ژاپن، برنامه اصلاحات خود را همزمان آغاز کردند.
برنامه اصلاحات امیرکبیر بسیار مفصل تر از میجی بود. مردم ژاپن با میجی همراهی کردند، مطالعه کردند، کار کردند، منافع مردم را برمنافع خود برتری دادند، تا امروز ژاپن سومین کشور دنیا از نظر اقتصادی و بهترین کشور دنیا در تمام پارامترهای زندگی باشد.
مردم ایران با جهل و خرافات بسیار عمیق، امیرکبیر را گریاندند..
می گویند ژاپنی ها خدا را در ساخت وسایلی که می سازند می بینند.
در ژاپن در جوی ها ماهی ها در حال شنا و لذت اند.
آنقدر آب جوی ها زلال است که زیبایی خاص به شهر داده است.
حال من نمی خواهم مقایسه کنم ،آنچه مهارت آگاهی یک جامعه را خوب سالم می کند
آموزشی است که معلم خوبم و مادرم می دهند.
✍ زهرا نجاتی
@solati_mehran
@sociology_1
👍27❤7👎4
Audio
احیای امید در زمانه جنگ چگونه امکان‌پذیر است؟
🎤 مهران صولتی
زمان فایل: ۳ دقیقه
@solati_mehran
#احیای_امید
#زمانه_جنگ
🎤 مهران صولتی
زمان فایل: ۳ دقیقه
@solati_mehran
#احیای_امید
#زمانه_جنگ
❤12
🔹 ۱۲ درس از ۱۲ روز جنگ!
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
✅ سیاست نه شرقی نه غربی که متناسب با شرایط پیروزی انقلاب ۵۷ و بسیار آرمان‌گرایانه اتخاذ شده بود برای تامین منافع ملی باید به سیاست واقع‌گرایانه هم شرقی هم غربی تغییر یابد. ایران باید بتواند از فضای رقابت میان این‌دو بخش از جهان برای تامین منافع ملی خود بهره گیرد.
✅ در جهان سراسر تهدید کنونی ما به متحد استراتژیک نیاز داریم. جنگ با اسرائیل نشان داد که گردش به شرق پرهزینه ایران در سال‌های اخیر نتوانسته پشتیبانی جدی چین و روسیه را برای ما به ارمغان آورد و حمایت‌ها عمدتا در حد لفاظی‌های دیپلماتیک باقی مانده است.
✅ در هنگامه تهدید نظامی و به خطر افتادن جان آدمیان امنیت به اولویت نخست همگان تبدیل می‌شود. فقدان توجه اپوزیسیون برانداز نسبت به این اصل بدیهی موجب بروز اشتباه محاسباتی از سوی ایشان در دوران جنگ شد. نمی‌توان خارج‌نشین بود و از مردم زیر بمباران انتظار تغییر نظام سیاسی را داشت.
✅ همبستگی ایدئولوژیک اگر چه در دوران جنگ با عراق راه‌گشا بود ولی با تضعیف ایدئولوژی در سال‌های بعد باید به همبستگی مدنی تبدیل می‌شد. متاسفانه تضعیف هدف‌مند جامعه مدنی در دو دهه گذشته موجب اتمیزه شدن جامعه و بی‌پناه ماندن ایران در مقابل تهدیدات شده است.
✅ نفوذ نتیجه تداوم شکاف تاریخی ملت - حکومت در ایران است. در این میان عواملی مانند تنگناهای اقتصادی، محدودیت آزادی‌های اجتماعی، و ناشنوایی سیستماتیک حکومت نسبت به مطالبات مردم هم به معادله تضعیف حاکمیت/ تقویت ملت دامن زده و آسیب‌های ناشی از عمل‌کرد نفوذی‌ها را افزایش دادند.
✅ روایت‌ها اگر با واقعیت‌ها تناسب نداشته باشند با عادی شدن اوضاع به سرعت رنگ باخته و بی‌اعتمادی به دنبال می‌آورند. جنگ‌ها پیروزی و شکست را در کنار یکدیگر دارند. سیاست‌مداران باید به موازات بیان پیروزی‌ها از شجاعت اعتراف به شکست‌ها هم برخوردار باشند.
✅ جنگ نشان داد که سیاست، عرصه عدم قطعیت و به غایت پیش‌بینی‌ناپذیر است، بنابراین بیان اظهارات قطعی درباره امکان جنگ یا مذاکره میتواند صدمات جدی به منافع ملی وارد نماید. در سیاست باید احتمالات را جدی گرفت و از همه ظرفیت‌ها برای دور کردن خطر جنگ بهره جست.
✅ برخورد مسئولانه و میهن‌دوستانه جمعی از زندانیان سیاسی و روشنفکران دور از وطن نشان داد که ایران آینده صرفا از مسیر بازگشت به مردم و جدی گرفتن مشارکت آنان قابل دستیابی است. هیچ گونه سخت‌افزار نظامی نمی‌تواند با نرم افزاری به نام سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی جامعه برابری کند.
✅ جنگ نشان داد که میهن دوستی پایدار و موثر نه با پمپاژ مقطعی احساسات ملی از رسانه میلی بلکه با شنیدن صدای مردم، افزایش قدرت نهادهای انتخابی، و جلب مشارکت واقعی ایرانیان در عرصه تعیین سرنوشت محقق می‌شود. از همین‌رو آزادی زندانیان سیاسی میتواند یک اقدام اعتمادساز در این برهه تلقی شود.
✅ مصون سازی کشور در قبال تهاجمات آینده نه صرفا از مسیر افزودن بر سازوبرگ نظامی بلکه از طریق مشارکت در اقتصاد جهانی امکان‌پذیر می‌شود. متاسفانه غفلت از نقش ژئوپلیتیک ایران و اهمیت کریدورهای ارتباطی و اقتصادی در دهه‌های اخیر موجب محروم ماندن کشور از امتیاز بازدارندگی ناشی از تعریف منافع مشترک اقتصادی ما با شرق و غرب شده است.
✅ نظام رسانه‌ای کشور که در صدا و سیما تجلی یافته به‌غایت معیوب، شعارزده، و ناکارآمد است. دستگاهی که حتی در روزهای جنگ نیز اهمیت بازتاب تکثر اجتماعی را درک نمی‌کند و آغوش خود را به روی نمایندگان همه گرایش‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه نمی‌گشاید. ادامه این مسیر میتواند افول جایگاه این رسانه را تسریع نماید.
✅ بزرگ‌ترین خطر برای آینده ایران نه عوارض ناشی از جنگ کنونی بلکه تداوم سیاست امنیتی‌سازی کشور و تعویق برنامه توسعه آن است. به بیان دیگر بازدارندگی واقعی برای کشور تنها از مسیر توسعه پایدار و همه‌جانبه قابل حصول است که نسبتی وثیق با بازتعریف جایگاه و روابط ایران با قدرت‌های جهانی هم دارد.
@solati_mehran
#ایران
#جنگ
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
✅ سیاست نه شرقی نه غربی که متناسب با شرایط پیروزی انقلاب ۵۷ و بسیار آرمان‌گرایانه اتخاذ شده بود برای تامین منافع ملی باید به سیاست واقع‌گرایانه هم شرقی هم غربی تغییر یابد. ایران باید بتواند از فضای رقابت میان این‌دو بخش از جهان برای تامین منافع ملی خود بهره گیرد.
✅ در جهان سراسر تهدید کنونی ما به متحد استراتژیک نیاز داریم. جنگ با اسرائیل نشان داد که گردش به شرق پرهزینه ایران در سال‌های اخیر نتوانسته پشتیبانی جدی چین و روسیه را برای ما به ارمغان آورد و حمایت‌ها عمدتا در حد لفاظی‌های دیپلماتیک باقی مانده است.
✅ در هنگامه تهدید نظامی و به خطر افتادن جان آدمیان امنیت به اولویت نخست همگان تبدیل می‌شود. فقدان توجه اپوزیسیون برانداز نسبت به این اصل بدیهی موجب بروز اشتباه محاسباتی از سوی ایشان در دوران جنگ شد. نمی‌توان خارج‌نشین بود و از مردم زیر بمباران انتظار تغییر نظام سیاسی را داشت.
✅ همبستگی ایدئولوژیک اگر چه در دوران جنگ با عراق راه‌گشا بود ولی با تضعیف ایدئولوژی در سال‌های بعد باید به همبستگی مدنی تبدیل می‌شد. متاسفانه تضعیف هدف‌مند جامعه مدنی در دو دهه گذشته موجب اتمیزه شدن جامعه و بی‌پناه ماندن ایران در مقابل تهدیدات شده است.
✅ نفوذ نتیجه تداوم شکاف تاریخی ملت - حکومت در ایران است. در این میان عواملی مانند تنگناهای اقتصادی، محدودیت آزادی‌های اجتماعی، و ناشنوایی سیستماتیک حکومت نسبت به مطالبات مردم هم به معادله تضعیف حاکمیت/ تقویت ملت دامن زده و آسیب‌های ناشی از عمل‌کرد نفوذی‌ها را افزایش دادند.
✅ روایت‌ها اگر با واقعیت‌ها تناسب نداشته باشند با عادی شدن اوضاع به سرعت رنگ باخته و بی‌اعتمادی به دنبال می‌آورند. جنگ‌ها پیروزی و شکست را در کنار یکدیگر دارند. سیاست‌مداران باید به موازات بیان پیروزی‌ها از شجاعت اعتراف به شکست‌ها هم برخوردار باشند.
✅ جنگ نشان داد که سیاست، عرصه عدم قطعیت و به غایت پیش‌بینی‌ناپذیر است، بنابراین بیان اظهارات قطعی درباره امکان جنگ یا مذاکره میتواند صدمات جدی به منافع ملی وارد نماید. در سیاست باید احتمالات را جدی گرفت و از همه ظرفیت‌ها برای دور کردن خطر جنگ بهره جست.
✅ برخورد مسئولانه و میهن‌دوستانه جمعی از زندانیان سیاسی و روشنفکران دور از وطن نشان داد که ایران آینده صرفا از مسیر بازگشت به مردم و جدی گرفتن مشارکت آنان قابل دستیابی است. هیچ گونه سخت‌افزار نظامی نمی‌تواند با نرم افزاری به نام سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی جامعه برابری کند.
✅ جنگ نشان داد که میهن دوستی پایدار و موثر نه با پمپاژ مقطعی احساسات ملی از رسانه میلی بلکه با شنیدن صدای مردم، افزایش قدرت نهادهای انتخابی، و جلب مشارکت واقعی ایرانیان در عرصه تعیین سرنوشت محقق می‌شود. از همین‌رو آزادی زندانیان سیاسی میتواند یک اقدام اعتمادساز در این برهه تلقی شود.
✅ مصون سازی کشور در قبال تهاجمات آینده نه صرفا از مسیر افزودن بر سازوبرگ نظامی بلکه از طریق مشارکت در اقتصاد جهانی امکان‌پذیر می‌شود. متاسفانه غفلت از نقش ژئوپلیتیک ایران و اهمیت کریدورهای ارتباطی و اقتصادی در دهه‌های اخیر موجب محروم ماندن کشور از امتیاز بازدارندگی ناشی از تعریف منافع مشترک اقتصادی ما با شرق و غرب شده است.
✅ نظام رسانه‌ای کشور که در صدا و سیما تجلی یافته به‌غایت معیوب، شعارزده، و ناکارآمد است. دستگاهی که حتی در روزهای جنگ نیز اهمیت بازتاب تکثر اجتماعی را درک نمی‌کند و آغوش خود را به روی نمایندگان همه گرایش‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه نمی‌گشاید. ادامه این مسیر میتواند افول جایگاه این رسانه را تسریع نماید.
✅ بزرگ‌ترین خطر برای آینده ایران نه عوارض ناشی از جنگ کنونی بلکه تداوم سیاست امنیتی‌سازی کشور و تعویق برنامه توسعه آن است. به بیان دیگر بازدارندگی واقعی برای کشور تنها از مسیر توسعه پایدار و همه‌جانبه قابل حصول است که نسبتی وثیق با بازتعریف جایگاه و روابط ایران با قدرت‌های جهانی هم دارد.
@solati_mehran
#ایران
#جنگ
👍65❤11
🔹 امپراتوری، جنگ، و شرایط ما
@solati_mehran
✍ حسین قدرتی: جامعه‌شناس
دیوید هاروی یکی از منتقدان سیاست های آمریکا و از اندیشمندان برجسته ی جهان کنونی است. وی در میان بیست نویسنده مرجع در حوزه ی علوم انسانی قرار دارد. بیست و سه سال پیش کتاب مهم وی با عنوان «امپریالیسم نوین» در سال 2003 کمی پس از جنگ امریکا با عراق منتشر شد.
وی در این کتاب معتقد است برای پیش گیری از جنگ، تظاهرات جهانی عظیمی شکل گرفت. حدود یک میلیون نفر در سراسر جهان از جمله انگلستان و امریکا در مخالفت با جنگ به خیابان ها آمدند. نظر شورای امنیت سازمان ملل نیز، رفع تهدیدها با ابزارهای دیپلماتیک بود(ص11).
در نهایت ایالات متحده با پشتیبانی انگلستان، اسپانیا و استرالیا و تایید بسیاری دیگر از دولتها به جنگ با عراق رفت و این در حالی بود که متحدان سنتی او مثل فرانسه و آلمان، و حریفان قدیمی او مثل روسیه و چین، مخالف جنگ بودند(ص22)
هاروی با توجه به اهمیت نفت برای امریکا و نقش بعضا روشن و گاهی مبهم آمریکا در کودتاهای مختلف مثل کودتای 28 مرداد1332 در ایران، کودتای آوریل 2002 در ونزوئلا و غیره به واکاوی وجوه ژرف این ماجرا می پردازد.
به نظر او «نباید فقط به عراق فکر کرد بلکه باید موقعیت ژئوپلتیک و اهمیت کل خاورمیانه را برای سرمایه داری جهانی درنظر گرفت... برنامه ی تغییر رژیم در عراق آشکارا حاکی از آن است که تأثیر حکومتی دموکراتیک و هوادار ایالات متحده برای کل منطقه سودبخش است و چه بسا بر تغییر رژیم در جایی دیگر هم تأثیر بگذارد(ایران و سوریه آشکارترین هدفهایند، با توجه به اینکه عربستان سعودی هم چندان هدفی دور نیست).»(ص34).
به نظر هاروی ایالات متحده در خاورمیانه منافع درازمدت ژئوپلتیک دارد به همین خاطر در سال 1953 به مجموعه عملیات هایی از جمله سرنگونی دولت دموکراتیک و منتخب مصدق در ایران پرداخت(ص35).
هاروی با بررسی تاریخ افزایش قدرت امریکا و تقسیم آن به دوره های مختلف معتقد است که پس از فروپاشی نظام برتن وودز و وا نهادن طلا به عنوان پایه ی ارزش پول، نظام پولی جدیدی شکل گرفت و در اثر «تبانی حکومت نیکسون با سعودی ها و ایرانیان(که اکنون مستند شده است) در بالا بردن بهای نفت در 1973 آسیب بسیار بیشتری به اقتصاد اروپا و ژاپن» وارد شد تا به اقتصاد ایالات متحده و بدین ترتیب «امتیاز انحصاری بازیافت دلارهای نفتی در اقتصاد جهانی را » آمریکا به چنگ آورد و « نیویورک مرکز مالی اقتصاد جهانی شد» (ص76).
به نظر هاروی اگر سلطه ی امریکا ضعیف شود آنگاه خطر روی آوردن به تاکتیکهای بسیار قهرآمیز از آن دست که اکنون در عراق شاهد آنیم، وجود دارد(ص88).
همین جا لازم است این اظهار نظر دونالد ترامپ را در چند ماه پیش به خاطر بیاوریم که گفت دوره این که کشورهای عضو «بریکس» تلاش کنند از دلار فاصله بگیرند «و ما فقط نظاره‌گر باشیم تمام شده است.»
هاروی با حدت تحلیلی و تندی کلامی پرده از صحنه آرایی امپراتوری نوین می کشد و می گوید: «موقعیت کنونی بوی گند نمایش چیزی را می دهد که در 1973 رخ داد، زیرا اروپا و ژاپن و همچنین شرق و جنوب شرقی آسیا (از جمله به نحوی تعیین کننده، چین) باز هم بسیار بیشتر از ایالات متحده به نفت خلیج فارس وابسته اند.
اگر ایالات متحده با موفقیت سرنگونی چاوز و صدام را مهندسی کند، اگر بتواند رژیم تا دندان مسلح صعودی را ثبات بخشد یا آن را اصلاح کند، که اکنون بر پایه های سست حکومتی خودکامه قرار دارد (و در شرف سقوط بدست تندروهای اسلامی است)، اگر بتواند (چنانکه می نماید) از عراق به سوی ایران حرکت کند و جایگاهش را در ترکیه و ازبکستان، به منزله ی حضور استراتژیک در خصوص ذخایر نفت دریای خزر (که چین نا امیدانه می کوشد آن را بخرد) استحکام بخشد، آنگاه ایالات متحده از طریق مهار قاطعانه ی شیر نفت جهان می تواند امیدوار باشد که مهار اقتصاد جهان را بدست گیرد و تا 50 سال آینده سلطه ی موثرش را حفظ کند.»(ص91).
به نظر هاروی راهبرد آمریکا برای تحقق این هدف «حفظ برتری نظامی به هر بهایی و منع و مقاومت در برابر پیدایش هر حریف ابرقدرتی» است. همچنین «باید از گسترش هر گونه سلاح های کشتار جمعی پیش گیری شود و ایالات متحده در صورت لزوم برای رسیدن به این هدف باید آماده ی عملیات بازدارنده باشد.»(ص92).
به نظر هاروی رقابت جویی شرق و جنوب شرقی آسیا با سلطه امریکا، بسیار جدی تر از اروپاست (ص96) و «محدود کردن سیاسی و نظامی چین به همان اندازه ی سیاست تفرقه بیانداز و حکومت کن در اروپا برای حفظ سلطه جهانی ایالات متحده اساسی است»(ص97).
هرچند هاروی معتقد است که «وسوسه انگیز است که حمله ایالات متحده را به عراق معادل درگیر شدن انگلستان در جنگ با بوئرها بدانیم، که هر دو در آغاز پایان یافتن سلطه رخ می دهد»(ص192).
@solati_mehran
✍ حسین قدرتی: جامعه‌شناس
دیوید هاروی یکی از منتقدان سیاست های آمریکا و از اندیشمندان برجسته ی جهان کنونی است. وی در میان بیست نویسنده مرجع در حوزه ی علوم انسانی قرار دارد. بیست و سه سال پیش کتاب مهم وی با عنوان «امپریالیسم نوین» در سال 2003 کمی پس از جنگ امریکا با عراق منتشر شد.
وی در این کتاب معتقد است برای پیش گیری از جنگ، تظاهرات جهانی عظیمی شکل گرفت. حدود یک میلیون نفر در سراسر جهان از جمله انگلستان و امریکا در مخالفت با جنگ به خیابان ها آمدند. نظر شورای امنیت سازمان ملل نیز، رفع تهدیدها با ابزارهای دیپلماتیک بود(ص11).
در نهایت ایالات متحده با پشتیبانی انگلستان، اسپانیا و استرالیا و تایید بسیاری دیگر از دولتها به جنگ با عراق رفت و این در حالی بود که متحدان سنتی او مثل فرانسه و آلمان، و حریفان قدیمی او مثل روسیه و چین، مخالف جنگ بودند(ص22)
هاروی با توجه به اهمیت نفت برای امریکا و نقش بعضا روشن و گاهی مبهم آمریکا در کودتاهای مختلف مثل کودتای 28 مرداد1332 در ایران، کودتای آوریل 2002 در ونزوئلا و غیره به واکاوی وجوه ژرف این ماجرا می پردازد.
به نظر او «نباید فقط به عراق فکر کرد بلکه باید موقعیت ژئوپلتیک و اهمیت کل خاورمیانه را برای سرمایه داری جهانی درنظر گرفت... برنامه ی تغییر رژیم در عراق آشکارا حاکی از آن است که تأثیر حکومتی دموکراتیک و هوادار ایالات متحده برای کل منطقه سودبخش است و چه بسا بر تغییر رژیم در جایی دیگر هم تأثیر بگذارد(ایران و سوریه آشکارترین هدفهایند، با توجه به اینکه عربستان سعودی هم چندان هدفی دور نیست).»(ص34).
به نظر هاروی ایالات متحده در خاورمیانه منافع درازمدت ژئوپلتیک دارد به همین خاطر در سال 1953 به مجموعه عملیات هایی از جمله سرنگونی دولت دموکراتیک و منتخب مصدق در ایران پرداخت(ص35).
هاروی با بررسی تاریخ افزایش قدرت امریکا و تقسیم آن به دوره های مختلف معتقد است که پس از فروپاشی نظام برتن وودز و وا نهادن طلا به عنوان پایه ی ارزش پول، نظام پولی جدیدی شکل گرفت و در اثر «تبانی حکومت نیکسون با سعودی ها و ایرانیان(که اکنون مستند شده است) در بالا بردن بهای نفت در 1973 آسیب بسیار بیشتری به اقتصاد اروپا و ژاپن» وارد شد تا به اقتصاد ایالات متحده و بدین ترتیب «امتیاز انحصاری بازیافت دلارهای نفتی در اقتصاد جهانی را » آمریکا به چنگ آورد و « نیویورک مرکز مالی اقتصاد جهانی شد» (ص76).
به نظر هاروی اگر سلطه ی امریکا ضعیف شود آنگاه خطر روی آوردن به تاکتیکهای بسیار قهرآمیز از آن دست که اکنون در عراق شاهد آنیم، وجود دارد(ص88).
همین جا لازم است این اظهار نظر دونالد ترامپ را در چند ماه پیش به خاطر بیاوریم که گفت دوره این که کشورهای عضو «بریکس» تلاش کنند از دلار فاصله بگیرند «و ما فقط نظاره‌گر باشیم تمام شده است.»
هاروی با حدت تحلیلی و تندی کلامی پرده از صحنه آرایی امپراتوری نوین می کشد و می گوید: «موقعیت کنونی بوی گند نمایش چیزی را می دهد که در 1973 رخ داد، زیرا اروپا و ژاپن و همچنین شرق و جنوب شرقی آسیا (از جمله به نحوی تعیین کننده، چین) باز هم بسیار بیشتر از ایالات متحده به نفت خلیج فارس وابسته اند.
اگر ایالات متحده با موفقیت سرنگونی چاوز و صدام را مهندسی کند، اگر بتواند رژیم تا دندان مسلح صعودی را ثبات بخشد یا آن را اصلاح کند، که اکنون بر پایه های سست حکومتی خودکامه قرار دارد (و در شرف سقوط بدست تندروهای اسلامی است)، اگر بتواند (چنانکه می نماید) از عراق به سوی ایران حرکت کند و جایگاهش را در ترکیه و ازبکستان، به منزله ی حضور استراتژیک در خصوص ذخایر نفت دریای خزر (که چین نا امیدانه می کوشد آن را بخرد) استحکام بخشد، آنگاه ایالات متحده از طریق مهار قاطعانه ی شیر نفت جهان می تواند امیدوار باشد که مهار اقتصاد جهان را بدست گیرد و تا 50 سال آینده سلطه ی موثرش را حفظ کند.»(ص91).
به نظر هاروی راهبرد آمریکا برای تحقق این هدف «حفظ برتری نظامی به هر بهایی و منع و مقاومت در برابر پیدایش هر حریف ابرقدرتی» است. همچنین «باید از گسترش هر گونه سلاح های کشتار جمعی پیش گیری شود و ایالات متحده در صورت لزوم برای رسیدن به این هدف باید آماده ی عملیات بازدارنده باشد.»(ص92).
به نظر هاروی رقابت جویی شرق و جنوب شرقی آسیا با سلطه امریکا، بسیار جدی تر از اروپاست (ص96) و «محدود کردن سیاسی و نظامی چین به همان اندازه ی سیاست تفرقه بیانداز و حکومت کن در اروپا برای حفظ سلطه جهانی ایالات متحده اساسی است»(ص97).
هرچند هاروی معتقد است که «وسوسه انگیز است که حمله ایالات متحده را به عراق معادل درگیر شدن انگلستان در جنگ با بوئرها بدانیم، که هر دو در آغاز پایان یافتن سلطه رخ می دهد»(ص192).
❤14
در پایان کتاب، هاروی در مورد میزان پذیرفته شدن طرح امپریالیستی نئومحافظه کاران امریکا در جهان عرب و اسلام، گمانه زنی می کند و معتقد است «هرگونه آشتی با جهان عرب به راه حلی پذیرفتنی درباره ی درگیری اعراب و اسرائیل بستگی دارد»(ص 214).
اگر چه شرایط امروز با بیش از دو دهه قبل تفاوت های قابل توجهی (وضعیت منابع گاز خاورمیانه، موفقیت های آمریکا در کاهش خصومت اعراب و اسرائیل، توفیق عربستان در ایجاد الگویی از توسعه و نقش روز افزون آن در معادلات منطقه ای و کشف نفت و گاز شل در آمریکا و ...) دارد اما با توجه به عمق تحلیل هاروی در حدود ربع قرن پیش، می توان شرایط را با آن زمان مقایسه کرد تا بازی اقتصاد و سیاست و جنگ و رسانه در خاورمیانه بهتر رخ بنماید: 1)در آن زمان به گفته ی هاروی «افکار عمومی آمریکا عمدتاً این ایده را پذیرفتند که بین القاعده» (که عامل حمله های یازده سپتامبر به آمریکا بود) «و رژیم صدام ارتباطی وجود دارد و این دشمنی است آن قدر خطرناک و شرور که عملیات نظامی برای سرنگونی او را توجیه می کند»(ص28).
اما امروز ارتباط جمهوری اسلامی با حماس و حزب اله و حوثی های یمن نیاز به تلاش رسانه ای زیادی برای امپراتوری رسانه ای غرب ندارد چرا که از زبان مسوولان ایرانی در طی سال ها شنیده شده است. 2)در آستانه حمله به عراق، تظاهرات میلیونی بر علیه جنگ شکل گرفت. اما در طی این جنگ، واکنش قابل توجهی مانند سال 2003، در جوامع غربی از طرف مردم تا این لحظه شکل نگرفته است.شاید بتوان گفت یکی از مهم ترین موانع توسعه طلبی برای دولت های غربی همین افکار عمومی جوامع شان است. 3)در جنگ عراق، کشورهای فرانسه و آلمان نهایتاً آمریکا را همراهی نکردند و مخالف جنگ بودند اما در وضعیت فعلی موضع این کشورها به کلی تغییر کرده و به نظر می رسد نوعی تقسیم کار برای پیشبرد اهداف امپراتوری صورت گرفته است. 4)از نظر مشروعیت داخلی، جایگاه رئیس جمهوری آمریکا جورج بوش پسر نسبت به رئیس جمهور فعلی دونالد ترامپ، بسیار شکننده تر بود چرا که «با رأی پنج به چهار دیوان عالی انتخاب شده بود نه با رأی مردم»(ص28).
اینک آیا حاکمیت فرصت سوزانه، با دست یازیدن به خطاهای مکرر پیشین پس از بحران ها، واپسین پرده های زوال خود را به تماشا می نشیند؟ یا آیا برای یک بار هم که شده این واقع بینی و اعتماد به نفس را در خود می یابد که با آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت به مردم، هزینه های آینده برای خود و جامعه ایران را تخفیف دهد؟ تا این لحظه که یک هفته از آتش بس گذشته همچنان در بر همان پاشنه ی پیشین می چرخد.
(کتاب امپریالیسم نوین در سال ۱۳۹۷ با ترجمه مهدی داوودی و توسط نشر ثالث منتشر گردید.)
پنج شنبه دوازدهم تیر ۱۴۰۴
@solati_mehran
#امپراتوری
#جنگ
#حسین_قدرتی
اگر چه شرایط امروز با بیش از دو دهه قبل تفاوت های قابل توجهی (وضعیت منابع گاز خاورمیانه، موفقیت های آمریکا در کاهش خصومت اعراب و اسرائیل، توفیق عربستان در ایجاد الگویی از توسعه و نقش روز افزون آن در معادلات منطقه ای و کشف نفت و گاز شل در آمریکا و ...) دارد اما با توجه به عمق تحلیل هاروی در حدود ربع قرن پیش، می توان شرایط را با آن زمان مقایسه کرد تا بازی اقتصاد و سیاست و جنگ و رسانه در خاورمیانه بهتر رخ بنماید: 1)در آن زمان به گفته ی هاروی «افکار عمومی آمریکا عمدتاً این ایده را پذیرفتند که بین القاعده» (که عامل حمله های یازده سپتامبر به آمریکا بود) «و رژیم صدام ارتباطی وجود دارد و این دشمنی است آن قدر خطرناک و شرور که عملیات نظامی برای سرنگونی او را توجیه می کند»(ص28).
اما امروز ارتباط جمهوری اسلامی با حماس و حزب اله و حوثی های یمن نیاز به تلاش رسانه ای زیادی برای امپراتوری رسانه ای غرب ندارد چرا که از زبان مسوولان ایرانی در طی سال ها شنیده شده است. 2)در آستانه حمله به عراق، تظاهرات میلیونی بر علیه جنگ شکل گرفت. اما در طی این جنگ، واکنش قابل توجهی مانند سال 2003، در جوامع غربی از طرف مردم تا این لحظه شکل نگرفته است.شاید بتوان گفت یکی از مهم ترین موانع توسعه طلبی برای دولت های غربی همین افکار عمومی جوامع شان است. 3)در جنگ عراق، کشورهای فرانسه و آلمان نهایتاً آمریکا را همراهی نکردند و مخالف جنگ بودند اما در وضعیت فعلی موضع این کشورها به کلی تغییر کرده و به نظر می رسد نوعی تقسیم کار برای پیشبرد اهداف امپراتوری صورت گرفته است. 4)از نظر مشروعیت داخلی، جایگاه رئیس جمهوری آمریکا جورج بوش پسر نسبت به رئیس جمهور فعلی دونالد ترامپ، بسیار شکننده تر بود چرا که «با رأی پنج به چهار دیوان عالی انتخاب شده بود نه با رأی مردم»(ص28).
اینک آیا حاکمیت فرصت سوزانه، با دست یازیدن به خطاهای مکرر پیشین پس از بحران ها، واپسین پرده های زوال خود را به تماشا می نشیند؟ یا آیا برای یک بار هم که شده این واقع بینی و اعتماد به نفس را در خود می یابد که با آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت به مردم، هزینه های آینده برای خود و جامعه ایران را تخفیف دهد؟ تا این لحظه که یک هفته از آتش بس گذشته همچنان در بر همان پاشنه ی پیشین می چرخد.
(کتاب امپریالیسم نوین در سال ۱۳۹۷ با ترجمه مهدی داوودی و توسط نشر ثالث منتشر گردید.)
پنج شنبه دوازدهم تیر ۱۴۰۴
@solati_mehran
#امپراتوری
#جنگ
#حسین_قدرتی
❤22👍7
🔹 گذار به دموکراسی در رژیم های غیر دموکراتیک چگونه امکان پذیر است؟
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
برخی از تحلیل‌گران معتقدند که اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه با ایران به دنبال تغییر نظام سیاسی کشور از مسیر تجاوز نظامی بوده است. این‌در حالی‌است که پژوهش الکساندر داونز، استاد علوم سیاسی دانشگاه جورج واشنگتن نشان میدهد که نتیجه معمول مداخلات خارجی در خلال سال‌های ۱۸۱۶ تا ۲۰۰۸ عمدتا پی‌آمدهایی از جنگ داخلی و شورش تا بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی بلندمدت را به همراه داشته است. حال بر همین اساس یادداشت حاضر تلاش دارد که از راه‌های دیگری به‌جز مداخله نظامی برای گذار به دموکراسی در رژیم‌های غیردموکراتیک سراغ گیرد. جامعه‌شناسان سیاسی در گونه‌شناسی رژیم‌های غیر دموکراتیک آن‌ها را به اقتدارگرایی، توتالیتاریانیسم و سلطانیسم تقسیم می‌کنند.
✅ اقتدارگرایی: در این نوع از نظام های سیاسی با تکثر سیاسی محدود و غیر پاسخگو و در عوض با تکثر اجتماعی و اقتصادی گسترده مواجه هستیم. اغلب فضایی برای مخالفت در حد متوسط وجود دارد. ایدئولوژی راهنما همراه با جزئیات ندارند اما کارگزاران دارای ذهنیت خاصی هستند. بسیج سیاسی به جز همان برهه پیدایش شان ندارند. در این نظام ها معمولا رهبری در دست یک شخص یا گروه است که در محدوده ای مبهم اما کاملا پیش بینی پذیر اعمال قدرت می کند. چین امروز نمونه یک رژیم اقتدارگراست.
✅ توتالیتاریانیسم: در این نوع از رژیم های سیاسی هیچ گونه تکثر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی وجود ندارد و معمولا یک حزب فراگیر اداره کشور را در دست دارد. توده مردم به یک ایدئولوژی راهنما و دارای جزییات که نوید یک آرمانشهر قابل دسترس را می دهد متعهد هستند. نوعی بسیج گسترده سیاسی به تناسب موقعیت های مختلف انجام می شود و رهبران اغلب کاریزماتیک مدیریت جامعه را در دست دارند. کره شمالی نمونه یک رژیم توتالیتر است.
✅ سلطانیسم: در این نوع از نظام های سیاسی تکثر اقتصادی و اجتماعی کاملا از بین نمی رود اما در معرض مداخلات پیش بینی ناپذیر و مستبدانه است. حاکمیت قانون وجود ندارد و شواهد زیادی از مداخله در حوزه خصوصی وجود دارد. تصمیمات شدیدا شخصی و خودسرانه اتخاذ می شود. کارگزاران رهبر از نزدیکان او، و موقعیت شان به درجه اطاعت پذیری شان بستگی دارد. اغلب نهادهای سیاسی صوری و تشریفاتی بوده و بیش از تابعیت نسبت به یک ایدئولوژی همراه با جزئیات، پیرو منویات شخص رهبر هستند. روسیه دوران پوتین نمونه آشکار این رژیم است.
🔹 گذار به دموکراسی چگونه انجام می شود؟
🔺 اقتدارگرایی: در گونه هایی از این رژیم سیاسی اگر ساخت قدرت شکاف خورده و تندروها و میانه روها همزمان در آن حضور داشته باشند می توان با شرایطی نسبت به گذار به دموکراسی امیدوار بود؛ نخست این که میانه روهای حاضر در قدرت از استقلال کافی برای مذاکره با اپوزیسیون برخوردار باشند و دوم آن که میانه روهای اپوزیسیون هم از قدرت سازمانی و مقبولیت کافی در میان مخالفان بهره مند باشند.
🔺 توتالیتاریانیسم: در این رژیم سیاسی نه تنها در ساخت قدرت میانه رویی حضور ندارد بلکه اپوزیسیون هم بسیار کوچک و زیر زمینی می باشد بنابراین گذار به دموکراسی از مسیر مذاکره بین میانه روهای حاضر در حکومت و اپوزیسیون منتفی است. به نظر می رسد در این حکومت ها تنها شکست در یک جنگ آن هم از سوی یک دولت دموکراتیک بتواند زمینه برگزاری یک انتخابات آزاد و گذار به دموکراسی را فراهم آورد، مانند شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم
🔺 سلطانیسم: در این رژیم سیاسی از آن جا که قدرت به شدت شخصی شده است فرصت هایی برای گذار به دموکراسی ایجاد می شود، به این ترتیب که اگر سلطان سرنگون شود به احتمال زیاد رژیم سقوط می کند. همچنین از آن جایی که ماهیت این نوع از نظام ها مجالی برای سازماندهی اپوزیسیون دموکراتیک فراهم نمی آورد، به جز مرگ سلطان در اثر عوامل طبیعی، جنبش های توده ای و سریع جامعه مدنی هم می توانند در تغییر رژیم موثر باشند.
@solati_mehran
#ایران
#اسراییل
#اقتدار_گرایی
#توتالیتاریانیسم
#سلطانیسم
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
برخی از تحلیل‌گران معتقدند که اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه با ایران به دنبال تغییر نظام سیاسی کشور از مسیر تجاوز نظامی بوده است. این‌در حالی‌است که پژوهش الکساندر داونز، استاد علوم سیاسی دانشگاه جورج واشنگتن نشان میدهد که نتیجه معمول مداخلات خارجی در خلال سال‌های ۱۸۱۶ تا ۲۰۰۸ عمدتا پی‌آمدهایی از جنگ داخلی و شورش تا بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی بلندمدت را به همراه داشته است. حال بر همین اساس یادداشت حاضر تلاش دارد که از راه‌های دیگری به‌جز مداخله نظامی برای گذار به دموکراسی در رژیم‌های غیردموکراتیک سراغ گیرد. جامعه‌شناسان سیاسی در گونه‌شناسی رژیم‌های غیر دموکراتیک آن‌ها را به اقتدارگرایی، توتالیتاریانیسم و سلطانیسم تقسیم می‌کنند.
✅ اقتدارگرایی: در این نوع از نظام های سیاسی با تکثر سیاسی محدود و غیر پاسخگو و در عوض با تکثر اجتماعی و اقتصادی گسترده مواجه هستیم. اغلب فضایی برای مخالفت در حد متوسط وجود دارد. ایدئولوژی راهنما همراه با جزئیات ندارند اما کارگزاران دارای ذهنیت خاصی هستند. بسیج سیاسی به جز همان برهه پیدایش شان ندارند. در این نظام ها معمولا رهبری در دست یک شخص یا گروه است که در محدوده ای مبهم اما کاملا پیش بینی پذیر اعمال قدرت می کند. چین امروز نمونه یک رژیم اقتدارگراست.
✅ توتالیتاریانیسم: در این نوع از رژیم های سیاسی هیچ گونه تکثر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی وجود ندارد و معمولا یک حزب فراگیر اداره کشور را در دست دارد. توده مردم به یک ایدئولوژی راهنما و دارای جزییات که نوید یک آرمانشهر قابل دسترس را می دهد متعهد هستند. نوعی بسیج گسترده سیاسی به تناسب موقعیت های مختلف انجام می شود و رهبران اغلب کاریزماتیک مدیریت جامعه را در دست دارند. کره شمالی نمونه یک رژیم توتالیتر است.
✅ سلطانیسم: در این نوع از نظام های سیاسی تکثر اقتصادی و اجتماعی کاملا از بین نمی رود اما در معرض مداخلات پیش بینی ناپذیر و مستبدانه است. حاکمیت قانون وجود ندارد و شواهد زیادی از مداخله در حوزه خصوصی وجود دارد. تصمیمات شدیدا شخصی و خودسرانه اتخاذ می شود. کارگزاران رهبر از نزدیکان او، و موقعیت شان به درجه اطاعت پذیری شان بستگی دارد. اغلب نهادهای سیاسی صوری و تشریفاتی بوده و بیش از تابعیت نسبت به یک ایدئولوژی همراه با جزئیات، پیرو منویات شخص رهبر هستند. روسیه دوران پوتین نمونه آشکار این رژیم است.
🔹 گذار به دموکراسی چگونه انجام می شود؟
🔺 اقتدارگرایی: در گونه هایی از این رژیم سیاسی اگر ساخت قدرت شکاف خورده و تندروها و میانه روها همزمان در آن حضور داشته باشند می توان با شرایطی نسبت به گذار به دموکراسی امیدوار بود؛ نخست این که میانه روهای حاضر در قدرت از استقلال کافی برای مذاکره با اپوزیسیون برخوردار باشند و دوم آن که میانه روهای اپوزیسیون هم از قدرت سازمانی و مقبولیت کافی در میان مخالفان بهره مند باشند.
🔺 توتالیتاریانیسم: در این رژیم سیاسی نه تنها در ساخت قدرت میانه رویی حضور ندارد بلکه اپوزیسیون هم بسیار کوچک و زیر زمینی می باشد بنابراین گذار به دموکراسی از مسیر مذاکره بین میانه روهای حاضر در حکومت و اپوزیسیون منتفی است. به نظر می رسد در این حکومت ها تنها شکست در یک جنگ آن هم از سوی یک دولت دموکراتیک بتواند زمینه برگزاری یک انتخابات آزاد و گذار به دموکراسی را فراهم آورد، مانند شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم
🔺 سلطانیسم: در این رژیم سیاسی از آن جا که قدرت به شدت شخصی شده است فرصت هایی برای گذار به دموکراسی ایجاد می شود، به این ترتیب که اگر سلطان سرنگون شود به احتمال زیاد رژیم سقوط می کند. همچنین از آن جایی که ماهیت این نوع از نظام ها مجالی برای سازماندهی اپوزیسیون دموکراتیک فراهم نمی آورد، به جز مرگ سلطان در اثر عوامل طبیعی، جنبش های توده ای و سریع جامعه مدنی هم می توانند در تغییر رژیم موثر باشند.
@solati_mehran
#ایران
#اسراییل
#اقتدار_گرایی
#توتالیتاریانیسم
#سلطانیسم
👍21❤4👎1
🔹 جامعه‌شناسی سریال تاسیان!
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
سریال تاسیان که با فراز و فرودهایی در ابتدای نمایش روبرو شده بود (توقیف به دلیل ادعای تطهیر ساواک و سفیدنمایی دوران پیش از انقلاب) به پایان رسید و تاثیرات پررنگی از خود به‌جا گذاشت. تم سیاسی سریال که با زنده‌کردن خاطرات دهه پنجاه ایران در هم آمیخته بود توانست در جذب مخاطب موفق باشد. البته سریال آغازی درخشان ولی پایانی ضعیف داشت. در بخش‌هایی از سریال هم بینندگان شاهد کش‌آمدن بیهوده مجموعه بودند (سکانس‌های حضور امیر و شیرین در شمال). در این یادداشت به برخی از مضامین جامعه‌شناختی در تاسیان می‌پردازیم:
در سریال جریان چپ به عنوان متهم و مقصر اصلی تمام نابسامانی‌ها معرفی شده است. روایتی درست ولی غیر دقیق! درست به‌دلیل آرمان‌خواهی، رمانتیسیسم، و وابستگی این گرایش به بلوک شرق. واقعیت ایناست که در جهان چپ‌زده دهه‌های شصت و هفتاد میلادی انقلاب به تنها گزینه مطلوب جهان تبدیل شده و جوانان عمدتا رادیکال در پی آفرینش جهانی فاقد تبعیض، نابرابری و استعمار بودند. روشن است که ایران به عنوان کشوری پیرامونی هم آشکار در معرض تاثیر‌پذیری از اندیشه‌های چپ بود.
اما روایت دقیق‌تری که سریال به دلیل پاره‌ای از ملاحظات به آن نپرداخت این است که نیروهای مذهبی که میدان‌دار تحولات سیاسی از نیمه‌دوم سال ۵۶ تا پیروزی انقلاب هستند به همان اندازه چپ‌گرایان متوهم، اراده‌گرا، و بی‌اعتنا به واقعیت‌ها بوده‌اند. در اینجا نشان داده‌ام که علی شریعتی هم با مالکیت خصوصی مخالف و با سرمایه‌داری دشمن بود. خلاصه اینکه پیامدهای انقلاب ۵۷ از جمله مصادره کارخانجات، ملی کردن صنایع و بانک‌ها، و تسخیر سفارت امریکا نتیجه نوعی رقابت برای پیشاهنگی توده میان نیروهای چپ و مذهبی در ایران بود.
مفهومی به نام پیامدهای ناخواسته هم در تاسیان حضور پررنگی دارد. این مفهوم که در قرن بیستم و توسط جامعه‌شناس امریکایی رابرت مرتون وضع شد اشاره به عواقب پیش‌بینی نشده‌ای دارد که هرگز مراد کنش‌گران یا نظام‌های اجتماعی نبوده است. نیت‌های خیری که چه بسا شر آفریده اند. شاید آشکارترین نمونه برای این مفهوم در تاسیان رفتار عاشقانه امیر باشد. عشقی که در ابتدا تصور می‌شد به‌تنهایی برای ادامه زندگی آینده فارغ از واقعیت‌های اجتماعی- خانوادگی او و شیرین کافی باشد.
سریال اما نشان داد که فقط عشق برای خوش‌بختی کافی نیست. تلاش خیرخواهانه امیر در تحریک کارگران کارخانه جهت جلوگیری از سفر جمشید نجات به خارج از کشور هم در عمل به یک تراژدی ختم شد که هر دو عاشق را نابود ساخت. مثال‌های دیگر برای مفهوم پیامدهای ناخواسته میتواند توسعه دانشگاه‌ها توسط شاه که در عمل به کانون نارضایتی و تبلیغ انقلاب انجامید، و کشاندن بی‌پروای دین به عرصه عمومی توسط علی شریعتی که در عمل به حکومت روحانیون ختم شد باشد.
پروژه مدرنیزه کردن ایران که با صنعتی شدن کشور در دهه ۴۰ به اوج رسید اگر چه به‌دلیل حضور کارآفرینان خودساخته‌ای هم‌چون جمشید نجات به رشدی شتابان در عرصه اقتصاد انجامید اما به دلیل فقدان آزادی فعالیت احزاب سیاسی و سندیکاهای کارگری نتوانست به شکل گیری اخلاق مدرن و مدنی بینجامد. التماس‌های نجات برای انجام گفت‌و‌گو میان او و کارگران بیشتر از آن‌رو نافرجام ماند که جامعه توده‌ای، تشکل‌نیافته، و سرکوب‌شده دیالوگ رابه عنوان امکانی برای مصالحه و حل مسئله نمی‌شناسد.
🔹 نکته پایانی: با گذشت دو سده از نخستین آشنایی جدی ایرانیان با مقوله تجدد حجم مسائل حل‌نشده و بحران‌های انباشت شده چندان فزونی یافته که جز با نقادی گذشته و احصای سهم تک‌تک نیروها و جریانات سیاسی راهی به سوی توسعه‌یافتگی گشوده نمی‌شود. البته که در این میان رفتار جمعی و روان‌شناسی اجتماعی ایرانیان هم شایسته تامل است!
@solati_mehran
#تاسیان
#جامعه_شناسی
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
سریال تاسیان که با فراز و فرودهایی در ابتدای نمایش روبرو شده بود (توقیف به دلیل ادعای تطهیر ساواک و سفیدنمایی دوران پیش از انقلاب) به پایان رسید و تاثیرات پررنگی از خود به‌جا گذاشت. تم سیاسی سریال که با زنده‌کردن خاطرات دهه پنجاه ایران در هم آمیخته بود توانست در جذب مخاطب موفق باشد. البته سریال آغازی درخشان ولی پایانی ضعیف داشت. در بخش‌هایی از سریال هم بینندگان شاهد کش‌آمدن بیهوده مجموعه بودند (سکانس‌های حضور امیر و شیرین در شمال). در این یادداشت به برخی از مضامین جامعه‌شناختی در تاسیان می‌پردازیم:
در سریال جریان چپ به عنوان متهم و مقصر اصلی تمام نابسامانی‌ها معرفی شده است. روایتی درست ولی غیر دقیق! درست به‌دلیل آرمان‌خواهی، رمانتیسیسم، و وابستگی این گرایش به بلوک شرق. واقعیت ایناست که در جهان چپ‌زده دهه‌های شصت و هفتاد میلادی انقلاب به تنها گزینه مطلوب جهان تبدیل شده و جوانان عمدتا رادیکال در پی آفرینش جهانی فاقد تبعیض، نابرابری و استعمار بودند. روشن است که ایران به عنوان کشوری پیرامونی هم آشکار در معرض تاثیر‌پذیری از اندیشه‌های چپ بود.
اما روایت دقیق‌تری که سریال به دلیل پاره‌ای از ملاحظات به آن نپرداخت این است که نیروهای مذهبی که میدان‌دار تحولات سیاسی از نیمه‌دوم سال ۵۶ تا پیروزی انقلاب هستند به همان اندازه چپ‌گرایان متوهم، اراده‌گرا، و بی‌اعتنا به واقعیت‌ها بوده‌اند. در اینجا نشان داده‌ام که علی شریعتی هم با مالکیت خصوصی مخالف و با سرمایه‌داری دشمن بود. خلاصه اینکه پیامدهای انقلاب ۵۷ از جمله مصادره کارخانجات، ملی کردن صنایع و بانک‌ها، و تسخیر سفارت امریکا نتیجه نوعی رقابت برای پیشاهنگی توده میان نیروهای چپ و مذهبی در ایران بود.
مفهومی به نام پیامدهای ناخواسته هم در تاسیان حضور پررنگی دارد. این مفهوم که در قرن بیستم و توسط جامعه‌شناس امریکایی رابرت مرتون وضع شد اشاره به عواقب پیش‌بینی نشده‌ای دارد که هرگز مراد کنش‌گران یا نظام‌های اجتماعی نبوده است. نیت‌های خیری که چه بسا شر آفریده اند. شاید آشکارترین نمونه برای این مفهوم در تاسیان رفتار عاشقانه امیر باشد. عشقی که در ابتدا تصور می‌شد به‌تنهایی برای ادامه زندگی آینده فارغ از واقعیت‌های اجتماعی- خانوادگی او و شیرین کافی باشد.
سریال اما نشان داد که فقط عشق برای خوش‌بختی کافی نیست. تلاش خیرخواهانه امیر در تحریک کارگران کارخانه جهت جلوگیری از سفر جمشید نجات به خارج از کشور هم در عمل به یک تراژدی ختم شد که هر دو عاشق را نابود ساخت. مثال‌های دیگر برای مفهوم پیامدهای ناخواسته میتواند توسعه دانشگاه‌ها توسط شاه که در عمل به کانون نارضایتی و تبلیغ انقلاب انجامید، و کشاندن بی‌پروای دین به عرصه عمومی توسط علی شریعتی که در عمل به حکومت روحانیون ختم شد باشد.
پروژه مدرنیزه کردن ایران که با صنعتی شدن کشور در دهه ۴۰ به اوج رسید اگر چه به‌دلیل حضور کارآفرینان خودساخته‌ای هم‌چون جمشید نجات به رشدی شتابان در عرصه اقتصاد انجامید اما به دلیل فقدان آزادی فعالیت احزاب سیاسی و سندیکاهای کارگری نتوانست به شکل گیری اخلاق مدرن و مدنی بینجامد. التماس‌های نجات برای انجام گفت‌و‌گو میان او و کارگران بیشتر از آن‌رو نافرجام ماند که جامعه توده‌ای، تشکل‌نیافته، و سرکوب‌شده دیالوگ رابه عنوان امکانی برای مصالحه و حل مسئله نمی‌شناسد.
🔹 نکته پایانی: با گذشت دو سده از نخستین آشنایی جدی ایرانیان با مقوله تجدد حجم مسائل حل‌نشده و بحران‌های انباشت شده چندان فزونی یافته که جز با نقادی گذشته و احصای سهم تک‌تک نیروها و جریانات سیاسی راهی به سوی توسعه‌یافتگی گشوده نمی‌شود. البته که در این میان رفتار جمعی و روان‌شناسی اجتماعی ایرانیان هم شایسته تامل است!
@solati_mehran
#تاسیان
#جامعه_شناسی
Telegram
مهران صولتی
سهم اندیشه‌های شریعتی در اقتصاد پس از انقلاب!
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی که به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی ایراد شد به بررسی ایده‌های اقتصادی او در محورهای زیر پرداخته است:
🔸 اهمیت نقد اندیشه‌های اقتصادی شریعتی
🔸 از نقد سرمایه‌داری تا مدح سوسیالیسم…
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی که به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی ایراد شد به بررسی ایده‌های اقتصادی او در محورهای زیر پرداخته است:
🔸 اهمیت نقد اندیشه‌های اقتصادی شریعتی
🔸 از نقد سرمایه‌داری تا مدح سوسیالیسم…
👍42❤13
Audio
دانشگاه در ایران و غرب!
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی به زمینه‌های متفاوت پیدایش دانشگاه در غرب و ایران می‌پردازد. محورهای مورد بحث عبارت‌اند از:
🔸 از آگورای آتن تا آکادمیای افلاطون
🔸 تجدد در غرب؛ ایده گسست یا تجربه پیوست
🔸 تکوین دانشگاه در غرب؛ از دانشگاه پاریس تا دانشگاه‌های امریکا
🔸 تکوین دانشگاه در ایران؛ دارالفنون/ دانشگاه تهران/ دوران پهلوی دوم/ دانشگاه انقلابی/ دانشگاه اسلامی/ دانشگاه تجاری
🔸 کارکردهای بایسته‌ی دانشگاه در ایران؛ دفاع از علم در برابر شبه علم/ مرکز توسعه دانش/ دفاع از منطق علم در برابر هجوم دولت - بازار/ آموزش تفکر انتقادی و دانش‌پژوهی/ نقد روش‌مند سنت، قدرت و مدرنیته/ نهادینه کردن حیات انجمنی در عرصه دانش
زمان فایل: ۳۷ دقیقه
هشتم مرداد ۱۴۰۴
محفل اندیشه و فلسفه نوین
@solati_mehran
#دانشگاه
#تجدد
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی به زمینه‌های متفاوت پیدایش دانشگاه در غرب و ایران می‌پردازد. محورهای مورد بحث عبارت‌اند از:
🔸 از آگورای آتن تا آکادمیای افلاطون
🔸 تجدد در غرب؛ ایده گسست یا تجربه پیوست
🔸 تکوین دانشگاه در غرب؛ از دانشگاه پاریس تا دانشگاه‌های امریکا
🔸 تکوین دانشگاه در ایران؛ دارالفنون/ دانشگاه تهران/ دوران پهلوی دوم/ دانشگاه انقلابی/ دانشگاه اسلامی/ دانشگاه تجاری
🔸 کارکردهای بایسته‌ی دانشگاه در ایران؛ دفاع از علم در برابر شبه علم/ مرکز توسعه دانش/ دفاع از منطق علم در برابر هجوم دولت - بازار/ آموزش تفکر انتقادی و دانش‌پژوهی/ نقد روش‌مند سنت، قدرت و مدرنیته/ نهادینه کردن حیات انجمنی در عرصه دانش
زمان فایل: ۳۷ دقیقه
هشتم مرداد ۱۴۰۴
محفل اندیشه و فلسفه نوین
@solati_mehran
#دانشگاه
#تجدد
👍16❤1
🔹 چرا انقلاب مشروطه از انقلاب اسلامی مهم‌تر است؟
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ چهاردهم مرداد ماه هر سال یادمان پیروزی انقلاب مشروطه است. اینک اما با گذشت یکصد و نوزده سال از آن رویداد سترگ به نظر می‌رسد که زمان برای سنجش ابعاد گوناگون آن بیش از هر زمان دیگری مناسب باشد. انقلابی که اگر چه از منظر سیاسی ناکام ماند و نتوانست تداوم خود را با حفظ اهداف اولیه سپری کند ولی تاثیراتی ماندگار بر فرهنگ و سیاست ایران زمین در روزگار مدرن به‌جای گذاشت. از همین‌رو می‌توان در افق امروز و چهاردهه پس از پیروزی بدیل‌اش؛ انقلاب اسلامی، دستاوردهای آن‌را به داوری نشست. مقایسه‌ای که میتواند برای نگریستن دقیق‌تر نسبت به مسیری که پیموده‌ایم مفید باشد:
✅ نگاه واقع‌بینانه به مولفه‌های پیشرفت: روشنفکران مشروطه‌خواه از همان ابتدا درد و درمان را خوب شناختند. اینکه راز عقب‌ماندگی تاریخی کشور در فقدان حاکمیت یک کلمه یا همان قانون نهفته است. روشن بود که با بی‌نظمی ناشی از رفتار استبدادی و پیش‌بینی ناپذیر بودن پادشاه هرگز نمی‌توان در مسیر پیشرفت حرکت کرد. بنابراین در ابتدا باید توافقی عام به نام قانون وجود داشته باشد که بتوان از آن به‌مثابه چارچوبی برای نظم‌پذیر کردن رفتار حاکمان بهره برد. این در حالی است که مساله اصلی در شکل‌گیری انقلاب اسلامی، سودای آفرینش نظمی جدید به جای تلاش برای حاکمیت قانون بود.
✅ ضرورت محدود شدن اختیارات حکومت: به‌روایتی سیاست مدرن زمانی شکل گرفت که پرسش بنیادین؛ چه کسی باید حکومت کند؟ به پرسش اساسی؛ چگونه باید حکومت کرد؟ تبدیل شد. مطالعات مشروطه‌پژوهان هم نشان میدهد که دغدغه مهم در پیدایش مشروطیت کندوکاو در چگونگی حکومت بود فارغ از اینکه چه کسی باید حکومت کند. حال آن‌که در انقلاب اسلامی که حدود هفتاد سال بعد اتفاق افتاد مجددا روشنفکران از این امر پرسش می‌کردند که چه کسی باید حکومت کند؟ بنابراین آشکارا دغدغه توزیع دموکراتیک قدرت به حاشیه رفت و حکمرانی جنبه‌ای متمرکز و رویایی یافت.
✅ چیرگی فرهنگ بر سیاست: انقلاب مشروطه محصول تلاش ده‌ها ساله روشنفکران در اثبات حقوق بشر، مزایای تجدد و حاکمیت قانون بود. به طور مثال روشنفکری مانند طالبوف برداشتی ژرف از مبانی تجدد داشت و حقوق را مبنای قانون می‌دانست. همچنین آزادی را هدف می‌پنداشت نه ابزار! از این منظر انقلاب مشروطه کاملا به جنبش روشنگری در اروپا شبیه است. اما در انقلاب اسلامی بر‌خلاف فرهنگ، شاهد سیطره سیاست بر افکار عمومی بودیم. گفتمان حقوق بشر توسط روشنفکران چپ، بورژوایی و مردود شمرده شد و طراحی جامعه ایده‌آل با درون‌مایه خوانش مارکسیستی از اسلام به سکه رایج جامعه تبدیل شد.
✅ شناخت واقعی از مسائل زمانه: روشنفکران عصر مشروطه فهمی واقع‌بینانه از مسائل و مشکلات عدیده دوران خود داشتند؛ فقر، ناکارآمدی، استبداد، فقدان حاکمیت قانون، تمرکز قدرت و ... در زمره علل عقب ماندگی تلقی می‌شدند. همین امر هم موجب جدی انگاشتن اصلاحاتی شد که خود را نهایتا در قامت انقلاب به نمایش گذاشت. اما روشنفکران نیمه دوم دوره پهلوی با تسلیم شدن به سودای بومی‌گرایی به دنبال ایجاد جامعه‌ای مستقل و بدون کمترین وابستگی بودند. استقلالی که در سال‌های بعد به انزوا ترجمه شد. بنابراین مسائل اصلی جامعه هم‌چون توسعه نامتوازن، پیامدهای اصلاحات ارضی، افزایش سهم نفت در اقتصاد، و فرمایشی شدن نهادهای مشروطه به حاشیه رانده شده و جای خود را به مسائلی هم‌چون چگونگی رقابت با رشد مارکسیسم در دانشگاه‌ها و مقابله با افزایش مصرف‌گرایی شهری و تبلیغات باستان‌گرایانه دادند.
🔹 نکته پایانی: ایرانیان از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی راهی طولانی را پیموده ند. مسیری پر فراز و فرود از مشروطه‌طلبی تا جمهوری‌خواهی! مقایسه دوره‌هایی از این‌دست در بستر نوعی جامعه‌شناسی تاریخی میتواند به‌سهم خود در خروج از بن‌بست‌های سیاسی کنونی مهم تلقی شود. بدون تردید بازخوانی گذشته در افق مسائل امروز میتواند آینده‌ای بهتر را به ارمغان آورد.
@solati_mehran
#انقلاب_مشروطه
#انقلاب_اسلامی
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ چهاردهم مرداد ماه هر سال یادمان پیروزی انقلاب مشروطه است. اینک اما با گذشت یکصد و نوزده سال از آن رویداد سترگ به نظر می‌رسد که زمان برای سنجش ابعاد گوناگون آن بیش از هر زمان دیگری مناسب باشد. انقلابی که اگر چه از منظر سیاسی ناکام ماند و نتوانست تداوم خود را با حفظ اهداف اولیه سپری کند ولی تاثیراتی ماندگار بر فرهنگ و سیاست ایران زمین در روزگار مدرن به‌جای گذاشت. از همین‌رو می‌توان در افق امروز و چهاردهه پس از پیروزی بدیل‌اش؛ انقلاب اسلامی، دستاوردهای آن‌را به داوری نشست. مقایسه‌ای که میتواند برای نگریستن دقیق‌تر نسبت به مسیری که پیموده‌ایم مفید باشد:
✅ نگاه واقع‌بینانه به مولفه‌های پیشرفت: روشنفکران مشروطه‌خواه از همان ابتدا درد و درمان را خوب شناختند. اینکه راز عقب‌ماندگی تاریخی کشور در فقدان حاکمیت یک کلمه یا همان قانون نهفته است. روشن بود که با بی‌نظمی ناشی از رفتار استبدادی و پیش‌بینی ناپذیر بودن پادشاه هرگز نمی‌توان در مسیر پیشرفت حرکت کرد. بنابراین در ابتدا باید توافقی عام به نام قانون وجود داشته باشد که بتوان از آن به‌مثابه چارچوبی برای نظم‌پذیر کردن رفتار حاکمان بهره برد. این در حالی است که مساله اصلی در شکل‌گیری انقلاب اسلامی، سودای آفرینش نظمی جدید به جای تلاش برای حاکمیت قانون بود.
✅ ضرورت محدود شدن اختیارات حکومت: به‌روایتی سیاست مدرن زمانی شکل گرفت که پرسش بنیادین؛ چه کسی باید حکومت کند؟ به پرسش اساسی؛ چگونه باید حکومت کرد؟ تبدیل شد. مطالعات مشروطه‌پژوهان هم نشان میدهد که دغدغه مهم در پیدایش مشروطیت کندوکاو در چگونگی حکومت بود فارغ از اینکه چه کسی باید حکومت کند. حال آن‌که در انقلاب اسلامی که حدود هفتاد سال بعد اتفاق افتاد مجددا روشنفکران از این امر پرسش می‌کردند که چه کسی باید حکومت کند؟ بنابراین آشکارا دغدغه توزیع دموکراتیک قدرت به حاشیه رفت و حکمرانی جنبه‌ای متمرکز و رویایی یافت.
✅ چیرگی فرهنگ بر سیاست: انقلاب مشروطه محصول تلاش ده‌ها ساله روشنفکران در اثبات حقوق بشر، مزایای تجدد و حاکمیت قانون بود. به طور مثال روشنفکری مانند طالبوف برداشتی ژرف از مبانی تجدد داشت و حقوق را مبنای قانون می‌دانست. همچنین آزادی را هدف می‌پنداشت نه ابزار! از این منظر انقلاب مشروطه کاملا به جنبش روشنگری در اروپا شبیه است. اما در انقلاب اسلامی بر‌خلاف فرهنگ، شاهد سیطره سیاست بر افکار عمومی بودیم. گفتمان حقوق بشر توسط روشنفکران چپ، بورژوایی و مردود شمرده شد و طراحی جامعه ایده‌آل با درون‌مایه خوانش مارکسیستی از اسلام به سکه رایج جامعه تبدیل شد.
✅ شناخت واقعی از مسائل زمانه: روشنفکران عصر مشروطه فهمی واقع‌بینانه از مسائل و مشکلات عدیده دوران خود داشتند؛ فقر، ناکارآمدی، استبداد، فقدان حاکمیت قانون، تمرکز قدرت و ... در زمره علل عقب ماندگی تلقی می‌شدند. همین امر هم موجب جدی انگاشتن اصلاحاتی شد که خود را نهایتا در قامت انقلاب به نمایش گذاشت. اما روشنفکران نیمه دوم دوره پهلوی با تسلیم شدن به سودای بومی‌گرایی به دنبال ایجاد جامعه‌ای مستقل و بدون کمترین وابستگی بودند. استقلالی که در سال‌های بعد به انزوا ترجمه شد. بنابراین مسائل اصلی جامعه هم‌چون توسعه نامتوازن، پیامدهای اصلاحات ارضی، افزایش سهم نفت در اقتصاد، و فرمایشی شدن نهادهای مشروطه به حاشیه رانده شده و جای خود را به مسائلی هم‌چون چگونگی رقابت با رشد مارکسیسم در دانشگاه‌ها و مقابله با افزایش مصرف‌گرایی شهری و تبلیغات باستان‌گرایانه دادند.
🔹 نکته پایانی: ایرانیان از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی راهی طولانی را پیموده ند. مسیری پر فراز و فرود از مشروطه‌طلبی تا جمهوری‌خواهی! مقایسه دوره‌هایی از این‌دست در بستر نوعی جامعه‌شناسی تاریخی میتواند به‌سهم خود در خروج از بن‌بست‌های سیاسی کنونی مهم تلقی شود. بدون تردید بازخوانی گذشته در افق مسائل امروز میتواند آینده‌ای بهتر را به ارمغان آورد.
@solati_mehran
#انقلاب_مشروطه
#انقلاب_اسلامی
👍34❤19👎1
🔹 چرا ایرانیان تاریخ خود را نمی‌خوانند؟
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
فیاض زاهد تحلیل‌گر سیاسی و استاد تاریخ دانشگاه معتقد است که کتاب‌های درسی ما هر روز بیشتر از پیش غیر ایرانی می‌شود آن‌چنان که دانش‌آموزان ایرانی بر خلاف دانش‌آموزان اروپایی بسیار کم تر به پیشینه تاریخی خود توجه دارند. تجربه معلمان تاریخ نیز از بی‌توجهی فزاینده نسبت به این امر در کلاس‌های درس حکایت می‌کند. روشن است که بخشی از این بی‌اعتنایی را می‌توان در نسبت با کاهش احساس میهن دوستی در میان ایرانیان توضیح داد که بیش از همه در افزایش مهاجرت‌ها و گرایش به جهان‌وطنی جلوه‌گر شده است. اما به‌راستی چرا ما امروزه کم‌تر تاریخ خود را می‌خوانیم؟
✅ شکاف تاریخی؛ دولت- ملت: مطابق نظریه کاتوزیان، حکومت در ایران از آن‌جا که متکی بر طبقات اجتماعی نبوده و در آن اراده پادشاه تنها منبع قانون‌گذاری و تنظیم روابط سیاسی تلقی می‌شده است نتوانسته به مشارکت شهروندان در نصب، نقد و عزل حاکمان بینجامد (دموکراسی). شکاف تاریخی؛ دولت- ملت نیز زاییده چنین شرایطی است که توانسته با نابود کردن اعتماد عمومی به افول حس میهن دوستی در میان ایرانیان منجر شود.
✅ پیدایش دوگانه؛ امت- ملت: انقلاب ۵۷ مبتنی بر خوانش سیاسی از اسلام و با داعیه عدالت‌گستری و ظلم‌ستیزی از طریق صدور انقلاب به پیروزی رسید. از آن پس بود که این دوگانه شکل گرفت و آرمان رهایی امت اسلامی از چنگال امپریالیسم جهانی در قانون اساسی نظام نوبنیاد جمهوری اسلامی تجلی یافت. اینک اما چهاردهه است که دوگانه غیرکارکردی؛ امت- ملت نه تنها نتوانسته به آرمان نخستین خود جامه عمل بپوشاند بلکه با کمرنگ کردن همبستگی ملی موجب کند شدن روند توسعه و افول احساس وطن‌دوستی شده است.
✅ نقالی تاریخ به‌جای نقادی تاریخ: خوانش تاریخ در ایران صرفا به نقالی آن فروکاسته شده و به روایتگری مجموعه‌ای از حوادث مرتبط با فرادستان محدود مانده است (تاریخ شاهان)، در حالی‌‌که همین تاریخ از روایت نقش فرودستان و فاعلیت آن‌ها غفلت کرده است (تاریخ مردم). روشن است که اگر نقادی تاریخ به معنای نگاه جامعه شناختی به رویدادهای گذشته با هدف کشف منطق حاکم بر دوره‌های تاریخی و آشنایی‌زدایی از آن‌ها (کشف نظم در بی‌نظمی‌ها، و قاعده در استثناها) در مدارس و جامعه حاکم شود اشتیاق به تاریخ فزونی خواهد یافت.
✅ ناکامی در تلفیق میان سه فرهنگ: ایرانیان از دو سده پیش تا کنون میراث‌دار؛ ایرانیت، اسلامیت و مدرنیت به عنوان فرهنگ‌های نهادینه شده در ضمیر جمعی خود محسوب می‌شوند. حکومت‌ها در این‌میان اما به‌جای مجال دادن به مردم برای ایجاد سازگاری میان این سه فرهنگ کوشیده‌اند تا برخی را به نفع یکی مصادره و از عرصه عمومی حذف نمایند. تلاش‌هایی که در دوران پهلوی و جمهوری اسلامی انجام گرفت و به نتایجی متضاد با خواست حاکمان انجامید. برای ملت بی پناه اما؛ شیزوفرنی فرهنگی، افول میهن‌دوستی، و بی‌اعتمادی عمومی تنها ارمغان نامبارک این بی‌تدبیری ها بوده است.
@solati_mehran
#تاریخ
#توسعه
#میهن_دوستی
#فیاض_زاهد
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
فیاض زاهد تحلیل‌گر سیاسی و استاد تاریخ دانشگاه معتقد است که کتاب‌های درسی ما هر روز بیشتر از پیش غیر ایرانی می‌شود آن‌چنان که دانش‌آموزان ایرانی بر خلاف دانش‌آموزان اروپایی بسیار کم تر به پیشینه تاریخی خود توجه دارند. تجربه معلمان تاریخ نیز از بی‌توجهی فزاینده نسبت به این امر در کلاس‌های درس حکایت می‌کند. روشن است که بخشی از این بی‌اعتنایی را می‌توان در نسبت با کاهش احساس میهن دوستی در میان ایرانیان توضیح داد که بیش از همه در افزایش مهاجرت‌ها و گرایش به جهان‌وطنی جلوه‌گر شده است. اما به‌راستی چرا ما امروزه کم‌تر تاریخ خود را می‌خوانیم؟
✅ شکاف تاریخی؛ دولت- ملت: مطابق نظریه کاتوزیان، حکومت در ایران از آن‌جا که متکی بر طبقات اجتماعی نبوده و در آن اراده پادشاه تنها منبع قانون‌گذاری و تنظیم روابط سیاسی تلقی می‌شده است نتوانسته به مشارکت شهروندان در نصب، نقد و عزل حاکمان بینجامد (دموکراسی). شکاف تاریخی؛ دولت- ملت نیز زاییده چنین شرایطی است که توانسته با نابود کردن اعتماد عمومی به افول حس میهن دوستی در میان ایرانیان منجر شود.
✅ پیدایش دوگانه؛ امت- ملت: انقلاب ۵۷ مبتنی بر خوانش سیاسی از اسلام و با داعیه عدالت‌گستری و ظلم‌ستیزی از طریق صدور انقلاب به پیروزی رسید. از آن پس بود که این دوگانه شکل گرفت و آرمان رهایی امت اسلامی از چنگال امپریالیسم جهانی در قانون اساسی نظام نوبنیاد جمهوری اسلامی تجلی یافت. اینک اما چهاردهه است که دوگانه غیرکارکردی؛ امت- ملت نه تنها نتوانسته به آرمان نخستین خود جامه عمل بپوشاند بلکه با کمرنگ کردن همبستگی ملی موجب کند شدن روند توسعه و افول احساس وطن‌دوستی شده است.
✅ نقالی تاریخ به‌جای نقادی تاریخ: خوانش تاریخ در ایران صرفا به نقالی آن فروکاسته شده و به روایتگری مجموعه‌ای از حوادث مرتبط با فرادستان محدود مانده است (تاریخ شاهان)، در حالی‌‌که همین تاریخ از روایت نقش فرودستان و فاعلیت آن‌ها غفلت کرده است (تاریخ مردم). روشن است که اگر نقادی تاریخ به معنای نگاه جامعه شناختی به رویدادهای گذشته با هدف کشف منطق حاکم بر دوره‌های تاریخی و آشنایی‌زدایی از آن‌ها (کشف نظم در بی‌نظمی‌ها، و قاعده در استثناها) در مدارس و جامعه حاکم شود اشتیاق به تاریخ فزونی خواهد یافت.
✅ ناکامی در تلفیق میان سه فرهنگ: ایرانیان از دو سده پیش تا کنون میراث‌دار؛ ایرانیت، اسلامیت و مدرنیت به عنوان فرهنگ‌های نهادینه شده در ضمیر جمعی خود محسوب می‌شوند. حکومت‌ها در این‌میان اما به‌جای مجال دادن به مردم برای ایجاد سازگاری میان این سه فرهنگ کوشیده‌اند تا برخی را به نفع یکی مصادره و از عرصه عمومی حذف نمایند. تلاش‌هایی که در دوران پهلوی و جمهوری اسلامی انجام گرفت و به نتایجی متضاد با خواست حاکمان انجامید. برای ملت بی پناه اما؛ شیزوفرنی فرهنگی، افول میهن‌دوستی، و بی‌اعتمادی عمومی تنها ارمغان نامبارک این بی‌تدبیری ها بوده است.
@solati_mehran
#تاریخ
#توسعه
#میهن_دوستی
#فیاض_زاهد
Telegram
attach 📎
👍45❤16👎2
🔹 چند پرسش درباره رویداد ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
امروز هفتاد و دو سال از رویداد ۲۸ مرداد می‌گذرد و همچنان بازار روایتگری درباره آن واقعه سرنوشت‌ساز گرم و پررونق است. وقوع جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل هم صف‌بندی گذشته را آشکارتر ساخت. در یک‌سو طرفداران مصدق ایستاده‌اند که همچنان از آن رخداد به‌مثابه کودتای خارجی یاد می‌کنند و در دیگر سو هواداران پهلوی قرار دارند که به آن قیام ملی می‌گویند. چشم‌انداز بحث‌ها اما نشان میدهد که در این‌سال‌ها هر چه جلوتر آمده‌ایم نه تنها توافقی ایجاد نشده بلکه بر قطبی‌شدن مناقشه افزوده شده است. از همین‌رو به‌نظر می‌رسد تا مدتی نامعلوم افق داوری‌ها درباره این رویداد همچنان تیره و تار خواهد بود. بنابراین می‌کوشم تا در این مجال صرفا به طرح پاره‌ای از پرسش‌ها درباره زمینه‌های شکل‌گیری این واقعه بپردازم:
🖌 باور رزم‌آرا مبنی بر عدم توانایی ایرانیان برای مدیریت ملی صنعت نفت در آن زمان چقدر واقع‌بینانه بود؟
🖌 آیا شاه برای رهایی از نخست‌وزیری رزم‌آرا به پروژه ملی شدن نفت و مصدق روی خوش نشان داد؟
🖌 با توجه به مخالفت ابرقدرت‌ها و شرکت‌های بزرگ نفتی با ملی شدن صنعت نفت در ایران اصرار مصدق بر انجام آن چقدر درست بود؟
🖌 فداییان اسلام در قبال ترور رزم‌آرا چه انتظاری از رهبران ملی شدن صنعت نفت داشتند؟
🖌 آیا حیثیتی شدن مسئله نفت از سوی مصدق مانع از امتیازدهی او جهت رسیدن به توافق با غرب نشد؟
🖌 آیا هیچ‌کدام از پیشنهادات غرب برای حل بن‌بست سیاسی ملی شدن صنعت نفت قابل پذیرش نبود؟
🖌 جدایی یاران مصدق از او ناشی از وابستگی آن‌ها به دربار بود یا خودکامه‌گی‌اش در مقام نخست‌وزیر؟
🖌 آیا رجوع مصدق به نظر و حمایت مردم در مقاطع مختلف یک سیاست پوپولیستی بود؟
🖌 انجام رفراندوم برای انحلال مجلس هفدهم از سوی مصدق خواستی ملی‌گرایانه بود یا اقدامی مستبدانه و ضد مشروطه؟
🖌 آیا طرح رفراندوم برای انحلال مجلس هفدهم از سوی مصدق به دلیل عدم پیش‌بینی آن در قانون اساسی یک بدعت سیاسی تلقی می‌شود؟
🖌 تصمیم شاه برای عزل مصدق در ۲۵ مرداد ۳۲ یک اقدام قانونی بود یا کودتا؟
🖌 چرا مصدق بعد از فرار شاه به خارج اعلام جمهوری نکرد؟
🖌 آیا تصمیم شاه به عزل مصدق در شرایط انحلال مجلس در مرداد ۳۲ مبتنی بر قانون اساسی بود؟
🖌 رویداد ۲۸ مرداد ۳۲ تا چه حد بر وقوع انقلاب اسلامی در ربع قرن بعد موثر بود؟
🖌 داوری نسل‌های آینده در مورد پروژه ملی شدن صنعت نفت ایران در قرن گذشته چیست؟
@solati_mehran
#مصدق
#شاه
#مجلس
#نفت
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
امروز هفتاد و دو سال از رویداد ۲۸ مرداد می‌گذرد و همچنان بازار روایتگری درباره آن واقعه سرنوشت‌ساز گرم و پررونق است. وقوع جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل هم صف‌بندی گذشته را آشکارتر ساخت. در یک‌سو طرفداران مصدق ایستاده‌اند که همچنان از آن رخداد به‌مثابه کودتای خارجی یاد می‌کنند و در دیگر سو هواداران پهلوی قرار دارند که به آن قیام ملی می‌گویند. چشم‌انداز بحث‌ها اما نشان میدهد که در این‌سال‌ها هر چه جلوتر آمده‌ایم نه تنها توافقی ایجاد نشده بلکه بر قطبی‌شدن مناقشه افزوده شده است. از همین‌رو به‌نظر می‌رسد تا مدتی نامعلوم افق داوری‌ها درباره این رویداد همچنان تیره و تار خواهد بود. بنابراین می‌کوشم تا در این مجال صرفا به طرح پاره‌ای از پرسش‌ها درباره زمینه‌های شکل‌گیری این واقعه بپردازم:
🖌 باور رزم‌آرا مبنی بر عدم توانایی ایرانیان برای مدیریت ملی صنعت نفت در آن زمان چقدر واقع‌بینانه بود؟
🖌 آیا شاه برای رهایی از نخست‌وزیری رزم‌آرا به پروژه ملی شدن نفت و مصدق روی خوش نشان داد؟
🖌 با توجه به مخالفت ابرقدرت‌ها و شرکت‌های بزرگ نفتی با ملی شدن صنعت نفت در ایران اصرار مصدق بر انجام آن چقدر درست بود؟
🖌 فداییان اسلام در قبال ترور رزم‌آرا چه انتظاری از رهبران ملی شدن صنعت نفت داشتند؟
🖌 آیا حیثیتی شدن مسئله نفت از سوی مصدق مانع از امتیازدهی او جهت رسیدن به توافق با غرب نشد؟
🖌 آیا هیچ‌کدام از پیشنهادات غرب برای حل بن‌بست سیاسی ملی شدن صنعت نفت قابل پذیرش نبود؟
🖌 جدایی یاران مصدق از او ناشی از وابستگی آن‌ها به دربار بود یا خودکامه‌گی‌اش در مقام نخست‌وزیر؟
🖌 آیا رجوع مصدق به نظر و حمایت مردم در مقاطع مختلف یک سیاست پوپولیستی بود؟
🖌 انجام رفراندوم برای انحلال مجلس هفدهم از سوی مصدق خواستی ملی‌گرایانه بود یا اقدامی مستبدانه و ضد مشروطه؟
🖌 آیا طرح رفراندوم برای انحلال مجلس هفدهم از سوی مصدق به دلیل عدم پیش‌بینی آن در قانون اساسی یک بدعت سیاسی تلقی می‌شود؟
🖌 تصمیم شاه برای عزل مصدق در ۲۵ مرداد ۳۲ یک اقدام قانونی بود یا کودتا؟
🖌 چرا مصدق بعد از فرار شاه به خارج اعلام جمهوری نکرد؟
🖌 آیا تصمیم شاه به عزل مصدق در شرایط انحلال مجلس در مرداد ۳۲ مبتنی بر قانون اساسی بود؟
🖌 رویداد ۲۸ مرداد ۳۲ تا چه حد بر وقوع انقلاب اسلامی در ربع قرن بعد موثر بود؟
🖌 داوری نسل‌های آینده در مورد پروژه ملی شدن صنعت نفت ایران در قرن گذشته چیست؟
@solati_mehran
#مصدق
#شاه
#مجلس
#نفت
👍26❤9👎1
🔹 از فردوسی بد دفاع نکنیم!
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ طنازی آمیخته با لودگی زینب موسوی درباره شاهنامه فردوسی به واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی انجامیده است. جدا از اظهارنظر برخی از مشاهیر کشور این کاربران اینستاگرام بودند که در اثبات اهمیت اثر سترگ حکیم توس سنگ تمام گذاشته و از ابعاد مختلف هویت ملی ایرانیان دفاع کردند. در این میان اما ورود قوه قضائیه به داستان وضعیت دیگری را رقم زده که شایسته تذکار و هشدار است. درباره کلیت این قضیه چند نکته شایان ذکر است:
✅ فضای مجازی به‌ویژه اینستاگرام اقتضائات خاص خود را دارد. بر خلاف اوصافی مانند اصالت و حقانیت که در حوزه حقیقی اهمیت دارد در آن‌جا اصل بر دیده‌شدن، لایک گرفتن و جذابیت آفریدن است. درآمدزایی این فضا هم بر بغرنجی داستان افزوده و چیرگی امر اقتصادی، میراث فرهنگی، اعتقادی، و اخلاقی را در معرض هجو و طعن قرار داده است. خلاصه اینکه فضای مجازی بیشتر مستعد نفی است تا نقد!
✅ خروش ایرانیان برای دفاع از فردوسی به‌ویژه در فضای مجازی هراس مجدد از زخمی است که اکنون پس از چهاردهه ناسور شده است. یکصد سال است که به دلیل مداخله نظام‌های سیاسی توازن میان سه فرهنگ ایرانیت، اسلامیت، و مدرنیت بر هم خورده و به تناسب برخی به نفع یکی مصادره شده است. تفوق اسلام سیاسی بر دو فرهنگ دیگر در پس از انقلاب اینک شاهنامه و فردوسی را به مهم‌ترین خاکریز دفاع از ملیت در ایران امروز بدل ساخته است.
✅ در زمینه برخورد محترمانه غربیان با مفاخرشان هم باید میان دو مسئله تمایز قائل شد. غربیان اگر چه از کالایی شدن مواریث فرهنگی خود به‌ویژه در صنعت توریسم سود می‌برند ولی در نقد مشاهیر فرهنگی خود به غایت بی‌رحم‌اند. این‌چنین است که گذشته را در آینه امروز بازخوانی می‌کنند تا از آن توشه‌ای معرفتی برای آینده خود برگیرند؛ به عبارت دیگر گذشته میتواند برای آینده درس باشد یا عبرت! ایراد اما این است که ما بیشتر به نقالی تاریخ می‌پردازیم تا نقادی آن، و توجه به سنت را با توقف در سنت اشتباه می‌گیریم!
✅ واکنش‌های گسترده ایرانیان به اهانت‌های زینب موسوی نشان از پررنگ شدن امر اجتماعی در وضعیت حاضر دارد؛ تاکید بر آزادی بیان، تمایز میان نقد با توهین، پاسداشت هویت ملی، تکیه بر استدلال برتر، و در نهایت پاسخ گویی به کلمه با کلمه. اما و هزار اما ورود قوه قضاییه و پرونده سازی برای این طنزپرداز ما را دوباره به ورطه تفوق امر سیاسی با زبان تحکم و اجبار بر امر اجتماعی با منطق گفت‌و‌گو و مشارکت خواهد افکند. اینکه می‌توان به‌جای زبان حجت از زبان قدرت بهره گرفت.
🔹 نکته پایانی: فردوسی اگرچه بزرگ است ولی آزادی و حقیقت از او سترگ‌ترند. هویت ملی بایسته برای ایران امروز اگر با شجاعت نقادی و الزامات تکثرگرایی درنیامیزد و پابه‌پای جامعه رنگین‌کمانی ما جلو نیاید نخواهد توانست گره‌ای از اوضاع فروبسته ما بگشاید. تلقی سیاسی از امر اجتماعی و به میان آوردن داغ و درفش برای سرکوب توهین‌کنندگان به بازتولید سلطه‌ای دیگر در جامعه می‌انجامد. از فردوسی بد دفاع نکنیم!
@solati_mehran
#فردوسی
#شاهنامه
#زینب_موسوی
#امر_اجتماعی
#امر_سیاسی
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ طنازی آمیخته با لودگی زینب موسوی درباره شاهنامه فردوسی به واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی انجامیده است. جدا از اظهارنظر برخی از مشاهیر کشور این کاربران اینستاگرام بودند که در اثبات اهمیت اثر سترگ حکیم توس سنگ تمام گذاشته و از ابعاد مختلف هویت ملی ایرانیان دفاع کردند. در این میان اما ورود قوه قضائیه به داستان وضعیت دیگری را رقم زده که شایسته تذکار و هشدار است. درباره کلیت این قضیه چند نکته شایان ذکر است:
✅ فضای مجازی به‌ویژه اینستاگرام اقتضائات خاص خود را دارد. بر خلاف اوصافی مانند اصالت و حقانیت که در حوزه حقیقی اهمیت دارد در آن‌جا اصل بر دیده‌شدن، لایک گرفتن و جذابیت آفریدن است. درآمدزایی این فضا هم بر بغرنجی داستان افزوده و چیرگی امر اقتصادی، میراث فرهنگی، اعتقادی، و اخلاقی را در معرض هجو و طعن قرار داده است. خلاصه اینکه فضای مجازی بیشتر مستعد نفی است تا نقد!
✅ خروش ایرانیان برای دفاع از فردوسی به‌ویژه در فضای مجازی هراس مجدد از زخمی است که اکنون پس از چهاردهه ناسور شده است. یکصد سال است که به دلیل مداخله نظام‌های سیاسی توازن میان سه فرهنگ ایرانیت، اسلامیت، و مدرنیت بر هم خورده و به تناسب برخی به نفع یکی مصادره شده است. تفوق اسلام سیاسی بر دو فرهنگ دیگر در پس از انقلاب اینک شاهنامه و فردوسی را به مهم‌ترین خاکریز دفاع از ملیت در ایران امروز بدل ساخته است.
✅ در زمینه برخورد محترمانه غربیان با مفاخرشان هم باید میان دو مسئله تمایز قائل شد. غربیان اگر چه از کالایی شدن مواریث فرهنگی خود به‌ویژه در صنعت توریسم سود می‌برند ولی در نقد مشاهیر فرهنگی خود به غایت بی‌رحم‌اند. این‌چنین است که گذشته را در آینه امروز بازخوانی می‌کنند تا از آن توشه‌ای معرفتی برای آینده خود برگیرند؛ به عبارت دیگر گذشته میتواند برای آینده درس باشد یا عبرت! ایراد اما این است که ما بیشتر به نقالی تاریخ می‌پردازیم تا نقادی آن، و توجه به سنت را با توقف در سنت اشتباه می‌گیریم!
✅ واکنش‌های گسترده ایرانیان به اهانت‌های زینب موسوی نشان از پررنگ شدن امر اجتماعی در وضعیت حاضر دارد؛ تاکید بر آزادی بیان، تمایز میان نقد با توهین، پاسداشت هویت ملی، تکیه بر استدلال برتر، و در نهایت پاسخ گویی به کلمه با کلمه. اما و هزار اما ورود قوه قضاییه و پرونده سازی برای این طنزپرداز ما را دوباره به ورطه تفوق امر سیاسی با زبان تحکم و اجبار بر امر اجتماعی با منطق گفت‌و‌گو و مشارکت خواهد افکند. اینکه می‌توان به‌جای زبان حجت از زبان قدرت بهره گرفت.
🔹 نکته پایانی: فردوسی اگرچه بزرگ است ولی آزادی و حقیقت از او سترگ‌ترند. هویت ملی بایسته برای ایران امروز اگر با شجاعت نقادی و الزامات تکثرگرایی درنیامیزد و پابه‌پای جامعه رنگین‌کمانی ما جلو نیاید نخواهد توانست گره‌ای از اوضاع فروبسته ما بگشاید. تلقی سیاسی از امر اجتماعی و به میان آوردن داغ و درفش برای سرکوب توهین‌کنندگان به بازتولید سلطه‌ای دیگر در جامعه می‌انجامد. از فردوسی بد دفاع نکنیم!
@solati_mehran
#فردوسی
#شاهنامه
#زینب_موسوی
#امر_اجتماعی
#امر_سیاسی
👍60👎15❤8
🔹 موانع شادکامی ایرانیان در دوران معاصر!
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
زمانی که مقدمه کتاب ارزشمند درک باک با عنوان سیاست شادکامی را می خوانید با یک عبارت شگفت انگیز منسوب به پادشاه کشور کوچک بوتان واقع در عمق کوه های هیمالیا مواجه می شوید. در سال ۱۹۷۲ پادشاه جدید بوتان خطاب به مردم کشورش اعلام کرد؛ از این پس معیار اصلی ملت او برای اندازه گیری پیشرفت، شادکامی ناخالص ملی خواهد بود و نه تولید ناخالص ملی!
درک باک مولفه های اصلی سیاست شادکامی در بوتان را به شرح زیر فهرست می کند؛
حکمرانی خوب و استقرار دموکراسی/ توسعه اجتماعی-اقتصادی عادلانه و با ثبات/ صیانت از محیط زیست/ صیانت از فرهنگ
اما جامعه ایران در دوران معاصر مسیر پر فراز و فرودی را برای دستیابی به شادکامی پیموده ولی همچنان در عمل تلخ‌کام باقی مانده است. تاریخ ستبری که بیش از چراغ بودن به مثابه ترمزی بر سر راه توسعه‌یافتگی عمل کرده و دوگانه‌های تئوریکی که نتوانسته‌اند به فصل مشترکی از همکاری دولت - ملت تبدیل شوند. در این میان اگر چه حکومت‌ها در بسیاری از موارد کوشیده اند تا با اتکا به قدرت فائقه این جدال‌ها را به نفع یک‌طرف خاتمه دهند ولی واقعیت ایناست که تداوم بحران‌ها و ناکارآمدی‌ها از شکستی فاحش در پایان‌بخشیدن به این نزاع‌های تاریخی حکایت دارد. به این دوگانه‌ها نظری می‌افکنیم:
✅ جدال شرع و عرف: این نزاع همچنان از دوران مشروطه تا کنون به قوت خود باقی‌است هر چند که در دوره پهلوی‌ها غلبه با عرف و پس از انقلاب چیرگی با شرع بوده است. تداوم روندی فرسایشی بدون دستیابی به تلفیق کارآمدی میان شرع و عرف، که شهروندان را دچار نوعی اسکیزوفرنی شخصیتی و جامعه را دچار نوعی صف آرایی کاذب بر سر چگونه زیستن ساخته است. اگر شادکامی را نوعی رضایت‌مندی از نحوه زیست‌جمعی در سایه تلفیقی کارآمد از سنت و مدرنیته بدانیم روشن است که تاکنون از دستیابی به آن ناتوان بوده‌ایم.
✅ جدال امت و ملت: از حدود چهار دهه پیش ما وارد چالشی میان وابستگی به امت اسلام یا ملت ایران شده ایم. دل سپردن به هر کدام هم البته پیامدهایی داشته است. اینکه باید توجه تصمیم سازان صرفا معطوف به تحولات دنیای اسلام باشد یا باید بیشتر مسائل توسعه کشور مورد عنایت قرار گیرد از جمله مهم ترین مباحث ایران پس از انقلاب بوده اند. واقعیت ایناست که در همه این سال‌ها هم تلاشی از سوی حکومت برای توجیه افکار عمومی جهت کاهش ابعاد این نزاع صورت نگرفته است. اکنون شاید اندکی روشن شده باشد که به دلیل کمبود منابع به ناچار باید به سوی نوعی اولویت بندی در این زمینه حرکت کنیم.
✅ جدال اسلام و غرب: پس از آن‌که انقلاب اسلامی، ایران و غرب را به عنوان دو دیگری متضاد و دشمن ترسیم کرد در عمل امکان برقراری دیالوگ میان این دو تمدن از میان رفت. از آن پس بود که این دیگری‌ها خود را صرفا با عینک تیره آموزه‌های ایدئولوژیک نگریستند. دستاوردهای غربی از جمله دموکراسی، احزاب، رسانه‌ها، تشکل‌های مدنی و سبک زندگی با بدبینی مواجه شده و زیست فردی و جمعی شهروندان به شدت از سوی حکومت مورد نظارت قرار گرفت. مداخله‌ای که موجبات جدی کاهش رضایت‌مندی در میان ایرانیان را فراهم آورده است.
✅ جدال انتصاب و انتخاب: این نزاع همان ادامه تقابل میان ولایت و وکالت است که میراث دوران مشروطیت محسوب می‌شود. چالشی بر سر نقش‌آفرینی مردم در اموری هم‌چون قانون‌گذاری، شرکت در انتخابات، و تعیین نوع نظام سیاسی، در مواجهه با دیدگاهی که قانون را فرابشری، انتخابات را کنترل شده، و حکومت را الهی می‌داند. واقعیت این است که هم اکنون و با گذشت بیش از چهاردهه از انقلاب، احساس بی‌قدرتی شهروندان از ایجاد تغییرات معنادار به دلیل تودرتویی نهادی، کاهش قدرت نهادهای انتخابی، و عقب ماندن نظام سیاسی از تحولات پرشتاب اجتماعی به کانون نارضایتی‌های جمعی تبدیل شده است.
@solati_mehran
#شادکامی
#جدال
#درک_باک
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
زمانی که مقدمه کتاب ارزشمند درک باک با عنوان سیاست شادکامی را می خوانید با یک عبارت شگفت انگیز منسوب به پادشاه کشور کوچک بوتان واقع در عمق کوه های هیمالیا مواجه می شوید. در سال ۱۹۷۲ پادشاه جدید بوتان خطاب به مردم کشورش اعلام کرد؛ از این پس معیار اصلی ملت او برای اندازه گیری پیشرفت، شادکامی ناخالص ملی خواهد بود و نه تولید ناخالص ملی!
درک باک مولفه های اصلی سیاست شادکامی در بوتان را به شرح زیر فهرست می کند؛
حکمرانی خوب و استقرار دموکراسی/ توسعه اجتماعی-اقتصادی عادلانه و با ثبات/ صیانت از محیط زیست/ صیانت از فرهنگ
اما جامعه ایران در دوران معاصر مسیر پر فراز و فرودی را برای دستیابی به شادکامی پیموده ولی همچنان در عمل تلخ‌کام باقی مانده است. تاریخ ستبری که بیش از چراغ بودن به مثابه ترمزی بر سر راه توسعه‌یافتگی عمل کرده و دوگانه‌های تئوریکی که نتوانسته‌اند به فصل مشترکی از همکاری دولت - ملت تبدیل شوند. در این میان اگر چه حکومت‌ها در بسیاری از موارد کوشیده اند تا با اتکا به قدرت فائقه این جدال‌ها را به نفع یک‌طرف خاتمه دهند ولی واقعیت ایناست که تداوم بحران‌ها و ناکارآمدی‌ها از شکستی فاحش در پایان‌بخشیدن به این نزاع‌های تاریخی حکایت دارد. به این دوگانه‌ها نظری می‌افکنیم:
✅ جدال شرع و عرف: این نزاع همچنان از دوران مشروطه تا کنون به قوت خود باقی‌است هر چند که در دوره پهلوی‌ها غلبه با عرف و پس از انقلاب چیرگی با شرع بوده است. تداوم روندی فرسایشی بدون دستیابی به تلفیق کارآمدی میان شرع و عرف، که شهروندان را دچار نوعی اسکیزوفرنی شخصیتی و جامعه را دچار نوعی صف آرایی کاذب بر سر چگونه زیستن ساخته است. اگر شادکامی را نوعی رضایت‌مندی از نحوه زیست‌جمعی در سایه تلفیقی کارآمد از سنت و مدرنیته بدانیم روشن است که تاکنون از دستیابی به آن ناتوان بوده‌ایم.
✅ جدال امت و ملت: از حدود چهار دهه پیش ما وارد چالشی میان وابستگی به امت اسلام یا ملت ایران شده ایم. دل سپردن به هر کدام هم البته پیامدهایی داشته است. اینکه باید توجه تصمیم سازان صرفا معطوف به تحولات دنیای اسلام باشد یا باید بیشتر مسائل توسعه کشور مورد عنایت قرار گیرد از جمله مهم ترین مباحث ایران پس از انقلاب بوده اند. واقعیت ایناست که در همه این سال‌ها هم تلاشی از سوی حکومت برای توجیه افکار عمومی جهت کاهش ابعاد این نزاع صورت نگرفته است. اکنون شاید اندکی روشن شده باشد که به دلیل کمبود منابع به ناچار باید به سوی نوعی اولویت بندی در این زمینه حرکت کنیم.
✅ جدال اسلام و غرب: پس از آن‌که انقلاب اسلامی، ایران و غرب را به عنوان دو دیگری متضاد و دشمن ترسیم کرد در عمل امکان برقراری دیالوگ میان این دو تمدن از میان رفت. از آن پس بود که این دیگری‌ها خود را صرفا با عینک تیره آموزه‌های ایدئولوژیک نگریستند. دستاوردهای غربی از جمله دموکراسی، احزاب، رسانه‌ها، تشکل‌های مدنی و سبک زندگی با بدبینی مواجه شده و زیست فردی و جمعی شهروندان به شدت از سوی حکومت مورد نظارت قرار گرفت. مداخله‌ای که موجبات جدی کاهش رضایت‌مندی در میان ایرانیان را فراهم آورده است.
✅ جدال انتصاب و انتخاب: این نزاع همان ادامه تقابل میان ولایت و وکالت است که میراث دوران مشروطیت محسوب می‌شود. چالشی بر سر نقش‌آفرینی مردم در اموری هم‌چون قانون‌گذاری، شرکت در انتخابات، و تعیین نوع نظام سیاسی، در مواجهه با دیدگاهی که قانون را فرابشری، انتخابات را کنترل شده، و حکومت را الهی می‌داند. واقعیت این است که هم اکنون و با گذشت بیش از چهاردهه از انقلاب، احساس بی‌قدرتی شهروندان از ایجاد تغییرات معنادار به دلیل تودرتویی نهادی، کاهش قدرت نهادهای انتخابی، و عقب ماندن نظام سیاسی از تحولات پرشتاب اجتماعی به کانون نارضایتی‌های جمعی تبدیل شده است.
@solati_mehran
#شادکامی
#جدال
#درک_باک
👍28❤16
🔹 در مورد اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی چه می‌دانیم؟
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
▪️اصلاح طلبان
▪️الگوهای فکری: علامه نائینی/آیت‌ا...خمینی/ علی شریعتی/ عبدالکریم سروش
▪️تبار سیاسی: چپ‌های خط امامی دهه شصت
▪️طیف بندی: چپ سنتی/ چپ مدرن
▪️دیدگاه‌های گذشته:
✅ دخالت حداکثری دولت در اقتصاد
✅ ضرورت تحقق خودکفایی اقتصادی
✅ استراتژی جایگزینی واردات
✅ باور به شعار نه شرقی نه غربی
✅ مبارزه با امریکا به عنوان نماد امپریالیسم
✅ اولویت عدالت بر آزادی
✅ اعتقاد به تقدس و نقدناپذیری رهبری
✅ باور به روحیه انقلابی و ساده‌زیستی
✅ بدبینی به بخش خصوصی، خوش‌بینی به بخش دولتی و تعاونی
▪️دیدگاه‌های امروز:
✅ نقش حمایتی و هدایتی دولت در اقتصاد
✅ باور به حضور در اقتصاد جهانی
✅ استراتژی توسعه صادرات
✅ باور به شعار هم شرقی، هم غربی
✅ بدبینی به بخش دولتی، خوش‌بینی به بخش خصوصی
✅ اولویت آزادی و حقوق انسان‌ها بر عدالت اقتصادی
✅ باور به ضرورت حرکت در مسیر توسعه به معنای افزایش رشد اقتصادی و تولید ثروت
✅ اعتقاد به یگانگی مقبولیت و مشروعیت
✅ عدم اعتقاد به نقد ناپذیری رهبری
✅ باور به گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی
✅ باور به آزادی‌های اجتماعی و فرهنگی در حد عرف جامعه
▪️اصول‌گرایان
▪️الگوهای فکری: شیخ فضل الله نوری/ مصباح یزدی
▪️تبار سیاسی: راست سنتی متکی به بازار در دهه شصت
▪️طیف بندی: راست سنتی/ راست بنیادگرا
▪️دیدگاه‌های گذشته:
✅ دخالت حداقلی دولت در اقتصاد
✅ خوش‌بینی به بخش خصوصی، بدبینی به بخش دولتی و تعاونی
✅ تاکید بر اهمیت ولایت فقیه
▪️دیدگاه‌های امروز:
✅ نقش حداکثری دولت در اقتصاد
✅ اعتقاد به تهاجم فرهنگی و ضرورت صیانت از مرزهای فکری
✅ اعتقاد به ضرورت رعایت حجاب شرعی
✅ باور به ولایت انتصابی فقها
✅ بدبینی به جامعه مدنی وتشکل یافتگی مردم
✅ اعتقاد به رسالت هدایت مردم در حکومت اسلامی
✅ اولویت نگاه به شرق در مناسبات بین‌المللی
✅ باور به جدایی مقبولیت و مشروعیت
@solati_mehran
#اصلاح_طلبی
#اصول_گرایی
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
▪️اصلاح طلبان
▪️الگوهای فکری: علامه نائینی/آیت‌ا...خمینی/ علی شریعتی/ عبدالکریم سروش
▪️تبار سیاسی: چپ‌های خط امامی دهه شصت
▪️طیف بندی: چپ سنتی/ چپ مدرن
▪️دیدگاه‌های گذشته:
✅ دخالت حداکثری دولت در اقتصاد
✅ ضرورت تحقق خودکفایی اقتصادی
✅ استراتژی جایگزینی واردات
✅ باور به شعار نه شرقی نه غربی
✅ مبارزه با امریکا به عنوان نماد امپریالیسم
✅ اولویت عدالت بر آزادی
✅ اعتقاد به تقدس و نقدناپذیری رهبری
✅ باور به روحیه انقلابی و ساده‌زیستی
✅ بدبینی به بخش خصوصی، خوش‌بینی به بخش دولتی و تعاونی
▪️دیدگاه‌های امروز:
✅ نقش حمایتی و هدایتی دولت در اقتصاد
✅ باور به حضور در اقتصاد جهانی
✅ استراتژی توسعه صادرات
✅ باور به شعار هم شرقی، هم غربی
✅ بدبینی به بخش دولتی، خوش‌بینی به بخش خصوصی
✅ اولویت آزادی و حقوق انسان‌ها بر عدالت اقتصادی
✅ باور به ضرورت حرکت در مسیر توسعه به معنای افزایش رشد اقتصادی و تولید ثروت
✅ اعتقاد به یگانگی مقبولیت و مشروعیت
✅ عدم اعتقاد به نقد ناپذیری رهبری
✅ باور به گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی
✅ باور به آزادی‌های اجتماعی و فرهنگی در حد عرف جامعه
▪️اصول‌گرایان
▪️الگوهای فکری: شیخ فضل الله نوری/ مصباح یزدی
▪️تبار سیاسی: راست سنتی متکی به بازار در دهه شصت
▪️طیف بندی: راست سنتی/ راست بنیادگرا
▪️دیدگاه‌های گذشته:
✅ دخالت حداقلی دولت در اقتصاد
✅ خوش‌بینی به بخش خصوصی، بدبینی به بخش دولتی و تعاونی
✅ تاکید بر اهمیت ولایت فقیه
▪️دیدگاه‌های امروز:
✅ نقش حداکثری دولت در اقتصاد
✅ اعتقاد به تهاجم فرهنگی و ضرورت صیانت از مرزهای فکری
✅ اعتقاد به ضرورت رعایت حجاب شرعی
✅ باور به ولایت انتصابی فقها
✅ بدبینی به جامعه مدنی وتشکل یافتگی مردم
✅ اعتقاد به رسالت هدایت مردم در حکومت اسلامی
✅ اولویت نگاه به شرق در مناسبات بین‌المللی
✅ باور به جدایی مقبولیت و مشروعیت
@solati_mehran
#اصلاح_طلبی
#اصول_گرایی
👍22❤15👎5
Audio
نسبت میان یادمان مشاهیر تاریخی با ایستایی فرهنگی در ایران!
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی به آسیب‌شناسی برگزاری گرامی‌داشت‌های مفاخر فرهنگی در ایران با توجه به محورهای زیر می‌پردازد:
🔸 مولفه‌های فرهنگ ایستا؛ نگاه به گذشته، قهرمان‌پروری، ذهنیت اسطوره‌ای، جمع‌گرایی
🔸 مولفه‌های فرهنگ پویا؛ نگاه به آینده، خلاقیت‌پروری، ذهنیت فلسفی/ علمی، فردگرایی
🔸 هویت‌های در خطر در میانه سه فرهنگ
🔸 دیدگاه غیر خطی/ لحظه‌ای/ فراتاریخی ایرانیان
🔸 سنت به مثابه ترمز یا به عنوان چراغ
🔸 عدم توازن میان قوای دقت و قوای حیرت
🔸 از بازخوانی دیروز در افق امروز در غرب تا بازخوانی دیروز به زبان امروز در ایران
زمان فایل: ۳۷ دقیقه
۲۱ شهریور ۱۴۰۴
کافه کتاب برمو
@solati_mehran
#سنت
#مشاهیر
🔹 مهران صولتی در این سخن‌رانی به آسیب‌شناسی برگزاری گرامی‌داشت‌های مفاخر فرهنگی در ایران با توجه به محورهای زیر می‌پردازد:
🔸 مولفه‌های فرهنگ ایستا؛ نگاه به گذشته، قهرمان‌پروری، ذهنیت اسطوره‌ای، جمع‌گرایی
🔸 مولفه‌های فرهنگ پویا؛ نگاه به آینده، خلاقیت‌پروری، ذهنیت فلسفی/ علمی، فردگرایی
🔸 هویت‌های در خطر در میانه سه فرهنگ
🔸 دیدگاه غیر خطی/ لحظه‌ای/ فراتاریخی ایرانیان
🔸 سنت به مثابه ترمز یا به عنوان چراغ
🔸 عدم توازن میان قوای دقت و قوای حیرت
🔸 از بازخوانی دیروز در افق امروز در غرب تا بازخوانی دیروز به زبان امروز در ایران
زمان فایل: ۳۷ دقیقه
۲۱ شهریور ۱۴۰۴
کافه کتاب برمو
@solati_mehran
#سنت
#مشاهیر
❤15👍2
🔹 چرا در ایران از احزاب سیاسی واقعی خبری نیست؟
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ احزاب را به‌حق سنگ‌بنای دموکراسی نامیده‌اند. نگاه به تحولات سیاسی جوامع مدرن در دوره‌های اخیر هم نشان میدهد که بدون وجود یک نظام حزبی مبتنی بر نمایندگی شکاف‌های اجتماعی، رقابت سیاسی، حاکمیت قانون، برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی، و چرخش روان نخبگان نمی‌توان به تحقق مردم‌سالاری در یک نظام سیاسی امیدوار بود. در ایران هم اگرچه احزاب از بستر تحولات سیاسی منجر به انقلاب مشروطه سر برآوردند ولی نتوانسته‌اند از قوام و دوام کافی برخوردار شوند و حداکثر به گعده‌هایی دوستانه فروکاسته شده‌اند. شاید بتوان دلایل زیر را برای این نارسایی فهرست کرد:
✅ اولویت تداوم جامعه توده‌ای: انقلاب‌ها با اتکا به رهبری واحد، ایدئولوژی بسیج کننده، وحدت توده‌ها و انحلال تمایزها در آرمان‌های مشترک به پیروزی می‌رسند و معمولا تا مدتی همچنان برمنطق انقلابی و پیش‌بینی‌ناپذیری در فرآیندها تاکید می‌ورزند. بعد از آن معمولا روند عادی‌سازی شروع می‌شود و نظام سیاسی مسیر محاسبه شده‌ای را ادامه میدهد. در ایران پس از انقلاب اما میل به تداوم جامعه توده‌ای هنوز هم در میان سیاست‌گذاران جاری و ساری است. از همین‌رو به باور انقلابیون؛ شکل‌گیری احزاب سیاسی از آن‌جا که می‌توانند تمایز میان توده‌ها را پررنگ کند، به آن‌ها تشکل بخشند و مطالبات آن‌ها را در مسیرهای سیاسی- مدنی کانالیزه کنند چندان با اقتضائات جامعه توده‌ای سازگار نمی‌باشد!
✅ فقدان نظام انتخاباتی حزبی: پیوند میان احزاب و انتخابات چنان ساختار یافته و ارگانیک است که هیچ‌کدام بدون دیگری نمی‌توانند واقعی و کارآمد باشند. در ایران پس از انقلاب هم از آن‌جا که پیوند میان احزاب و انتخابات هرگز از مسیر شکل‌گیری یک نظام انتخاباتی حزبی سامان نیافته است، احزاب بیشتر به زائده بی‌خاصیتی از نظام سیاسی تبدیل‌اند. طنز ماجرا هم این‌جاست که نامزدهای ریاست جمهوری ابتدا خود را نامزد می‌کنند و سپس حمایت احزاب از خود را می‌پذیرند، تازه بعد از انتخاب شدن هم وابستگی حزبی خود را در مناسبت‌های مختلف انکار می‌کنند. نمایندگان مجلس هم از آن‌جا که معمولا خود را مستقل می‌دانند معمولا واجد هیچ برنامه‌ای نبوده و به‌راحتی بین جناح‌ها برای پیگیری منافع شخصی خود جابه‌جا می‌شوند!
✅ عدم رسمیت‌یافتن اپوزیسیون: دموکراسی سیاسی بر سنت به رسمیت شناختن اپوزیسیون و جابه‌جایی مسالمت‌آمیز قدرت از رهگذر برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی استوار است. این اپوزیسیون سیاسی است که میتواند اقلیت شکست خورده در انتخابات را انسجام بخشیده، نمایندگی کند و در‌نهایت به اکثریت انتخابات بعدی تبدیل سازد. همچنین اپوزیسیون میتواند مطالبات اقلیت را در جامعه پژواک داده و به ناظری موثر بر قدرت اکثریت مسلط تبدیل شود. در ایران یکصد سال اخیر اما اپوزیسیون رسمی و قانونی هرگز در سپهر سیاست ایران حضور نداشته است. به‌جرئت می توان گفت که در فقدان چنین نیرویی، احزاب در یک کشور نقش تزئینی یافته و قادر به گره‌گشایی از مشکلات نیستند!
✅ فرهنگ سیاسی حزب‌گریز: در ایران معاصر فرهنگ سیاسی موجود عاملی برای تقویت احزاب سیاسی محسوب نمی‌شود. سابقه وابستگی برخی احزاب سیاسی به بیگانگان در‌کنار بی‌ثباتی سیاسی ناشی از فعالیت احزاب، بهانه‌ای شده است تا احزاب به مثابه بچه‌ی سر‌راهی برای خانواده سیاست ایران تلقی شوند. در ایران پس از انقلاب هم اقسام تریبون‌ها در خدمت مذمت قدرت‌طلبی و انسجام‌ستیزی این نهاد سیاسی قرار گرفته‌اند. احزاب در نقطه مقابل دغدغه‌های مردم و بی‌توجه به مطالبات واقعی آحاد جامعه معرفی شده‌اند. روشن‌است که با چنین زمینه فرهنگی نمی‌توان به حضور و تقویت احزاب سیاسی کارآمد امیدوار بود. در این معنا احزاب صرفا گرم‌کنندگان تنور انتخابات در دورانی کوتاه محسوب می‌شوند!
🔹 نکته پایانی: اگر ایران امروز را مجموعه‌ای از ناکارآمدی‌های ناشی از فقدان سیاست‌گذاری موثر، برنامه‌ریزی کارشناسی‌شده و ارادت‌سالاری در انتصابات سیاسی درنظر آوریم بخش مهمی از این نارسایی‌ها ناشی از فقدان احزابی است که می‌توانند برای مشکلات کشور افق‌گشایی، تصمیم‌گیری و کادر‌سازی نمایند. تشکل‌هایی که می‌توانند با تربیت‌سیاسی مستعدترین جوانان مملکت، آنان را برای تصدی مناصب‌سیاسی آماده کرده و همراه با برنامه‌ای مردم‌پسند در انتخابات، راهی گره‌گشایی از مشکلات کشور سازند. از این‌رو امیدواریم که روزگار حاکمیت عقلانیت‌سیاسی در ایران‌اسلامی زودتر فرا رسیده و شاهد حضور احزاب قوی و موثر در سپهر سیاست ایران باشیم.
@solati_mehran
#احزاب_سیاسی
#نظام_انتخاباتی
@solati_mehran
✍ مهران صولتی
☘ احزاب را به‌حق سنگ‌بنای دموکراسی نامیده‌اند. نگاه به تحولات سیاسی جوامع مدرن در دوره‌های اخیر هم نشان میدهد که بدون وجود یک نظام حزبی مبتنی بر نمایندگی شکاف‌های اجتماعی، رقابت سیاسی، حاکمیت قانون، برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی، و چرخش روان نخبگان نمی‌توان به تحقق مردم‌سالاری در یک نظام سیاسی امیدوار بود. در ایران هم اگرچه احزاب از بستر تحولات سیاسی منجر به انقلاب مشروطه سر برآوردند ولی نتوانسته‌اند از قوام و دوام کافی برخوردار شوند و حداکثر به گعده‌هایی دوستانه فروکاسته شده‌اند. شاید بتوان دلایل زیر را برای این نارسایی فهرست کرد:
✅ اولویت تداوم جامعه توده‌ای: انقلاب‌ها با اتکا به رهبری واحد، ایدئولوژی بسیج کننده، وحدت توده‌ها و انحلال تمایزها در آرمان‌های مشترک به پیروزی می‌رسند و معمولا تا مدتی همچنان برمنطق انقلابی و پیش‌بینی‌ناپذیری در فرآیندها تاکید می‌ورزند. بعد از آن معمولا روند عادی‌سازی شروع می‌شود و نظام سیاسی مسیر محاسبه شده‌ای را ادامه میدهد. در ایران پس از انقلاب اما میل به تداوم جامعه توده‌ای هنوز هم در میان سیاست‌گذاران جاری و ساری است. از همین‌رو به باور انقلابیون؛ شکل‌گیری احزاب سیاسی از آن‌جا که می‌توانند تمایز میان توده‌ها را پررنگ کند، به آن‌ها تشکل بخشند و مطالبات آن‌ها را در مسیرهای سیاسی- مدنی کانالیزه کنند چندان با اقتضائات جامعه توده‌ای سازگار نمی‌باشد!
✅ فقدان نظام انتخاباتی حزبی: پیوند میان احزاب و انتخابات چنان ساختار یافته و ارگانیک است که هیچ‌کدام بدون دیگری نمی‌توانند واقعی و کارآمد باشند. در ایران پس از انقلاب هم از آن‌جا که پیوند میان احزاب و انتخابات هرگز از مسیر شکل‌گیری یک نظام انتخاباتی حزبی سامان نیافته است، احزاب بیشتر به زائده بی‌خاصیتی از نظام سیاسی تبدیل‌اند. طنز ماجرا هم این‌جاست که نامزدهای ریاست جمهوری ابتدا خود را نامزد می‌کنند و سپس حمایت احزاب از خود را می‌پذیرند، تازه بعد از انتخاب شدن هم وابستگی حزبی خود را در مناسبت‌های مختلف انکار می‌کنند. نمایندگان مجلس هم از آن‌جا که معمولا خود را مستقل می‌دانند معمولا واجد هیچ برنامه‌ای نبوده و به‌راحتی بین جناح‌ها برای پیگیری منافع شخصی خود جابه‌جا می‌شوند!
✅ عدم رسمیت‌یافتن اپوزیسیون: دموکراسی سیاسی بر سنت به رسمیت شناختن اپوزیسیون و جابه‌جایی مسالمت‌آمیز قدرت از رهگذر برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی استوار است. این اپوزیسیون سیاسی است که میتواند اقلیت شکست خورده در انتخابات را انسجام بخشیده، نمایندگی کند و در‌نهایت به اکثریت انتخابات بعدی تبدیل سازد. همچنین اپوزیسیون میتواند مطالبات اقلیت را در جامعه پژواک داده و به ناظری موثر بر قدرت اکثریت مسلط تبدیل شود. در ایران یکصد سال اخیر اما اپوزیسیون رسمی و قانونی هرگز در سپهر سیاست ایران حضور نداشته است. به‌جرئت می توان گفت که در فقدان چنین نیرویی، احزاب در یک کشور نقش تزئینی یافته و قادر به گره‌گشایی از مشکلات نیستند!
✅ فرهنگ سیاسی حزب‌گریز: در ایران معاصر فرهنگ سیاسی موجود عاملی برای تقویت احزاب سیاسی محسوب نمی‌شود. سابقه وابستگی برخی احزاب سیاسی به بیگانگان در‌کنار بی‌ثباتی سیاسی ناشی از فعالیت احزاب، بهانه‌ای شده است تا احزاب به مثابه بچه‌ی سر‌راهی برای خانواده سیاست ایران تلقی شوند. در ایران پس از انقلاب هم اقسام تریبون‌ها در خدمت مذمت قدرت‌طلبی و انسجام‌ستیزی این نهاد سیاسی قرار گرفته‌اند. احزاب در نقطه مقابل دغدغه‌های مردم و بی‌توجه به مطالبات واقعی آحاد جامعه معرفی شده‌اند. روشن‌است که با چنین زمینه فرهنگی نمی‌توان به حضور و تقویت احزاب سیاسی کارآمد امیدوار بود. در این معنا احزاب صرفا گرم‌کنندگان تنور انتخابات در دورانی کوتاه محسوب می‌شوند!
🔹 نکته پایانی: اگر ایران امروز را مجموعه‌ای از ناکارآمدی‌های ناشی از فقدان سیاست‌گذاری موثر، برنامه‌ریزی کارشناسی‌شده و ارادت‌سالاری در انتصابات سیاسی درنظر آوریم بخش مهمی از این نارسایی‌ها ناشی از فقدان احزابی است که می‌توانند برای مشکلات کشور افق‌گشایی، تصمیم‌گیری و کادر‌سازی نمایند. تشکل‌هایی که می‌توانند با تربیت‌سیاسی مستعدترین جوانان مملکت، آنان را برای تصدی مناصب‌سیاسی آماده کرده و همراه با برنامه‌ای مردم‌پسند در انتخابات، راهی گره‌گشایی از مشکلات کشور سازند. از این‌رو امیدواریم که روزگار حاکمیت عقلانیت‌سیاسی در ایران‌اسلامی زودتر فرا رسیده و شاهد حضور احزاب قوی و موثر در سپهر سیاست ایران باشیم.
@solati_mehran
#احزاب_سیاسی
#نظام_انتخاباتی
❤21👍11👎3
Audio
کتاب و توسعه پایدار!
🔹 سخن‌رانی مهران صولتی در گفتمان کتاب و کتابخوانی با تاکید بر محورهای زیر انجام شد:
🔸 جهان چگونه از رشد اقتصادی به توسعه پایدار رسید؟
🔸 فهرست اهداف توسعه پایدار در جهان
🔸 کتابخوانی نیازمند آموزش است و آموزش بدون کتابخوانی بی‌سوادی است
🔸 کتابخوانی مروج برابری و مداراجویی است
🔸 روابط انسانی میان نویسنده و خواننده در عرصه کتاب
🔸 کتاب مشوق به رسمیت شناختن دیگری است
🔸 کتاب جلوه‌ای از آمیزش افق‌هاست
زمان فایل: ۲۰ دقیقه
۲۷ شهریور ۱۴۰۴
شهرستان داورزن
#کتاب
#توسعه
#داورزن
@solati_mehran
🔹 سخن‌رانی مهران صولتی در گفتمان کتاب و کتابخوانی با تاکید بر محورهای زیر انجام شد:
🔸 جهان چگونه از رشد اقتصادی به توسعه پایدار رسید؟
🔸 فهرست اهداف توسعه پایدار در جهان
🔸 کتابخوانی نیازمند آموزش است و آموزش بدون کتابخوانی بی‌سوادی است
🔸 کتابخوانی مروج برابری و مداراجویی است
🔸 روابط انسانی میان نویسنده و خواننده در عرصه کتاب
🔸 کتاب مشوق به رسمیت شناختن دیگری است
🔸 کتاب جلوه‌ای از آمیزش افق‌هاست
زمان فایل: ۲۰ دقیقه
۲۷ شهریور ۱۴۰۴
شهرستان داورزن
#کتاب
#توسعه
#داورزن
@solati_mehran
❤8👍4👎1