‍ آیا تلگرام داخلی امن است؟

📛 جواد دادگر در وبلاگش پنج نمونه تلگرام غیررسمی ایرانی Grohgram, lenzgram, radargram, jasosgram, telegroom را نام برده و از نظر فنی بررسی کرده و نشان داده که چه سوءاستفاده‌هایی از کاربر می‌کنند. متن کامل مطلب ایشان را در اینجا بخوانید:
m4cr0s.ir/blog/2018/04/تبلیغات-در-تلگرام

📛 دیروز هم ابوترابی، از اعضای هیئت‌رئیسه فراکسیون ولایی مجلس گفته: «موبوگرام و تلگرام‌طلایی فعلا در فاز بسته‌شدن قرار ندارند چون آنها داخلی‌تر بوده و بک‌آپ داخلی دارند(⁉️) به همین دلیل تصمیمی برای بسته‌شدن آنها وجود ندارد»
isna.ir/news/97012810175

«انقلاب سایبری» و سردرگمی ما

سیاست‌ کنونی فیلترینگ ادامه سیاست‌های چهار دهه اخیر است در موارد مشابه؛ ممنوعیت نوار کاست، ممنوعیت ویدئو، ممنوعیت ماهواره، و سپس فیلترینگ اینترنت. در نمونه‌های پیشین، پس از گذشت چند سال، و پس از صدمات جدی فرهنگی و مادی ناشی از این رویکرد، عموماً پذیرفتند که بی‌نتیجه بوده است.

زایش و رشد هیولایی «تلگرام» طبیعی نبود. ‌متمرکز کردن چهل میلیون ایرانی در یک پیام‌رسان را می‌توان «پوپولیسم مجازی»‌ نامید با این تحلیل که گمان می‌بردند ‌بخش عمده نیروی تأثیرگذار جامعه ایران را ‌می‌توان در یکجا مجتمع کرد و «گله‌وار» به سمت‌وسوی مطلوب سوق‌شان داد.

اکنون، با قطعی شدن فیلترینگ تلگرام، چهل میلیون کاربر ایرانی سرگردانند. قطب‌بندی نیز آغاز شده. گروهی به پیام‌رسان‌های داخلی روی می‌آورند، گروهی بار دیگر به شبکه‌های سرشناس جهانی اسباب‌کشی می‌کنند و گروهی در «تلگرام» می‌مانند تا ببینند چه خواهد شد. ‌

رویکرد مسئولان ‌ایران به فضای مجازی را ناشی از عدم شناخت تحول عظیمی می‌دانم که طی سه دهه اخیر در حوزه ارتباطات دیجیتال رخ داده و «جهان مجازی» پدید آورده است که مرزهای «ملی» نمی‌شناسد.

این تحول را می‌توان با دو تحول بزرگ سده نوزدهم میلادی مقایسه کرد که به دلیل تأثیرات بزرگ در حوزه تمدن و فرهنگ «انقلاب» نام گرفتند: «انقلاب راه‌آهن» و «انقلاب صنعتی».

از دهه ۱۹۹۰ میلادی با «انقلاب سایبری»‌ مواجه بوده‌ایم که، برغم گذشت سه دهه از شروع آن، هنوز در آغاز راه است و دائم با تحولاتی عظیم‌تر دگرگون می‌شود. گمان می‌کنم سیاست‌گذاران ایرانی، یا بخش اعظم آنان، هنوز درکی جامع و عمیق از اهمیت و آینده این تحول ندارند.

در این جهان مجازی «مدیا» ابزاری است که «محتوی» (کانتنت) را منتقل می‌کند.

البته باید بکوشیم در حوزه‌ «مدیا» توانمند شویم،‌ بویژه به دلیل اهمیت «داده‌ها» ‌که بر اساس آن «مهندسی اجتماعی» صورت می‌گیرد، و رسوایی اخیر «فیسبوک» مهم‌ترین نمونه آن است. ولی نباید، و نمی‌توانیم، اشتباهات پیشین را، عمداً یا سهواً، ‌تکرار کنیم و در این حوزه با انگاره‌های «ناسیونالیستی» سیاست‌گذاری کنیم.

«بستن درها» و ایزوله کردن ایرانیان از کاربران چند میلیاردی «جهان مجازی» ‌آزمونی عبث و خطرناک است. حضور ایرانیان در این عرصه نه تنها اجتناب‌ناپذیر است، یعنی راهی برای گریز از آن وجود ندارد، بلکه ضرور و حیاتی است.

به این دلیل، مکرر توصیه کرده‌ام ‌که از دو رسانه اصلی جهان مجازی (فیسبوک و توئیتر) رفع فیلتر شود تا نتوانند از طریق انحصار «مدیا» فضای مناسب برای رشد «پوپولیسم مجازی» ایجاد کنند.

‌اولویت ما تولید محتوی (کانتنت) است که بتواند در هر شبکه مجازی مخاطبان خود را بیابد. مانند سیاست‌های اقتصادی و مالی، که بطور عمده از دهه ۱۳۷۰ پایه‌گذاری شد و وضع نابسامان کنونی را پدید آورد، سرمایه محدود خود را چنان پراکنده نکنیم که بکلی به هرز رود.

@abdollahshahbazi

ناکارآمد بودن فیلترینگ تلگرام در روسیه

به دلیل ضابطه‌مندی دقیق قانونی روسیه، برای تلگرام مشخص بود که دقیقا در چه روزی تلگرام قرار است در روسیه فیلتر شود.
با توجه به آماده‌نشدن بلاک‌چین، تلگرام درست دو سه روز قبل از فیلترینگ، انتقال سرورهایش به زیرساخت‌های ابری آمازون، گوگل و مایکروسافت را آغاز کرد.

روسیه برای فیلترینگ تلگرام حدود 20 میلیون آی‌پی! مربوط به سرورهای فوق را فیلتر کرد که البته پس از اختلالات گسترده در امور بانکی و سرگرمی‌های مبتنی بر اینترنت و ...، مجبور شد تعداد IP های مسدود شده را به 16 میلیون کاهش دهد.
کاربران روسی تصاویری از پیام خطای خودپردازهای ویزا و مستر در روسیه منتشر کردند که ناشی از همین فیلترینگ شدید در روسیه بود.
سایر تصاویر و واکنش‌ها را با هشتگ digitalresistance در توییتر می‌توانید ببینید...

جالب اینجاست ⭐️ که هم‌اکنون تلگرام در روسیه برای اکثر افراد (نه همه) کاملا بدون فیلترشکن 💪 کار می‌کند و تنها درصد کوچکی با فیلترینگ به مشکل برخورده‌اند که آنها نیز از فیلترشکن‌های اهدایی گروه‌های مردمی به استفاده روزمره خود از تلگرام می‌پردازند.

«اتحادیه دفاع از آزادی‌های مدنی آمریکا» نیز در توییتی از شرکت‌های آمازون و گوگل و مایکروسافت خواسته که به تلگرام اجازه تغییر IP نامحدود دهند تا محدودیتی برای تلگرام در روسیه ایجاد نشود.

امیر با اشاره به این خبر fna.ir/bligaj که در آن «درخواست امنیتی» با «درخواست قضایی» عوض شده، نوشته:
و این یعنی مثلا امنیتی‌ها دنبال اطلاعات مردم در پیام‌رسان‌های داخلی نیستند؟!
t.co/a5xdeJlgGJ

«تلگرام آزاد» که حتی در گوگل‌پلی هم منتشر شده، توسط کسانی ساخته‌شده که صفحات جعلی برای دزدیدن رمز (فیشینگ) برای تلگرام ساخته‌اند
goo.gl/eyY84a
برای بار چندم؛ فقط تلگرام رسمی، ایکس یا پلاس‌مسنجر

پاسخ سوال برخی مخاطبین درباره گفتگوی خبری دیشب

دیشب بعد از خبر ساعت 22:30 یک گفتگوی خبری پیرامون مهاجرت از تلگرام مطرح شد. در این برنامه اعلام شد که مردم مجموعا ما روزانه 11 میلیارد تومان از جیب‌شان برای تلگرام (ترافیک بین‌الملل) صرف می‌کنند.

همین موضوع موجب شد که برخی کانال‌های مخالف تلگرام که در تلگرام فعالیت می‌کنند(!!) همین مساله را علَم کنند و اهل تلگرام را سرزنش کنند.

در پاسخ باید گفت: با توجه به آمار 45 میلیون کاربر تلگرام، این یعنی هر کاربر روزانه 250 تومان.
این انتخاب و اختیار مردم است که این 250 تومان در روز را خرج ارسال 25 تا پیامک کنند یا اینکه خرج چرخیدن در تلگرام کنند یا اینکه خرج پیامرسان داخلی کنند.
لذا اگر سرزنشی باشد، بجای مردم، مسئولین باید سرزنش شوند که عملکرد آنها باعث‌شده مردم پیام‌رسان خارجی را ترجیح دهند.

مشاهده آنلاین این گفتگوی 45 دقیقه‌ای
telewebion.com/episode/1804600

امروز روزنامه آرمان در مقاله‌ای گفته که بی‌اعتمادی مردم به رسانه ملی باعث محبوبیت تلگرام شده

در ستون یادداشت روز نیز یک حقوقدان، تلگرام را ابزار «بی‌بضاعت‌ها» برای رساندن صدایشان به ارباب قدرت دانسته

تلگرام در روزهای اخیر نسخه ۴.۸‌.۶ بیلد ۱۲۴۹ را در گوگل‌‌پلی گذاشته بود
دقایقی قبل بیلد ۱۲۵۰ را با قابلیت مقابله بهتر با فیلترینگ روسیه ارائه کرد

دوروف اخیرا گفته بود بجای خروج یا حذف، فقط آپدیت کنید!

پارادکس فیلترینگ
بازار چهل میلیونی تلفن هوشمند در ایران

یکی از دوستان در پیامی درباره پست پیشین، با عنوان «انقلاب سایبری و سردرگمی ما»، نوشته‌اند:

«تولید و مصرف محتوی در رسانه‌های مجازی تابعی است از جامعه‌ای که در این رسانه‌ها حضور دارد» و «تصمیم درباره فضای مجازی نمی‌تواند مستقل از واقعیات اجتماعی ایران گرفته شود.»

با این نظر کاملاً موافقم.

زمانی که ایران به بازار مهم پدیده‌ای بسیار جدید بنام «تلفن‌ هوشمند» تبدیل می‌شود، طبیعی است که کاربران ایرانی ‌‌‌در پی اپلیکشن‌‌های مورد نیاز خود باشند که مهم‌ترین آن پیام‌رسان و شبکه مجازی است. و به دلایل عدیده، که تصور می‌کنم برای همگان روشن باشد، کاربران ‌تلفن‌های هوشمند، بویژه نسل جوان، درباره حریم خصوصی خود به شدت دغدغه دارد.

در سال ۲۰۱۴ شمار تلفن‌های هوشمند مورد استفاده در جهان ۱٫۵۷ میلیارد بود که در سال ۲۰۱۵ به ۱٫۸۶ میلیارد، در سال ۲۰۱۶ به ۲٫۱ میلیارد، در سال ۲۰۱۷ به ۲٫۳۲ میلیارد و در سال ۲۰۱۸ به ۲٫۵۳ میلیارد رسیده است. پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۱۹ به ۲٫۷۱ و در سال ۲۰۲۰ به ۲٫۸۷ میلیارد برسد.

بعبارت دیگر، هم‌اکنون یک سوم جمعیت جهان کاربران ‌تلفن هوشمند و به تبع آن ‌‌اپلیکشن‌های مورد نیاز،‌ بویژه پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های مجازی، ‌هستند.

طبق آمار خارجی مربوط به سال قبل (آوریل ۲۰۱۷)، ایران با ۳۰ میلیون تلفن هوشمند در رده شانزدهم کشورهای استفاده‌کننده از تلفن هوشمند جای داشت. [۱]

خبرگزاری تسنیم در شهریور ۱۳۹۵ ‌شمار تلفن‌های هوشمند فعال در ایران را ۴۰ میلیون ذکر کرد ‌که در چهار سال آینده ۳۴ میلیون کاربر می‌تواند ‌بر آن افزوده شود. ‌[۲] بگفته وزیر کنونی ارتباطات در اسفند ۱۳۹۵، زمانی که معاون وزیر بود، در سال ۱۳۹۲ تعداد تلفن‌های هوشمند در ایران ۲ میلیون دستگاه بود که در سال ۱۳۹۵ به ۱۰۰ میلیون افزایش یافت. [۳] در اینجا منظور تعداد دستگاه‌های ‌موجود در بازار ایران است نه تعداد کاربران تلفن‌های هوشمند.

رشد بسیار سریع و جهان‌شمول تلفن هوشمند را باید ‌نقطه عطفی‌ در تحول موسوم به «انقلاب سایبری» دانست از اینرو که «فضای مجازی» را به بخشی لاینفک از زندگی اکثر مردم بدل کرده است.

تحولی که تلفن هوشمند در زندگی ایرانیان پدید آورده،‌ و خواهد آورد، هر چند ادامه تحول بنیادین پیشین و مرحله‌ای در «انقلاب سایبری» است ولی اهمیتی خاص دارد. تلفن هوشمند «جهان مجازی»‌ را به همه لایه‌های اجتماعی وارد کرده و به جزیی لاینفک از زندگی روزمره همگان، بویژه نسل جوان، تبدیل شده است.

چگونه می‌توان از چهل- پنجاه میلیون کاربر ایرانی تلفن هوشمند خواست که جذاب‌ترین برنامه‌های منطبق با سلیقه خود را انتخاب نکنند و تنها از پیام‌رسان‌ها و اپلیکشن‌های ایرانی استفاده کنند؟ آیا اینان با فیلترینگ مهار خواهند شد یا راهکارهای فراوانی برای دور زدن فیلترینگ خواهند یافت؟

زمانی که ایران به شانزدهمین بازار بزرگ تلفن هوشمند در جهان تبدیل می‌شود، ابتدایی‌ترین توقع از سیاست‌گذاران این است که پیامدهای این تحول را نیز پیش‌بینی کرده و نیازهای نرم‌افزاری مرتبط با این تحول را نیز پدید آورده باشند.

در این وضع، فیلترینگ گسترده سبب می‌شود که خواست و سلیقه میلیون‌ها کاربر تلفن هوشمند، بویژه کاربران جوان و نوجوان، در تقابل با نظام سیاسی ‌قرار گیرد و ‌بستری دیگر فراهم آورد برای کسانی که این روزها با حدت و شدت پروژه آشوب داخلی را دنبال می‌کنند.

همانگونه که کسانی با «تدبیر» توانستند برنامه‌هایی چون «وایبر» را از میدان خارج کنند و فضای مجازی ایران را در انحصار «تلگرام» قرار دهند، می‌توان تمهیدی اندیشید و با «تدبیر» مشابه بتدریج برنامه‌ها و پیام‌رسان‌های مناسب را جایگزین کرد بنحوی که اجبار و تحمیل بنظر نرسد و تعارضی غیرضرور پدید نیاید.

—-

۱- وبسایت «نیو زو»

https://newzoo.com/insights/rankings/top-50-countries-by-smartphone-penetration-and-users/

۲- خبرگزاری تسنیم، ۹ شهریور ۱۳۹۵

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/06/09/1173666/

۳- خبرگزاری ایسنا، ۴ اسفند ۱۳۹۵

https://www.isna.ir/news/95120402988/

@abdollahshahbazi

گزارشی از ۴ روز مقاومت دیجیتال 😎

۴روز از فیلترینگ تلگرام در روسیه می‌گذرد؛

🔹 تلگرام بیلد ۱۲۵۱ را ارائه داد. (فقط برای روسیه)
طبق اینجا دانلود تلگرام در روسیه نسبت به قبل ۲ برابر شده است 🙊

🔹 روسیه با بستن محدوده آی‌پی سرورهای آلمانی هتزنر، هم‌اکنون حدود ۱۹ میلیون آی‌پی را مسدود نگه‌داشته است.
این مسدودیت ip موجب اختلالات و از کار افتادن بسیاری از سرویس‌ها از جمله پیام‌رسان Viber شده، اما تلگرام برای اکثر کاربران بدون فیلترشکن کار می‌کند 😳☺️
با اینکه گوگل محدودیت‌هایی را برای روشِ ضدفیلتر تلگرام اعمال کرده است.

وقتی توی سروش پیام میفرستی 😂

‍ حمله به تلگرام بخاطر اشاره به فیلم 300
و علت اصلی فیلترشدن تلگرام در روسیه

🔹 طبق خبری معلوم شده که علت اصلی فیلترینگ تلگرام در روسیه نیز امنیت در مقابل تروریست‌ها نیست بلکه ارز گرام موجب این تلاش مذبوحانه و ناموفق برای فیلترینگ تلگرام در روسیه شده است.
در مورد ایران نیز مسئولین اقتصادی مختلف، تاثیر چشمگیر ارز دیجیتالی گرام را مورد تاکید قرار دادند و در سخنان مسئولین در برنامه‌های ضدتلگرامی هفته‌های اخیر در صداوسیما هم مشخص است که یک دلیل پررنگ برای فیلترینگ تلگرام در ایران، همین ارز دیجیتالی گرام است که سلطه‌ی اقتصادی حاکمیت را به چالش خواهد کشید.

🔹 از دیروز که دوروف در اینستاگرامش نوشته که فیلم ۳۰۰ را دوست دارد، حملات گسترده‌ای در رسانه‌های فرصت‌طلب برای سوار شدن بر موج وطن‌دوستی راه افتاده است.
طبیعی است در این شرایط که دوروف ۵ روز است که در حال دست‌وپنجه نرم‌کردن با روسیه است، منظور وی از اشاره به فیلم ۳۰۰، همان موضوعی است که خودش گفته (جنگیدن ۳۰۰ اسپارتان برای آزادی)
و الا دوروف قبلا در کانالش نظرش درباره ایران را گفته بود. (کشوری با تاریخ ارزشمند و ...)
البته این رسانه‌های ضدتلگرامی همانهایی هستند که آقای ازغدی هم علیه آنها قبلا سخنانی گفته بود؛

با توجه به مطلب قبلی 👆 برخی دوستان به شوخی گفتن که اسم کانال رو عوض کنید به «تلگرام و پاسخ به شبهات» 😃

⭕️ چرا پروژه کوچ به پیام رسان بومی شکست میخورد ?

👤محمدرضا اصنافی،‌ دکترای رسانه و ارتباطات
t.me/GRasad_org/942
🔹مهمترین مانع توسعه پیام رسان های بومی تعدد آنها است؛تعدد، مهمترین مزیت رقابتی شبکه یعنی"مزیت اندازه شبکه" را مختل میکند، به نحوی که کاربر در هیچ پیام رسان بومی ای نمیتواند حداکثر"منفعت ارتباطی" خود با دیگر کاربران را تامین کند

🔹انحصار و تجمیع کاربر در یک پلتفرم علی رغم نگاه های امنیتی نه تنها منفی نیست بلکه مزیت اصلی ای که باعث رشد تصاعدی شبکه می شود رفتار "گله ای" کاربر به سوی شبکه است؛ مزیتی که سیاست گذاری غلط شورای عالی فضای مجازی از پیام رسان های بومی گرفته است

🔹عدم پذیرش تکثر سیاسی و فرهنگی و ادامه توهماتی مانند ممنوع التصویری در جامعه شبکه ای، فارغ از مصادیق آن، علاوه بر اختلال جدی در "اندازه شبکه" و به تبع اختلال در نفع "ارتباطی" و "ابرازی" کاربر، مهم ترین کارکرد رسانه برای کاربر یعنی "اطلاع یابی" را نیز به شدت مختل می کند.

🔹یکی از مزیت های جدی تلگرام تامین نیاز خبری و اطلاع یابی ای است که به واسطه ی ناتوانی رسانه های رسمی،تامین نمیشد و اگر قرار بر اعمال همان سیاست های رسمی بر پیام رسان های بومی باشد مجددا ارضا خبری مخاطب در بستر بومی محقق نخواهد شد؛ نیازی که معلوم نیست دفعه بعد از کجا سر در بیاورد.

🔹مزیت اندازه شبکه و تجمیع ملی با همه تهدیدها و نقض حاکمیت ملی که مسئولیت آن با فراهم کنندگان این مزیت است، تلگرام را تبدیل به یک زیر ساخت ارتباط اجتماعی ملی کرده که بسیاری از نیاز های مختل شده ی اجتماعی در سالهای توسعه فرد گرائیِ مدرن در ایران را احیا کرد.

🔹اختلال در تلگرام به عنوان زیر ساخت اجتماعی و ارتباطی ملی و کوچ اجباری کاربران به مقصدی نا معلوم و مهیا نشده در واقع نوعی زلزله ارتباطی و انهدام این زیرساخت است که مسئولیت همه خسارت های اجتماعی و تبعات آن برای سرمایه اجتماعیِ نظام به عهده تصمیم گیرانش خواهد بود./مکتوبات
@Rasad_tahlil

دوروف آموزش ساخت موشک کاغذی را گذاشته
vk.com/wall1_2348522
و به روس‌ها گفته که امشب ساعت 19:00، موشک کاغذی از پنجره‌تون بندازید
در اعتراض به بزرگترین سانسور اینترنت
(که البته ناموفق هم بوده تابحال)
😃

لبیک یا دوروف!
😂
فیلمی از مردم روسیه که در ساعت 19 امروز به درخواست دوروف برای بیرون انداختن موشک کاغذی از پنجره (که در خبر قبل نوشتیم) پاسخ دادند

بازم چند خبر از این روزها

▫️ دیروز رییس‌جمهور در اینستاگرامش صریحا مخالفت خود را با فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد. البته برخی مخالفین، این حرف را در شرایطی که معلوم شده روسیه نتوانسته تلگرام را فیلتر کند، از آب گل‌آلود ماهی گرفتن می‌نامند در حالی که ایشان قبلا هم بارها همین حرف را زده بود.

▫️ فیروزآبادی هم از کاهش 27درصدی❗️ تعداد بازدید مطالب کانال‌های تلگرامی خبر داده است.
البته با مهاجرت کانال نهادهای رسمی، طبیعی است که ساعات مشخصی که فرد فراغت داشته و از پیام‌رسان استفاده می‌کرده، با آمدن دو یا چند پیام‌رسان دیگر، اندکی کاهش یابد. همچنین با الزام مدارس و معلمان به استفاده از پیام‌رسان داخلی (که در اخبار آمده بود) برای امور آموزشی و مرتبط با مدرسه نیز این استفاده کاهش بیشتری خواهد داشت.
البته فیروزآبادی (همانطور که در اخبار قبل نوشته بودیم) گفته که با تلگرام 40 میلیونی مشکل داریم و اگر تلگرام 25 میلیونی شود، با آن مشکلی نداریم. امیدواریم که با همین سیاق آمار دادن (که بنظر بسیار اغراق‌آمیز بنظر می‌رسد)، به زودی اعلام کنند که تلگرام 25 میلیونی شده و انحصار آن شکسته شده و دست از سر آن بردارند.

▫️ یکی از گروه‌های برنامه‌نویسی ربات تلگرامی، شوخی مطلب قبلی را جدی گرفته و نوشته که ما به دوروف لبیک گفته‌ایم 🤣
و در ادامه علیه تلگرام مطلب نوشته که باید بگوییم ما هم به تلگرام انتقادهایی داریم و به نقاط ضعف‌ش و ضررهاش آگاهی داریم اما واقع‌بین هستیم!

▫️ دوروف در فیسبوک روسی‌ش نوشته که هر ایده‌ای درباره دلایل، طرح‌ها و روش‌های مربوط به موضوع فیلتر تلگرام دارید، به ایمیل arequest2@gmail.com ارسال کنید.

▫️ اعتمادآنلاین یک گزارش عالی 🌟 نوشته با عنوان:
چالش تلگرام چگونه ضعف دولت روسیه را آشکار کرد؟
در این گزارش اشاره شده که در هفته گذشته که روسیه سعی در مسدودکردن تلگرام کرده، تعداد دانلود تلگرام در روسیه 2برابر شده ☺️
همچنین جالب است بدانید که نوشته: دولت روسیه بر پیام‌رسان داخلی TamTam به عنوان جایگزین تأکید می‌کند که این نرم‌افزار نیز تأثیر چندانی در پراکنده‌کردن و محدودیت استفاده از تلگرام نداشته است 👏👏👏
بعد آمدنیوز TamTam را تبلیغ می‌کند 🤠

امیرعلی صفا، حقوق‌دانی که عنوان وبلاگش «آینده از آن حزب‌الله سابق!» بود، در توییتر با انتقاد شدید از سروش، اینگونه نوشته که می‌بینید...

twitter.com/amiralisafa/status/988358959378649090

سیدحسن خمینی:
🔹شبکه‌های اجتماعی،انحصار راشکسته‌اند
🔹انحصارموجب می‌شود میل شخصی بر عقل غلبه بیابد
🔹وقتی انحصار به خرد جمعی برسد،فرصت رشدهیتلرها و صدام‌ها فراهم نمی‌شود. /جماران
🕌 @Qom_Fouri

در نسخه آزمایشی تلگرام، در کنار Socks5 ، نوع جدیدی از پراکسی اضافه شده بنام Telegram 🧐

که هنوز معلوم نیست این پروکسی درونی، یک VPN عادی است یا گزینه‌ای برای غیرمتمرکز کردن تلگرام (مبتنی بر بلاکچین)