فرهنگستان زبان و ادب فارسی امسال نودساله شد. این نهاد کهنسال درآغاز «فرهنگستان ایران» (فرهنگستان اول، ۱۳۱۴)، سپس «فرهنگستان زبان ایران» (فرهنگستان دوم، ۱۳۴۹) و سرانجام «فرهنگستان زبان و ادب فارسی» (فرهنگستان سوم، ۱۳۶۹) نامیده شده است. اندکی پساز آغاز برابرگزینی برای واژههای بیگانه در فرهنگستان ایران، برخی از سرآمدان ادبی و فرهنگی آن روزگار مانند صادق هدایت و عباس اقبال آشتیانی به مخالفت با مصوبات فرهنگستان برخاستند. گاهی نوواژههایی مانند «دانشگاه»، «دانشکده»، «دانشآموز»، «واژه»، «پزشک» و «پایاننامه» را به ریشخند گرفتند و بر این باور بودند که نمیشود، به جای «تحتالبحری»، گفت و نوشت «زیردریایی» چون در زبان فارسی جا نخواهد افتاد، و گاه این برابرگزیدهها را «مندرآری» و «جنایت ادبی» خواندند، اما این واژهها چنان در زبان فارسی جا افتاده و جزئی از سرمایۀ این زبان شدهاند که گویی سدهها در زبان فارسی روایی داشتهاند.
پیوند دریافت نسخهٔ متنی:
https://apll.ir/?p=18764
@theapll
پیوند دریافت نسخهٔ متنی:
https://apll.ir/?p=18764
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نهم شهریورماه، سالگرد درگذشت محمدعلی بهمنی (۱۳۲۱-۱۴۰۳)
دلخوشم با غزلی تازه، همینم کافیست
تو مرا باز رساندی به یقینم کافیست
قانعم، بیشتر از این چه بخواهم از تو
گاهگاهی که کنارت بنشینم کافیست
گلهای نیست، من و فاصلهها همزادیم
گاهی از دور تو را خوب ببینم کافیست
آسمانی!
تو در آن گستره خورشیدی کن
من همینقدر که گرم است زمینم کافیست
من همینقدر که با حالوهوایت گهگاه
برگی از باغچهٔ شعر بچینم کافیست
فکر کردن به تو یعنی غزلی شورانگیز
که همین شوق مرا
خوبترینم!
کافیست
@theapll
دلخوشم با غزلی تازه، همینم کافیست
تو مرا باز رساندی به یقینم کافیست
قانعم، بیشتر از این چه بخواهم از تو
گاهگاهی که کنارت بنشینم کافیست
گلهای نیست، من و فاصلهها همزادیم
گاهی از دور تو را خوب ببینم کافیست
آسمانی!
تو در آن گستره خورشیدی کن
من همینقدر که گرم است زمینم کافیست
من همینقدر که با حالوهوایت گهگاه
برگی از باغچهٔ شعر بچینم کافیست
فکر کردن به تو یعنی غزلی شورانگیز
که همین شوق مرا
خوبترینم!
کافیست
@theapll
نکتههایی از دستور خطّ فارسی
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۸)
ترکیبهایی که یک بخش آن نام خاص باشد با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشود:
ایرانشناسی، ایرانگردی، ایرانمداری، تبریزگردی حافظپژوهی، حافظشناسی، حافظنامه، سعدیصفت، سعدیوار، شاهنامهخوانی، شاهنامهسرایی عیسیدم، مولاناپژوهی
@theapll
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۸)
ترکیبهایی که یک بخش آن نام خاص باشد با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشود:
ایرانشناسی، ایرانگردی، ایرانمداری، تبریزگردی حافظپژوهی، حافظشناسی، حافظنامه، سعدیصفت، سعدیوار، شاهنامهخوانی، شاهنامهسرایی عیسیدم، مولاناپژوهی
@theapll
به مناسبت پانزدهم شهریورماه، سالروز درگذشت ژیلبر لازار (۱۹۲۰-۲۰۱۸)
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی
معرفی کتاب «شکلگیری زبان فارسی»
🔸 ژیلبر لازار (۱۹۲۰ – ۲۰۱۸م)، زبانشناس و فارسیدان برجستۀ فرانسوی، استاد فقید مؤسسات دانشگاهی فرانسه (مدرسۀ زبانهای شرقی پاریس، دانشگاه پاریس سه (سوربن جدید)، و…)، و نیز عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیش از هفتاد سال دربارۀ زبان و فرهنگ ایرانی مطالعه و تحقیق کرد. خود او سالها پیش گفته بود که «دهها سال است که مسائل مربوط به شکلگیری زبان فارسی ذهن مرا به خود مشغول کرده است». این مشغلۀ ذهنی و آن مطالعات و تحقیقات، به نگارش مقالهها و کتابهای متعددی دربارۀ زبان و ادب و فرهنگ ایرانزمین منجر شد.
🔸 یکی از آثار مهم لازار، که مجموعهای از مقالات پژوهشی اوست، کتابی است با عنوان شکلگیری زبان فارسی. متن اصلی این کتاب به زبان فرانسه در سال ۱۹۹۵ و ترجمۀ آن به فارسی حدوداً ده سال بعد از آن، در سال ۱۳۸۴، منتشر شد.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18767
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی
معرفی کتاب «شکلگیری زبان فارسی»
🔸 ژیلبر لازار (۱۹۲۰ – ۲۰۱۸م)، زبانشناس و فارسیدان برجستۀ فرانسوی، استاد فقید مؤسسات دانشگاهی فرانسه (مدرسۀ زبانهای شرقی پاریس، دانشگاه پاریس سه (سوربن جدید)، و…)، و نیز عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیش از هفتاد سال دربارۀ زبان و فرهنگ ایرانی مطالعه و تحقیق کرد. خود او سالها پیش گفته بود که «دهها سال است که مسائل مربوط به شکلگیری زبان فارسی ذهن مرا به خود مشغول کرده است». این مشغلۀ ذهنی و آن مطالعات و تحقیقات، به نگارش مقالهها و کتابهای متعددی دربارۀ زبان و ادب و فرهنگ ایرانزمین منجر شد.
🔸 یکی از آثار مهم لازار، که مجموعهای از مقالات پژوهشی اوست، کتابی است با عنوان شکلگیری زبان فارسی. متن اصلی این کتاب به زبان فرانسه در سال ۱۹۹۵ و ترجمۀ آن به فارسی حدوداً ده سال بعد از آن، در سال ۱۳۸۴، منتشر شد.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18767
پرنیان پارسی (۹)
اصل جُوانمردی سه چیزست: یکی آنکه هر چه گویی بکنی و دیگر آنکه خلافِ راستی نگویی، سوم آنکه شکیب را کار بندی؛ زیرا که هر صفتی که تعلق دارد به جُوانمردی به زیر آن سه چیزست.
قابوسنامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۲۴۶.
@theapll
اصل جُوانمردی سه چیزست: یکی آنکه هر چه گویی بکنی و دیگر آنکه خلافِ راستی نگویی، سوم آنکه شکیب را کار بندی؛ زیرا که هر صفتی که تعلق دارد به جُوانمردی به زیر آن سه چیزست.
قابوسنامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۲۴۶.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
روشنا (۱۷)
شادی را رها کرده، غم را میپرستند!
شادی همچو آب لطیف صاف،
به هر جا میرسد در حال، شکوفۀ عجبی میروید.
غم همچو سیلاب سیاه،
به هر جا که رسد، شکوفه را پژمرده کند.
مقالات شمس تبریزی، به تصحیح محمدعلی موحد، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۵۶، ص ۱۹۵.
@theapll
شادی را رها کرده، غم را میپرستند!
شادی همچو آب لطیف صاف،
به هر جا میرسد در حال، شکوفۀ عجبی میروید.
غم همچو سیلاب سیاه،
به هر جا که رسد، شکوفه را پژمرده کند.
مقالات شمس تبریزی، به تصحیح محمدعلی موحد، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۵۶، ص ۱۹۵.
@theapll
نکتههایی از دستور خطّ فارسی
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۹)
صفتهای مرکّب با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند:
اجلرسیده، اخلالکننده، ازخدابیخبر، ازمابهتران، بادمجاندورقابچین، پاکدامن، پاکرأی، پررفتوآمد، پرفروش، تماموقت، حقشناس، حقیقتجو، خوشبرخورد، درسخوان، زمینخوار، سیهچشم، شاهنشین، عافیتطلب، مصلحتبین، نمکپرورده، نیکبخت، یاریدهنده
تبصره: برخی صورتهای مرخّم صفتهای فاعلی و مفعولی بهصورت پیوسته نهادینه شدهاند:
دانشجو، رهبر، کامران، نامزد
@theapll
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۹)
صفتهای مرکّب با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند:
اجلرسیده، اخلالکننده، ازخدابیخبر، ازمابهتران، بادمجاندورقابچین، پاکدامن، پاکرأی، پررفتوآمد، پرفروش، تماموقت، حقشناس، حقیقتجو، خوشبرخورد، درسخوان، زمینخوار، سیهچشم، شاهنشین، عافیتطلب، مصلحتبین، نمکپرورده، نیکبخت، یاریدهنده
تبصره: برخی صورتهای مرخّم صفتهای فاعلی و مفعولی بهصورت پیوسته نهادینه شدهاند:
دانشجو، رهبر، کامران، نامزد
@theapll
بیست و ششم شهریورماه، سالروز تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۶۸ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. این شورا، دوم مرداد ۱۳۶۹ هفده تن از محققان و ادیبان برجستۀ زبان و ادب فارسی را برای صدور حکم عضویّت در شورای فرهنگستان به ریاست جمهوری معرفی کرد. نخستین نشست شورای فرهنگستان، ۲۶ شهریور ۱۳۶۹ برگزار شد.
نخستین اعضای منتخب فرهنگستان عبارت بودند از: احمد آرام، نصرالله پورجوادی، حسن حبیبی، غلامعلی حدّاد عادل، بهاءالدّین خرمشاهی، محمّد خوانساری، محمّدتقی دانشپژوه، سیمین دانشور، علی رواقی، سیّد جعفر شهیدی، طاهره صفّارزاده، حمید فرزام، فتحالله مجتبائی، مهدی محقّق، سیّد محمّد محیط طباطبائی، ابوالحسن نجفی و غلامحسین یوسفی.
اعضای پیوستۀ کنونی فرهنگستان: ژاله آموزگار، نصرالله امامی، حسن انوری، نصرالله پورجوادی، محمدرضا ترکی، مسعود جعفری جزی، احمد جلالی، غلامعلی حداد عادل، بهاءالدین خرّمشاهی، محمد دبیرمقدم، علی رواقی، علیاشرف صادقی، محمود عابدی، امید طبیبزاده، فتحالله مجتبائی، مهدی محقق، هوشنگ مرادی کرمانی، حسین معصومی همدانی، محمدعلی موحد و محمدجعفر یاحقی.
@theapll
اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۶۸ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. این شورا، دوم مرداد ۱۳۶۹ هفده تن از محققان و ادیبان برجستۀ زبان و ادب فارسی را برای صدور حکم عضویّت در شورای فرهنگستان به ریاست جمهوری معرفی کرد. نخستین نشست شورای فرهنگستان، ۲۶ شهریور ۱۳۶۹ برگزار شد.
نخستین اعضای منتخب فرهنگستان عبارت بودند از: احمد آرام، نصرالله پورجوادی، حسن حبیبی، غلامعلی حدّاد عادل، بهاءالدّین خرمشاهی، محمّد خوانساری، محمّدتقی دانشپژوه، سیمین دانشور، علی رواقی، سیّد جعفر شهیدی، طاهره صفّارزاده، حمید فرزام، فتحالله مجتبائی، مهدی محقّق، سیّد محمّد محیط طباطبائی، ابوالحسن نجفی و غلامحسین یوسفی.
اعضای پیوستۀ کنونی فرهنگستان: ژاله آموزگار، نصرالله امامی، حسن انوری، نصرالله پورجوادی، محمدرضا ترکی، مسعود جعفری جزی، احمد جلالی، غلامعلی حداد عادل، بهاءالدین خرّمشاهی، محمد دبیرمقدم، علی رواقی، علیاشرف صادقی، محمود عابدی، امید طبیبزاده، فتحالله مجتبائی، مهدی محقق، هوشنگ مرادی کرمانی، حسین معصومی همدانی، محمدعلی موحد و محمدجعفر یاحقی.
@theapll