فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ـ شمارۀ ۱۰

دهمین شماره از دورۀ جدید مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد.

در بخش مقالات این شماره عناوین ذیل دیده می‌شود: «بررسی فرایند تغییرپذیری فعل تمنایی در زند وندیداد»، مهشید میرفخرایی ــ زهرا محمدی؛ «کارکردِ دستوری ‘از’ از دیدگاه تاریخی»، یدالله منصوری؛ «تهمینه یا تهمیمه؟ بررسی نسخه‌شناختی و ریشه‌شناختی»، ابوالفضل خطیبی؛ «ریشه‌شناسی نام نهاوند»، سهم‌الدین خزائی؛ «معرفی سه نسخۀ خطی روایات داراب هرمزدیار و بررسی خویشاوندی آن‌ها»، یلدا شکوهی ــ ژاله آموزگار؛ «بررسی ترکیبات حاصل از مادۀ مضارع در قافیه‌های شعر فارسی (مطالعۀ موردی: اشعار نظامی گنجوی)»، جهاندوست سبزعلیپور ــ حسین اسکندری ورزلی؛ «مطابقه در گویش بهبهانی»، محمد دبیرمقدم ــ شهرام گرامی؛ «ساخت کنایی گسستۀ ساخت‌واژی در زبان مراغی»، حسین حاج‌شعبانیان ــ محمدمهدی اسماعیلی؛ «بررسی تاریخی ویژگی‌های آوایی شمال‌ غربی در گویش کردی سنقرکلیایی»، سلمان خنجری؛ «ساخت واژواجی گونۀ رمزی زرگری فارسی‌زبانان تهران قدیم: رویکرد زایشی»، عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا ــ لیلا رحمتی‌نژاد.

در بخش «پژوهش‌های لغوی» مقالۀ «دربارۀ واژۀ maysjyāna در فرهنگ سکایی ختنی» به قلم مجید طامه آمده است.

در بخش «داده‌های گویشی» این شماره سه مقاله دیده می‌شود: «گویش خوئینی»، به قلم محمد حسن‌دوست؛ «اصطلاحات مربوط به گیوه و گیوه‌دوزی در آباده»، نوشتۀ محمدامین صراحی؛ «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به بدن انسان در گویش بخش مرکزی میناب»، علی‌اصغر رستمی ابوسعیدی ــ سهراب سعیدی.

در بخش «نقد و بررسی» نیز «کتیبه‌های هیروگلیف اورارتویی از ایران»، نوشتۀ سهیل دلشادف و «فرهنگ واژگان تبری»، به قلم علی تقوی آمده است.

«یادبود»، «تازه‌های نشر» و «اخبار» دیگر بخش‌های این شماره از ویژه‌نامۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هستند. علاقه‌مندان برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی می‌توانند آن را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/07/30/زبان‌ها-و-گویش‌های-ایرانی-ـ-شمارۀ-۱۰
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/Zabanha-va-goyeshha-10.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/B300798.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۶۲

شصت و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (مهر ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: تدریس متون آموزشی زبان و ادبیات فارسی با رویکرد تکلیف‌محور (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گزارش نشست دربارۀ مهارت نوشتن (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۶): منتخبات گلستان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۱۰): دبیرستان ابن‌سینای همدان (دکتر علی‌اصغر بشیری)؛ نقد و تحليل متون درسي (۳۱): درس «گذر سیاوش از آتش» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ پیام استاد محمدعلی موحد به مناسبت بازگشایی مدارس؛ دورۀ مهارت‌افزایی سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی؛ آغاز دورۀ شش‌ماهۀ ادبیات تطبیقی؛ امضای تفاهم‌نامۀ همکاری با سازمان ملی استاندارد؛ انتخاب کتاب روزنامۀ عاشورا برگزیدۀ سومین دورۀ کتاب سال عاشورا؛ رونمایی از کتاب به صحرا شدم عشق باریده بود؛ آغاز پنجمین دورۀ کارشناسی ارشد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی؛ برگزاری شب انشا؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی اول کودکان (بی‌تا) (حدود سال‌های ۱۳۲۰-۱۳۰۰) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی شهریور ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: این گل سرخی که با پاییز می‌آید (حسین منزوی).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شماره‌های پیشین را اینجا مشاهده کنند.
apll.ir/1398/08/01/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-18
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/Y010898.jpg
@theapll
همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»

دوشنبه، بیست و پنجم فروردین‌ماه ۱۳۹۹، همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی» به ‌همت پژوهشکدۀ غرب‌شناسی و علم‌پژوهی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و با همکاری علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود.

محورهای این همایش به شرح زیر است:

زندگی
زندگی و سلوک اجتماعی
بررسی منابع و اسناد موجود درباب زندگی قطب
منابع فکری قطب و بررسی میزان تأثیرگذاری این منابع

اندیشه
اندیشۀ اجتماعی و سیاسی
اندیشۀ دینی و عرفانی
نسبت اندیشۀ قطب با وضع معاصر ما

آثار
سبک‌شناسی نوشته‌های قطب
جایگاه نوشته‌های قطب در میان آثار عرفانی
قطب و زبان فارسی

علاقه‌مندان می‌توانند مقالات خود را تا تاریخ پنجم آبان‌ماه ۱۳۹۸، ارسال کنند.
apll.ir/1398/08/01/همایش-ملی-تأملی-بر-زندگی،-آثار-و-اندیش
@theapll
گفت‌وگو با دکتر حداد عادل در برنامۀ شهر فرنگ

پنجشنبه، دوم آبان‌ماه ۱۳۹۸، شبکۀ خبر سیما در برنامۀ شهر فرنگ، میزبان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، خواهد بود.
این برنامه که به موضوع «فرهنگستان و واژه‌گزینی» اختصاص یافته است از ساعت ۲۲:۱۵ از شبکۀ خبر پخش خواهد شد.
apll.ir/1398/08/01/گفت‌وگو-با-دکتر-حداد-عادل-در-برنامۀ-شه
@theapll
گفت‌وگو با دکتر حداد عادل در برنامۀ شهر فرنگ

پنجشنبه، دوم آبان‌ماه ۱۳۹۸، شبکۀ خبر سیما در برنامۀ شهر فرنگ، میزبان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بود.

این برنامه که به موضوع «فرهنگستان و واژه‌گزینی» اختصاص یافته بود از ساعت ۲۲:۱۵ از شبکۀ خبر پخش شد.

علاقه‌مندان می‌توانند ويدئوهای این برنامه را در پیوند‌ زیر مشاهده کنند:
apll.ir/1398/08/04/گفت‌وگو-با-دکتر-حداد-عادل-در-برنامۀ-شه-2
@theapll
به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر قیصر امین‌پور

هشتم آبان‌ماه، سالروز درگذشت شاعر ارجمند و استاد فرهیختۀ دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران است. فرهنگستان زبان زبان و ادب فارسی یاد و خاطرۀ دکتر قیصر امین‌پور، عضو پیوستۀ خود را گرامی می‌دارد و برای او، از خداوند کریم، علوّ درجات را مسئلت می‌کند.
شعر قیصر امین‌پور، چونان نمونه‌ای درخشان از ادبیات انقلاب اسلامی، سرمشق و راهگشای شاعران امروز خواهد بود.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
به‌مناسبت درگذشت شادروان دکتر مظاهر مصفّا

درگذشت استاد ارجمند و شاعر توانا، دکتر مظاهر مصفّا را به عموم اهل علم و ادب و استادان زبان فارسی، به‌ویژه به دوستداران و بازماندگان و خانوادۀ محترم ایشان و خاندان شادروان استاد امیری فیروزکوهی، تسلیت می‌گوییم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مجموعۀ مستند «حکایت دل»

یکشنبه، دوازدهم آبان‌ماه ۱۳۹۸، برنامۀ حکایت دل، نگاهی به ۹۵ سال زندگی گوهربار و آثار علمی و فرهنگی استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، اختصاص دارد.
این برنامه یکشنبه، دوازدهم آبان، ساعت ۲۱ از شبکۀ چهار پخش خواهد شد.
@theapll
@theapll
چاپ دوم کتاب زنده باد زبان: سه سال در میان تاجیکان

حسن قریبی، رئیس سابق روابط‌عمومی و نمایندۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مجامع علمی و فرهنگی تاجیکستان، از سال ۱۳۹۴ به ریاست پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، منصوب شد.

پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در سال ۱۳۷۴ به همّت سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان تأسیس شد. در اساسنامۀ این پژوهشگاه دربارۀ اهداف تأسیس آن چنین آمده است: تعمیق مناسبات دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان، از طریق کمک به ایجاد ادبیات جدید فرهنگی (تاریخ، زبان‌شناسی، آداب و سنن)، در حوزۀ شرقی تمدن ایرانی (ماوراء‌النهر، افغانستان، اویغورستان و مناطق جنوبی فدراسیون روسیه). پس از توافق «بنیاد سعدی» با وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی ایران، حسن قریبی به نمایندگی از بنیاد سعدی در مرحلۀ جدید، در زمینه‌های پژوهش، تألیف، ترجمه و برگردان، ویرایش و نشر آثار علمی و آموزشی و ادبی و فرهنگی، با رویکرد همکاری بیشتر و عمیق‌تر با مراکز علمی و آموزشی تاجیکستان، به فعالیت پرداخت.

مجموعۀ زنده باد زبان، با عنوان فرعی سه سال در میان تاجیکان شامل خاطرات کوتاه فرهنگی و یادداشت‌ها و برداشت‌ها و سخنرانی‌های اوست که در طول سه سال مأموریت خود در این کشور نگاشته است. برخی از این خاطرات و یادداشت‌ها پیش‌تر در فضای مجازی و مطبوعات ایران و تاجیکستان منتشر شده بود. در این مجموعه دو مصاحبه نیز آمده است‌؛ یکی گفت‌وگویی که در نخستین ماه ورود به تاجیکستان (مردادماه ۱۳۹۴) صورت پذیرفته و دیگری در آخرین ماه مأموریت سه‌سالۀ او در این کشور (خردادماه ۱۳۹۷). عناوین برخی از مطالب دیگری که در این مجموعه آمده عبارت است از: از مرو تا کوچه‌مروی؛ همگون‌سازی؛ واژه‌گزینی در ایران و تاجیکستان؛ اصطلاحات خویشاوندی در تاجیکستان؛ چند واژۀ فریب‌کار در فارسی تاجیکی؛ مخاطب در شعر معاصر تاجیکستان؛ این قند پارسی به کجاها که می‌رود؛ خوش‌نویسی در میان تاجیکان؛ نام برخی مشاغل و حرفه‌ها در تاجیکستان؛ پنجره‌ای رو به ایران فرهنگی و… .

کتاب زنده باد زبان: سه سال در میان تاجیکان، نوشتۀ حسن قریبی است که انتشارات آروَن چاپ دوم آن را در ۱۱۰۰ نسخه و به بهای ۴۳هزار تومان منتشر کرده است.
apll.ir/1398/08/14/زنده-باد-زبان-سه-سال-در-میان-تاجیکان-2
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/11/B140898.jpg
@theapll
همایش بین‌المللی «همایون در هند و ایران»

یکشنبه و دوشنبه، بیست‌وششم و بیست‌وهفتم آبان‌ماه ۱۳۹۸، همایش بین‌المللی «همایون در هند و ایران» با همکاری گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رایزنی فرهنگی هند و مؤسسۀ فرهنگی میراث مشترک ‌ایران ‌و‌ هند برگزار می‌شود.

این همایش دو روزه از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تالار دکتر شهیدی.
apll.ir/1398/08/17/همایش-بین‌المللی-همایون-در-هند-و-ایر
@theapll
ملانصرالدّین به روایت مردم آذربایجان

ملانصرالدّین شخصیتی داستانی و بذله‌گو در فرهنگ عامیانۀ ایرانی است که بعدها در ادبیات کشورهای دیگری چون افغانستان و ترکیه و برخی از کشورهای عرب‌زبان و حوزۀ قفقاز و هندوستان و پاکستان و بوسنی و حتی یونان و بلغارستان محبوبیت پیدا کرد. از ملانصرالدّین داستان‌هایی با مضامین طنزآلود (تلخ و شیرین) نقل شده است.

برخی پژوهشگران این شخصیت را برخاسته از خراسان دانسته‌اند. بر اساس تحقیقات این پژوهشگران سابقۀ این شخصیت به سدۀ چهارم قمری می‌رسد. از جملۀ دلایلی که برای اثبات این مدعا ذکر شده است می‌توان به این موارد اشاره کرد: ۱. نام وی نخستین بار در الفهرست (تألیف ۳۷۷ق) آمده است؛ ۲. عنصری در سال ۴۳۱ق نام او را آورده و وی را با ابوبکر ربابی قیاس کرده است؛ ۳. منوچهری در کنار بوبکر ربابی از طنز او یاد می‌کند؛ ۴. یبغوسلطان در شعر خویش نام او را با «طیّان مروزی» (قرن چهارم هجری) همراه می‌آورد. نکتۀ قابل ذکر اینکه «ملانصرالدّین» در طول این سالیان با نام‌هایی چون خواجه، خجا، خوجه، حوجا، حرجا و جوحی در ادبیات فارسی و عربی و ترکی حضور داشته است.

مجموعۀ حاضر، ترجمۀ نسخۀ جمع‌آوری‌شدۀ داستان‌های ملانصرالدین است که کتابخانۀ ملی جمهوری آذربایجان آن را منتشر کرده است. مترجم این کتاب در مقدمه به این نکته اشاره کرده است که هدف وی از این ترجمه قرار دادن خواننده در مقام قیاس است تا خود از لابه‌لای این داستان‌ها به اصالت ایرانی آن‌ها و آداب و رسومی که در بطن هریک از این لطیفه‌ها وجود دارد، پی ببرد.

کتاب ملانصرالدّین به روایت مردم آذربایجان، ترجمۀ عمار عفیفی، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که نشر ماهریس آن را در ۳۸۸ صفحه و به بهای ۶۰هزار تومان منتشر کرده است.
apll.ir/1398/08/17/ملانصرالدّین-به-روایت-مردم-آذربایجان
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/11/B180898-1200x675.jpg
@theapll
مستند «بانوی واژه‌ها»

سی و ششمین جشنوارۀ بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، نوزدهم تا بیست و سوم آبان‌ماه ۱۳۹۸، درتهران برگزار می‌شود.

یکشنبه، نوزدهم آبان‌ماه ۱۳۹۸، بخش ویژۀ کتاب و سینما به زندگی‌نامۀ دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اختصاص دارد.

این برنامه یکشنبه، نوزدهم آبان، از ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸ در پردیس سینمائی ملت پخش خواهد شد.
@theapll
نشست «فارسی شکسته» برگزار شد

سه‌شنبه، چهاردهم آبان‌ماه ۱۳۹۸، نشست «فارسی شکسته» با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر آبتین گلکار، پژوهشگر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، دکتر امید طبیب‌زاده و استاد علی صلح‌جو در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

سخنرانان در این نشست دربارۀ تاریخچۀ این موضوع و شروع آن در ادبیات داستانی؛ عمومیت شکسته‌گویی؛ همزیستی با شکسته‌نویسی؛ بررسی ضرورت تجویز برای شکسته‌نویسی توسط فرهنگستان و حضور شکسته‌نویسی در تبلیغات شهری و فضای مجازی سخن گفتند.

در این نشست استاد احمد سمیعی‌ (گیلانی) با بیان اینکه مسئلۀ شکسته‌نویسی در فارسی جای بحث و تأمل بسیار دارد، اظهار کرد: در فضاهای فرهنگی ما شکسته‌گویی تقریباً عمومیت پیدا کرده است، از وزیر و رئیس ‌جمهوری گرفته تا استادان دانشگاهی ما در موقعیت‌های رسمی نیز شکسته سخن می‌گویند. شکسته‌گویی طبیعت ما شده است و شکسته حرف‌ زدنمان را به جاهایی منتقل می‌کنیم که شاید در آنجاها به دلایلی لازم باشد لفظ قلم صحبت کنیم. حتی در کنفرانس‌ها مجری اول شعری می‌خواند و ادیبانه سخن می‌گوید، سپس در دعوت از سخنرانان ناگهان شکسته سخن می‌گوید. این دو خیلی با هم فرق می‌کنند و این دوگانگی قدری زننده و ناهنجار است.

او در ادامه افزود: میان زبان محاوره‌ای و زبان شکسته فرق است. می‌توان زبان محاوره را شکست یا نشکست؛ یعنی فقط گونۀ شکسته ندارد و گونۀ‌ لفظ قلم هم دارد. بنابراین، شکسته نیست. اما زبان شکسته هم در محاوره به ‌کار می‌رود و هم در لفظ قلم. مسئلۀ‌ دوم، در علت یا وجه شکسته‌گویی است. در مورد گویش‌ها ما نمی‌دانیم این‌ها شکسته‌اند یا نه، زیرا لفظ قلمشان را نداریم. فقط از روی صورتشان تصور می‌شود تحول لفظ قلمی‌اند و بر اثر اصل کم‌کوشی به این صورت درآمده‌اند. بااین‌حال، نمی‌توانیم قاطعانه بگوییم گویش امروزی شکسته یا درسته است.

این عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین گفت: شکسته‌نویسی بر اثر کم‌کوشی است. پس به کوتاه کردن عناصر زبانی گرایش دارد و متوجه عناصر پربسامد است. به این طریق در نیرو و زمان به‌کاررفته صرفه‌جویی می‌کند. این‌ها معمولاً عناصر دستوری به ‌معنای عام، مانند ضمایر، حروف اضافه، نقش‌نماها و واج‌آرایی و هجاها هستند. حتی نحو زبان و چینش این عناصر زبانی نیز از عناصر دستوری است. چنان‌که گاهی چینش باعث می‌شود که ما شکستگی را پذیرا شویم.

استاد احمد سمیعی دربارۀ‌ پیامدهای شکسته‌نویسی بیان کرد: اینکه شکسته‌نویسی همه‌جا کارگشاست یا بعضی جاها اشکال ایجاد می‌کند یا نه، مسئله است. در شکسته کردن، برخی عناصر دستوری یا قاموسی شکسته نمی‌شوند. مثلاً «بیا» کوتاه است و لزومی به شکستن آن نیست. دیگر اینکه، صیغه‌ها و مشتقات فعلی ساخته‌‌شده از بن مضارع پذیرای شکستگی‌اند. ولی فقط صیغۀ‌ سوم‌شخص جمعِ صیغه‌ها و مشتقات فعلی ساخته‌شده از بن ماضی شکسته می‌شود. همچنین، بعضی از عناصر اصلاً شکسته نمی‌شوند، مانند افعال اِسنادی «است» یا «می‌باشد» که به‌جای آن به‌ کار می‌برند.

علاقه‌مندان می‌توانند ادامۀ‌ خبر را در پیوند زیر مشاهده کنند.

apll.ir/1398/08/18/نشست-فارسی-شکسته-برگزار-شد
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/11/X1908981-1200x675.jpg
@theapll
پیام تسلیت رئیس فرهنگستان به مناسبت درگذشت شادروان استاد ولی صمد

چندی پیش استاد ولی صمد، محقق ادبیات و دانشمند سرشناس تاجیک در سن ۸۳ سالگی درگذشت. به همین مناسبت، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد و ادب‌پژوه تاجیک را تسلیت گفت. متن پیام مذکور به این شرح است:

به نام خدا

خبر درگذشت استاد نامدار تاجیک، مرحوم ولی صمد، که در ایران به‌عنوان فردوسی‌شناس و شاهنامه‌پژوه پرکار شناخته شده است باعث تأسف این‌جانب شد.

وی سال‌ها‌ تحقیقات ارزند‌ه‌ای در حوزه مشترکات فرهنگی، با تمرکز بر روابط فارس‌زبانان با آذری‌ها، به‌ویژه منطقۀ قفقاز، به انجام رساند که مهم‌ترین آن کتاب «شاهنامۀ فردوسی و چرنیشفسکی» در سال ۲۰۰۵ برگزیدۀ کتاب سال جمهوری اسلامی شد.

این‌جانب درگذشت آن استاد گران‌قدر را به خانواده، جامعۀ علمی و فرهنگی تاجیکستان و دوستداران زبان و ادب فارسی تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند متعال آمرزش روح آن مرحوم را مسئلت دارم.

غلامعلی حداد عادل
apll.ir/1398/08/19/پیام-تسلیت-رئیس-فرهنگستان-به-مناسبت-در
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان به‌مناسبت درگذشت پروفسور فضل‌الله رضا

فضل‌الله رضا، از دانشمندان و نخبگان برجستۀ استان گیلان در سن ۱۰۵سالگی و در کشور کانادا درگذشت. به همین مناسبت فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور به این شرح است:

بسمه‌تعالی
با کمال تأسف، از درگذشت استاد محترم شادروان دکتر فضل‌الله رضا اطلاع یافتیم.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان استاد دکتر فضل‌الله رضا، نخستین عضو افتخاری این فرهنگستان را به خانواده و دوستان و شاگردان ایشان و به جامعهٔ علمی و فرهنگی کشور تسلیت می‌گوید.
خدمات گوناگون آن مرد دانشمند به علم و فرهنگ در ایران و نیز علاقهٔ وی به ایران و ایرانی از یاد نخواهد رفت. برای آن شادروان از خداوند طلب آرامش روح می‌کنیم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

پروفسور فضل‌الله رضا، دانشمند گیلانی و رئیس سابق دانشگاه تهران و سفیر سابق ایران در یونسکو و کانادا و عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و به‌دلیل مشارکت در نظریۀ شبکه و اطلاعات، به‌عنوان عضو مادام‌العمر IEEE نیز برگزیده شد.
apll.ir/1398/09/02/پیام-تسلیت-فرهنگستان-به‌مناسبت-درگذش
@theapll
هشتاد و نهمین نشست ماهانه برگزار می‌شود

دوشنبه، یازدهم آذرماه ۱۳۹۸، هشتاد و نهمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر سالومه غلامی، استاد و پژوهشگر دانشگاه یوهان ولفگانگ گو ــ فرانکفورت، در موضوع «بازسازی زبان قدیم همدان» سخن خواهد گفت.

هشتاد و نهمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، یازدهم آذرماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
apll.ir/1398/09/02/هشتاد-و-نهممین-نشست-ماهانه-برگزار-می‌
@theapll
همایش بین‌المللی «همایون در هند و ایران»

یکشنبه و دوشنبه، بیست‌وششم و بیست‌وهفتم آبان‌ماه ۱۳۹۸، همایش بین‌المللی «همایون در هند و ایران» با همکاری گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رایزنی فرهنگی هند و مؤسسۀ فرهنگی میراث مشترک ‌ایران ‌و‌ هند برگزار شد.

در این همایش دوروزه که با حضور آقایان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر گدام دارمندرا، سفیر هند در ایران،‌ و دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان ترتیب یافته بود مقالاتی در باب «همایون»، شاهزادۀ هندی‌ای که به دربار شاه‌طهماسب صفوی پناهنده شده بود، و همچنین مباحث مختلف فرهنگی و سیاسی و اجتماعی آن دوره ارائه گشت.

اولین بخش نشست علمی این همایش با سخنرانی دکتر آذرمیدخت صفوی، استاد دانشگاه علیگر، در موضوع «سفر همایون به ایران و آثار و ثمرات فرهنگی و ادبی آن بر اساس منابع فارسی»، آغاز شد و با سخنرانی دکتر مهری ادریسی، استاد دانشگاه پیام نور، در موضوع «بازتاب سفر همایون به ایران در منابع تاریخی هم‌عصر ایران و هند» و دکتر محمدمهدی توسلی، استاد دانشگاه سیستان و بلوچستان، در موضوع «مطالعۀ باستان‌شناختی هنر و معماری اسلامی هند بعد از همایون» ادامه یافت.

بخش دوم روز نخست این نشست با این سخنرانی‌ها و موضوعات برگزار شد: «همایون و شکل‌گیری مکتب نقاشی گورکانی»، پروفسور شیام بیهار لال؛ «هجرت همایون: نقطۀ عطفی در تاریخ امپراتوری گورکانی»، پروفسور گیانش‌وار پورانا؛ «همایون و بنای پلی میان دو تمدن باستانی»، پروفسور داوان؛ «تاریخ‌نگاری همایون: دیپلماسی برای یک پادشاه و یک انسان»، پروفسور کومار سینک.

نخستین روز این همایش با سخنرانی دکتر نوروزی در موضوع «زمینه‌ها و چگونگی نقش‌آفرینی ایرانیان در دورۀ همایون و پیامدهای آن» به پایان رسید.

در پایان روز نخست این همایش مراسم رونمایی جلد پنجم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره برگزار شد.

روز دوم همایش نیز با این سخنرانی‌ها ادامه یافت: دکتر صفت‌گل، استاد دانشگاه تهران، در موضوع «نخستین پیوندهای تیموریان هندوستان با ایران و الگوی تاریخی روابط خارجی شرقی عصر صفویه»؛ دکتر کریم نجفی برزگر در موضوع «همایون در ایران، مسیر سفر و مدت اقامت»؛ دکتر محمدجعفر یاحقی در موضوع «همایون در خراسان»؛ دکتر هدی سیدحسین‌زاده در موضوع «همایون در ایران»؛ دکتر مصطفی پورمحمدی در موضوع «دو هنرمند همراه همایون، میرمصور و سیدعلی» و پروفسور کومارسینک در موضوع «تاریخ‌نگاری همایون، دیپلماسی برای یک پادشاه و یک انسان».
در پایان روز دوم همایش مراسم رونمایی دویستمین شمارۀ مجلۀ جستارهای ادبی برگزار شد.

apll.ir/1398/09/03/همایش-بین‌المللی-همایون-در-هند-و-ایر-2
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/11/X030998-1200x675.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۶۳

شصت و سومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (آبان ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان و ادبیات خلاق با روش بارش مغزی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ «الگوی آموزش و سنجش نوشتن مهارت‌محور» (دکتر عادله مطلق)؛ گزارش خاتمۀ طرح «سنجش و تحلیل بروندادهای نظام آموزش متوسطۀ کشور از منظر مهارت‌های چهارگانۀ زبانی»؛ برگزاری «شب انشا» در موقوفات دکتر محمود افشار؛ دکتر مظاهر مصفا؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۷): قرائت (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۳۲): درس «خوان هشتم» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ نخستین جشن «سپاس دوست» نکوداشت استاد عبدالرحمن صفارپور؛ برگزاری نشست «فارسی شکسته»؛ پارسی‌گویان در شبکۀ آموزش؛ به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر قیصر امین‌پور؛ پیام تسلیت رئیس فرهنگستان به مناسبت درگذشت شادروان استاد ولی صمد؛ مجلات علمی‌ ــ‌ پژوهشی منتشر شده؛ معرفی کتاب درسی ــ فارسی اول دبستان(۱۳۵۷ ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی مهر ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی بیگانه، خنجر (طاهره صفارزاده).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و سومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
apll.ir/1398/09/05/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-19
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/11/khabarname63.pdf
@theapll
انعقاد تفاهم‌نامه میان فرهنگستان و پژوهشگاه رنگ

به‌منظور یاری گرفتن از نهادهای علمی و پژوهشی و آموزشی در بررسی مصوبات فرهنگستان و ترویج آن‌ها، فرهنگستان تصمیم گرفته ‌است تفاهم‌نامه‌هایی با برخی مراکز علاقه‌مند و منتخب برای این کار منعقد کند.

نخستین تفاهم‌نامه از این نوع با پژوهشگاه رنگ امضا شد. در طی آن، این پژوهشگاه در مقام نهاد هم‌یار فرهنگستان متعهد شد تا با استفاده از واژه‌‌های مصوب حوزۀ مهندسی بسپار و رشته‌های مرتبط در کتاب‌ها و مقالات نشریات خود زمینۀ لازم را برای آشنایی متخصصان با مصوبات فرهنگستان فراهم و دانشجویان را به استفاده از معادل‌های فارسی در پایان‌نامه‌ها ترغیب کند. همچنین، فرهنگستان آمادگی خود را برای بررسی مجدد واژه‌های مورد اختلاف، با حضور اعضای پژوهشگاه اعلام کرده ‌است.

امید است با همکاری پژوهشگاه رنگ و دیگر نهادهای فعال و دوستدار اعتلای زبان فارسی، پیشرفت زبان فارسی علمی با سرعت بیشتری محقق شود.
apll.ir/1398/09/06/انعقاد-تفاهم‌نامه-میان-فرهنگستان-و-پژ