فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
احساسِ گریه‌آورِ ازدست‌دادگی‌

رفتیّ و همچنان به خیال من اندری
گویی که در برابر چشمم مصوّری

خبر این بود: استاد اسماعیل سعادت در ۹۵سالگی درگذشت؛ خبری تکان‌دهنده برای اهل فرهنگ، همراه با «احساس ازدست‌دادگی» که اگر به‌جای «۹۵سالگی» اعلام می‌شد در «۹۵۰‌سالگی» باز هم تکان‌دهنده بود، همراه با «احساس ازدست‌دادگی».
حالی که در ضمیر من آشوب می‌کند
احساس گریه‌آور ازدست‌دادگی‌ست

«یادکرد به نیکی» در حق بسیاری از درگذشتگان پیروی از یک حدیث است؛ این حدیث: «از مردگانتان به نیکی یاد کنید: اذکروا موتاکم بالخیر»، اما از بعضی و تأکید می‌کنم از بعضی، ازآن‌رو به نیکی یاد می‌شود که خود مظهر نیکی در این جهان آکنده از بدی بوده‌اند و بی‌گمان استاد سعادت یکی از آن‌ها بود. او یکی از مظاهر نیکی بود و در نتیجه آراسته بود به صفات نیک، به «فضایل». یکی از ضرب‌المثل‌هایی که پیوسته بر زبان مردم می‌رفت، بر زبان نسل‌های پیش‌تر، و دریغا که در نسل‌های بعدتر پیوستگی خود را از دست داد، این ضرب‌المثل است: «درختی که باردارد سرش خم است»؛ یعنی آن‌کس که دانش دارد آزاده و فروتن است، بی‌ادعاست و استاد سعادت چنین بود؛ بی‌ادعا بود و پیوسته در کارهای فرهنگی می‌کوشید. در یکی از دیدارها که گهگاه دست می‌داد، از او شنیدم که می‌گفت: «زندگی یعنی کار و کار و کار» و خود، به‌راستی در زندگی چنین بود و این بیت مولانا را پیش چشم داشت که:
دوست دارد دوست این آشفتگی
کوشش بیهوده به از خفتگی


برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/06/17/احساسِ-گریه%e2%80%8cآورِ-ازدست%e2%80%8cدادگی%e2%80%8c/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X170699-1-1200x675.jpg
@theapll
دیده دریا کنم و صبر به صحرا فکنم

دکتر محمدرضا نصیری
عضو وابسته و دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی

یکی دریاست هستی، نطق ساحل‌
صدف حرف و جواهر دانش دل‌
به هر موجی هزاران دُرّ شهوار‌
برون ریزد ز نصّ و نقل و اخبار‌
هزاران موج خیزد هر دم از وی‌
نگردد قطره‌ای هرگز کم از وی‌
وجود علم از آن دریای ژرف است‌
غلاف دُرّ او از صوت و حرف است‌
«محمود شبستری»
صبح روز چهارشنبه، دوازدهم شهریور ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی در غم از دست دادن انسان نجیب و ژرف‌نگر، استاد اسماعیل سعادت، غرق ماتم شد. غم از دست دادن استادی کم‌نظیر و صاحب‌کمال چندان آسان نبود. کسانی که استاد را از نزدیک می‌شناختند و با سجایای اخلاقی وی آشنا بودند وقار، متانت، نجابت، مهربانی و فروتنی وی را می‌ستودند. کم‌حرف بود و گزیده‌گوی.

برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/06/17/دیده-دریا-کنم-و-صبر-به-صحرا-فکنم/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/Y170699.jpg
@theapll
پیام تسلیت سفارت فرانسه به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت

اشاره: صبح چهارشنبه، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، در سن ۹۵سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت سفارت فرانسه در ایران درگذشت ایشان را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این پیام است.

مترجم پرکار زبان فرانسه، اسماعیل سعادت، در سن ۹۵سالگی درگذشت. سفارت فرانسه به نزدیکان او تسلیت می‌گوید و یاد او را، که فارسی‌زبانان را با بسیاری از نویسندگان فرانسوی، از جمله آندره ژید و رومن رولان آشنا کرد، گرامی می‌دارد.
apll.ir/1399/06/19/پیام-تسلیت-سفارت-فرانسه-به%e2%80%8cمناسبت-درگ/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X190699.jpg
@theapll
پیام تسلیت سفیر جمهوری تاجیکستان به‌مناسبت درگذشت استاد سعادت

اشاره: صبح چهارشنبه، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، در سن ۹۵سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر نظام‌الدّین زاهدی، سفیر جمهوری تاجیکستان در ایران، درگذشت ایشان را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این پیام است.
جناب آقای دکتر غلامعلی حداد عادل
ریاست محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی جمهوری اسلامی ایران
درگذشت استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، را به حضرت‌عالی و اعضای محترم فرهنگستان تسلیت عرض می‌کنم.
آثار استاد فقید، به‌ویژه «دانشنامۀ زبان و ادب فارسی» که تحت سرپرستی مرحوم تهیه و نشر شده، در شناساندن زبان و ادب فرهنگ ایران‌زمین نقش مهمی بر عهده داشته است و نام استاد اسماعیل سعادت را ماندگار خواهد کرد. روح مرحوم شاد و جایشان در فردوس برین باشد.
نظام‌الدین زاهدی
سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار جمهوری تاجیکستان در ایران
apll.ir/1399/06/19/پیام-تسلیت-سفیر-جمهوری-تاجیکستان-به%e2%80%8cم/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X1906991.jpg
@theapll
پیام تسلیت دکتر اسحاق جهانگیری به‌مناسبت درگذشت استاد سعادت

اشاره: صبح چهارشنبه، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، در سن ۹۵سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر اسحاق جهانگیری، معاون اوّل رئیس جمهوری اسلامی ایران، درگذشت ایشان را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این پیام است.
درگذشت استاد فرزانه، شادروان اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، موجب تأسف و تأثر گردید. آن استاد بزرگوار نزدیک به هفتاد و پنج سال با تدریس ادبیات فارسی و ویراستاری و ترجمۀ کتاب و مقاله و مدیریت مؤسسات فرهنگی و علمی نقش شایسته‌ای در اعتلای فرهنگ و پاسداری از زبان فارسی ایفا کرد.
این‌جانب این ضایعه را به خاندان محترم ایشان، اصحاب علم و دانش، به‌ویژه اعضای محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عموم ملت ایران تسلیت می‌گویم و از خداوند منان برای آن مرحوم غفران و رحمت واسعۀ الهی و برای بازماندگان ایشان صبر و اجر مسئلت دارم.
اسحاق جهانگیری
معاون رئیس‌ جمهور
و رئیس هیئت امنای فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران
apll.ir/1399/06/19/پیام-تسلیت-دکتر-اسحاق-جهانگیری-به%e2%80%8cمنا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X1906992.jpg
@theapll
نخستین همایش ملی تأملی بر زندگی، آثار و اندیشهٔ قطب محیی برگزار می‌شود

نخستین همایش ملی تأملی بر زندگی، آثار و اندیشهٔ قطب محیی طی روزهای ۲۴-۲۶ شهریورماه ۱۳۹۹، به‌صورت مجازی برگزار خواهد شد.

این همایش به همت پژوهشکدهٔ غرب‌شناسی و علم‌پژوهی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و با همکاری معنوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و چند سازمان پژوهشی دیگر به‌صورت برخط (آنلاین) برگزار می‌شود.

علاقه‌مندان می‌توانند برنامهٔ سخنرانی‌های همایش مذکور را در پیوند زیر ملاحظه کنند
http://www.ihcs.ac.ir/fa/news/19685
پیوند پیوستن به همایش طی ساعات برگزاری:
https://webinar.ihcs.ac.ir/b/ihc-jhz-j7d
@theapll
صداوسیما میزبان مدیران فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دوشنبه، بیست و چهارم شهریورماه ۱۳۹۹، در آستانۀ سی‌امین سالگرد تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و همچنین روز شعر و ادب فارسی، جمعی از مدیران فرهنگستان زبان و ادب فارسی با رئیس و معاونان سازمان صداوسیما دیدار کردند.
در این جلسه که به‌منظور بررسی عملکرد یک‌سالۀ دو سازمان، پس از عقد تفاهم‌نامۀ همکاری در شهریورماه سال گذشته ترتیب یافته بود، دکتر رضی، معاون طرح و برنامۀ صداوسیما و خانم مهنوش تهرانی، رئیس دفتر ارتباط با صداوسیمای فرهنگستان، گزارشی از این فعالیت‌ها ارائه کردند.
در ادامه عبدالعلی علی‌عسکری، رئیس سازمان صداوسیما، در سخنانی اظهار کرد: زبان فارسی ستون فقرات هویت ملی مردم است. تهاجم زبان بیگانه و لغت‌های غربی یک هجمۀ فرهنگی است که در بخش‌های ادبیات عمومی، علمی، تخصصی، کارهای تولیدی و… اثر می‌گذارد.
رئیس صداوسیما با اشاره به برخی برنامه‌های شاخص تلویزیون در حوزۀ زبان و ادبیات فارسی گفت: ما در شبکۀ آی‌فیلم ۲ که مخاطب فارسی‌زبان کشورهای مجاور را پوشش می‌دهد، تلاش می‌کنیم علاقۀ مردم را به زبان شیوای فارسی، به‌عنوان حلقه‌ای از وحدت مردم منطقه، بالا ببریم؛ چراکه زبان فارسی مهم‌ترین زنجیرۀ ارتباط عاطفی برای وحدت است.
پس از آن دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اظهار کرد: تعداد برنامه‌های تولیدشده در این زمینه، خصوصاً پس از عقد تفاهم‌نامۀ همکاری در سال گذشته، نشان از توجه رسانۀ ملی به این امر دارد که موجب خرسندی و تشکر است.
وی با بیان اینکه زبان فارسی ابعاد بسیاری دارد افزود: زبان فارسی مانند ظرفی است که هویت ما به‌عنوان یک ملت در داخل این ظرف ریخته شده است و دشمن در سال‌های پس از انقلاب که عَلَم استقلال را به دست گرفتیم، همواره کوشیده است که این هویت را نابود کند. آن‌ها بخشی از این هدف را با ایجاد تضاد و تفرقه، با دامن زدن به اختلافات قومی و بخش دیگر را با ضربه زدن به عوامل وحدت‌افزایی چون زبان دنبال می‌کنند.
دکتر حداد عادل با تأکید بر این موضوع که سازمان صداوسیما و آموزش‌وپرورش دستگاه‌هایی هستند که در حفظ این ظرف مسئولیت زیادی دارند، گفت: کارهای خوبی تاکنون در رسانۀ ملی انجام شده، اما به نظر می‌رسد یک مدیریت واحد، در حد یک معاونت، برای این کار لازم باشد؛ مدیریتی که برای بخش‌های مختلف رسانۀ ملی نمودار سازمانی طراحی کند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سپس توجه به سلامت زبان را در برنامه‌های صداوسیما و در جامعه به یکدیگر وابسته دانست و گفت: موضوع آموزش در حفظ زبان فارسی و ترویج آن مهم است و فرهنگستان زبان فارسی آمادگی کامل دارد با رسانۀ ملی در این زمینه همکاری کند.
وی با قدردانی از اقدامات جسورانۀ ادارۀ کل بازرگانی سازمان صداوسیما برای حفظ زبان فارسی، مطابق تفاهم‌نامۀ سال گذشته، و با اشاره به ضررهایی که سازمان متحمل شده است، گفت: اگر همۀ بخش‌های صداوسیما ادبیات فارسی را پاس بدارند، ولی بازرگانی سازمان آن را رعایت نکند، مخاطبان در عملکرد رسانۀ ملی احساس تعارض می‌کنند.
وی همچنین از آمادگی فرهنگستان برای کمک به صداوسیما در تدوین آئین‌نامۀ پاسداشت زبان فارسی خبر داد و گفت: اگر تولیدکنندگان بدانند که در صورت انتخاب نام خارجی برای کالایشان امکان تبلیغ در صداوسیما را از دست می‌دهند از این کار دست می‌کشند. ما می‌توانیم در انتخابی نامی زیبا و متناسب به آن‌ها کمک کنیم.
apll.ir/1399/06/25/صداوسیما-میزبان-مدیران-فرهنگستان-زبا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X250699.jpg
@theapll
آغاز ثبت‌نام دورۀ آموزشی چهار‌ماهۀ «نظریه‌های نوین ادبیات تطبیقی»
جهت ثبت‌نام به وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مراجعه کنید.
apll.ir/1399/06/26/آغاز-ثبت%e2%80%8cنام-دورۀ-آموزشی-چهار%e2%80%8cماهۀ/
@theapll
گزارش همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»

دوشنبه، بیست و چهارم شهریورماه ۱۳۹۹، نخستین همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی» در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آغاز به کار کرد.
این همایش سه‌روزه به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و با همکاری و حمایت برخی مؤسسات آموزشی و پژوهشی، از جمله فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌صورت مجازی برگزار شد. مراسم افتتاحیۀ این همایش با سخنان دکتر مهدی بنایی، دبیر علمی همایش، همراه با گزارشی از روند شناسایی شخصیت ناشناختۀ عبدالله قطب در مسیر برگزاری این همایش آغاز شد.
پس از آن دکتر قبادی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با اشاره به اهمیت پاسداشت مقام علما و عرفای شناخته‌شده و ناشناختۀ ایران به‌مثابۀ گنجینه‌ای فرهنگی، ابراز خرسندی کرد که پژوهشگاه علوم انسانی در معرفی یکی از این شخصیت‌ها گامی به پیش نهاده است. وی سخنان خود را در موضوع «ادبیات عرفانی زیبا دیدن دین است» ادامه داد.
در ادامه، سخنان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در مورد اهمیت فرهنگی قطب با عنوان «درس وحدت از قطب محیی و فیض کاشانی» به سمع مخاطبان رسید. وی در موضوع تقریب مذاهب و اینکه نامه‌های قطب که تحت عنوان مکاتیب شناخته می‌شود، نشان‌دهندۀ انس و الفت این عارف با سیرۀ ائمۀ معصومین(ع) است، سخنان خود را ادامه داد و اشاره کرد که چگونه در عصر صفوی، علی‌رغم فضای مخصوص آن دوره، مکاتیب قطب توسط علمای شیعه مورد توجه قرار گرفت. وی با تأکید بر اینکه اولین درس وحدت شیعه و سنی را از این تبادل فکری می‌توان آموخت افزود که این موضوع امروزه برای عالمان شیعه و سنّی و پیروان این دو مذهب درس‌آموز و عبرت‌انگیز است.
دکتر مریم دانشگر، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مصحح کتاب مکاتیب قطب، سخنران دیگر همایش بود. وی در بحثی تخصصی دربارۀ برخی نامه‌های نویافته از قطب، تحقیق مستقلی را که در مورد اصالت و انتساب نامه‌ها به قطب انجام داده بود، و همچنین دست‌نوشته‌هایی را که زوایای تازه‌ای از زندگی کمتر شناخته‌شدۀ قطب آشکار می‌سازد ارائه کرد.
وی در ادامه تأکید کرد: برای شناخت آرا و احوال قطب محیی لازم است نخست تمامی نسخ خطی مکاتیب به نحو فنی و محققانه بازخوانی شود و سپس مجموعه‌ای انتقادی و علمی از این نسخ فراهم شود تا مرجعی باشد برای محققانی که به تحقیق دربارۀ آرا و احوال این عارف زاهد می‌پردازند.
در انتهای مراسم روز نخست این همایش دکتر امیر صادقی، دبیر اجرائی همایش، گزارشی از نحوۀ همکاری مؤسسات آموزشی پژوهشی با همایش ارائه و از دست‌اندرکاران و استادان خبره‌ای که در برگزاری همایش همراه شورای علمی بودند، تشکر و قدردانی کرد.
apll.ir/1399/06/29/گزارش-همایش-ملی-تأملی-بر-زندگی،-آثار-و/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X290699.jpg
@theapll
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، میهمان برنامۀ گفت‌وگوی ویژه

در روزهای آخر شهریورماه دو مناسبت مهم در تقویم فرهنگی کشور دیده می‌شود: بیست و ششم شهریور، سالگرد تشکیل اولین جلسۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و آغاز به کار رسمی فرهنگستان سوم، و بیست و هفتم شهریور، سالروز درگذشت استاد شهریار و روز شعر و ادب فارسی.
به همین مناسبت، به دعوت سیمای جمهوری اسلامی ایران، دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سی‌امین سالگرد تشکیل فرهنگستان در برنامۀ «صبح به خیر ایران» شبکۀ یک، و در روز شعر و ادب فارسی در برنامۀ گفت‌وگوی ویژۀ شبکۀ دو حضور یافت و دربارۀ دستاوردهای سی‌سالۀ فرهنگستان، انتظار فرهنگستان از مردم و مسئولان و نیز جایگاه شعر در میان ایرانیان و ویژگی‌های شعر شهریار سخن گفت. این گفت‌وگو را می‌توانید در پیوند زیر ملاحظه کنید.
apll.ir/1399/06/31/رئیس-فرهنگستان-زبان-و-ادب-فارسی،-میهما/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X310699-1.jpg
@theapll
تأثیر فضای مجازی بر زبان فارسی، تهدیدها و فرصت‌ها

در سالروز تشکیل فرهنگستان زبان و ادب فارسی و در آستانۀ روز شعر و ادب فارسی، دکتر حسین‌علی رحیمی، عضو هیئت علمی فرهنگستان و پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی، به دعوت شبکۀ دو سیما در برنامۀ «در انتهای الوند» حضور یافت.
در این برنامه که به‌صورت مستقیم از این شبکه پخش می‌شد، دکتر رحیمی دربارۀ «تأثیر فضای مجازی بر زبان فارسی، تهدیدها و فرصت‌ها» سخن گفت. مشروح این برنامه را می‌توانید در پیوند زیر مشاهده کنید.
apll.ir/1399/06/31/تأثیر-فضای-مجازی-بر-زبان-فارسی،-تهدیده/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X3106991.jpg
@theapll
نام قریب در تاریخ ادب فارسی ماندگار می‌ماند
شاه‌منصور شاه‌میرزا خواجه‌اُف
مسئول میز تاجیکستان در مؤسسۀ فرهنگی اکو

درگذشت دکتر بدرالزمان قریب، دانشمند نستوه، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ایران‌شناس، زبان‌شناس، و سُغدی‌پژوه، اهالی علم و فرهنگ را در سوگ عمیق نشاند. بدرالزمان قریب، به اعتراف همۀ دانشمندان، از بزرگ‌ترین و نام‌آورترین سُغدی‌پژوهان بود و تحقیقات و پژوهش‌های ایشان را در حوزۀ زبان‌های باستانی بهترین نمونۀ‌ فعالیت‌های پژوهشی ایشان می‌توان عنوان کرد.
کتاب «فرهنگ سُغدی»، از تألیفات ماندگار دکتر قریب، که از دو مجلد عبارت است، بی‌شک قلۀ بلند آثار ایشان محسوب می‌گردد که حاوی واژگان و لغات و ترکیبات سُغدی است و در این اثر متون بودایی، مانوی و مسیحی استخراج و در آن فراهم آمده‌اند و بدون شک هر کسی در زمینۀ زبان‌های باستانی و سُغدی می‌خواهد پژوهشی انجام دهد، ناگزیر است به این فرهنگ روی آورد و بدون مطالعه و رجوع بر آن شاید بتوان گفت کار آن محقق ناقص است.
بانو بدرالزمان قریب جان و تن خویش را وقف فرهنگ و ادب فارسی کردند و همچنان که از زندگی‌نامۀ ایشان مطلع شدیم، موصوف به خاطر انجام کارهای وزین و پربار حتی ازدواج نکردند و در یکی از
صحبت‌‌هایشان یادآور شده‌اند که وقتی به کار تهیه و تدوین «فرهنگ سُغدی» پرداختم و سرم را بالا کردم، دیدم سنّم از هفتاد گذشته است. در واقع، این ایثار و جان‌فدایی در راه گسترش علم و ادب است که نام نیکانی امثال بانو قریب را در صفحۀ تاریخ ادب فارسی ماندگار می‌کند.
در تاجیکستان، منطقۀ کم‌جمعیتی به نام «یغناب»، در جغرافیایی صعب‌العبور واقع شده که ساکنان آن به یغنابی، یکی از شاخه‌های زبان‌های ایرانی بخش شمال شرقی، صحبت می‌کنند که به نوعی ادامۀ زبان سُغدی است.
یغنابی‌ها تنها بازماندگان این زبان کهن هستند، از همین رو دولت تاجیکستان از راه‌های مختلف، همچون نظام آموزشی، برای حفظ این زبان در تلاش است. دلیل محبوبیت خانم قریب میان تاجیک‌ها نیز به دهه‌ها کار ارزشمندی بازمی‌گردد که در این رابطه انجام دادند.
در کل کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، به‌جز چند دانشمند، کسی کاری جدی در این زمینه انجام نداده و از همین بابت انتشار فرهنگ زبان سُغدی انقلابی عظیم است. او موفق به دمیدن روح دوباره‌ای به زبان ازیادرفتۀ جادۀ ابریشم شد؛ جاده‌ای که در گذشته پل ارتباطی مهمی میان تمدن‌های کهن بوده است. تحقیقات و آثار خانم قریب همچون لطفی الهی، معماهای حل‌نشدۀ زبان سُغدی را حل کرد و در نهایت به شکل دانشنامه‌ای تمام و کمال پیش روی مخاطبان قرار گرفت.
بنده بارها با سفارش دوستان و آشنایان از این کتاب برایشان تهیه نموده‌ام که اکثراً از دانشگاه‌های دوشنبه و خجند، سمرقند و مسکو و قازان بوده‌اند. امروز جای خالی دکتر قریب برملا احساس می‌شود و آرزو داریم روحشان شاد و مرقدشان پرنور باشد.
apll.ir/1399/07/02/نام-قریب-در-تاریخ-ادب-فارسی-ماندگار-می/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X020799.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۳

هفتاد و سومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (تیر ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: زیان‏های هم‏سطح کردن سطوح ۲و۳ حوزه با دبیران زبان و ادبیات فارسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقدی بر اصطلاحات موجود در کتب نگارش متوسطه دوم (دکتر حسین یاسری)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۳): نقش اساسی ارتباط مستمر و همه‌جانبه با معلمان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با دانشگاه‌های ایران و جهان (۴۴): دانشگاه اوساکا (مینا گلستانی)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۱۲): پایگاه انتشار و تولید داده‌های زبانی پیکره‌گان (دکتر مریم مسگرخویی)؛ معرفی رسانۀ درست‌نویسی«ویراستاران چوک» و «آثار محمدکاظم کاظمی» (فرناز صادقی)؛ کارگاه نویسندگی (۲۵): پندنامۀ حروف الفبا (سید رضا باقریان موحد)؛ تأثیر فضای مجازی بر زبان فارسی؛ تهدیدها و فرصت‌ها؛ اجرای تفاهم‌نامۀ میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران؛ رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی میهمان برنامۀ گفت‌وگوی ویژه؛ امضای تفاهم‌نامۀ همکاری بین سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت استاد اسماعیل سعادت؛ یادداشت دکتر محمدرضا نصیری به مناسبت درگذشت استاد اسماعیل سعادت؛ همکاری فرهنگستان و صداوسیما در قالب طرح «دلباختگان ادب ایرانی»؛ صداوسیما میزبان مدیران فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ گزارش همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»؛ معرفی کتاب درسی: فارسی و دستور زبان برای سال اول دبیرستان(۱۳۴۱ ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی مرداد ۱۳۹۹ (محدثه طاهری)؛ شعر پایانی: رستگاری (حسین پناهی).
علاقه‌مندان می‌توانند هفتاد و سومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شماره‌های پیشین را اینجا مشاهده کنند.
apll.ir/1399/07/02/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-27/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/B020799-1-1024x576.jpg
@theapll
یادنامۀ استاد اسماعیل سعادت، ضمیمۀ خبرنامۀ انجمن صنفی ویراستاران

استاد اسماعیل سعادت در عمر طولانی و پربرکت خود موفق شد کارهای دشوار و سترگی را به انجام برساند. او مترجمی بی‌نظیر و ویراستاری بی‌بدیل بود. زنده‌یاد استاد سعادت از پیش از تأسیس انجمن صنفی ویراستاران از همراهان انجمن صنفی ویراستاران بود و پس از تأسیس نیز عضو افتخاری این انجمن شد.
انجمن صنفی ویراستاران، پیش از این، در اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷، در دومین مراسم «تقدیر از پیش‌کسوتان ویرایش» در نمایشگاه کتاب تهران، با حضور اعضای هیئت‌مدیرۀ انجمن از این استاد گران‌مایه تقدیر کرده بود. اکنون، با درگذشت شادروان استاد سعادت، دبیرخانۀ انجمن بر آن شده است تا به پاسداشت استاد، در سالروز تولد وی (ششم مهرماه)، ویژه‌نامه‌ای منتشر کند. به همین منظور، از دوستان و نزدیکان و همکاران ایشان درخواست کرد که خاطرات و دانسته‌های خود را از استاد، در مقاله‌ای کوتاه، به دفتر انجمن بفرستند تا در ویژه‌نامۀ مذکور گنجانده شود.
علاقه‌مندان می‌توانند متن کامل این یادنامه را از پیوند زیر بارگیری یا در وبگاه انجمن صنفی ویراستاران (http://anjomanvirastar.ir/3405) مشاهده کنند.
apll.ir/1399/07/08/یادنامۀ-استاد-اسماعیل-سعادت،-ضمیمۀ-خب/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X080799.jpg
@theapll
نامه و نامه‌نگاری در شاهنامه

شاهنامه اثری عظیم و گران‌سنگ است که از وجوه و ابعاد گوناگون، شایستۀ توجه است. توجه خاص تذکره‌نویسان و ادیبان و شاعران متقدم به شاهنامه گواه این مدعاست. در روزگار ما نیز دانشمندان و ادیبان شناخته‌ای به جست‌وجو در شاهنامه پرداخته‌اند و هریک به قدر تشنگی از این دریای ناپیداکران، چشیده‌اند.
یکی از موضوعاتی که توجه بسیاری از خوانندگان و پژوهندگان شاهنامه را به خود جلب کرده است توجه حکیم توس به نامه و نامه‌نگاری در جای‌جای داستان‌های شاهنامه است؛ موضوع کتاب حاضر که دو تن از پژوهشگران نامدار تاجیک آن را دست‌مایۀ پژوهشی عالمانه قرار داده‌اند.
فهرست مندرجات مجموعۀ حاضر، به‌جز یادداشت ویراستار و مقدمه‌های آن، از این قرار است:
فصل اول: نامه و نامه‌نگاری در شاهنامه (نظر اجمالی به نامه و نامه‌نگاری در فرهنگ فارسی‌زبانان، نامه‌های شاهنامه و آداب و هنر نامه‌نگاری فردوسی در آن‌ها)؛
فصل دوم: محتوای نامه‌های شاهنامه (نامه‌های شاهان به شاهان، نامه‌های شاهان به پهلوانان و نامه‌های پهلوانان به شاهان، نامه‌های شاهان به کارداران و کاردانان، نامه‌های خویشاوندان به خویشاوندان)؛
فصل سوم: نظری به نامه‌های شاهنامه از روی موضوع (فرمان‌نامه، فتح‌نامه و پیروزی‌نامه، صلح‌نامه و عهدنامه، احوال‌نامه، پند و اندرزنامه)؛
خاتمه؛
ضمیمه (نمونه‌ای چند از نامه‌های شاهنامه، فتح‌نامۀ منوچهر نزد فریدون، نامه فرستادن زال سوی سام و احوال نمودن، نامۀ کاووس به رستم و خواندن او را به جنگ سهراب، نامه نوشتن اسفندیار به گشتاسپ و پاسخ آن، نامه نوشتن اسکندر نزد بزرگان ایران...).

این کتاب نخستین بار در دهۀ هشتاد خورشیدی در تاجیکستان و به خط سیریلیک منتشر شد و پس از آن با مقدمۀ دکتر علی‌اصغر شعردوست (سفیر وقت ایران در تاجیکستان) به خط فارسی برگردانده شد و به تعداد محدود در تاجیکستان به نشر رسید. اکنون، به مناسبت درگذشت جوره‌بیک نذری، ویراست تازۀ این کتاب در ایران منتشر شده است.
کتاب نامه و نامه‌نگاری در شاهنامه نوشتۀ جوره‌بیک نذری و علی محمدی خراسانی است که به ویراستاری حسن قریبی، مدیر ادارۀ روابط بین‌الملل فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گرد آمده و انتشارات آروَن آن را در ۲۰۲ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۵۲هزار تومان منتشر کرده است.
apll.ir/1399/07/08/نامه-و-نامه%e2%80%8cنگاری-در-شاهنامه/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87.jpg
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، میزبان سفیر پاکستان در ایران

سه‌شنبه، هشتم مهرماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان سفیر پاکستان در ایران بود.
در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، ضمن خوشامدگویی به رحیم حیات قریشی، و آرزوی توفیق در این مأموریت دیپلماتیک، به فعالیت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی اشاره کرد و به‌ویژه به معرفی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره پرداخت.
دکتر حداد عادل با اشاره به مشترکات فرهنگی و زبانی میان ایران و پاکستان اظهار امیدواری کرد که با گسترش روابط سیاسی و فرهنگی این قبیل همکاری‌ها گسترش یابد.
در ادامه دکتر رحیم حیات قریشی، سفیر جمهوری اسلامی پاکستان، با تأکید بر نقش زبان فارسی در شبه‌قاره و در پاکستان نوین، زبان اردو را ازلحاظ دایرۀ واژگان از زبان فارسی جدا ندانست و به نقش ادیبان و شاعرانی چون اقبال لاهوری در گسترش زبان فارسی اشاره کرد.
در این دیدار که با حضور دکتر محمدرضا نصیری، دبیر فرهنگستان و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، و حسن قریبی، مدیر روابط بین‌الملل فرهنگستان، تشکیل شد، علی انصار زیدی، معاون سفیر، و خانم عنبرین گل‌شاهد، رایزن فرهنگی سفارت پاکستان در ایران، نیز حضور داشتند. همچنین در پی گفت‌گوهای صورت‌گرفته در این نشست مقرر شد که ارتباط مستمر فرهنگی، از راه‌های مختلفِ پیش رو، پیگیری شود.
آقای شهروز فلاحت‌پیشه، معاون امور بین‌الملل بنیاد سعدی، و خانم شیوا امیرهدایی، پژوهشگر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، از دیگر حاضران این نشست بودند.
apll.ir/1399/07/09/فرهنگستان-زبان-و-ادب-فارسی،-میزبان-سفی-2/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X090799.jpg
پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر اکبر عالمی

استاد گران‌قدر، دکتر اکبر عالمی، کارشناس سینما و کارگردان و مستندساز و استاد دانشگاه و عضو فعال و ارزشمند کارگروه واژه‌گزینی تخصصی سینما و تلویزیون و هنرهای نمایشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دار فانی را وداع گفت.
همکاری ایشان با فرهنگستان در این روزهای بحرانی و تا هفته‌های اخیر نیز ادامه داشت. فرهنگستان درگذشت این استاد ارجمند را به جامعۀ علمی و هنری و خانوادۀ محترمشان تسلیت می‌گوید. یادشان گرامی.

عکس از: بابک مانی
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۴

هفتاد و چهارمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (مهر ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست نقش موسیقی در آموزش زبان و ادبیات فارسی (به مناسبت درگذشت استاد موسیقی ملی و آموزگار ادب فارسی محمدرضا شجریان) (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ شرح امثال فارسی و نگارش دبستان تا دبیرستان بخش (۱) (پایۀ دوازدهم) (علی کفشگر)؛ آشنایی با استادان زبان و ادبیات فارسی خارج از کشور (۱): دکتر محمد عبدالصبور خان، استاد دانشگاه داکا (بنگلادش)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۴): بررسی دیدگاه‌های برخی معلمان در ضرورت واژه‌گزینی فارسی (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۱۳): معرفی رسانۀ درست‌نویسی «ویراستارباشی» و «خانۀ ویراستار» (فرناز صادقی)؛ یادنامۀ استاد اسماعیل سعادت؛ ضمیمۀ خبرنامۀ انجمن صنفی ویراستاران؛ فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان سفیر پاکستان در ایران؛ معرفی کتاب درسی دستور زبان فارسی فرهنگ برای دورۀ اول و دوم دبیرستان‌ها (بی‌تا) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی شهریور 1399 (محدثه طاهری)؛ شعر پایانی نگاه (غلامعلی رعدی آذرخشی).

علاقه‌مندان می‌توانند هفتاد و چهارمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شماره‌های پیشین را اینجا مشاهده کنند.
apll.ir/1399/08/05/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-28/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/10/B050899.jpg
@theapll
چاپ دوم مجموعه‌مقالات «همایش واکاوی منابع آموزش زبان فارسی به‌ غیرفارسی‌زبانان»

با توجه به سیاست‌ها و اهداف کلان نظام جمهوری اسلامی ایران و بیانات مقام معظم رهبری مبنی بر تقویت و گسترش زبان فارسی، به‌عنوان زبان دوم جهان اسلام، لزوم برنامه‌ریزی در این مسیر بیش از پیش احساس می‌شود. در رسیدن به این مهم، پرورش مدرسان کارآزمودۀ زبان فارسی، جذب بیشتر زبان‌آموزان خارجی برای یادگیری فارسی در ایران، و آسیب‌شناسی و واکاوی منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان از اهم ضروریات است.

به‌منظور نیل به این اهداف، دانشگاه شهید بهشتی به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های برتر کشور، نخستین همایش ملی «واکاوی منابع آموزشی زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان» را برگزار کرد. این اقدام با هدف دستیابی به سه هدف عمده انجام پذیرفت که عبارت‌اند از: ۱. ترسیم و ارزیابی وضعیت موجود منابع، با تأکید بر مهارت‌های پنج‌گانۀ آموزش زبان فارسی؛ مبانی نظری و روش‌های تهیه و تدوین منابع آموزشی؛ مخاطب‌محوری منابع آموزشی؛ ۲. ترسیم وضعیت مطلوب؛ ۳. ارائۀ راهکارهای عملی برای رسیدن به وضعیت مطلوب.

محورهای اصلی همایش که بیشترین تعداد مقالات دریافتی را نیز شامل می‌شود، عبارت‌اند از: ارزیابی و آسیب‌شناسی منابع آموزشی؛ تهیه و تدوین متون برای اهداف ویژه؛ بازنمود فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی در منابع آموزشی؛ کاربرد ابزارهای کمک‌آموزشی؛ کاربرد متون ادبی در تدوین متون آموزش زبان فارسی؛ بومی‌سازی مبانی نظری تدوین منابع آموزشی و رویکردهای آموزش زبان؛ تدوین متون آموزش زبان فارسی برای محیط‌های مجازی؛ تدوین متون آموزش زبان فارسی برای گویشوران ایرانی؛ آزمون‌سازی زبان فارسی؛ آموزش نوشتار فارسی و خط آن.

چاپ دوم مجموعه‌مقالات «همایش واکاوی منابع آموزش زبان فارسی به‌ غیرفارسی‌زبانان»، به کوشش دکتر مهین‌ناز میردهقان و با همکاری دانشگاه شهید بهشتی در دو مجلد (۱۴۳۷ صفحه) و با شمارگان ۱۰۰ نسخه در نشر خاموش به چاپ رسیده است.
apll.ir/1399/08/07/چاپ-دوم-مجموعه%e2%80%8cمقالات-همایش-واکاوی-م/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/10/B070899.jpg