فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۸۵ هشتاد و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (شهریور ۱۴۰۰) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: قله‌های شعر…
@theapll
ویژه‌نامۀ دستور ـ شمارۀ ۱۶

شانزدهمین شمارۀ مجلۀ دستور، از مجموعه ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این مجموعه شامل دو بخش کلى است. در قسمت مقالۀ این شماره عناوین ذیل به چشم مى‌خورد: «زبان پارسی را چه شده است بدین لطیفی و خوبی؟ واژه‌سازی در زبان فارسی در دو دورۀ تاریخی: بیراهه‌ها و راه‌ها»، مهدی سالاری‌نسب؛ «چندمعنایی تکواژ «ـ باز» در زبان فارسی: تحلیلی در چهارچوب نظری صرف ساخت»، سحر بهرامی خورشید، صابر میرزایی‌نیا؛ «بعضی شکل‌های ناشناختۀ ضمایرِ پیوسته در متون کهن فارسی»، محمود ندیمی هرندی، تهمینه عطائی کچوئی؛ «پیدایش نمود استمراری در فارسی: رویکرد «دستورشدگی»»، شادی داوری، مهرداد نغزگوی کهن؛ «پیش‌نیازهای بررسی آسیب‌شناختی خط و زبان فارسی در فضای مجازی»، مریم مسگر خویی؛ «تغییرات آوایی و صورت‌های شکسته در فضای مجازی و استفاده از آن‌ها در فرهنگ‌های جامع زبان فارسی»، امید طبیب‌زاده؛ «واژه‌بست‌های ضمیری در نقش ضمیر انعکاسی در زبان فارسی»، محمد راسخ‌مهند؛ «تحلیل محتوایی و آماری خطاهای نوشتاری دانش‌آموختگان نظام متوسطه»، زهرا عباسی، مطهره موسوی و مریم دانشگر.
در بخش «نقد و بررسی» این سه مقاله آمده است: «ویراستیار (برنامۀ ویرایش متون فارسی)»، عباس بگ‌جانی؛ «دستوری شناختی برای زبان فارسی»، محمدرضا رضوی؛ «معرفی و نقد رسالۀ دکتری در واج‌شناسی و نحو فارسی از دانشگاه رادبود هلند: تحلیلی شاهدبنیاد و جدید از ساخت‌نوایی واژگان زبان فارسی»، امید طبیب‌زاده.
شمارۀ شانزدهم ویژه‏نامۀ دستور، با دبیری و ویراستاری علمی دکتر محمد دبیرمقدم در ۳۲۰ صفحه و به بهاى ۲۰۰۰۰۰ ریال منتشر شده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10172
yun.ir/332bgb
@theapll
مراسم تودیع دکتر محمدرضا نصیری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی

شنبه، دهم مهرماه ۱۴۰۰، مراسم تودیع دکتر محمدرضا نصیری، از سمت دبیری فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. در این مراسم که با حضور رئیس فرهنگستان، دکتر غلامعلی حداد عادل، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، دکتر محمد دبیرمقدم، و دکتر سیّد مجتبی حسینی، دبیر جدید فرهنگستان، و جمعی از همکاران برگزار شد، دکتر حداد عادل از تلاش‌ها و زحمات ایشان در دوران طولانی دکتر نصیری در مسئولیت دبیری فرهنگستان تشکر کرد.
متن سپاس‌نامه‌ای که از طرف رئیس فرهنگستان به دکتر نصیری اهدا شد چنین است:

جناب آقای دکتر محمدرضا نصیری
با سلام و احترام،
لازم می‌دانم از تلاش‌ها و زحمات جناب‌عالی در دوران طولانی مسئولیت دبیری فرهنگستان زبان و ادب فارسی سپاسگزاری کنم. امیدوارم فرهنگستان بتواند در آینده از همکاری‌های جناب‌عالی در گروه‌های علمی و سایر بخش‌ها بهره‌مند گردد.
غلامعلی حدادعادل

دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که هم‌اکنون مدیریت گروه‌های دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و گروه مطالعات زبان و ادب فارسی در آسیای صغیر و همچنین انتشارات فرهنگستان را بر عهده دارد.
yun.ir/cbnb8e
@theapll
انتصاب دکتر سیّد مجتبی حسینی به دبیری فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دکتر سیّد مجتبی حسینی، معاون سابق امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با حکمی از طرف رئیس فرهنگستان، دکتر غلامعلی حداد عادل، به سمت دبیری فرهنگستان منصوب شد. متن حکم مذکور چنین است:

بسمه تعالی
جناب آقای دکتر سیّد مجتبی حسینی

احتراماً، با توجه به دانش و تجربۀ جناب‌عالی در مدیریت‌های فرهنگی، به‌موجب این حکم به سمت دبیری فرهنگستان زبان و ادب فارسی منصوب می‌شوید.
توفیق جناب‌عالی را در این مسئولیت از خداوند بزرگ مسئلت می‌کند.

غلامعلی حداد عادل
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان به‌مناسبت درگذشت دکتر آذرتاش آذرنوش

پنجشنبه، پانزدهم مهرماه ۱۴۰۰، دکتر آذرتاش آذرنوش (بهمن ۱۳۱۶ ـ مهر ۱۴۰۰)، مؤلف و محقق و استاد بازنشستۀ دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، در سن ۸۳سالگی درگذشت.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت این استاد ارجمند را به جامعۀ علمی و ادبی کشور و به دانشجویان و دوستان و بازماندگان ایشان تسلیت می‌گوید.

دکتر آذرنوش، با تلاش علمی چندده‌سالۀ خود، میراث گران‌بهایی را از خود به یادگار گذاشت که بی‌گمان چراغ راه پژوهندگان ادبیات عرب و روابط متقابل زبان فارسی و عربی در طول تاریخ خواهد بود.
از خداوند برای آن مرحوم علوّ درجات و رحمت و مغفرت طلب می‌کنیم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
ادبیات تطبیقی ـ شمارۀ ۲۱

بیست‌ و یکمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی، ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان، بر روی وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی قرار گرفت.
عناوین مقالات و نویسندگان بیست‌ و یکمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی بدین شرح است: «ادبیات تطبیقی و مطالعات فرهنگی: بنیان‌ها، مؤلفه‌ها و روش‌شناسی‌ها» عبدالله آلبوغبیش؛ «معماری، زبان بی‌کلام ادبیات»، الهام پرویزی و رکسانا عفراوی؛ «رشته‌ها و مباحث ادبیات تطبیقی»، بن هاتچینسون، ترجمۀ ابوالفضل حری؛ «تصویر ایران و ایرانی در سفرنامۀ از خراسان تا بختیاری»، فاطمه حیدری و فاطمه رحیمی‌نیا؛ «توتمیسم در سه اثر حماسی: گیل‌گمش، رامایانا، گرشاسپ‌نامه»، ابوالقاسم رحیمی، مهدی رحیمی و نرگس عندلیب؛ «نوواژگان در آثار رضا براهینی و ولادیمیر مایاکوفسکی»، زهرا محمدی و حسین اصغری؛ «مطالعۀ تطبیقی حکایت شیخ صنعان در منطق‌الطیر عطار و رمان فرشتۀ آبی از دیدگاه فلسفۀ زبان ارنست کاسیرر»، بهروز محمودی بختیاری و معصومه تهرانی؛ «تغزل بهاریه در دو چکامه از ابوتمام طائی و رودکی سمرقندی»، علی‌اکبر ملایی و انسیه نداف‌زاده.
در بخش نقد و بررسی: «پیرامتن در برگردان اثر ادبی: مطالعۀ موردی سفرنامۀ نیکلا بوویه»، ایلمیرا دادور.


پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10196
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/10/B180700-1200x675.jpg
@theapll
گفت‌و‌گوی فرهنگی

ویژۀ روز بزرگداشت حافظ، تأملی بر شعر و اندیشۀ حافظ

با حضور خانم رقیه پرندآور (تهیه كننده)، فرهاد اسماعیلی (كارشناس مجری)، دكتر حسینعلی رحیمی (عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نویسنده و پژوهشگر) و دكتر مهدی رحیم پور (عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی)

زمان: ۱۹ مهر
شروع: ساعت ۲۰:۰۰، مدت ۵۸ دقیقه
رادیو گفتگو
@theapll

پرسش‌نامۀ آسیب‌شناسی وضعیت کنونی آموزش‌وپرورش

پرسش‌نامۀ آسیب‌شناسی وضعیت کنونی آموزش‌وپرورش، زیر نظر و با تأیید فرهنگستان‌های ایران، به‌منظور گردآوری داده‌های مورد نیاز برای بررسی دیدگاه‌های متخصصان و معلمان و صاحب‌نظران دربارۀ مشكلات آموزش‌وپرورش ايران در وضعيت كنونی تدوین شده است.
از علاقه‌مندان دعوت می‌شود که با پاسخ‌دهی دقیق به سؤالات این پرسش‌نامه در غنای این پژوهش ملی و نتایج آن سهیم باشند. نکتۀ قابل ذکر اینکه ارسال نهایی پرسش‌نامه آن هنگام میسر می‌شود که پاسخ تمام سؤالات ثبت شده باشد. بنابراین لطفاً هیچ سؤالی را بدون پاسخ نگذارید. بدیهی است که پاسخ‌های مشارکت‌کنندگان در این طرح محرمانه خواهد ماند.

پیوند صفحۀ پرسش‌نامۀ آسیب‌شناسی وضعیت کنونی آموزش‌وپرورش
https://survey.porsline.ir/s/3EIXQb4

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10203
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/10/X190700-1200x675.jpg
@theapll
نشست مجازی «فرهنگ جامع زبان فارسی»

چهارشنبه، بیست و هشتم مهرماه ۱۴۰۰، اتحادیۀ انجمن‌های علمی ـ دانشجویی زبان و ادبیات فارسی، با همکاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نشست مجازی «فرهنگ جامع زبان فارسی» را برگزارمی‌کند.
این نشست مجازی با حضور دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان برگزار خواهد شد.
زمان: چهارشنبه، ۲۸ مهر ۱۴۰۰، ساعت ۱۸

پیوند ورود به جلسه:
http://www.skyroom.online/ch/scufarhangi/farsi
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10207
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبيات فارسی شمارۀ ـ ۸۶

سخن نخست: زبان‌شناسی شناختی و آموزش زبان فارسی (دکتر محمد دبیرمقدم)؛ بر وی/ بر ری (تصحیف واژه‌ای از قصیدۀ دماوندیۀ دوم مَلک‌الشعرا بهار در کتاب فارسی ۳ دورۀ دوم متوسطه) (دکتر هادی اکبرزاده و محمد تازیکه)؛ حضور اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دورۀ تابستانۀ سی‌وچهارمین المپیاد ادبی ایران (دکتر فریبا نامداری و محمدحسین ملک‌صبا)؛ تغییر عنوان درس قرائت فارسی و انشا در کارنامۀ تحصیلی؛ پیام تسلیت فرهنگستان به مناسبت درگذشت دکتر آذرتاش آذرنوش؛ پرسش‌نامۀ آسیب‌شناسی وضعیت کنونی آموزش‌وپرورش؛ منابع‌ آموزشی: آیا کتاب‌های درسی در مهارت خواندن اهمیت دارند؟ پژوهشی در آموزش مقطع ابتدایی در مدارس فلاندر (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی مهر ۱۴۰۰ (آذین شهریاری‌فرد)؛ سخن پایانی: یک شعر اداری (عمران صلاحی).
علاقه‌مندان می‌توانند هشتاد و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10211
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/10/B030800-1200x675.jpg
@theapll
زن در شاهنامه

مطالعه در احوال زنانی که در شاهنامۀ فردوسی از آن‌ها نامی برده شده درحقیقت تحقیق در جامعۀ بانوان، از ادوار ماقبل تاریخ تا انقراض سلسلۀ ساسانیان است. زنان، همان گونه که از تاریخ و نتیجۀ تحقیقات دامنه‌دار محققان به دست می‌آید، پس از سپری شدن دوران مادرشاهی و پیدایش عصر استیلای مردان بر خانواده و سایر امور، ظاهراً نقش درجۀ دوم و حتی سوم را نسبت به شوهران و فرزندان خود داشته‌اند، ولی در بعضی موارد، همین زن‌های محکوم و مطیع، دست به کارهای شگرفی زده‌اند تا آنجا که نه فقط رهبری مردان، بلکه زعامت جامعۀ خود را نیز به عهده گرفته‌اند. احوال زنان در شاهنامه نیز چنین است و این نشانۀ روشنی است که فردوسی، با نگاهی روشن‌بینانه و به‌دور از اغراض و تمایلات شخصی، به زنان و شخصیت آنان در اثر خود می‌نگریسته است.
در شاهنامۀ فردوسی نمونه‌هایی از زنان مختلف ظاهر می‌شوند که ماجرای هر کدام، به‌خودی‌خود، درخور مطالعه و تدقیق است. به همین سبب، نگارندۀ کتاب حاضر، در بخش دوم این رساله سعی کرده است که ماجرای کامل هریک از بانوان را، با تمام نقش‌ و نگارهای خوب و بدشان، نشان دهد. وی، به‌منظور روشن ساختن مطالبی که ارائه کرده، کوشیده است حتی‌الامکان از اشعار فردوسی استفاده کند تا از این طریق موضوع به نحو احسن تبیین شود.
کتاب حاضر که حاصل پژوهش دکتر ترزا باتستی بهنام است که وی آن را در سال ۱۳۴۰، در قالب رسالۀ دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران و به توصیۀ استاد سعید نفیسی به انجام رسانده بوده است. نسخه‌ای از این پژوهش در بایگانی پایان‌نامه‌های دانشگاه تهران موجود است. این مجموعه در سه بخش تدوین شده است. در بخش نخست، علاوه بر مقدمۀ مؤلف، این عناوین به چشم می‌خورد: تأملی در آراء و عقاید محققین و دانشمندان دربارۀ زنان شاهنامه؛ بررسی و قضاروت در مورد مطالعات تحقیقی؛ زنان شاهنامه به ترتیب تاریخی؛ بینش فردوسی دربارۀ زنان. بخش دوم شامل ۴۷ عنوان است و در آن به بررسی زنان شاهنامه، از جمشید و سروناز تا سلطنت پوران‌دخت و آزرم‌دخت پرداخته شده است. بخش سوم نیز شامل نمایه‌هایی است که عبارت‌اند از: اسامی زنان شاهنامه از لحاظ موقعیت‌های آنان؛ منابع و مآخذ؛ فهرست ترجمه‌هایی از شاهنامه؛ نظریات و تحقیقات مستشرقین اروپایی دربارۀ شاهنامه؛ کتاب‌ها و مقالاتی دربارۀ زندگی و رسوم خانوادگی ایرانیان؛ نمایۀ عام.
کتاب زن در شاهنامه، نوشتۀ ترزا باتستی (بهنام)، و به کوشش عمار عفیفی، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که نشر ماهریس آن را در ۴۰۴ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۱۲۰هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10216
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/10/B040800-1200x675.jpg
Forwarded from چشم‌و‌چراغ
✍️ واژه‌گزینی در حوزهٔ صنایع غذایی

احتمالاً شنیده یا خوانده‌اید که واژهٔ #خمیراک در #فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای pasta انتخاب شده‌است؛ اما، آنچه کمتر درباره‌اش گفته می‌شود، آن است که این معادل برای استفاده در نام غذا ساخته نشده، بلکه، مانند بسیاری از واژه‌های تخصصی، برای متخصصان برگزیده شده تا «انواع محصولات خمیری را که از آرد زبرِ گندم سخت و در طی مراحل مختلفِ خمیر کردن و رشته‌‏ای کردن و خشک کردن حاصل می‌شوند»، چنین بنامند.
گروه واژه‌گزینی #تغذیه و #صنایع_غذایی در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ با حضور متخصصانی چون زنده‌یاد دکتر مسعود کیمیاگر، دکتر سید ابوالقاسم جزایری، دکتر محمد شاهدی، دکتر پروین زندی، دکتر فروغ‌اعظم طالبان، و دکتر حسن لامع در فرهنگستان تشکیل شد. این گروه، در ابتدای فعالیت، بررسی واژه‌های مربوط به محصولات خمیری را در برنامهٔ کاریِ خود قرار داد و تصمیم گرفت که با فارسی‌سازی آن‌ها، کار را برای کاربران این اصطلاحات در دانشگاه‌ها و کارخانه‌های صنایع غذایی ساده‌تر و دقیق‌تر کند.
چند واژهٔ دیگرِ این مجموعه، که در دفتر اولِ واژه‌های مصوب در سال ۱۳۸۴ منتشر شده، عبارت‌اند از:
pasta خمیراک
macaroni نی‌رشته
spaghetti رِشتار
lasagna خمیربرگ

فرهنگستان تاکنون برای نام‌های غذاها معادل‌سازی نکرده‌ و برای غذاهای ملل، از‌جمله #پیتزا و #پاستا و #لازانیا و #اسپاگتی و #ماکارونی معادل فارسی نساخته‌است.
#واژه‌شناسی
https://t.me/cheshmocheragh
@theapll
کارگاه آموزشی خط و زبان پهلوی (مقدماتی)
@theapll
انتصاب دکتر مسعود قیّومی به مدیریت گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان

دکتر مسعود قیّومی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حکمی از طرف رئیس فرهنگستان، دکتر غلامعلی حداد عادل، به مدیریت گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان منصوب شد. متن حکم مذکور چنین است:
بسمه تعالی
جناب آقای دکتر مسعود قیّومی
احتراماً،
به‌موجب این حکم به سمت ودیر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان منصوب می‌شوید.امیدوارم که این گروه بتواند با بهره‌مندی از دانش و تجربۀ جناب‌عالی، بیش از پیش به اهدافی که در تأسیس آن منظور بوده است دست یابد.
توفیق جناب‌عالی را در این مسئولیت از خداوند بزرگ مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10221
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/11/X160800-1200x675.jpg
@theapll
مراسم رونمایی کتاب «غزلیات بیدل» در فرهنگستان زبان و ادب فارسی

سه‌شنبه، هجدهم آبان‌ماه ۱۴۰۰، مراسم رونمایی کتاب غزلیات بیدل، با تصحیح سیدمهدی طباطبایی و علی‌رضا قزوه، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی و با حضور محدود استادان و به‌صورت برخط برگزار شد. دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر کاووس حسن‌لی، مدیر مرکز حافظ‌شناسی و استاد دانشگاه شیراز، دکتر محمدرضا ترکی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و محمدکاظم کاظمی، عضو وابستۀ خارجی شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، درباره بیدل، شاعر سبک هندی، شعر و زبان این شاعرِ اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم و اهمیت و دشواری‌های خوانش شعر او صحبت کردند.
در ابتدای این مراسم دکتر حداد عادل، با طرح سؤالی دربارۀ بیدل دهلوی گفت: یکی از نکاتی که در بررسی بیدل و شعر او باید به آن توجه بسیار داشته باشیم طرح این سؤال است که چرا بیدل در ایران قبل از انقلاب اسلامی رواج نداشت و معروف نبود، اما در چهار دهۀ اخیر در ایران شناخته، مطرح و از اشعار او استقبال شده و نسخه‌های متعددی از وی و شرح آثارش به چاپ رسیده است؟
وی افزود: من تلاش کرده‌ام در مقاله‌ای مفصل با عنوان «آشتی با بیدل» در کتاب حدیث سرو و نیلوفر به این سؤال پاسخ دهم. قبل از انقلاب صاحب‌نظران بنام به وجه صعوبت و پیچیدگی شعر بیدل نظر داشتند. برای این افراد و در آن دوران، بیدل مانند قله‌ای بلند می‌نمود که فتح آن دشوار بود. اما بیدلِ بعد از انقلاب، در کنار صعوبت شعر، با نوعی از عظمت و اهمیت جلوه‌گر شده است. از طرفی، شعر فارسی پس از انقلاب اسلامی به قالب و صورت شعر سنتی وفادار ماند؛ زیرا تمایل و گرایشی که از دهه‌های قبل از انقلاب به سمت شعر نو پدیده آمده بود، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، رنگ باخت و شاعران پس از انقلاب عموماً سعی کردند در قالب‌های سنتی شعر بگویند، زیرا شعر را برای عموم جامعه و برای مردم می‌سرودند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تأکید کرد: برخلاف شعر نو که بیشتر مناسب جمع روشنفکر بود، شعر سنتی برای عامۀ مردم بود و انقلاب اسلامی ایران، به دلیل خصلت مردمی و توده‌ای بودن نیاز به این سبک (سنتی) داشت. شاعران پس از انقلاب، ضمن تقید به وزن و موسیقی شعر، در معنا، از زبان شعر قاجاری و صفوی فاصله گرفتند. شعر پس از انقلاب تکرار بی روح مضامین گذشته نبود، بلکه شاعران پس از انقلاب دنبال شعر جدیدی بودند که یکی از منابع ایشان شعر بیدل بود و یکی از کسانی که واسط شاعری و شعر بیدل و شاعران دهۀ ۶۰ شد شادروان سهراب سپهری بود. او زبانی را از بیدل الهام گرفت که طرزی نو بود.
وی افزود: از جملۀ نکات دیگر در مورد شعر این شاعر این است که فهم بیدل دشوار است؛ براین اساس بیدل دست‌کم در ایران هرگز شاعر مردم کوچه و بازار نخواهد شد، بلکه شعر او شعری مخصوص اهل ادب و تأمل خواهد بود؛ کسانی که ژرف‌اندیشی در شعر دارند، عاشق او و در اقیانوس شعر او غرق می شوند. درواقع برای فهم شعر بیدل ممارست لازم است و باید از شارحان کمک گرفت و کلیدهای فهم شعر او را باید کشف کرد.
دکتر حداد عادل اظهار داشت: روح شعرِ بیدل عرفان اسلامی است؛ در نتیجه هرکه با عرفان اسلامی آشناتر باشد در فهم شعر بیدل موفق‌تر خواهد بود. من بیدل را مفسر عالم درون انسان می‌دانم که گوهرشناس و معدن‌شناس عالم درون انسان است و کمتر شاعری به چنین جایگاه برجسته‌ای رسیده است. هنر بزرگ بیدل قدرت تخیل اوست. قدرت زبان فارسی در شعر بیدل قابل مشاهده و تصدیق است و این قدرت در گسترش زبان فارسی بسیار موثر بوده است.
کاووس حسن‌لی، دیگر سخنران این نشست، دربارۀ تصحیح جدید غزلیات بیدل بیان کرد: سال‌هاست که محققان و ادبیان منتظر چنین کتابی بوده‌اند و خوشحالیم که امروز مجامع ادبی ما می‌تواند برخوردار از چنین منبعی باشد. این کتاب و این تصحیح بر اساس ۴ نسخه تدوین شده است.
مدیر مرکز حافظ‌شناسی و استاد دانشگاه شیراز با اشاره به برجستگی‌های این کتاب در مقایسه با چاپ‌ها و نسخ قبلی بیدل، آن را منبعی قابل وثوق برای ادیبان، پژوهشگران و علاقمندان به شعر بیدل دهلوی دانست و گفت: در برخی موارد به نظر می‌رسد مشکل از شعر بیدل است (به دلیل سختی‌هایی که خوانش این شعر دارد)، اما وقتی به نسخۀ حاضر نگاه می‌کنیم می‌بینیم تصحیحِ درست و به‌سامان شدن اشعار چگونه باعث خوانش صحیح شده و مشکلات پیشین را رفع کرده است. این چاپ، در مقایسه با کتاب‌های پیشین، بهترین و صحیح‌ترین چاپ از ابیات و اشعار بیدل است.
دکتر محمدرضا ترکی، مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان، در سخنانی تصریح کرد: کسانی که کار تخصصی در زمینۀ بیدل داشته‌اند مانند تشنه‌کامانی هستند که این کتاب را چون چشمه‌ای می‌بینند؛ زیرا این کتاب می‌تواند خوانش بیدل را روان‌تر و صحیح‌تر کند.
وی در ادامه افزود: بیدل متأسفانه هنوز جایگاه درخوری در دانشگاه‌های ما ندارد؛ ما کلاً از ۱۳۶ واحد درسی دو واحد سبک هندی، با اشاره‌ای بسیار کوچک به بیدل، برای دانشجویان زبان فارسی داریم که خود این دو واحد برای این در نظر گرفته شده است که به دانشجوی ادبیات اثبات کند این سبک (هندی)، در مقایسه با سبک‌های دیگر، سخت‌تر فهمیده می‌شود. این تلقی رسمی دانشکده‌های ادبیات ماست. قبل از انقلاب قطعاً همین تفکر وجود داشته و امروز اگرچه این رویکرد و نگاه تا حدود زیادی تلطیف شده، همچنان وجود دارد.
این پژوهشگر و شاعر خاطرنشان کرد: متولی شدن فرهنگستان زبان برای این موضوع و توجه به بیدل و به‌صورت کلی دورۀ هندی، هم به‌لحاظ محتوایی و هم از نظر نمادین بسیار مهم است؛ چرا که توجه به سبک و شاعران منزوی شده را نشان می‌دهد.
محمدکاظم کاظمی، شاعر و نویسنده نیز در انتها به موضوع قرائت درست شعر بیدل (به‌عنوان شعری با دشواری‌های خاص، همراه با ترکیب‌سازی‌های خاص) به کمک نقطه‌گذاری و اعراب‌گذاری در کتاب حاضر پرداخت و گفت: بسیار اهمیت دارد که با این شیوۀ مناسب (نقطه‌گذاری و اعراب گذاری) قدرت تأویل شعر را بالا ببریم و خوانش آن را برای مخاطبان صحیح و درست کنیم.
این عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب تأکید کرد: پیش‌تر متنی که مرحوم حسن حسینی به‌صورت دکلمه از این متن خوانده است را شنیده‌ام، به‌علاوۀ اینکه تمام متن کتاب حاضر را خوانده‌ام و بر این اساس امروز می‌توانم بگویم گام مؤثری در راستای درست‌خوانی و شناخت شعر بیدل برداشته شده است.
وی در پایان افزود: مصححان در این کتاب کاری ارزشمند و خطیر، با نقطه‌گذاری و اعراب‌گذاری شعر بیدل، برای زبان فارسی انجام داده‌اند که بسیار راهگشاست و ما را از قرائت‌های نادرست بازمی‌دارد.
سیدمهدی طباطبایی و علیرضا قزوه دو سخنور پایانی این مراسم بودند که به اهمیت جایگاه بیدل در ادبیات فارسی، ماهیت کتابِ غزلیات بیدل و ضرورت چنین تصحیحی در راستای شناخت بیدل و اصلاح بدخوانی و بدفهمی اشعار وی پرداختند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10238
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/11/X190800-1200x675.jpg
@theapll

قدردانی فرهنگستان از پویش برنامۀ کافه‌هنر

اخیراً برنامۀ کافه‌هنر در شبکۀ رادیویی ایران با راه‌اندازی پویشی تلاش کرد توجه مخاطبان خود را به نام‌ها و واژه‌های ایرانی جلب کند.
در این پویش از شنوندگان این شبکۀ رادیویی در سراسر کشور خواسته شد تا واژه‌های زیبا و معنادار گویش خود را برای استفادۀ صاحبان کالاها و ویژند‌ها (برندها) اعلام کنند تا بیش از این شاهد کاربرد واژه‌های ناموزون بیگانه بر روی کالاهای ایرانی نباشیم. بخشی از این واژه‌های پیشنهادی در اختیار فرهنگستان قرار گرفته‌ و در گروه‌های پژوهشی «زبان‌ها و گویش‌های ایرانی» و «واژه‌گزینی» فرهنگستان در دست بررسی است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10248
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
@theapll
جشنوارۀ کتاب در فرهنگستان زبان و ادب فارسی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌مناسبت هفتۀ کتاب، کلیۀ آثار منتشرشدۀ خود را با ۴۰ درصد تخفیف و آثار دیگر ناشران را با ۲۰ درصد، از تاریخ ۲۵ آبان‌ماه تا ۳۰ آذرماه ۱۴۰۰، عرضه می‌کند.

علاقه‌مندان می‌توانند برای حضور در این جشنواره به کتاب‌فروشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی مراجعه کنند.

نشانی:‌ تهران، بزرگراه حقانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانۀ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، واحد انتشارات.
تلفن: ۸۸۶۴۲۴۹۷

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10251
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
@theapll
بازگشت به پنج‌رود

بازگشت به پنج‌رود شرح و توصیفی است هنری بر احوال رودکی، شاعر نامدار ایرانی، و اوضاع زمانۀ او در نخستین سال‌هایی که ایرانیانِ فرارودان رفته‌رفته می‌کوشیدند خود را از زیر یوغ دستگاه خلافت بغداد رها سازند. نویسنده در یادداشت‌ّهای پایانی خود بر کتاب تصریح کرده است که هدفش به‌هیچ‌وجه نوشتن کتابی مستند یا تحقیقی دربارۀ رودکی نبوده است و ازاین‌رو نباید در آن به‌دنبال صحت‌وسقم واقعیات و نکات تاریخی بود، بلکه باید متن را همانند رمانی خیالی خواند. بسیاری از وقایع یا شخصیت‌های کتاب زمینۀ تاریخی و مستند دارند و بسیاری دیگر کاملا خیالی‌اند و بسیاری از اوقات تشخیص مرز خیال و واقعیت کاری دشوار و یا حتی ناممکن می‌نماید. به فراموشی سپردن واقعیت در این رمان البته برای خوانندۀ ایرانی، که نسبت به خوانندگان روس آشنایی به‌مراتب بیشتری با صحنه‌ها و رخدادهای کتاب دارد، کار آسانی نیست؛ ما ممکن است از توصیف باده‌نوشی شاعران برآشوبیم، برخی اتفاق‌ها را مطابق واقعیت نپنداریم یا آن‌ها را در تناقض با باورهای خود ببینیم، از مشاهدۀ برخی اسامی تحریف شده یا نامعمول برای آن زمان شگفت‌زده شویم و سرانجام نویسنده را متهم کنیم که بدون مطالعه و اطلاعات کافی به نوشتن کتابی دربارۀ شاعر بزرگ ما دست زده است، ولی حقیقت آن است که وُلوس (نویسندۀ کتاب)، گذشته از مطالعۀ گسترده دربارۀ خود رودکی، با بسیاری از منابع شرقی و ایرانی از قبیل تاریخ بخارای نرشخی، نصیحة‌الملوک امام محمد غزالی، سیرالملوک (سیاحت‌نامه) خواجه نظام‌الملک طوسی آشناست و از آن‌ها در نگارش رمان بهره جسته است، اما پیوسته باید به یاد داشت که رودکی و شرح زندگی و زمانۀ او برای نویسنده فقط محمل و دستمایه‌ای است برای بیان تأملاتش در باب موضوعات مختلفی مانند سیاست و حکمرانی، تقریب مذاهب و هنر شاعری.
دیگر کار مهم نویسندۀ این کتاب ثبت برخی از آیین‌ها و باورهای مربوط به ازدواج، خاک‌سپاری، زایمان و نیز حکایت‌ها و داستان‌‌های محلی است که از منابع مختلف گرد آمده‌اند.
کتاب بازگشت به پنج‌رود، نوشتۀ آندری وُلوس و ترجمۀ دکتر آبتین گلکار، پژوهشگر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که نشر برج آن را در ۵۳۰ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۱۳۵هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10256
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/11/B3008001-1200x675.jpg