فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
فردوسی و شاهنامه‌سرایی

گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، پس از به پایان رساندن تألیف دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، به سرپرستی و مدیریت زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان، در دو نسخۀ ۷ و ۱۲جلدی، در حال سامان دادن به مجموعه‌های تخصصی مندرج در دانشنامه است. از جملۀ این موضوعات است: انواع ادبیات و سبک‌های ادبی، ادبیات معاصر، ایران‌شناسان، ادبیات ایران پیش از اسلام، مداخل مربوط به حوزۀ بلاغت و فنون و آرایه‌های ادبی، دستور زبان فارسی، کتاب‌های تاریخی و تذکره‌های فارسی، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، اعلام قرآنی و دینی، نویسندگان و شاعران پارسی‌گوی، اهم کتاب‌های نظم و نثر فارسی، جای‌های تاریخی و افسانه‌ای، فرهنگ‌ها.
فردوسی و شاهنامه‌سرایی مجموعه‌ای است از گزیدۀ مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، که مستقیم یا غیرمستقیم، مرتبط با شاهنامۀ فردوسی است. بخشی از این مقالات در سه جلد اول دانشنامه منتشر شده است و بخش دیگر مربوط به جلد‌های چهارم تا ششم دانشنامه است که به‌تدریج در آینده انتشار خواهد یافت.
گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در نظر دارد که مجموعه‌های دیگری از مقالات دانشنامه را هم که مرتبط با موضوع واحدی است جداگانه به‌صورت کتاب‌های مستقل منتشر کند.
این مجموعه بالغ‌بر یکصد و پنجاه مقاله است که در یازده بخش تنظیم شده و به‌طور کلی جامعِ مهم‌ترین اطلاعات مربوط به شاهنامۀ فردوسی است و سه دورۀ تاریخی پیش از شاهنامه، سرایش شاهنامه، و بعد از سرایش شاهنامه را در بر می‌گیرد.
مجموعۀ فردوسی و شاهنامه‌سرایی، برگزیده‌ای از مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسی است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با همکاری انتشارات سخن، آن را در ۱۲۰۴ صفحه و با شمارگان ۷۰۰ نسخه، به بهای ۲۲۵هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10253
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/11/B300800-1200x675.jpg
@theapll
رونمایی سردیس استاد احمد سمیعی (گیلانی) و پروفسور مجید سمیعی

دوشنبه، اول روز آذرماه ۱۴۰۰، با حضور استاد احمد سمیعی (گیلانی) و جمعی از مدیران و دانشگاهیان دانشگاه گیلان، سردیس استاد سمیعی و پروفسور مجید سمیعی که توسط نسیم واحدی و فاطمه شفیعی ثابت، دانش‌آموختگان دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه ساخته شده است، رونمایی شد.
دکتر احمد رضی، رئیس دانشگاه گیلان، در این مراسم ضمن تشکر از حضور استاد احمد سمیعی، وی را از مفاخر کشور و از چهره‌های ماندگار علمی و فرهنگی کشور دانست.
رئیس دانشگاه گیلان گفت: استاد احمد سمیعی زندگی خود را وقف پژوهش و تألیف و ترجمه کرده و به‌عنوان پدر ویراستاری ایران شناخته می‌شود.
وی همچنین ضمن یادآوری سابقۀ تدریس استاد سمیعی در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان، تعهد اجتماعی، دقت نظر و فروتنی را از خصوصیات اخلاقی بارز این استاد دانست و ابراز امیدواری کرد که پیشنهاد انجمن صنفی ویراستاران در خصوص تعیین روز تولد استاد احمد سمیعی به‌عنوان روز ویراستار و ثبت آن در تقویم ملی ایران به‌زودی محقق شود.
در این مراسم استاد احمد سمیعی (گیلانی) نیز ضمن ابراز خرسندی از حضور در جمع دانشگاهیان استان گیلان، دانشجویان را به استفاده از دوران جوانی و فراگیری زبان انگلیسی توصیه کرد.
وی اینترنت و شبکه‌های اجتماعی را باعث سرعت و شکوفایی روزافزون علم و دانش دانست و دانشجویان را به استفاده از این ظرفیت توصیه کرد.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10270
@theapll
ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۷

هفدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد: «پسوندهای تحبیبی فارسی در دورﮤ اسلامی (۵)»؛ علی‌اشرف صادقی؛ «بررسی مزایا و معایب استفاده از منابع اینترنتی به‌عنوان بخشی از پیکرۀ فرهنگ‌نویسی»، سارا شریف‌پور؛ «معرفی معیار لغات قویم؛ فرهنگ واژگان شاهنامه»، مرتضی چرمگی عمرانی.
در بخش «پژوهش‌های لغوی» این مقالات درج شده است: «گوریدن، سپس ـ باسپس، الدنگ، زردمبو ـ زردنبو، آبتین ـ اثفیان»، علی‌اشرف صادقی؛ «پرستار (بحث لغوی و دستوری)»، سید احمدرضا قائم‌‌مقامی؛ «دربارۀ واژۀ طاس/ تاس»، فرهاد قربان‌زاده؛ «چند واژه در واج‌شناسی شاهنامه»، وحید عیدگاه طرقبه‌ای؛ «چند واژه و اصطلاح نظامی در دورۀ قاجار»، عبدالرسول فروتن؛ «ویژگی‌های لغوی تفسیر شریف لاهیجی»، زهرا اکبرپور بقایی.
در بخش «نقد و بررسی» این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی دو مقاله آمده است: «نقد و بررسی فرهنگ فارسی‌آموز دهخدا»، معصومه امینیان؛ «نقد و بررسی فرهنگ نظام»، سیده نرگس رضایی.
«تازه‌های نشر» بخش پایانی این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی است. علاقه‌مندان می‌توانند هفدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی فرهنگستان را از پیوند زیر در وبگاه فرهنگستان بارگیری کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10273
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/11/B100900-1200x675.jpg
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۷ هفدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد: «پسوندهای تحبیبی فارسی در دورﮤ اسلامی…
@theapll
وب‌نشست‌های تخصصی اصطلاح‌شناسی و واژه‌گزینی مرکز نشر دانشگاهی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اصطلاح‌شناسی علم بررسی مفاهیم و طبقه‌بندی نظام‌مند آن‌ها و ارتباط این مفاهیم با اصطلاحات مربوطه است. می‌توان گفت اصطلاح‌شناسی ابزاری کارآمد برای بررسی انبوه اصطلاحات گونۀ علمی زبان است. گونۀ علمی زبان که گونه‌ای برنامه‌ریزی شده و غیرخودکار محسوب می‌شود در بستر زبان طبیعی آن‌ها شکل می‌گیرد و تفاوت‌ها و تمایزهایی در سطح واژگان، نحو، گفتمان و … با زبان طبیعی دارد.
تاریخ واژه‌گزینی علمی در ایران پس از اسلام پیوندی تنگاتنگ با دو دورۀ عمده در تاریخ علم این کشور دارد. در دورۀ اول (فاصلۀ قرون چهارم تا ششم) با گرایش دانشمندانی چون اخوینی، بیرونی و ابن‌سینا به فارسی‌نویسی کتب علمی، واژه‌گزینی فارسی تا حد زیادی به شکوفایی رسید. در دورۀ دوم تاریخ علمی ایران (از آغاز دارالفنون تا کنون) انجمن¬ها و کارگروه‌¬های مختلف، در قالب‌های رسمی، نیمه‌رسمی و غیررسمی و بر حسب نیاز به واژه‌سازی پرداخته‌اند. با صدور فرمان رسمی مظفرالدین شاه قاجار مبنی بر تأسیس مجلس آکادمی در سال ۱۲۸۳ شمسی، واژه‌گزینی رسمی و برنامه‌ریزی شده در ایران پایه‌گذاری شد. بعدها سازمان‌های رسمی دیگر مانند «فرهنگستان ایران» موسوم به فرهنگستان اول (۱۳۱۴ تا ۱۳۳۲)، «فرهنگستان زبان ایران» موسوم به فرهنگستان دوم (۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷) و «فرهنگستان زبان و ادب فارسی» موسوم به فرهنگستان سوم (۱۳۶۹ تا کنون) همگی توسط دولت‌ها و برای سازمان‌دهی و نظم‌بخشی به زبان رسمی و علمی فارسی و واژه‌گزینی برنامه‌ریزی‌شده، شکل گرفتند.
با توجه به اهمیت دانش اصطلاح‌شناسی و واژه‌گزینی، به‌ویژه برای مترجمان و ویراستاران، مرکز نشر دانشگاهی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی از چهارشنبه، دهم آذرماه ۱۴۰۰، وب‌نشست‌ها‌یی تخصصی برگزار می‌کنند که هشت هفته (هر چهارشنبه) ادامه خواهد داشت. سخنرانی‌های این وب‌نشست‎ها در چهار بخش عمده برنامه‌ریزی شده‌اند: دربخش اول مبانی نظری اصطلاح‌شناسی و همچنین مکاتب و رویکردهای مختلف آن معرفی می‌شود؛ در بخش دوم به رابطۀ اصطلاح‌شناسی با برخی از شاخه‌های دیگر زبان‌شناسی مانند صرف و معنی‌شناسی پرداخته می‌شود؛ بخش سوم جنبه‌های شناختی و آموزشی اصطلاح‌شناسی را از نظر می‌گذراند؛ و بخش چهارم تاریخچۀ نسبتاً مفصلی از فعالیت‌های مرتبط با برنامه‌ریزی زبان و واژه‌گزینی‌های رسمی، نیمه‌رسمی و غیررسمی در دورۀ دوم علمی در ایران است که بیشتر نتیجۀ جنبش‌های نوگرایانه و تجددخواهانه و نیز ورود علوم جدید اروپایی در اواسط دورۀ قاجار بوده است. در این بخش تلاش خواهد شد تا پیوستگی ساختاری و عملکردی نهادهای مختلف واژه‌گزینی در این دورۀ صد و هشتاد ساله بیان شود.َ
با وجود آن که مخاطبین این نشست‌ها غالبا مترجمان و ویراستاران متون علمی هستند، اما عموم علاقه‌مندان به اصطلاح‌شناسی و واژه‌گزینی نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. شرکت در این نشست‌ها رایگان است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10283
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X100900-1200x675.jpg
چهارشنبه، هفدهم آذرماه ۱۴۰۰، دکتر اکبر نحوی، عضو وابستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سن ۶۶سالگی درگذشت. به همین مناسب دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد ارجمند را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه تعالی
استاد ارجمند و دانشمند گران‌قدر، دکتر اکبر نحوی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه شیراز، دار فانی را بدرود گفت. این ضایعۀ نابهنگام و فقدان ایشان مایۀ تأثر و تأسف آشنایان و دوستداران ایشان شد. این استاد بزرگوار و پژوهشگر زبان و ادب فارسی از جملۀ مصححان متون کهن و ادبیات حماسی بود که در طی سالیان کوتاه حیات علمی، کارنامۀ درخشانی از خود بر جای نهاد.
تصحیح مجمل التواریخ و القصص، شیرازنامۀ زرکوب شیرازی، برزونامه (بخش کهن)، همایون‌نامه (تاریخ منظوم)، آیین دبیری و بیش از هفتاد مقالۀ علمی و پژوهشی از جملۀ آثار ایشان است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اندوه بسیار، درگذشت این استاد ارجمند را به دوستان و شاگردان و همکاران و به‌ویژه به خانوادۀ محترمشان تسلیت می‌گوید و برای وی از خداوند کریم آمرزش و آرامش روان مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10332
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X200900.jpg
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت دکتر احمد روستا

متأسفانه دکتر احمد روستا، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و پیش‌کسوت رشتۀ بازاریابی در ایران، دار فانی را وداع گفت. وی از سال ۱۳۹۵ به‌عنوان عضو کارگروه واژه‌گزینی تخصصی بازاریابی با گروه واژه‌گزینی فرهنگستان همکاری داشت و فرهنگستان زبان و ادب فارسی در طی این سال‌ها از دانش ایشان بهرۀ فراوان برد.
فرهنگستان این مصیبت را به جامعۀ علمی کشور و خانوادۀ گرامی‌شان تسلیت می‌گوید و برای ایشان از خداوند متعال طلب آمرزش دارد.
@theapll
نامۀ تشکر دکتر حداد عادل به رئیس سازمان صداوسیما

در روزهای اخیر خبر تغییر نام یک مجموعۀ تلویزیونی از «اپیدمی» به «موج اول» در خبرگزاری‌ها منتشر شد. این مجموعه به تهیه‌کنندگی سعید کمانی ساخته شده و به روایت بحران کرونا و تلاش شبانه‌روزی کادر درمان و نیرو‌های جهادی برای مقابله با این بیماری می‌پردازد. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نامه‌ای از رئیس محترم سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دکتر پیمان جبلی، تشکر کرد. متن نامۀ مذکور بدین شرح است:

بسمه تعالی
جناب آقای دکتر پیمان جبلی
رئیس محترم سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران
با سلام و احترام،
در خبرها آمده بود که نام یک مجموعۀ تلویزیونی که قرار بود با عنوان «اپیدمی» از شبکۀ سۀ سیما پخش شود، به نام فارسی «موج اول» تغییر یافته است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ضمن استقبال از این اقدام، از سازمان صداوسیما و شبکۀ سه قدردانی می‌کند و آن را نشانه‌ای از توجه سازمان به ایفای وظیفۀ خطیر خود در پاسداری از زبان فارسی می‌داند. امید است این نگرش در صداوسیما گسترش یابد و الگو شود. توفیق جناب‌عالی را از خداوند متعال خواستارم.

غلامعلی حداد عادل

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
https://apll.ir/?p=10337
yun.ir/srd8sf
@theapll
انتشار استاندارد ملی «کار اصطلاح‌شناسی و علم اصطلاح‌شناسی ـ واژگان»

استاندارد ملی ایران با عنوان «کار اصطلاح‌شناسی و علم اصطلاح‌شناسی ـ واژگان» با شمارۀ ۸۰۹۹ در مجموعۀ استانداردهای ملی ایران منتشر شد.
پس از آنکه در سال‌ ۱۳۹۸ سازمان ملی استاندارد ایران، مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ (زبان و اصطلاح‌شناسی) را به فرهنگستان زبان و ادب فارسی سپرد این کارگروه، همگام با بررسی پیش‌نویس‌های استانداردهای بین‌المللی این حوزه، ترجمه و تدوین تعدادی از استانداردهای اصطلاح‌شناسی را در برنامۀ کاری خود قرار داد. نخستین استاندارد از این مجموعه،‌ با توجه به اهمیت محتوا و کاربری آن برای پژوهشگران، حوزۀ اصطلاح‌شناسی «واژگان اصطلاح‌شناسی» بود. این استاندارد را بهتاب بلمکی، از دانش‌آموختگان رشتۀ واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی فرهنگستان، زیر نظر مهدیه قنات‌آبادی،‌ پژوهشگر گروه واژه‌گزینی ترجمه کرده است.
استاندارد ترجمه‌شده در جلسات کمیسیون‌های سازمان ملی استاندارد ایران، با حضور جمعی از متخصصان بررسی شد و پس از طی مراحل مختلف، در جلسۀ کارگروه (کمیته) ملی در تاریخ ۱۹ مهر ۱۴۰۰ به تصویب رسید.
مدیریت کارگروه فنی متناظر ۳۷ را خانم‌ها مهنوش تهرانی، شیما شریفی و آقای محمود ظریف بر عهده دارند. استاندارد ملی ایران به شمارۀ ۸۰۹۹: سال ۱۴۰۰ در نشانی زیر به‌رایگان در دسترس است.
http://standard.isiri.gov.ir/standardview.aspx?1d=55060

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10344
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
@theapll

بازدید دکتر حداد عادل از موزۀ هنرهای معاصر فلسطین
دوشنبه، بیست و دوم آذرماه ۱۴۰۰، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از اثر حبیب‌الله صادقی در موزۀ هنرهای معاصر فلسطین بازدید کرد.
به گزارش روابط‌عمومی فرهنگستان هنر، دکتر حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌همراه دکتر سیّد مجتبی حسینی، دبیر فرهنگستان، با حضور در موزۀ هنرهای معاصر فلسطین از مراحل آماده‌سازی نقاشی «در رثای سیمرغ تجلی»، اثر حبیب‌الله صادقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان هنر، بازدید کرد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این بازدید، ضمن تشکر از این هنرمند پیش‌کسوت به‌جهت خلق این اثر ارزشمند، پیشنهادهایی نیز به‌منظور عرضۀ این اثر فاخر در سطح جامعه و برای قشرهای مختلف مردم ارائه کرد. در ادامه حبیب‌الله صادقی به روایت تصویرسازی این اثر یکصدمترمربعی پرداخت.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10348
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X230900-1200x675.jpg
@theapll

پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت پروفسور برت فراگنر

پنجشنبه، بیست و پنجم آذرماه ۱۴۰۰، پروفسور برت فراگنر (۱۹۴۱ ـ ۲۰۲۱)، ایران‌شناس و اسلام‌شناس اتریشی، در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این دانشمند شرق‌شناس و چهرۀ ماندگار ایران‌شناسی را به ایران‌شناسان و استادان و دوستداران و خانوادۀ ایشان تسلیت می‌گوید.
پروفسور فراگنر در حوزه‌های شرق‌شناسی، ترک‌شناسی، عرب‌شناسی و ایران‌شناسی و همچنین قوم‌شناسی و ایران‌شناسی صاحب‌نظر و متخصص بود و سال‌های متمادی کرسی رشتۀ ایران‌شناسی در دانشگاه‌های وین، فرایبورگ، برلین، برن و بامبرگ را در اختیار داشت.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10362
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X270900-1200x675.jpg
@theapll
رئیس فرهنگستان میهمان برنامۀ «به وقت ایران»


یکشنبه، بیست و هشتم آذرماه ۱۴۰۰، دکتر حداد عادل میهمان برنامۀ «به وقت ایران» در شبکۀ آموزش بود. وی در این برنامه دربارۀ نقش فرهنگستان در ارتقای زبان فارسی صحبت کرد.
در این برنامۀ یک‌ساعته، ناصر خیرخواه، مجری باسابقۀ صداوسیما، دربارۀ شرایط امروز زبان فارسی و تأکید مقام معظم رهبری بر حفظ زبان فارسی و فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی فرهنگستان با دکتر حداد عادل گفت‌وگو و پرسش‌هایی را مطرح کرد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سخنان خود در باب زبان فارسی این زبان را عامل وحدت و هم‌بستگی ملت ایران خواند و اظهار کرد: زبان فارسی درختی تناور و همیشه‌زنده است. برای آنکه این درخت شاداب و زنده بماند باید به مدارس و معلمان زبان و ادبیات فارسی توجه ویژه‌ای شود. به درس‌های انشا و املا اهمیت داده شود و امتحانات شفاهی کنار گذاشته نشود تا دانش‌آموزان شیوه‌های بیان مقصود را یاد بگیرند.

وی در ادامه افزود: رسانه‌ها، فضای مجازی، صاحبان حرفه‌ها و مشاغل، تولیدکنندگان کالا‌ها، همگی در حفظ زبان فارسی نقش دارند و نباید با بی‌توجهی در جهت عکس بکوشند.

دکتر حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود به سابقۀ سی‌ویک‌سالۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی اشاره کرد و تصویب ۶۰هزار واژه در برابر واژه‌های بیگانه و انتشار فرهنگ‌های واژه‌های مصوب، تألیف دانشنامه‌های زبان و ادب فارسی و فرهنگ جامع زبان فارسی و انتشار فصلنامه‌های تخصصی را از فعالیت‌های فرهنگستان برشمرد.

وی در بخشی از سخنان خود اظهار کرد: در ابتدای شیوع کرونا فرهنگستان با گردآوری واژه‌های مربوط به کوید ـ ۱۹ و معادل‌گزینی آن‌ها تلاش کرد از رواج واژه‌های بیگانۀ جدید جلوگیری کند.

وی همچنین افزود: فرهنگستان در صدد است با تهیۀ زیرساخت رایانه‌ای مناسب، پیکرۀ فارسی گردآوردۀ خود را در اختیار پژوهشگران زبان فارسی قرار دهد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعلام کرد: فرهنگستان چند سال است در سطح کارشناسی ارشد به آموزش واژه‌گزینان و اصطلاح‌شناسان همت گمارده است. این فرهنگستان سال‌ها برای تصویب واژه‌های فارسی کوشیده است و اخیراً برای ترویج واژه‌های مصوب نیز تلاش می‌کند و در این راه به همراهی رسانه‌ها، به‌ویژه رسانۀ ملی، نیاز دارد.

نسخۀ کامل این گفت‌وگو را می‌توانید در پیوند زیر ببینید.

https://www.aparat.com/v/P8kIQ

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
yun.ir/wmvjra
yun.ir/fmo07c
@theapll
همایش بین‌المللی «تأثیر زبان و ادب فارسی بر فرهنگ و زبان بنگالی»


شنبه، چهارم دی‌ماه ۱۴۰۰، فرهنگستان زبان و ادب فارسی با همکاری سفارت بنگلادش در ایران، به مناسبت یکصدمین سال تولد مجیب الرّحمان، همایش بین‌المللی را در موضوع «تأثیر زبان و ادب فارسی بر فرهنگ و زبان بنگالی» به‌صورت مجازی برگزار خواهد کرد.

در این همایش که با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و آقای گوسال اعظم سارکار، سفیر جمهوری بنگلادش در ایران، برگزار می‌شود جمعی از استادان و صاحب‌نظران حوزۀ شبه‌قاره دربارۀ موضوعات مختلف ادبی و فرهنگی سخنرانی خواهند کرد.

علاقه‌مندان می‌توانند این همایش را به‌صورت زنده و از طریق پیوند زیر پیگیری نمایند.

https://www.skyroom.online/ch/alirezatybi/bengali

زمان: شنبه، چهارم دی‌ماه، از ساعت ۹ تا ۱۲

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
https://apll.ir/?p=10369
@theapll
همایش بین‌المللی تأثیر زبان فارسی بر فرهنگ و زبان بنگالی

شنبه، چهارم دی‌ماه ۱۴۰۰، همایش بین‌المللی تأثیر زبان و ادب فارسی بر فرهنگ و زبان بنگالی، با حضور دکتر غوث‌الاعظم سرکار سفیر بنگلادش در ایران، و دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
در ابتدای این همایش و پس از پخش پیام ویدئویی دکتر ای‌کی عبدالمؤمن، وزیر امور خارجۀ بنگلادش، دکتر حداد عادل با اشاره به سابقۀ حضور زبان فارسی در کشورهای منطقۀ شبه‌قاره گفت: زبان فارسی قلب‌ها را به هم نزدیک می‌کند. این زبان زبان مشترکی است که بر اساس آن فرهنگ‌های متفاوتی شکل گرفته است. این زبان در دوره‌های مهم تاریخی، مثل انگلیسی امروز، زبان رسمی کشورها و دربارها بوده است و افراد دانشمند و باسواد به این زبان آگاهی داشته‌اند.
وی با اشاره به تاریخچۀ استفاده از زبان فارسی، پس از نفوذ اسلام در این کشور، اظهار کرد: پس از زبان عربی، فارسی مهم‌ترین زبان جهان اسلام بود که در کشورهای شبه‌قاره اهمیت بیشتری پیدا کرد. در هند، بنگلادش، پاکستان و حتی نپال هم تأثیرگذار بود و آثار زبان فارسی در این کشورها بسیار اهمیت پیدا کردند. امروز هم می‌بینیم که در کشور بنگلادش بزرگداشت‌هایی برای شاعران فارسی‌زبان چون سعدی و مولوی و حافظ برگزار می‌شود. ما نیز برای تربیت مدرسان زبان فارسی با آن‌ها همکاری‌هایی داشته‌ایم.
رئیس بنیاد سعدی دربارۀ قوانین آموزشی کشورهای شبه‌قاره برای زبان فارسی بیان کرد: مجلس هند، سال گذشته در دهلی، سیاست جدیدی را تصویب کرد که بر اساس آن دانش‌آموز دبیرستانی می‌تواند زبان سوم را هم به‌صورت اختیاری بخواند. دولت هند ۱۰ زبان را به‌عنوان زبان‌های کلاسیک هند مشخص کرده و دانش‌آموزان یکی از آن‌ها را می‌توانند انتخاب کنند. فارسی یکی از این زبان‌هاست. در بنیاد سعدی، با تماس با مقامات هندی، کتابی برای تدریس زبان فارسی در شبه‌قاره تألیف کردیم که جلد اول آن منتشر شده است و سه جلد دیگر هم تألیف خواهد شد.
علاقه‌مندان می‌توانند گزارش کامل این مراسم را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مطالعه کنند.
https://apll.ir/?p=10400
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X051000-1200x675.jpg
@theapll

نقشه‌های مفهومی در واژه‌گزینی

فرزانه سخایی
«نقشۀ مفهومی ابزاری نگاشتاری است برای سازمان‌دهی و بازنمود دانش که روابط معنادار میان مفاهیم را با استفاده از گره‌ها و خطوط پیوندی که برچسب‌گذاری می‌شوند، نشان می‌دهد. درواقع نقشۀ‌‎ مفهومی در اصطلاح‌‎شناسی از این نظر که درک مفهوم و شبکۀ مفهومی را ساده‌‎تر می‌‎کند می‌تواند حائز اهمیت باشد. به‌ ‎نظر می‌‎رسد استفاده از نقشۀ مفهومی می‌‎تواند نقش مؤثری در معادل‌‎گزینی و تعریف‌‎نگاری اصطلاحات داشته باشد. در این نشست قصد داریم ضمن معرفی نقشۀ مفهومی و خاستگاه آن، به بررسی کاربرد آن در «کار اصطلاح‌‎شناسی» بپردازیم و به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه می‌‎توان از این ابزار شناختی ــ آموزشی در کار اصطلاح‌‎شناسی و واژه‌‎گزینی به‌‎صورتی مؤثر بهره برد.
علاقه‌مندان برای شرکت در نشست‌های واژه‌گزینی، که با همکاری مرکز نشر دانشگاهی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن زبان‌شناسی ایران برگزار می‌شود، می‌توانند از پیوند زیر استفاده کنند:
https://online.itland.org/b/37g-o0u-vbz-btm
شرکت در نشست برای همه دوستداران ترجمه، ویرایش، زبان‌شناسی و اصطلاح‌شناسی آزاد و رایگان است.
زمان برگزاری: چهارشنبه، هشتم دی‌ماه ۱۴۰۰ ـ ساعت: ۱۸ تا ۲۰

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
https://apll.ir/?p=10413
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/12/X061000-1200x675.jpg
@theapll

فرهنگستان در شبکۀ جام‌جم

از روز پنجشنبه، نهم دی‌ماه ۱۴۰۰، همکاری فرهنگستان با برنامۀ صبح پارسی در شبکۀ جام‌جم آغاز شد. ازاین‌پس، دکتر حسینعلی رحیمی، عضو هیئت علمی و پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی هفته‌ای یک‌ روز در این برنامه حضور می‌یابد و دربارۀ زیبایی‌های زبان و ادبیات فارسی، چهره‌های ادبی و فرهنگستان اطلاعاتی را در اختیار ایرانیان خارج‌ از کشور و فارسی‌زبانان مخاطب این شبکه قرار می‌دهد.
صبح پارسی برنامه‌ای صبحگاهی، به تهیه‌کنندگی علیرضا نظارات و ابراهیم ارجمندی است که از دوشنبه تا پنجشنبۀ هر هفته، ساعت ۹ صبح، به وقت ایران، از شبکۀ جام‌جم پخش می‌شود.


پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10416
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X111000-1200x675.jpg
@theapll
صرف و اصطلاح‌شناسی

ششمین وب‌نشست تخصصی مرکز نشر دانشگاهی، چهارشنبه، پانزدهم دی‌ماه ۱۴۰۰، ساعت ۱۸، با موضوع «صرف و اصطلاح‌شناسی» برگزار می‌شود. در این جلسه دکتر حسین سامعی، استاد زبان فارسی دانشگاه اِموری آمریکا، سخنرانی خواهد کرد.
«اﺻﻄﻼﺣﺎت، ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ ﻣﻔﺎهیم‌اند؛ اﻣﺎ روی دیگر سکۀ ﻣﻔﺎهیم، الفاظی هستند ﮐﻪ ﺑﺮ آن‌ها دﻻﻟﺖ می‌کنند. آیا اﯾﻦ اﻟﻔﺎظ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﻗﻮاﻋﺪ خاصی دارﻧﺪ ﮐﻪ آن‌ها را از ﺳﺎﯾﺮ اﻗﻼم زبانی ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ می‌کند؟ موضوع اﯾﻦ ﮔﻔﺘﺎر چگونگی شکل‌گیری اﯾﻦ اﻟﻔﺎظ و امکان ﺳﺎﺧﺖ آن‌هاست، و ﺗﻼش می‌کند نشان دهد ﮐﻪ میان اﺻﻄﻼﺣﺎت و واژگان روزﻣﺮۀ زبان، از اﯾﻦ ﻣﻨﻈﺮ، تفاوتی نیست. صرف ﻋﻠﻢ، ﻣﻄﺎلعۀ ﺳﺎﺧﺖ کلمات زبان اﺳﺖ. ﺳﺎﺧﺖ اﺻﻄﻼﺣﺎت نیز، به ناچار، باید از ﻫﻤﺎن ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎ و ﻗﻮاﻋﺪی تبعیت ﮐﻨﺪ ﮐﻪ در ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎﯾﺮ کلمات زبان ﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ.»
علاقه‌مندان برای شرکت در این نشست تخصصی، که با همکاری مرکز نشر دانشگاهی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن زبان‌شناسی ایران برگزار می‌شود، می‌توانند از پیوند زیر استفاده کنند:
https://online.itland.org/b/37g-o0u-vbz-btm
شرکت در نشست برای همه دوستداران ترجمه، ویرایش، زبان‌شناسی و اصطلاح‌شناسی آزاد و رایگان است.


پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10420
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X141000-1200x675.jpg
@theapll

حدیث دوست، ویژۀ چهلمین روز درگذشت دکتر اکبر نحوی

سه‌شنبه، بیست و هشتم دی‌ماه ۱۴۰۰، نشستی مجازی به مناسبت چهلمین روز درگذشت شادروان دکتر اکبر نحوی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد.
در این این نشست مشترک که با همکاری مرکز سعدی‌شناسی، دانشنامۀ فارس و مؤسسۀ میراث مکتوب برگزار می‌شود آقایان دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر کورش کمالی سروستانی و دکتر ابوالفضل خطیبی سخنرانی خواهند کرد.
علاقه‌مندان می‌توانند این نشست مجازی را از ساعت ۱۰:۳۰ تا ۱۱:۳۰ روز سه‌شنبه، بیست و هشتم دی‌ماه، از طریق پیوند زیر در سامانۀ اسکای‌روم ملاحظه کنند.
https://www.skyroom.online/ch/alirezatybi/hadisedost
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10430
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X271000-1200x675.jpg
@theapll
دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نشر

سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، با همکاری دانشگاه علم و فرهنگ، از پژوهشگران در تمامی حوزه‌های مرتبط با مطالعات و پژوهش‌های نشر برای ثبت و ارائۀ مقالات خود در دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نشر فراخوان داده است. در این فراخوان به آثار پژوهشی مرتبط با «ادبیات معاصر ایران؛ ابعاد فرهنگی» به طور خاص توجه شده است.
مهلت ارسال چکیدۀ مقالات تا پانزدهم فروردین‌ماه ۱۴۰۱ اعلام شده است. پژوهشگران می‌توانند چکیدۀ مقالات خود را از طریق سامانۀ برخط به دبیرخانۀ همایش ارسال کنند.
جهت کسب اطلاعات بیشتر به وبگاه http://pubconf.isba.ir/ مراجعه کنید.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10439
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X0511001.jpg
@theapll
اشتراکات فرهنگی، عامل وحدت‌بخش ملت‌های منطقه

نشست تخصصی «اشتراکات فرهنگی عامل وحدت‌بخش ملت‌های منطقه» از سلسله برنامه‌های جنبی غرفۀ جمهوری اسلامی ایران در سی‌ویکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب در دوحۀ قطر برگزار شد.
استاد موسی اسوار، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در حاشیۀ این نمایشگاه، با اشاره به اشتراکات فرهنگی ایران و جهان عرب عنوان کرد: این وجوه مشترک حاصل مجموع تعاملات دو فرهنگ در دوره‌های مختلف تاریخی است. حرکات آغازین گرایش دو فرهنگ در حوزۀ ادبیات معاصر به دهۀ ۲۰ میلادی برمی‌گردد و نخستین کرسی زبان و ادب فارسی در سال ۱۹۲۵ میلادی در «دانشگاه فؤاد اول» در مصر تأسیس شد.
او همچنین بیان کرد: تلاش‌های صورت‌گرفته در نیمۀ قرن بیستم، تأسیس دانشگاه «عین‌الشمس» و تلاش استادانی همچون «طه حسین»، «ابراهیم امین الشواربی» و «عبدالوهاب عزام» (از بنیان‌گذاران آموزش زبان فارسی در دانشگاه‌های مصر)، منجر به تربیت دانشجویانی شد که اکنون از استادان برجستة زبان و ادبیات فارسی هستند.
استاد اسوار در بخش دیگری سخنان خود اظهار کرد: در سوریه نیز خدمات محمد فراتی، شاعر و ادیب سوری، و تلاش استادانی مانند «محمد ألتونجی» و «عیسی العاکوب» شایان توجه بوده و نتایج این تلاش‌ها تا به امروز برای همگان روشن است. این راه ادامه دارد و گروه زبان و ادب فارسی در دانشگاه‌های حمص، دمشق و لاذقیه فعال است.
وی با اشاره به تأسیس کرسی زبان و ادب فارسی در دانشگاه بغداد در سال ۱۹۶۹ اظهار کرد: تلاش‌های زنده‌یاد حسین‌علی محفوظ (دانش‌آموختۀ مقطع دکتری دانشگاه تهران)، و از شاگردان برجستۀ بدیع‌الزمان فروزان‌فر به‌جایی رسید که در سال ۱۹۹۴ دانشگاه بغداد دانشجویان زبان فارسی در مقطع کارشناسی‌ارشد و دکتری را پذیرش کرد.
او به تأسیس کرسی زبان و ادب فارسی در سال ۱۹۵۶ از سوی محمد محمدی و نقش وی در تربیت شاگردانی همچون احمد لواسانی اشاره کرد و یادآورشد: انتشار نشریۀ «الدراسات الادبیه» نقش مهمی در معرفی هرچه بیشتر زبان و ادب فارسی در جهان عرب داشت و هم اکنون «دلال عباس»، استاد زبان فارسی این دانشگاه، راه پیش‌گامان خود را با قدرت ادامه می‌دهد.
این عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی دربارۀ نقش انقلاب اسلامی در گسترش آموزش زبان عربی در کشور توضیح داد و عنوان کرد: با راه‌اندازی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در دهۀ ۶۰ شمسی، ایرانیان بیش از پیش با آثار ادبی جهان عرب آشنا شدند و این رویداد باعث تسریع ورود کتاب‌های عربی به کتابخانه‌ها، مؤسسات و دانشگاه‌ها شد؛ در نتیجه اقبال مترجمان و ناشران برای ترجمه و نشر این آثار در کشور ما دو چندان شد.
استاد اسوار در پایان بر لزوم تقویت و گسترش گفت‎وگو بین فرهنگ ایرانی و عربی در بستر دین مبین اسلام تأکید کرد و گفت: جغرافیا، ریشه‌ها و اشتراکات فرهنگی عوامل وحدت‌بخش ملت‌های منطقه است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10443
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X0511002-1200x675.jpg
@theapll

حدیث دوست، ویژۀ چهلمین روز درگذشت دکتر اکبر نحوی برگزار شد

سه‌شنبه، بیست و هشتم دی‌ماه ۱۴۰۰، نشستی مجازی به مناسبت چهلمین روز درگذشت شادروان دکتر اکبر نحوی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با همکاری مرکز سعدی‌شناسی، دانشنامۀ فارس و مؤسسۀ میراث مکتوب برگزار شد.
در ابتدای این جلسه دکتر حداد عادل در سخنانی اظهار کرد: بنای ما در فرهنگستان بر این بوده است که با دانشگاه‌های کشور ارتباط داشته باشیم. بنابراین تصمیم گرفتیم از میان استادان دانشگاه افراد شایسته‌ای را انتخاب کنیم و به عضویت فرهنگستان درآوریم. در دانشگاه شیراز هم پس از بررسی بسیار به این نتیجه رسیدیم که استاد اکبر نحوی سرآمد استادان دانشکدۀ ادبیات دانشگاه شیراز است.
وی در ادامه افزود: دکتر اکبر نحوی از نسل استادانی چون مینوی و مرتضوی و امثال آنان و از جنس آنان بود. در مقایسۀ سبک دکتر نحوی با سبک استادان امروزی می‌توان به این تفاوت پی برد. در مقالات امروزی بیشتر شکل و فرم بر وجه دانشی مقاله غلبه دارد. این خصیصه در مقالات دکتر نحوی وجود نداشت، بلکه همان روشی را داشت که در مقالاتی نظیر مقالات قزوینی و امثال او وجود دارد.
همچنین دکتر حداد به این نکته اشاره کرد که فرهنگستان قصد داشت تا دکتر اکبر نحوی را به عضویت پیوستۀ فرهنگستان انتخاب کند که متأسفانه ایشان از دست رفتند.
در ادامۀ این مراسم آقایان دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر ابوالفضل خطیبی، دکتر کوروش کمالی سروستانی و خانم دکتر فرح نیازکار در مورد شخصیت علمی و فرهنگی شادروان دکتر اکبر نحوی سخنرانی کردند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10446
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/01/X051100-1-1200x675.jpg