فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
زادروز دكتر حسین معصومی همدانی (۱۳۲۷)
مدرّس ادبیات فارسی، تاریخ ریاضیّات، تاریخ علم و فلسفۀ علم در مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران و دانشگاه صنعتی شریف و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
دکتر حسین معصومی همدانی زادۀ ششم آذرماه ۱۳۲۷، همدان است. وی مدرّس ادبیات فارسی، تاریخ ریاضیات، تاریخ علم و فلسفۀ علم در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران و دانشگاه صنعتی شریف و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
دکتر معصومی همدانی همچنین مدّتی مدیریت گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را برعهده داشت.
وی درجۀ کارشناسی مهندسی برق را در سال ۱۳۵۱ از دانشگاه صنعتی آریامهر (دانشگاه صنعتی شریف) دریافت کرد و در سال ۱۳۸۵ در رشتۀ تاریخ علم از دانشگاه پاریس فارغ‌التحصیل شد.


برای دیدن متن کامل خبر به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنید:

https://apll.ir/?p=11052
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/11/Y060901Hossein-M-H-1200x675.jpg
@theapll
زادروز استاد دکتر علی رواقی (۱۳۲۰)

دکتر علی رواقی استاد بازنشستۀ دانشگاه تهران و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، هشتم آذرماه ۱۳۲۰ در مشهد متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه و کارشناسی را در زادگاهش به پایان رساند و در سال ۱۳۴۴ برای ادامۀ تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۵۳ در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی از دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران موفق به اخذ دانشنامۀ دکتری شد. دکتر علی رواقی در طول تحصیل از محضر استادانی چون دکتر احمدعلی رجایی بخارایی، دکتر بدیع‌الزمان فروزانفر، جلال‌الدین همایی، دکتر پرویز ناتل خانلری، دکتر محمد معین، مجتبی مینوی، علی‌اکبر فیاض و محمد پروین گنابادی بهره برد. موضوع پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد وی «فرهنگ شاهنامه» با راهنمایی دکتر محمد معین و دکتر سیدجعفر شهیدی بود. در دورۀ دکتری نیز «اشتقاق فعل در زبان فارسی» را به عنوان زمینۀ پژوهشی رسالۀ خود برگزید و به راهنمایی دکتر پرویز ناتل خانلری و دکتر مهدی محقق آن را به انجام رسانید.

برای دیدن متن کامل خبر به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنید:
https://apll.ir/?p=11063
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/11/Y080901Ali-Ravaqi-1200x675.jpg
@theapll
زادروز دکتر ژاله آموزگار (۱۳۱۸)

دکتر ژاله آموزگار استاد بازنشستۀ دانشگاه تهران و عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در دوازدهم آذرماه ۱۳۱۸ در خوی متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاهش به پایان رساند و در سال ۱۳۳۵ از دبیرستان ایراندخت فارغ‌التحصیل شد. سپس در دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تبریز به تحصیل پرداخت. در سال ۱۳۳۸ با رتبۀ ممتازی فارغ‌التحصیل شد و در فاصلۀ سال‌های ۱۳۳۸-۱۳۴۲ در مدارس تهران، نیشابور و کاشمر به تدریس پرداخت. دکتر آموزگار برای ادامۀ تحصیلات عالیه با استفاده از راتبۀ (بورس) تحصیلی عازم کشور فرانسه شد و در رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی در دانشگاه سوربن مشغول تحصیل شد و از محضر استادان بنامی چون پروفسور پی‌یر دومناش، اوبن، ژیلبر لازار و امیل بنونیست بهره برد و به مطالعه و تحقیق پرداخت و سرانجام در سال ۱۳۴۶ با گذراندن رسالۀ دکتری خود با عنوان ادبیات زرتشتی موفق به دریافت مدرک دکتری شد. دکتر آموزگار پس از پایان تحصیل در فرانسه و بازگشت به ایران در بنیاد فرهنگ ایران مشغول به کار شد و کار پژوهش بر روی دینکرد پنج، از متون پهلوی، را آغاز کرد. دکترآموزگار از سال ۱۳۴۹ در گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران مشغول به کار شد و سال‌ها به عنوان همکار استاد فقید دکتر احمد تفضلی به فعالیت‌های علمی و پژوهش بر روی تاریخ ایران قبل از اسلام به ویژه حوزۀ اساطیر و زبان‌های باستانی و تدریس و تألیف و ترجمه پرداخت.

برای دیدن متن کامل خبر به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنید:
https://apll.ir/?p=11089
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/11/Y120901Zhaleh-A-1-1200x675.jpg
@theapll
درگذشت استاد یدالله مفتون امینی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تجلیل از جایگاه ادبی و فرهنگی و بیش‌از شش دهه خدمات زنده‌یاد استاد یدالله مفتون امینی به شعرِ فارسیِ معاصر، درگذشت اندوه‌بار این شاعر ارجمند را به بازماندگان محترم ایشان و جامعۀ ادبی کشور تسلیت می‌گوید.
گفتنی است استاد «یدالله مفتون امینی» متولد ۲۱ خرداد سال ۱۳۰۵ در شهرستان شاهین‌دژ (آذربایجان غربی) و دانش‌آموختۀ رشتۀ حقوق قضایی از دانشگاه تهران بود. وی دهم آذرماه جاری درپی ایست قلبی جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.
مجموعه‌های شعر «دریاچه»، «کولاک»، «انارستان»، «عاشیقلی کروان»، «فصل پنهان»، «یک تاکستان احتمال»، «سپیدخوانی روز»، «عصرانه در باغ رصدخانه»، «شب ۱۰۰۲»، «من و خزان و تو»، «اکنون‌های دور»، «نهنگ یا موج»، «از پرسۀ خیال در اطراف وقت سبز»، «جشن واژه‌ها و حس‌ها و حال‌ها»، «طلایی/ خاکستری/ رگبار»، «گزینۀ اشعار»، «آجی چای»، «مستقیم تا نرسیده به صبح» از جمله آثار منتشرشدۀ زنده‌یاد مفتون امینی هستند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=11095
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/12/X130901-1200x675.jpg
@theapll
سالگرد درگذشت زنده‌یاد دکتر غلامحسین یوسفی (۱۳۰۶-۱۳۶۹ش)

استاد دانشکدۀ ادبیات مشهد، مصحّح و محقّق ادبی. در دوم بهمن‌ماه سال ۱۳۰۶ در شهر مشهد در خانواده‌ای متوسط زاده شد. تحصیلات ابتدایی خود را از سال ۱۳۱۳ش در دبستان عنصری مشهد آغاز کرد. دورۀ دبستان را در سال ۱۳۱۹ش به ‌پایان برد و بلافاصله تحصیل در دورۀ متوسطه را در دبیرستان شاهرضای مشهد آغاز کرد. هم‌زمان با تحصیل رسمی، در مدارس قدیمی هم نزد بعضی از طلّاب علوم دینی صرف و نحو و معانی و بیان و بدیع و عروض را فراگرفت. در سال ۱۳۲۵ش دیپلم ادبی گرفت و برای ادامۀ تحصیل راهی تهران شد و در دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی نام‌نویسی کرد و سرانجام در سال ۱۳۲۸ش تحصیل خود را در این دوره به ‌پایان برد و سال تحصیلی بعد در مقطع دکتری ثبت‌نام کرد. ضمن تحصیل در دورۀ دکتری دانشگاه تهران و قبول تعهد دبیری، دروس آموزش و پرورش را هم در دانش‌سرای عالی تهران گذرانید و از اول مهر ۱۳۲۹ش رسماً به استخدام فرهنگ درآمد و تدریس زبان و ادبیات فارسی و زبان عربی را در دبیرستان‌های مشهد برعهده گرفت و، ضمن تدریس، طیّ سال‌های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۰ش تحصیل در رشتۀ قضایی و علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران را هم به پایان برد. در سال ۱۳۳۵ش از پایان‌نامۀ دکتری خود باعنوان «وصف طبیعت در شعر فارسی» دفاع کرد. استاد راهنمای او در پایان‌نامۀ دکتری بدیع‌الزمان فروزانفر بود. در فاصلۀ بهمن ۱۳۳۵ تا تیرماه ۱۳۳۶ش، یعنی قریب به یک‌ونیم سال، علاوه‌بر تدریس، ریاست ادارۀ تربیت معلّم خراسان را هم برعهده گرفت. در سال ۱۳۳۶ش به مرتبۀ دانشیاری ارتقا یافت و رسماً به دانشگاه مشهد منتقل شد. از همان آغاز به امر نشر کتاب علاقه‌مند بود، ازاین‌رو، پس از تأسیس ادارۀ انتشارات دانشگاه مشهد، در سال ۱۳۳۸ش موفق شد که نشر کتاب‌های دانشگاهی را در چاپ‌خانۀ این دانشگاه دنبال کند.

یوسفی در سال ۱۳۴۲ش به مرتبۀ استادی زبان و ادبیات فارسی ارتقا یافت و همان سال برای مطالعه و تحقیق راهی فرانسه و انگلستان شد و بیش از یک‌سال در کتابخانه‌های اروپا به‌جستجوی نسخه‌های خطّی متون مهم فارسی پرداخت و در همین جستجو بود که زمینه را برای تصحیح کتاب قابوس‌نامه فراهم آورد. در سال ۱۳۴۳ش به وطن بازگشت و مدیریت گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی را برعهده گرفت و تا پایان خدمت خود در دانشگاه مشهد هیچ سمت دیگری غیر از مدیریت گروه را نپذیرفت و در این سمت برای گسترش این گروه آموزشی کوشش بسیار کرد: دورۀ فوق‌لیسانس زبان و ادبیات فارسی را در سال ۱۳۴۹ش و دورۀ دکتری را در سال ۱۳۵۵ش در این دانشگاه رسماً راه‌اندازی کرد و مجلۀ دانشکدۀ ادبیات مشهد نیز، که از سال تأسیس آن (۱۳۴۴ش) تاکنون همچنان انتشار می‌یابد، به سعی او بنیانگذاری شد.

یوسفی، در سال ۱۳۵۱ش، برای استفاده از فرصت مطالعاتی به آمریکا رفت و به‌مدت یک‌سال در دانشگاه‌های مختلف این کشور به‌تدریس و تحقیق و ارائۀ سخنرانی پرداخت. در سال‌های پایانی خدمت او، در دانشگاه مشهد، که از سال ۱۳۵۳ش به دانشگاه فردوسی تغییر نام داده بود، چندین کنگره و مجمع علمی در حوزۀ علوم انسانی در این دانشگاه از قبیل کنگرۀ بیهقی، دومین کنگرۀ تحقیقات ایرانی، سه جشن طوس، کنگرۀ جهانی ناصرخسرو، شش هفتۀ فردوسی، مجلس بزرگداشت دقیقی برگزار شد که در اغلب آن‌ها نقش علمی اساسی داشت.

غلامحسین یوسفی، پس از سی‌واند سال خدمت آموزشی، در سال ۱۳۵۸ش با اصرار خودش از دانشگاه فردوسی بازنشسته شد و زندگی خود را به تهران منتقل کرد. در تهران، با آنکه بارها از او برای تدریس در دانشگاه‌های مختلف دعوت شد، تحقیق را بر هر چیز دیگر مقدّم داشت و چندین کتاب از تصحیح گرفته تا ترجمه و تألیف پدید آورد. در تهران به سازمان لغت‌نامۀ دهخدا رفت‌وآمد داشت، تا اینکه سرانجام در ۱۴ آذرماه ۱۳۶۹ در تهران درگذشت. به‌سبب شهرت علمی و آوازۀ علمی او، کتاب‌ها و مجموعه‌مقالاتی در بزرگداشت او انتشار یافت که در آن‌ها به ذکر حصائل علمی و مقام معلمی و نقد و تحلیل آثار او پرداخته شده است. کتابخانۀ شخصی یوسفی پس از مرگ او از سوی همسرش به گروه زبان و ادبیات دانشگاه فردوسی اهدا شد.

برای دیدن متن کامل خبر به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنید:
https://apll.ir/?p=11108
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/12/photo_۲۰۲۲-۱۲-۰۵_۱۳-۵۲-۱۴.jpg
🔷هجدهم آذرماه، زادروز فتح‌الله مجتبائی (۱۳۰۶ش) گرامی باد!

🌐https://apll.ir/
🔷 سالگرد درگذشت اکبر نحوی (۱۳۳۴-۱۴۰۰ش)

🌐https://apll.ir/
🔷هفتۀ پژوهش و فنّاوری گرامی باد!

🌐https://apll.ir/
🔷بیست‌ویکم آذرماه، زادروز سلیم نیساری گرامی باد!

🌐https://apll.ir/
🔷بیست‌وهفتم آذرماه، سالگرد درگذشت محمدتقی دانش‌پژوه (۱۲۹۰-۱۳۷۵ش)

🌐https://apll.ir/
🔶دومین همایش ملی زبان‌های ایرانی و ادبیات بومی زاگرس
🔷 بیست‌وهشتم آذرماه، سالگرد درگذشت عباس یمینی شریف (۱۲۹۸-۱۳۶۸ش)
🔷بیست‌ونهم آذرماه، زادروز حسن رضایی باغ‌بیدی (۱۳۴۵ش)
بی‌‌اعتنایی به زبان فارسی، خسارات جبران‌ناپذیری در پی خواهد داشت.

🔸با گذشت ۲۵ سال از تصویب قانون ممنوعیت به‌کارگیری الفاظ بیگانه درمجلس شورای اسلامی و انتشار آیین‌نامۀ اجرایی آن همچنان نوعی مخالفت نسبت به اجرای مفاد این قانون در جامعه احساس می‌شود.

🔸امروزه به‌واسطۀ توسعۀ علوم و فناوری نوین و گسترش فضای مجازی، تمام زبان‌های دنیا متأثر از زبان انگلیسی هستند و زبان فارسی نیز از این امر مستثنی نیست. از‌این‌رو بیش از گذشته ضرورت تقویت و حراست زبان فارسی احساس می‌شود.

🔴برای دیدن متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=11161
شش عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان‌ و ادب فارسی تقدیر شدند

🔸مراسم تجلیل از نام‌آوران ایران از مهم‌ترین رهاوردهای همایش بین‌المللی مخطوطات مشرق زمین بود که بیست‌و‌چهارم آذرماه در تالار وحدت برگزار شد. در این رویداد از هفت عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی که از شخصیت‌های نامدار علمی و نام‌آشنای ایران به شمار می‌روند، تجلیل شد.

🔸همایش بین‌المللی «مخطوطات مشرق‌‌زمین» به‌ همت مجمع ذخایر اسلامی و مؤسسۀ تاریخ علم و فرهنگ در اسفندماه ۱۴۰۱ در ترکیه و اردیبهشت ۱۴۰۲ در ایران برگزار خواهد شد.

🔴برای دیدن متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=11168
سروده‌ای از دکتر فتح‌الله مجتبائی به‌مناسبت شب یلدا

🔸یلدا، این مسافر تنها
امشب، دیر یا زود
می‌رسد از راه
سرد و سیاه و خسته و سنگین
یک شب مهمان توست
این مسافر فرسوده از درازی راه

🔴 برای دیدن متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=11163
شب چلّه/ شب یلدا در افغانستان

🔸یادداشتی از دکتر محمدسرور مولایی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸آیین‌های شب یلدا / شب چلّه در افغانستان در نواحی مختلف آن کشور از غزنه تا کابل و پروان و پنجشیر و تخار و بلخ و بدخشان و بامیان و هرات و نیمروز، در شب اولین روز زمستان یعنی شب اول دی / جدی برگزار می‌شود.

🔸خواندن شاهنامۀ حکیم فرزانه ابوالقاسم فردوسی توسی که رکن استوار از آیین‌های این شب درازآهنگ است، یادآوری پایداری‌های خردمندانۀ مردمان این سرزمین در برابر دشمنان دژخوی این فرهنگِ نورپسند و تاریکی‌گریز است. فال‌گرفتن از دیوان لسان‌الغیب خواجه حافظ شیرازی نیز که دیوان امیدواری‌ها در سختی‌ها و دشواری‌های حیات فردی و فرهنگی و نمایشگر اندیشۀ بارور در امیدواری است رکن دیگر از مراسم این شب است.

🔴 برای دیدن متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=11171
شب یلدا، گفتاری از عفت امانی

🔴 برای دیدن این ویدئو به وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی و یا صفحه فرهنگستان در آپارات به نشانی‌های زیر مراجعه کنید:

🌐 https://apll.ir/?p=11177
🌐https://www.aparat.com/v/o5swE
🔷سوم دی‌ماه، زادروز محمدابراهیم باستانی پاریزی (۱۳۰۴-۱۳۹۳ش)

🌐https://apll.ir/
بزرگداشت رودکی، گفتاری از دکتر مهدی زرقانی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد

🔴 برای دیدن این ویدئو به وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی و یا صفحه فرهنگستان در آپارات به نشانی‌های زیر مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=11191
🌐https://www.aparat.com/v/9Qm6Y