فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
پنجم آذر، زادروز جواد حدیدی (۱۳۱۱-۱۳۸۱)
عضو فقید پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
زادروز حسین معصومی همدانی (ششم آذر ۱۳۲۷)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

برای غنی‌تر کردن گنجینۀ عناصر زبانی زبان علمی فارسی، به‌صورتی که زبان علمی ما به زبانی کاملاً مصنوعی تبدیل نشود و ارتباط آن با زبان علم گذشته و نیز با زبان زندۀ روز برقرار بماند، چاره‌ای جز این نداریم که علاوه بر استفاده از عناصر فارسی‌تبار زبان فارسی جدید و واژه‌هایی از زبان‌های کهن و لهجه‌های ایرانی، واژه‌های عربی (و نیز ترکی و مغولی)ای را هم که در فارسی جا افتاده‌اند فارسی بشماریم و سعی کنیم احکام دستور زبان فارسی را بر آنها جاری کنیم.

«واژه‌گزینی و استقلال زبانی»، حسین معصومی همدانی، نشر دانش، سال بیستم، شمارۀ اول، بهار ۱۳۸۲، (صص ۲- ۷)، ص ۶.
طراز تفکر و تحقیق
به افتخار استاد دکتر حسین معصومی همدانی

یادداشتی از علی بهرامیان
پژوهشگر و سرویراستار فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸 واقع آن است که مکرّر بر من اثبات شده که تحصیلات در روزگار ما به علل و اسباب گوناگون برای شناخت درست و تا حد ممکن دقیق فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی کافی نیست و راه چاره در آن است که شخص علاقه‌مند از نظر تحصیلی خود را در وضعیت قرون و سده‌های پیشین قرار دهد و به‌ویژه، متون اصلی را در موضوعات گوناگون علمی و تاریخی و از این قبیل پیش چشم داشته باشد و پیوسته بخواند تا در درجۀ نخست بتواند زبان و طرز بیان عالمان و شاعران آن ادوار را به فارسی یا عربی دریابد.

🔸استاد ما، آقای دکتر معصومی همدانی به گواهی سابقۀ حضور پنجاه ساله در عرصه‌های تألیف و ترجمه و ویرایش و تدریس، در شناخت عمیق و معرفی علمی آن سابقه فرهنگی و علمی توفیق بسیار داشته‌اند و می‌توان با کمال اطمینان گفت که پایه و پایگاه تحقیق را بسی ارتقاء داده‌اند و از همه بالاتر، طرازی رفیع و ممتاز از «روشنفکری» پدید آورده‌اند.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14132
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
گفت‌وگو با دکتر فتح‌الله مجتبائی به مناسبت زادروز دکتر حسین معصومی همدانی

🎥 نسخۀ کامل ویدئو را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر ببینید:
🌐 https://apll.ir/?p=14138
سیری گذرا در داستان‌نویسی افغانستان (بخش نخست)

یادداشتی از منوچهر فرادیس
نویسندۀ افغانستانی مقیم ایران

🔸داستان‌نویسی مدرن افغانستان با نشر رمانوارۀ «جهاد اکبر» مولوی محمدحسین پنجابی در سال ۱۲۹۸ هجری خورشیدی شروع می‌شود، اما پیش‌از رسیدن به این سال، ادبیات داستانی مدرن مقدمه‌ای دارد که کوتاه به آن اشاره می‌کنیم. در دوران امارت حبیب‌الله سراج‌الملت و الدین که پدر شاه امان‌الله است، خانوادۀ محمود طرزی که در دوران امیر عبدالرحمان خان به ترکیه تبعید شده بود به کشور برمی‌گردد. او که در ترکیه با ادبیات داستانی مدرن آشنا شده است با گرفتن اجازۀ نشر سراج‌الاخبار از امیر حبیب‌الله شروع می‌کند به معرفی و ترویج «رمان و ناول» و خود نیز آثاری را از ژول ورن و دیگر نویسندگانِ فرانسه ترجمه می‌کند و در سراج‌الاخبار به نشر می‌رساند.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14159
زادروز علی رواقی (هشتم آذر ۱۳۲۰)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
به بهانۀ زادروز استاد دکتر علی رواقی
معرفی کتاب زبان فارسی افغانستان (دری)

🔸 کتاب زبان فارسی افغانستان (دری) در دو جلد از مهمترین منابعی است که توانمندی‌های زبانی و فرهنگی گوناگون زبان فارسی دری را در گسترۀ سرزمین ادب‌خیز افغانستان بر ما آشکار ‌می‌کند.

🔸 علی رواقی برای تألیف کتاب زبان فارسی افغانستان (دری) بیش از ۱۶۰۰ متن از سه حوزۀ زبان فارسی را در طول نه سال بررسی کرده است.

🔸این مجموعه در دو مجلد و در این بخش‌ها تنظیم شده است: درآمد سخن؛ پیشگفتار (دربارۀ زبان فارسی، ویژگی‌های زبانی، روش کار، نشانه‌ها و حروف اختصاری، نشانه‌های آوایی، برخی دیگر از نشانه‌های آوایی در نوشته‌های پهلوی و سُغدی و تاجیکی)؛ فهرست سرمدخل‌ها؛ متن (آ ـ ی)؛ فهرست مدخل‌ها؛ فهرست برخی از واژه‌ها و کتابنامه.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14166
«سروستان» پنجم منتشر شد

🔸برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی»، با یادی از استاد اسماعیل سعادت، نویسنده، مترجم و عضو فقید پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

🔸سروستان پنجم شامل پنج بخش «سرو سایه‌فکن»، «نامک»، «داستان واژه‌ها»، «نوواژه» و «کهن‌خوانی» است. در بخش سرو سایه‌فکن آیسان نظرمحمدی یادی کرده از زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، سپس در بخش نامک، مریم آموسا نگاهی انداخته به دانشنامۀ زبان و ادب فارسی که به سرپرستی استاد اسماعیل سعادت منتشر شده است. در داستان واژه‌ها، دکتر حمید حسنی به بررسی ریشۀ واژۀ «پاسخ» پرداخته است. در بخش نوواژه، دکتر علی شیوا، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ واژۀ «بالگرد» سخن گفته است. در بخش کهن‌خوانی، عفت امانی، بخش‌هایی از داستان «هزمز و بهرام چوبین» را از تاریخ بلعمی می‌خواند.

🔸برنامۀ «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» هر پانزده روز یک بار منتشر می‌شود. سروستان را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.

🌐 https://apll.ir/?p=14178
یازدهم آذر، زادروز جلال آل احمد (۱۳۰۲-۱۳۴۸)
زادروز ژاله آموزگار (دوازدهم آذر ۱۳۱۸)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اعتقادی به سره‌نویسی ندارم. من برای اینکه با مخاطبانم سخن بگویم می‌نویسم و اگر قرار باشد مخاطبم برای فهم کلمه به کلمهٔ نوشته‌ام به فرهنگ لغت مراجعه کند، دیگر لطف کلام من از بین می‌رود.
ژاله آموزگار بزرگ‌بانوی فرهیخته

یادداشتی از دکتر یلدا شکوهی
عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸ویژگی اخلاقی استاد را می‌توان در نام ایشان یافت: ژاله آموزگار، مهربانویی به لطافت شبنم و باران و آموزگاری دانا و دلسوز. هرکه ایشان را یک بار دیده باشد یا سال‌ها با او آشنا باشد نیک می‌داند که با انسانی فرهیخته، شریف و مهربان روبه‌روست که دلبستۀ ایران و ایرانی است که نه‌تنها آموزگارِ یافته‌های علمی است، بلکه آموزگار چگونه زیستن و چگونه دوست داشتن ‌است. تعهد و وسواس در آموزش و دقت در نگارش و شور و شوق بسیار ایشان در سخنرانی‌ها به ویژه در وصف بزرگان ادب و دوستانش مثال‌زدنی است و بر دل می‌نشیند.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14180
چهاردهم آذر، سالگرد درگذشت غلامحسین یوسفی (۱۳۰۶-۱۳۶۹)
با تصویب اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۶۸، شورای عالی انقلاب فرهنگی در تاریخ ۱۳۶۹/۵/۲، زنده‌یاد دکتر غلامحسین یوسفی و شانزده تن دیگر از استادان برجستۀ معاصر را به عضویت پیوستۀ فرهنگستان برگزید. ۲۶ شهریور ۱۳۶۹، با دعوت وزارت فرهنگ و آموزش عالی، نخستین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، اما دکتر یوسفی به علت بیماری نتوانست در این نشست‌ و نشست‌های بعدی شورای فرهنگستان شرکت کند. متن نامۀ ۱۸ شهریور ۱۳۶۸ استاد یوسفی در پاسخ به دعوت برای حضور در شورای فرهنگستان چنین است:

باسمه تعالی
مقام محترم وزارت فرهنگ و آموزش عالی

پس از ادای احترام عطف به دعوت‌نامۀ شمارۀ ۱۵۷۳۳/و – ۱۳۶۹/۶/۱۸ و ابراز تشکر از حسن‌ظنّی که ابراز شده است و برای شرکت در جلسۀ فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی دعوتم کرده‌اند به استحضار می‌رسد بر اثر ابتلاء به بیماری مزمن و سخت، راه رفتن (غالباً از اطاقی به اطاقی دیگر) برای بنده دشوار و تنفّسم دچار اختلال بسیار و سخن گفتن مقدور نمی‌شود. از این رو با کمال تأسف ناگزیر از فیض حضور بی‌نصیب خواهم بود.
با تجدید احترام
غلامحسین یوسفی
سیری گذرا در داستان‌نویسی افغانستان (بخش دوم)

یادداشتی از منوچهر فرادیس
نویسندۀ افغانستانی مقیم ایران

🔸در قسمت قبلی دربارۀ آغاز روند داستان‌نویسی مدرن افغانستان و رمان‌وارۀ جهاد اکبر گفتیم. اکنون می‌پردازیم به چهار اثر دیگر این خمسۀ اولیه. آن‌چنانی که در تاریخ ادبیات داستانی افغانستان ثبت شده است جهاد اکبر نخستین اثر چاپی داستانی است. اما از نگاه نگارش، رمان «تصویر عبرت» عبدالقادر افندی نخستین اثر داستانی است که در پیش‌از ۱۲۹۸ هجری خورشیدی نوشته شده و چاپ نخست آن در مدراس هند بریتانیایی در سال ۱۳۰۱ منتشر شده است، اما این اثر نیز تا دهۀ شصت هجری خورشیدی قرن گذشته ناشناخته بود تا اینکه فرید بیژن، پژوهشگر ادبیات داستانی افغانستان، در سال ۱۳۶۷ در کابل آن را بازنشر کرد.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14253
شانزدهم آذر، زادروز احمد تفضلی (۱۳۱۶-۱۳۷۵)
عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی پیشین فرهنگستان زبان و ادب فارسی
بخشی از گزارش دکتر احمد تفضّلی از سفر علمی به سنت‌پترزبورگ

زنده‌یاد دکتر احمد تفضّلی (زادۀ ۱۶ آذر ۱۳۱۶ اصفهان)، استاد برجستۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران در تاریخ ۱۱ تیرماه ۱۳۷۰ به عضویت پیوستۀ فرهنگستان برگزیده شد.
در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۳۷۴ دکتر حداد عادل، دکتر احمد تفضّلی را به معاونت علمی و پژوهشی فرهنگستان برگزید. به این ترتیب، او نخستین معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی (فرهنگستان سوم) بود.
دانشگاه سنت‌پترزبورگ، شهریور ۱۳۷۵ در آیینی که به پاس خدمات دکتر تفضّلی به ایران‌شناسی در جهان برپا شده بود، به این استاد و محقق نامدار فرهنگ و زبان‌های باستانی دکتری افتخاری داد.
دکتر تفضّلی در بازگشت به ایران، بنا به سنّت فرهنگستان، گزارشی از این سفر علمی تقدیم شورای فرهنگستان کرد. در زادروز او، بخشی از این گزارش را منتشر کرده‌ایم.

🌐 https://apll.ir/?p=14272
نسخۀ الکترونیکی هزارواژه‌های علوم مهندسی منتشر شد

🔸به منظور تسهیل دسترسی استادان، پژوهشگران، نویسندگان، مترجمان و سایر علاقه‌مندان به معادل‌های فارسی لغات و اصطلاحات بیگانه، نسخۀ الکترونیکی سه ‌جلد هزارواژۀ علوم مهندسی بر روی وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بارگذاری شد.

🔸گفتنی‌است، پیش‌تر نسخۀ الکترونیکی ده جلد هزارواژه‌ شامل مجموعۀ واژه‌های علوم انسانی ۱ و ۲، هنر، زبان‌شناسی، باستان‌شناسی، روان‌شناسی، گردشگری و جهانگردی و هزار واژۀ علوم زمین (سه جلد) در وبگاه فرهنگستان منتشر شده بود.

🔴 برای مطالعه متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:

🌐https://apll.ir/?p=14245
هیجدهم آذر، سالگرد درگذشت اکبر نحوی (۱۳۳۴-۱۴۰۰)
عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
هیجدهم آذرماه، زادروز فتح‌الله مجتبائی (۱۳۰۶)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دانشمندی متواضع و مهربان و نیک‌دل
به افتخار نود و ششمین زادروز استاد فتح‌الله مجتبائی

یادداشتی از شیرین عاصمی
رئیس دبیرخانۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸دكتر مجتبائی را می‌توانیم ممتازترین هندشناس روزگار معاصر بدانیم که با احاطۀ کم‌مانند بر ساحت‌های گوناگون فرهنگ و تمدن هند و تألیف و ترجمهٔ آثار بسیاری، زمینه‌های آشنایی بیشتر و عمیق‌تر ما را با فرهنگ، ادبیات و ادیان شبه‌قارۀ هند فراهم کرده است.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=14307