پانزدهم اسفند، سالگرد درگذشت محمد زُهری (۱۳۰۵-۱۳۷۳)
دل،
تنگِ تنگ است
دل،
مشت خون،
نشسته به اندوه
دل،
شهربند سینه،
جام ظریف کوزهگر دهر
این آبگینه، در خور سنگ است.
@theapll
دل،
تنگِ تنگ است
دل،
مشت خون،
نشسته به اندوه
دل،
شهربند سینه،
جام ظریف کوزهگر دهر
این آبگینه، در خور سنگ است.
@theapll
به مناسبت هفتۀ نکوداشت حکیم نظامی گنجوی، نمونههایی از دستخط استادِ زندهیاد جلالالدّین همایی را در حاشیۀ صفحۀ عنوان سه دفتر از خمسۀ نظامی (شرفنامه، مخزن الاسرار و هفتپیکر) ببینید:
[شیوۀ نگارش استاد همایی رعایت شده است]
شرفنامه
در طهران بتوسط جناب آقای حاج اسمعیل آقا امیرخیزی رئیس دارالفنون خریداری شد. و اکنون تمام خمسۀ نظامی چاپ آقای وحید دستگردی در کتابخانۀ ناچیز من موجود است
بتاریخ آذرماه ۱۳۱۶
(جلال همائی)
مخزن الاسرار
از کتابخانۀ طهران واقع در خیابان لالهزار خریده شده بتاریخ ۳۰ بهمنماه ۱۳۱۳ شمسی هجری مطابق ۱۳۵۳ قمری هجری
(جلال همائی)
هفتپیکر
بسمه تعالی
عجب است که با سی نسخۀ کهنسال و اینهمه ادّعا و تشکیل یک انجمن برای تصحیح نظامی باز این اندازه مغلوط درآمده است و از متن مغلوطتر حواشی عجیب و غریب است
بتاریخ۲۳/ اسفند ۱۳۱۵ شمسی هجری
(جلال همائی)
@theapll
[شیوۀ نگارش استاد همایی رعایت شده است]
شرفنامه
در طهران بتوسط جناب آقای حاج اسمعیل آقا امیرخیزی رئیس دارالفنون خریداری شد. و اکنون تمام خمسۀ نظامی چاپ آقای وحید دستگردی در کتابخانۀ ناچیز من موجود است
بتاریخ آذرماه ۱۳۱۶
(جلال همائی)
مخزن الاسرار
از کتابخانۀ طهران واقع در خیابان لالهزار خریده شده بتاریخ ۳۰ بهمنماه ۱۳۱۳ شمسی هجری مطابق ۱۳۵۳ قمری هجری
(جلال همائی)
هفتپیکر
بسمه تعالی
عجب است که با سی نسخۀ کهنسال و اینهمه ادّعا و تشکیل یک انجمن برای تصحیح نظامی باز این اندازه مغلوط درآمده است و از متن مغلوطتر حواشی عجیب و غریب است
بتاریخ۲۳/ اسفند ۱۳۱۵ شمسی هجری
(جلال همائی)
@theapll
شمارۀ هشتاد و ششم نامۀ فرهنگستان، ویژۀ تحقیقات ادبی، منتشر شد
عنوان مقالات و نویسندگان تازهترین شمارۀ مجلۀ تحقیقات ادبی به این شرح است:
«صد سال دانایی (سرمقاله: مروری بر زندگانی شادروان احمد سمیعی)»: غلامعلی حدّاد عادل؛ «سرهگرایی: کوششی ذوقی یا واکنشی اجتماعی؟»: یداللّه جلالی پندری؛ «از اضطراب متن تا تحوّل «ـیذ»: بررسی و تحلیل دو نمونه از تصرّفات میبدی و کاتبان کشف الأسرار در تفسیر خواجه عبدالله انصاری»: سیّد محمّد عمادی حائری؛ «طبقهبندی الفبای فارسی براساس ساختار نوشتاری»: فرزین غفوری؛ «فرهنگ بسامدی فارسی؛ اثری نیازمند ویرایش یا تألیف دوباره؟»: غلامرضا مستعلی پارسا و سیّد حمید حسنی؛ «راحة الصّدور راوندی از نگرگاه فواید ادبی آن»: مجاهد غلامی؛ «مولانا و ابنجوزی»: حسن حیدرزادۀ سردرود؛ «ولایتنامه؛ گونهای برجسته در ادبّیات شیعیِ قرن نهم»: حمزه کفّاش.
علاقهمندان میتوانند نسخهٔ رایگان این شماره از مجلۀ تحقیقات ادبی را از اینجا بارگیری کنند.
@theapll
عنوان مقالات و نویسندگان تازهترین شمارۀ مجلۀ تحقیقات ادبی به این شرح است:
«صد سال دانایی (سرمقاله: مروری بر زندگانی شادروان احمد سمیعی)»: غلامعلی حدّاد عادل؛ «سرهگرایی: کوششی ذوقی یا واکنشی اجتماعی؟»: یداللّه جلالی پندری؛ «از اضطراب متن تا تحوّل «ـیذ»: بررسی و تحلیل دو نمونه از تصرّفات میبدی و کاتبان کشف الأسرار در تفسیر خواجه عبدالله انصاری»: سیّد محمّد عمادی حائری؛ «طبقهبندی الفبای فارسی براساس ساختار نوشتاری»: فرزین غفوری؛ «فرهنگ بسامدی فارسی؛ اثری نیازمند ویرایش یا تألیف دوباره؟»: غلامرضا مستعلی پارسا و سیّد حمید حسنی؛ «راحة الصّدور راوندی از نگرگاه فواید ادبی آن»: مجاهد غلامی؛ «مولانا و ابنجوزی»: حسن حیدرزادۀ سردرود؛ «ولایتنامه؛ گونهای برجسته در ادبّیات شیعیِ قرن نهم»: حمزه کفّاش.
علاقهمندان میتوانند نسخهٔ رایگان این شماره از مجلۀ تحقیقات ادبی را از اینجا بارگیری کنند.
@theapll
دربارۀ گردهبرداری
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
بیست و دوم اسفند، سالگرد درگذشت حسین گلگلاب (۱۲۷۶-۱۳۶۳)
گروهی چنین میپندارند که برگزیدن واژههای نو و به کار بردن آنها در دانشهای نوین، زبان را تباه میکند و کوشش مردمی میهندوست را که در این کار کمر بسته و بدین کار پرداختهاند زیانآور میشمارند... آنان نمیدانند که پیشرفت برقآسای دانشهای نوین چنان خیرهکننده است که اگر هرچه زودتر به خود نیایند و چارهای نیندیشند آب از سر گذشته است. واژههای بیگانه چون موجهای سهمگین سراسر زبان را فراخواهد گرفت و ریشههای آن را روزبهروز سست خواهد ساخت.
«گزارشی دربارۀ فرهنگستان ایران»، حسین گلگلاب، فرهنگستان ایران و فرهنگستان زبان ایران، ۱۳۵۵، انتشارات فرهنگستان زبان ایران، ص ۱۳.
@theapll
گروهی چنین میپندارند که برگزیدن واژههای نو و به کار بردن آنها در دانشهای نوین، زبان را تباه میکند و کوشش مردمی میهندوست را که در این کار کمر بسته و بدین کار پرداختهاند زیانآور میشمارند... آنان نمیدانند که پیشرفت برقآسای دانشهای نوین چنان خیرهکننده است که اگر هرچه زودتر به خود نیایند و چارهای نیندیشند آب از سر گذشته است. واژههای بیگانه چون موجهای سهمگین سراسر زبان را فراخواهد گرفت و ریشههای آن را روزبهروز سست خواهد ساخت.
«گزارشی دربارۀ فرهنگستان ایران»، حسین گلگلاب، فرهنگستان ایران و فرهنگستان زبان ایران، ۱۳۵۵، انتشارات فرهنگستان زبان ایران، ص ۱۳.
@theapll
نکتههایی از دستور خطّ فارسی
فاصلهگذاری پیشوندها و پیشوندوارهها (۱)
ــ پیشوندها و پیشوندوارههایی که امکان پیوستن به جزء پساز خود را دارند با نیمفاصله نوشته میشوند:
برون-، بوم-، تک-، درون-، زیست-، میان-، نیم-
برونمرزی، بومشناسی، تکدرس، درونمداری، زیستفنّاوری، میانواکهای، نیمبند
ــ پیشوندوارههای پس- و پیش- با نیمفاصله از کلمۀ پساز خود نوشته میشوند، ولی کاربرد این پیشوندوارهها بهصورت پیوسته در برخی از ترکیبها رایجتر است:
پیشاب، پیشامد، پیشاهنگ، پیشایند، پیشباز/ پیشواز، پیشبرد، پیشتاز، پیشدار، پیشرفت، پیشرفته، پیشرو، پیشروی، پیشکار، پیشکوه، پیشگاه، پیشگو، پیشگیری، پیشنهاد، پیشوا، پیشوند، پساب، پسرفت، پسماند، پسوند
@theapll
فاصلهگذاری پیشوندها و پیشوندوارهها (۱)
ــ پیشوندها و پیشوندوارههایی که امکان پیوستن به جزء پساز خود را دارند با نیمفاصله نوشته میشوند:
برون-، بوم-، تک-، درون-، زیست-، میان-، نیم-
برونمرزی، بومشناسی، تکدرس، درونمداری، زیستفنّاوری، میانواکهای، نیمبند
ــ پیشوندوارههای پس- و پیش- با نیمفاصله از کلمۀ پساز خود نوشته میشوند، ولی کاربرد این پیشوندوارهها بهصورت پیوسته در برخی از ترکیبها رایجتر است:
پیشاب، پیشامد، پیشاهنگ، پیشایند، پیشباز/ پیشواز، پیشبرد، پیشتاز، پیشدار، پیشرفت، پیشرفته، پیشرو، پیشروی، پیشکار، پیشکوه، پیشگاه، پیشگو، پیشگیری، پیشنهاد، پیشوا، پیشوند، پساب، پسرفت، پسماند، پسوند
@theapll