فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
به‌مناسبت سیزدهم مهرماه، روز نیروی انتظامی

فرهنگستان ایران یا فرهنگستان اول اندکی پس‌از بنیان‌گذاری (۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴)، کار واژه‌گزینی برای واژه‌های بیگانه را آغاز کرد. در نخستین ماه‌های آغاز به کار فرهنگستان ایران، واژه‌های مربوط به نظمیه در دستور کار قرار گرفت و برابرهایی برای آن‌ها تصویب شد و از تصویب دربار نیز گذشت. درجه‌های کارکنان این سازمان نیز به گونه‌ای نام‌گذاری شد که با درجه‌های ارتش تفاوت داشته باشد. نمونه‌هایی از این واژه‌ها و برابرهای فارسی آن‌ها را بخوانیم:
👮🏻نظمیه / شهربانی
👮🏻ادارۀ تأمینات/ ادارۀ آگاهی
👮🏻ادارۀ پلیس/ ادارۀ سرکلانتری
👮🏻پلیس مخفی/ کارآگاه
👮🏻آژان/ پاسبان
👮🏻کمیسر/ کلانتر
👮🏻کمیساریا/ کلانتری
👮🏻تفتیش/ وارسی-بازرسی
👮🏻تفتیش کتبی/ بازجویی
👮🏻مفتش/ بازرس
👮🏻داکتیلوسکوپی/ انگشت‌نگاری
👮🏻کشیک/ نگهبان
👮🏻کشیک‌چی/ نگاهبانی
👮🏻پست (محل)/ پاسگاه
👮🏻موعد قراولی/ پاس
👮🏻تذکره/ گذرنامه
👮🏻سرتیپ/ سرپاس
👮🏻سرهنگ/ پاسیار‌ یک
👮🏻وکیل اول/ سرپاسبان یک
👮🏻وکیل دوم/ سرپاسبان دو
👮🏻وکیل سه/ سرپاسبان سه
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

کسرۀ اضافه

🔸 نشانۀ کسرۀ اضافه در خط آورده نمی‌شود، مگر برای رفع ابهام و پرهیز از بدخوانی:
حکومتِ نظامی/ حکومت‌نظامی

🔸 واژه‌هایی مانند رهرو، پرتو، جلو، در حالت مضاف، گاهی با هم‌خوان (صامت) میانجی «ی» می‌آید، مانند «پرتوی آفتاب» و گاهی بدون آن، مانند «پرتوِ آفتاب». آوردن یا نیاوردن هم‌خوان میانجی «ی» به تلفظ بستگی دارد.

🔸 واژه‌هایی که «ها»ی پایانی آن‌ها تلفظ نمی‌شود، در حالت اضافه، علامت «ۀ/ ‍ۀ» می‌گیرند. این علامت کوتاه‌شدۀ «ی» (یای کوتاه) است و نباید آن را با نشانۀ همزه اشتباه گرفت:
برنامۀ روزانه

🔸 واژه‌هایی که «ها»ی پایانی آن‌ها تلفظ می‌شود، در حالت اضافه، کسره می‌‏گیرند، امّا گذاشتن این کسره در نگارش الزامی نیست:
بازدهِ تولید

🔸 واژه‌هایی که واج پایانی آن‌ها همزه است، در حالت اضافه، کسره می‌‌گیرند، امّا گذاشتن این کسره در نگارش الزامی نیست:
تلألؤِ افکار

🔸 «ی» در وام‌واژه‌های عربی که واج پایانی آن‌ها الف مقصوره «یٰ» است (و «آ» تلفّظ می‌شود)، در هنگام اضافه شدن به کلمۀ پس‌از خود، به «الف» تبدیل می‌شود:
عیسای مسیح
@theapll
پانزدهم مهر، سالگرد درگذشت آذرتاش آذرنوش (۱۳۱۶-۱۴۰۰)
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
پانزدهم مهر، زادروز سهراب سپهری (۱۳۰۷- ۱۳۵۹)

اهل کاشانم
روزگارم بد نیست
تکه‌نانی دارم
خرده‌هوشی
سر سوزن ذوقی
مادری دارم بهتر از برگ درخت
دوستانی بهتر از آب روان
و خدایی که در این نزدیکی‌ست...

@theapll
شانزدهم مهر، سالگرد درگذشت محمد دبیرسیاقی (۱۲۹۸-۱۳۹۷)
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فارسی را پاس بداریم (۱۰)

فرایند یا پروسه؟

بگوییم ✅ فرایند
نگوییم ❌ پروسه

@theapll
هفدهم مهرماه، زادروز گلی ترقی (۱۳۱۸)
@theapll
نود و ششمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود:

نقدِ ادبی در عصر مشروطه
سخنران: باقر صدری‌نیا
(عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)

دوشنبه، ۲۳ مهرماه ۱۴۰۳
ساعت: ۱۱

نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll
هجدهم مهر، سالگرد درگذشت مصطفی مقرّبی (۱۲۹۳-۱۳۷۷)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۴/۴/۱۲)

برخی از آثار:
تاریخ جهان برای خردسالان، ویرجیل مورس هیلیر (ترجمه)؛ سقوط قسطنطنیه، برناردین کیلتی (ترجمه)؛ سه مقاله دربارهٔ ویس و رامین (ترجمه)؛ ترکیب در زبان فارسی؛ دیوان حافظ (تصحیح، با همکاری ابوالقاسم انجوی شیرازی)؛ عقاید تربیتی فردوسی به‌موجب شاهنامه؛ فرهنگ اصطلاحات جغرافیا (با همکاری غلامحسین مصاحب، احمد آرام، وصفی اصفیا و حسین گل‌گلاب)؛ فرهنگ‌نامۀ فارسی (جلد هجدهم: مخصوص زبان و فرهنگ فارسی، با همکاری احمد آرام، رضا اقصی، محمود بهزاد و نجف دریابندری)؛ مقایسۀ عقاید فلسفی رواقی با آراء فلسفۀ اپیکوری؛ هژده گفتار.

@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نام بعضی نفرات
رزق روحم شده است.
وقت هر دلتنگی
سویشان دارم دست
جرئتم می‌بخشد
روشنم می‌دارد.

نیما یوشیج

#بحر_در_کوزه
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نوزدهم مهر، زادروز محمدرضا شفیعی کدکنی (۱۳۱۸)

هیچ می‌دانی چرا چون موج
در گریز از خویشتن پیوسته می‌کاهم؟

زان که بر این پردهٔ تاریک
این خاموشی نزدیک

آنچه می‌خواهم نمی‌بینم
وآنچه می‌بینم نمی‌خواهم
@theapll
بیست و یکم مهر، سالگرد درگذشت غلامحسین مصاحب (۱۲۸۹- ۱۳۵۸)
@theapll
آشنایی با زبان‌های ایرانی (۱۰)

زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دستۀ غربی

گروه گویش‌های کردی
گویش‌های این گروه را به سه شاخه می‌توان تقسیم کرد:
۱ـ شاخۀ شمالی، که خود به دو زیر شاخۀ غربی و شرقی تقسیم می‌شود.

۲ـ شاخۀ مرکزی، که در شمال شرقی عراق، در شهرهای سلیمانیه، اَربیل، کَرکوک، خانقین رواج دارد و «سورانی» نیز نامیده می‌شود.

۳- شاخۀ جنوبی، که اغلب در غرب ایران رواج دارد.

* زبان کردی، از آثار ادبی مکتوب و نسبتاً کهنی برخوردار است.

برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص نوزده.
@theapll
بیست و دوم مهر، زادروز رضا سیدحسینی (۱۳۰۵-۱۳۸۸)
عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فارسی را پاس بداریم (۱۱)

پایانه یا ترمینال؟

بگوییم ✅ پایانه
نگوییم ❌ ترمینال

@theapll
بیست و چهارم مهرماه، سالگرد درگذشت محمد فرخی یزدی (۱۲۶۸-۱۳۱۸)

شب چو در بستم و مست از می نابش کردم
ماه اگر حلقه به در کوفت جوابش کردم

دیدی آن ترک ختا دشمن جان بود مرا
گرچه عمری به خطا دوست خطابش کردم

منزل مردم بیگانه چو شد خانۀ چشم
آنقدر گریه نمودم که خرابش کردم

شرح داغ دل پروانه چو گفتم با شمع
آتشی در دلش افکندم و آبش کردم

غرق خون بود و نمی‌مرد ز حسرت فرهاد
خواندم افسانۀ شیرین و بخوابش کردم

دل که خونابۀ غم بود و جگرگوشۀ درد
بر سر آتش جور تو کبابش کردم

زندگی کردن من مردن تدریجی بود
آنچه جان کند تنم عمر حسابش کردم
@theapll
Audio
پوشۀ شنیداری نود و ششمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دکتر باقر صدری‌نیا (عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
نقدِ ادبی در عصر مشروطه

فرهنگستان زبان و ادب فارسی – دوشنبه، بیست و دوم مهر ۱۴۰۳

@theapll