فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
فرهنگستان زبان و ادب فارسی pinned «قابل توجه اعضای محترم کانال فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای دستیابی به کانال‌های رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیام‌رسان‌های داخلی به نشانی‌های زیر مراجعه کنید. پیام‌رسان ایتا: https://eitaa.com/theapll پیام‌رسان سروش: https://sapp.ir/theapll»
@theapll
بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی در فرهنگستان

سه‌شنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷، فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی مراسمی را در محل باغ کتاب تهران برگزار کرد.

این مراسم با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اعضای پیوسته و وابستۀ فرهنگستان و شماری از سفرای فارسی‌دان کشورهای خارجی برگزار شد.

در ابتدای این همایش دکتر غلامعلی حداد عادل با اشاره به پیشینۀ این روز گفت: بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه از دو سال پیش با پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی در تقویم رسمی کشور روز حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی نامیده شد که فرصتی برای تجدید عهد با زبان فارسی است و امروز باید هم به فردوسی بزرگ و هم به زبان فارسی ادای احترام کرد.

وی در ادامه افزود: اینکه بیش از هزار سال پیش شاعری بزرگ در منظومه‌ای حماسی با بیش از ۶۰هزار بیت، گنجینه‌ای از ادب و حکمت برای ایرانیان به یادگار گذاشته، خدمتی بزرگ است و امروز بعد از هزار سال می‌توان گفت که فردوسی به نیتی که داشته رسیده و عجم را زنده کرده است.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اینکه هر کسی با توجه به نگاه خودش از شاهنامه بهره می‌برد گفت: من به عنوان دانشجوی فلسفه از خردورزیِ فردوسی بهره می‌برم و حکیمی که حماسه را با ستایشِ خرد آغاز می‌کند در خور همه گونه ستایش است.

دکتر حداد عادل در پایان افزود: در طول ۲۸ سالی که از تأسیس فرهنگستان می‌گذرد تمام همت آن حمایت از زبان فارسی بوده است. ازاین‌رو بر پایۀ آگاهی از گذشتۀ زبان فارسی و شناخت وضع موجود تلاش می‌کنیم مسیر پیش رو را طی کنیم و به حفاظت از زبان فارسی بپردازیم. فرهنگستان دستگاهی کاملاً علمی و پژوهشی است که به دور از تبلیغات نادرست و با وجود دشواری‌های تحمیلی از سوی دشمن، فعالیت کرده‌ایم و کوشیده‌ایم فرزندان خلفی برای نیاکان خود باشیم.

در ادامۀ این نشست دو سنخنرانی علمی ارائه شد. دکتر آبتین گلکار، پژوهشگر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، نخستین سخنرانی را در موضوع «مقایسۀ حماسه‌های روسی و فارسی» و پس از آن دکتر فرزین غفوری، پژوهشگر گروه واژه‌گزینی، دومین سخنرانی را در موضوع «سنجش منابع تاریخی شاهنامه در پادشاهی خسرو انوشیروان» ارائه کردند.

پس از آن دو کتابِ سنجش منابع تاریخی شاهنامه در پادشاهی خسرو انوشیروان، نوشتۀ دکتر فرزین غفوری، و ترجمۀ منظوم شاهنامه به زبان آلمانی، که به کوشش دکتر نصرت‌الله رستگار در برلین منتشر شده است، رونمایی شد.

در پایان این همایش میزگردی با حضور مدیران گروه‌های پژوهشی فرهنگستان برگزار شد. در این میزگرد هریک از مدیران به فعالیت‌های گروه خود به‌اختصار بیان کردند. رونمایی کتاب‌های تازه انتشاریافتۀ فرهنگستان پایان‌بخش مراسم بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی بود.
http://apll.ir/?p=2711
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت استاد مؤمن قناعت

استاد مؤمن قناعت، شاعر پارسی‌گوی تاجیکستان درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی

خبر درگذشت شاعر گران‌قدر تاجیک، استاد مؤمن قناعت، موجب تأسف شد. ایشان از نماینده‌های غیرتمند شعر معاصر تاجیکستان بود که در دوران حکومت سوسیالیستی، علی‌رغم تنگناها، به پیروی از استادانی چون صدرالدین عینی و میرزا تورسون‌زاده، از جریان شعر و‌ ادب دیرسالۀ دیار استاد رودکی پاسبانی کرد و پس از استقلال آن را همچون امانتی به نسل‌های بعدی منتقل کرد.

آثار متعدد آن مرحوم، به‌خصوص شعر ماندگار او دربارۀ خلیج فارس، همچون یادگاری باارزش در میان ادب‌دوستان ایران است که از آن همواره به‌عنوان خاطرۀ مهربانی و نشان دوستیِ هم‌زبانان یاد می‌شود.

ضایعۀ درگذشت این شاعر فقید را به ملت و دولت تاجیکستان و همچنین به خانوادۀ آن مرحوم تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند متعال برای او رحمت و غفران مسئلت دارم.
غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
و بنیاد سعدی

زنده‌یاد استاد مؤمن قناعت در سال ۱۹۵۶ در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی تاجیکی از دانشگاه ملی تاجیکستان فارغ‌التحصیل شد و در همان سال به عضویت اتحادیۀ نویسندگان درآمد. پس از اتمام تحصیلات در مجلۀ «صدای شرق» مشغول به کار و پس از مدتی سردبیر این نشریه شد. نخستین دفتر شعر او با نام «شراره» در سال ۱۹۶۰ به چاپ رسید.

وی ده‌ها دفتر شعر و داستان حماسی دیگر نیز منتشر کرد که برخی از مشهورترین آن‌ها عبارت‌اند از: «تاجیکستان، اسم من»، «سروش استالین‌گراد»، «حماسۀ داد» و «مسعودنامه». او همچنین با نوشتن داستان «گهوارۀ سینا» در سال ۱۹۷۸ جایزۀ رودکی را دریافت کرد.
http://apll.ir/?p=2731
استاد مؤمن قناعت
@theapll
بزرگداشت دکتر حسن انوری در بنیاد پژوهشی شهریار

پنجشنبه، بیست و هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷، سی و چهارمین نشست از سلسله بزرگداشت‌های مفاخر علمی و فرهنگی آذربایجان در بنیاد پژوهشی شهریار که به بزرگداشت استاد دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اختصاص داشت.

در این مراسم که با حضور جمعی از استادان دانشگاه و ادیبان و فعالان فرهنگی برپا شده بود، دکتر توفیق سبحانی، قائم‌مقام انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دکتر سیکنه رسمی، استاد دانشگاه تبریز، دکتر محمد ابراهیم‌پور نمین و دکتر رحمان مشتاق‌مهر دربارۀ فضائل علمی و اخلاقی و آثار و تألیفات دکتر انوری سخن گفتند.

سخنرانی دکتر حسن انوری و دکتر مهری باقری، رئیس بنیاد پژوهشی شهریار، و قرائت پیام دکتر محمدعلی موحد، دیگر عضو پیوستۀ فرهنگستان، بخش‌های پایانی این مراسم بود. همچنین در پایان جلسه لوح تقدیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با امضای دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به دکتر انوری تقدیم شد. متن لوح مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی

استاد محترم جناب آقای دکتر حسن انوری
عضو محترم پیوستهٔ فرهنگستان

اکنون که بنیاد پژوهشی شهریار، به‌حکم حق‌شناسی و دانش‌دوستی، برای تقدیر از مقام علمی و ادبی جناب‌عالی مراسمی را برگزار کرده، فرهنگستان زبان و ادب فارسی خوشوقت است که می‌تواند با اهداء این لوح تقدیر مراتب احترام و حق‌شناسی خود را نسبت به آن استاد دانشمند اعلام دارد. دوام سلامت و توفیق روزافزون جناب‌عالی را از خداوند بزرگ مسئلت می‌نماید.

غلامعلی حدّاد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

http://apll.ir/?p=2751
@theapll
فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان ـ دفتر پانزدهم

مجموعۀ حاضر، حاصل تلاش بیش از چهارصد استاد و صاحب‌نظر در حوزه‌های مختلف زبانی و علمی در هفتاد کارگروه تخصصی، و همچنین کارشناسان گروه واژه‌گزینی است که حدود ۲۰۰۰ واژه را شامل می‌شود. دفتر حاضر، همچون چهارده دفتر پیشین، در سه بخش جداگانه تنظیم شده است. بخش اول، واژه‌های مصوّب به ترتیب الفبای فارسی، همراه با تعریف است. بخش دوم، فهرست واژه‌ها به ترتیب الفبای لاتینی و بخش سوم، فهرست واژه‌ها بر اساس حوزۀ کاربرد و به ترتیب الفبای لاتینی است. در ترتیب و تنظیم واژه‌های این دفتر نیز مانند دفترهای پیشین مترادف‌ها در زیر مدخل اصلی ذکر شده و درعین‌حال در جایگاه الفبایی خود نیز آمده است.

نکته‌ای که همچون دفترهای قبل ذکر آن ضرورت دارد، شیوۀ تعریف‌نگاری است. تعریف واژه‌های این دفتر تعریف‌های دقیق علمی و مناسب برای فرهنگ تخصصی نیست، بلکه برای روشن شدن مطلب و توضیح و توجیه معادل مصوّب آمده است. تعریف‌ها عمومی‌شده و در حدی است که برای افرادی در مقطع تحصیلی کارشناسی قابل درک باشند. در تعریف‌ها، در مقابل برخی از واژه‌های فارسی، صورت لاتینی آن‌ها در داخل دوکمان آمده است. این بدان معناست که این واژه‌ها هنوز به تصویب نهایی فرهنگستان نرسیده و صرفاً پیشنهاد گروه تخصصی است. از ذکر صورت لاتینی برخی از اصطلاحات معمول و رایج علمی و فنی نیز به علت مأنوس بودن آن‌ها برای اهل فن خودداری شده است.

دفتر پانزدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان، با تدوین و ویرایش گروه واژه‌گزینی است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۳۶۴ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۳۶هزار تومان منتشر کرده است.

http://apll.ir/?p=2735
@theapll
نثر گفتاری تاجیکان بخارا

با وجود آنکه مردم بخارا در کشور ازبکستان از محیط مدارس و کتابخانه‌ها و دیگر عواملی که در افزایش دایرۀ واژگانیِ فارسی آنان مؤثر است دور مانده‌اند، همچنان فارسی/تاجیکی در گفت‌وگوهای آنان پایه‌های استوار دارد. لهجه‌ای که مردمان امروزی بخارا به آن تکلم می‌کنند نه فقط برای فولکلورشناسان، بلکه برای زبان‏‌شناسان، متن‌‏شناسان ادبیات و مردم‏‌شناسان نیز اهمیت علمی فراوان دارد. در ادبیات عامیانۀ بخارا تأثیر ادبیات نوشتاری، یعنی ادبیات کلاسیک، و همچنین متون دینی بسیار زیاد بوده است و ادبیات کلاسیک ــ که اصولاً بخارا در پیدایش آن نقش مهمی داشت ــ در تفکر مردم تأثیر زیادی کرده است.

در مجموعۀ حاضر که حاصل پژوهش‌های پروفسور روشن رحمانی، پژوهشگر اهل تاجیکستان، در طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰ میلادی است، سه نوع ادبیات عامه آورده شده است: ۱. افسانه‏‌ها؛ ۲. قصه‏‌ها؛ ۳. روایت‏‌ها. اکثر متن‏‌های نثر شفاهی را در بخارا «شُگ = شُک، اُشُگ، افسانه، قصه، مَتَل یا حکایه» می‌‏نامند. امروزه، با وارد شدن وسایلی چون رادیو، تلویزیون، ویدئو و غیره، خواندن افسانه و گفتنِ شُگ در میان تاجیکانِ بخارا بسیار کم شده و شاید تنها شمار اندکی از پیرزنان و پیرمردان ۶۰ تا ۹۰ساله، و گاه میان‌سالان و جوانان، رسمِ افسانه‏‌گویی بخارائیان ادامه داشته باشد. ضمن اینکه آن افرادی که هنوز در قید حیات‌اند این افسانه‏‌ها را در خردسالی شنیده‌اند و بعضی از آن‌ها را در یاد دارند. ضرورت گردآوری و نشر این افسانه‌ها از همین‌جا معلوم و مشخص می‌شود. کتاب نثر گفتاری تاجیکان بخارا (افسانه‌ها، قصه‌ها، روایت‌ها) با همین هدف تدوین و منتشر شده است.

بر اساس فهرست کتاب، این مجموعه با مقدمه‌ای از شادروان محمدجان شکوری، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، آغاز می‌شود. پس از آن مقدمه‌ای مفصل در باب پژوهش انجام‌گرفته و گویش و لهجۀ تاجیکان بخارا، به قلم دکتر روشن رحمانی آمده است. در ادامه بخش‌های افسانه‌ها ( شامل ۲۹ افسانه)، قصه‌ها (شامل ۸ قصه) و روایت‌ها (شامل ۲۶ روایت) دیده می‌شود. توضیحات و لغت‌نامه بخش‌های پایانی این کتاب را تشکیل می‌دهند.

کتاب نثر گفتاری تاجیکان بخارا (افسانه‌ها، قصه‌ها، روایت‌ها) نوشتۀ دکتر روشن رحمانی است که آماده‌سازی آن برای نشر زیر نظر حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی، در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، انجام پذیرفته و انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۶۱۴ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۷۰هزار تومان منتشر کرده است.

http://apll.ir/?p=2747
روز پاسداشت زبان فارسی در صداوسیما

علاقه‌مندان می‌توانند مجموعهٔ اخبار مربوط به روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی را که در برنامه‌های مختلف شکبه‌های رادیویی و تلویزیونی انعکاس یافته بود، در پیوند زیر ملاحظه کنند:
http://apll.ir/?p=2793
قابل توجه اعضای محترم کانال فرهنگستان زبان و ادب فارسی

برای دستیابی به کانال‌های رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیام‌رسان‌های داخلی به نشانی‌های زیر مراجعه کنید.

پیام‌رسان ایتا:
https://eitaa.com/theapll

پیام‌رسان سروش:
https://sapp.ir/theapll

پیام‌رسان بله:
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی pinned «قابل توجه اعضای محترم کانال فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای دستیابی به کانال‌های رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیام‌رسان‌های داخلی به نشانی‌های زیر مراجعه کنید. پیام‌رسان ایتا: https://eitaa.com/theapll پیام‌رسان سروش: https://sapp.ir/theapll پیام‌رسان…»
@theapll
دانشنامۀ زبان و ادب فارسی ـ جلد هفتم

جلد ذیل (پایانی) دانشنامۀ زبان و ادب فارسی منتشر شد. این جلد حاوی مقالات بسیار مهم و ارزشمندی است و مؤلّفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی در این جلد با گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان همکاری کرده‌اند. این جلد در نزدیک به ۶۰۰ صفحه و شامل ۱۴۵ مقاله تدوین یافته است.

مداخل جلد ذیل دانشنامۀ زبان و ادب فارسی را به سه دسته می‌توان تقسیم کرد: ۱. مدخل‌هایی که مقالاتشان هنگام آماده‌سازی مجلّدات پیشین یا اصلاً دریافت نشد یا به‌موقع دریافت نشد. این دسته از مقالات ناگزیر به جلد ذیل ارجاع داده شدند؛ ۲. مدخل‌هایی که به معرفی زندگی و آثار شخصیت‌های بزرگ علمی‌ای اختصاص دارند که در سال‌های اخیر به رحمت ایزدی پیوستند؛ ۳. مقالات تازۀ در موضوعات بسیار مهم و ارزشمند ادبی که مؤلفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی آن‌ها را به رشتۀ تحریر درآورده‌اند.

مقالات این جلد نه‌تنها کمبودهای مجلّدات پیشین را جبران می‌کند، بلکه بعضی ازآن‌ها در اهمیت تحقیق منحصربه‌فرد و یگانه مرجع مطالعه و تحقیق به شمار می روند و اطلاعات ذکرشده در آن‌ها را در کمتر منبع دیگری به این جامعیت می‌توان یافت. بعضی دیگر از آن‌ها مقالاتی در باب موضوعاتی‌اند که تا کنون در هیچ دانشنامه‌ای مدخل نشده‌اند و اطلاعات دربارۀ آن‌ها، به این تفضیل، در هیچ منبعی نیامده است. به‌علاوه، در این جلد تنی چند از مهم‌ترین و مشهورترین نویسندگان و شاعران فارسی‌‌زبان در کشورهای همسایه، از جمله افغانستان و تاجیکستان و نیز شاعران و نویسندگان ترک، معرفی شده‌اند و مقالات
نسبتاً جامعی دربارۀ زندگی و آثار آنان در این مجلّد درج شده است.

سال انتشار مجلّدات پیشین دانشنامۀ زبان و ادب فارسی بدین قرار بوده است:

جلد اوّل (شامل مقالات آب تا برزویۀ طبیب): ۱۳۸۴؛
جلد دوم (شامل مقالات برندق خجندی تاحیرتی تونی): ۱۳۸۶؛
جلد سوم (شامل مقالات خارزنجی تا سنایی غزنوی): ۱۳۸۸؛
جلد چهارم (شامل مقالات سندبادنامه تا فردوسی): ۱۳۹۱؛
جلد پنجم (شامل مقالات فردوسی ثانی تا مسرور طالقانی): ۱۳۹۳؛
جلد ششم (شامل مقالات مسعود، محمّد تا یونس): ۱۳۹۵.

http://apll.ir/?p=2813
@theapll
همکاری استادان تاجیک و افغان در تألیف دانشنامۀ زبان و ادب فارسی

هم‌زمان با برگزاری سی‌ویکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، جلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی منتشر شد. این جلد حاوی مقالات مهم و ارزشمندی است و مؤلّفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی، از جمله استادانی از کشورهای تاجیکستان و افغانستان، در تألیف مقالات آن با گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان همکاری کرده‌اند. مداخل تألیفی این استادان عمدتاً مربوط به شخصیت‌های درگذشتۀ کشورهای تاجیکستان و افغانستان است.

در طی تألیف مجلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، با سفارش و پیگیری پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در تاجیکستان، مقاله‌هایی به قلم پروفسور شریف‌مراد اسرافیل‌نیا، استاد و پژوهشگر تاجیک، دربارۀ استادانی چون احمد مخدوم دانش، صدر ضیاء، صدرالدین عینی، ساتم الغ‌زاده، باباجان غفوراُف، محمد عاصمی، محمدجان شکوری و دیگران تألیف شد.

همچنین با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد، دکتر خلیلی‌الله افضلی از کشور افغانستان، در تألیف جلد ذیل دانشنامه با فرهنگستان زبان و ادب فارسی همکاری کرد.

جلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در نزدیک به ۶۰۰ صفحه و شامل ۱۴۵ مقاله است که به سرپرستی استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به اتمام رسیده است.
http://apll.ir/?p=2821
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت شادروان دکتر احمدی

خبر درگذشت دوست گرامی و استاد عزیز، مرحوم دکتر احمد احمدی، رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)، مایۀ تأثر و تأسف فراوان شد.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این روحانی صاحب فضل و فضیلت را که در عمر پربرکت خود خدمتگزار صادق دین و فرهنگ و عم و فلسفه بود، به اهل حوزه و دانشگاه و دوستان و همکاران و به‌ویژه به خانواده و فرزندان محترم ایشان تسلت می‌گوید و برای آن استاد فقید از خداوند طلب علوّ درجات می‌کند.

غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

حجت‌السلام و المسلین دکتر احمد احمدی (۱۳۱۲-۱۳۹۷) دارای مدرک دکتری فلسفۀ غرب از دانشگاه تهران بود. وی از سال ۱۳۵۲ به عضویت هیئت علمی دانشگاه تهران درآمد و در این دانشگاه دروس فلسفۀ اسلامی و فلسفۀ غرب و فلسفۀ تطبیقی را در مقطع دکتری تدریس می‌کرد.

شادروان دکتر احمدی بنیان‌گذار سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) بود و حدود ۳۳ سال مدیریت این سازمان را بر عهده داشت. وی همچنین از مؤسسان دانشگاه تربیت مدرس بود و در هفتمین دورۀ مجلس شورای اسلامی نیز به‌عنوان نمایندۀ مردم تهران انتخاب شد.

http://apll.ir/?p=2848
@theapll
برای آگاهی از اخبار و اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی به وبگاه جدید فرهنگستان مراجعه کنید.

www.apll.ir

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X220397.jpg
http://www.persianacademy.ir/fa/X220397.aspx
@theapll
برگزاری سومین جلسه از سلسله مجالس علمی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

چهارشنبه، بیست و سوم خردادماه ۱۳۹۷، سومین مجلس از سلسله مجالس علمی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، به یاد استاد فقید دکتر سید جعفر شهیدی برگزار می‌شود.

در این برنامه علی بهرامیان، ویراستار گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قارۀ، در موضوع «نسخه‌ها و ترجمه‌های فارسی کهن قرآن کریم» با دکتر آذرتاش آذرنوش و دکتر مرتضی کریمی‌نیا گفت‌وگو خواهد کرد.

این برنامه روز چهارشنبه، بیست و سوم خردادماه، از ساعت ۱۸:۳۰ در محل کانون زبان پارسی برگزار خواهد شد.

نشانی: تهران، خیابان ولی‌عصر(عج)، سه‌راه زعفرانیه، خیابان شهید عارف‌نسب، شمارۀ ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار
http://apll.ir/?p=2865
نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۶۱

شصت و یکمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان شامل بخش‌هاى گوناگون، ازجمله سرمقاله، مقاله، نقد و بررسی، تحقیقات ایران‌شناسی، گلچینی از دیرینه‌ها، تازه‌های نشر و اخبار است. عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

بخش «مقاله»: «بوطیقای مکانی انزوا و تأثیر آن در چگونگی روایت داستان یک شهر»، کتایون شهپرراد، آذین حسین‌زاده؛ «انواع اختصارسازی در زبان فارسی»، آبتین گلکار؛ «ساختارشکنی با چند نمونه از مصداق آن در غزل حافظ»، رضا قنادان؛ «گسترۀ سیاست جنایی در سیرالملوک»؛ فاطمه نوری، ابوالحسن شاکری؛ «سیری در نسخۀ صیدنامۀ خانی اثر مولا محمدسلیم رازی»، محبوبه مسلمی‌زاده، شهیده مکوندی؛ «زبان سعدی در قصاید فارسی او»، نجمه دری، کوروش کمالی سروستانی؛ «بررسی مؤلفه‌های روایت پسامدرنیستی در رمان از چشم‌های شما می‌ترسم»، سکینه نجاتی رودپشتی، سیروس شمیسا؛ «زبان و ادبیات فارسی در قزاقستان»، سید محمدباقر کمال‌الدینی؛ « ترجمه و پای چوبین «وفاداری»»، محمود حدادی.

بخش «نقد و بررسی»: «بانگ نی»، سعید رضوانی؛ «سکۀ صاحب‌عیار»، مهدی فیروزیان.

بخش «تحقیقات ایران‌شناسی»: «چرا داستان آرش کمانگیر در شاهنامه نیست؟»، ابوالفضل خطیبی؛ «معرفی چهار شاهنامه از قرن‌های ششم و هفتم هجری»، سجاد آیدنلو؛ «نقش فرهنگ عامۀ کرمان در غنی‌سازی ادبیات کودک و نوجوان»، غزاله حیدری آبکنار، مریم اسدیان.

بخش «گلچینی از دیرینه‌ها»: «مایه‌های ژورنالیستی قلم محمدحسین فروغی در روزنامۀ تربیت»، مهسا رون.

بخش «تازه‌های نشر»: کتاب تاریخ ادبیات ایران (با رویکرد ژانری)؛ کتاب حیات در کلمات
نشریات ادواری: ایرانشهر امروز

بخش «اخبار»: به یاد پروفسور ولادیمیر آرنویچ لیوشیتس دانشمند و سغدی‌شناس، لیلا عسگری؛ سی و سومین «همایش خاورشناسان آلمان»، سعید رضوانی.

سرمقالۀ این شماره از نامۀ فرهنگستان، با عنوان «نامۀ فرهنگستان در بوتۀ نقد» و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل است. علاقه‌مندان می‌توانند این شماره از مجلۀ نامۀ فرهنگستان را از پیوست زیر بارگیری کنند:

http://www.apll.ir/?p=2878

http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/06/Xabarnameh61part1.pdf

http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/06/Xabarnameh61part2.pdf
@theapll
انتصاب خانم دکتر ایلمیرا دادور به مدیریت گروه ادبیات تطبیقی

دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طی حکمی دکتر ایلمیرا دادور، استاد زبان فرانسۀ دانشگاه تهران را به مدیریت گروه ادبیات تطبیقی منصوب کرد. پس از درگذشت شادروان استاد ابوالحسن نجفی، عضو فقید پیوسته و مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، استاد احمد سمیعی (گیلانی) به سرپرستی این گروه منصوب شده بود. متن حکم صادر شده بدین شرح است:

بسمه‌تعالی

استاد محترم سرکار خانم دکتر ایلمیرا دادور

احتراماً
نظر به دانش و تجربۀ ارزشمندی كه داريد به موجب این حکم به سمت مدیر گروه «ادبیات تطبیقی» فرهنگستان زبان و ادب فارسی منصوب می‌شويد. توفيق آن استاد ارجمند را در خدمت به علم و فرهنگ و پاسداري از زبان و ادب فارسی از خداوند متعال مسئلت می‌كنم.

غلامعلی حداد عادل

دکتر ایلمیرا دادور، استاد زبان فرانسۀ دانشگاه تهران و دارای مدرک دکتری ادبیات تطبیقی از دانشگاه نیس‌ فرانسه است. عضویت شورای تخصصی گروه فرانسۀ دانشکدۀ ادبیات علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، سردبیری مجلۀ پژوهش ادبیات معاصر جهان، عضویت هیئت تحریریۀ مجلۀ مطالعات زبان و ادبیات فرانسه، معاونت پژوهشی دانشکدۀ زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، عضویت هیئت ممیزۀ دانشگاه تهران از جمله مسئولیت‌های ایشان بوده است.
برخی از آثار تألیفی دکتر دادور عبارت‌اند از: بررسی تطبیقی ساختار داستان کوتاه، واژگان نشانه ـ معناشناسی (فرهنگ تخصصی)، درآمدی بر ادبیات تطبیقی، دیرینه‌شناسی ترجمه، تصویر‌شناسی.
http://www.apll.ir/?p=2889
@theapll
روابط تاریخی ایران و دشت قبچاق

کتاب روابط تاریخی ایران و دشت قپچاق که در سال جاری در انتشارات «کتابخانۀ آلژاس» و به کوشش دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ خارجی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و با همکاری رایزنی فرهنگی ایران در قزاقستان، در شهر آلماتی، به چاپ رسید ادامۀ مطالعات و تحقیق در باب روابط اقوام ایرانی و ترک در طول تاریخ است. پیش از این چند جلد کتاب دیگر نیز به کوشش دکتر صفر عبدالله در همین موضوع به زبان روسی منتشر شده بود.

این کتاب شامل مجموعۀ مقالات و سخنرانی‌های دانشمندان ایران و جهان است که در این زمینه پژوهش کرده‌اند و در قالب مقالات همایش بین‌المللی گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی ارائه شده‌اند. این همایش از ۲۵ تا ۲۷ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۶ در شهر آلماتی، پایتخت جمهوری قزاقستان، و با شرکت دانشمندان ایران، روسیه، کانادا، قزاقستان، کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز برگزار شد.

همایش مذکور به ابتکار دکتر صفر عبدالله، ایران‌شناس تاجیک و ساکن قزاقستان، و با همکاری دانشگاه روابط بین‌الملل و زبان‌های جهان، موسوم به ابولی‌خان شهر آلماتی، و با یاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان برگزار شد. مجموعۀ حاضر با ترجمه و ویراستاری و تدوین و تنظیم دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به چاپ رسیده است و شامل ۳۰ مقاله و سخنرانی از اندیشمندان ایران‌شناس و ترک‌شناس است. فهرست این مقالات عبارت است از: «خسرو اول انوشیروان (سال‌های ۵۳۱-۵۷۹ میلادی) و ارتباط او با اقوام ترک بنا به شهادت ابن مسکویه»، کولِسنیکوف (سنت پترزبورگ ـ روسیه)؛ «سعدی و مسئلۀ کم‌آزاری در فرهنگ ایران»، دکتر اصغر دادبه (ایران)؛ «نقش فرهنگ ایران در آسیای صغیر در قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی»، پروفسور رستم شکوراف (مسکو)؛ «نقش سغدی‌ها در ترکستان شرقی در قرون ۶ و ۷ میلادی»، پروفسور آبلِت کمال‌اف (قزاقستان)؛ «ترکان حامی زبان و فرهنگ ایرانی در سال های ۱۰۲۷ تا ۱۷۲۲»، پروفسور ریچاد فولتس (کانادا)؛ «اصطلاحات ترکی و مغولی در نظام مالیاتی ایران در قرون ۱۳ و ۱۴ میلادی»، دکتر لقمان بای‌ماتوف تاجیک (سوئد)؛ «چینی‌ها از دیدگاه ایرانیان»، پروفسور کلارا حافظوا (قزاقستان)؛ «اهمیت ترجمه در روابط معنوی و تاریخی ایران و آسیای مرکزی»، دکتر نعیمه سگیندیکوا (قزاقستان)؛ «تأثیر فرهنگ ایران در آسیای مرکزی»، حسن قریبی (ایران)؛ «واژه‌های ترکی در دیوان ضیای پارسی خجندی»، دکتر مهدی نوریان (ایران)؛ «مشرب ایغوری از دیدگاه فرهنگ‌شناسی و زبان‌شناسی»، پروفسور والری ماخ‌پیروف (قزاقستان)؛ «ترجمۀ فارسی رمان مختار عوض‌اف، آبای و مترجم او»، پروفسور عبدالنبی ستارزاده (تاجیکستان)؛ «آهنگ‌های صوفیانه در دیوان ناصر بخارایی»، دکتر شریف‌مراد اسرافیل‌نیا (تاجیکستان)؛ «دست‌نویس جدیداً کشف‌شدۀ امیر علیشیر نوایی و اهمیت آن»، پروفسور بدرالدین مقصوداف (تاجیکستان)؛ «تأثیر تصوف ایرانی در دشت قپچاق»، دکتر محمدرضا موحدی (ایران)؛ «بررسی تطبیقی برخی از جنبه‌های هویت ایرانی و قزاقی»، پروفسور گلنار نادروا (قزاقستان)؛ «سنن خیمه‌سازی، خیمه‌های طلایی در امپراتوری چنگیز و اخلافش»، دکتر آیبولات کوشکومبایف (قزاقستان)؛ «سیاقة العدد و نقش بلاغی آن در شاهنامه»، دکتر حسن حیدری (ایران)؛ «منابع فارسی دربارۀ قدرت دولت در تاریخ اقوام ترک»، پروفسور ژولدوس تولیبایوا (قزاقستان)؛ «برقراری و رشد و تکامل جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در جهان امروز»، دکتر غالیا شاتانوا (قزاقستان)؛ «نقش قراخانیان در روابط تاریخی ایرانیان و ترکان»، دکتر محسن حیدرنیا (ایران)؛ «دیوان خوشحال‌خان قریب به‌عنوان نمونۀ نظم عرفانی قرن ۱۹ میلادی»، دکتر گل‌بهرام مولوتوا (قزاقستان)؛ «سهم صوفی اللهیار در توسعۀ ادبیات ترکی و فارسی در آسیای میانه»، نرگس شاه علیوا (ازبکستان)؛ «نگاهی به تذکرۀ اویسی فارسی»، دکتر المیرا مالاتووا (قزاقستان)؛ «نقش و جایگاه تعلیمات نقشبندیه در توسعۀ روابط ملی و فرهنگی اقوام ایرانی و ترک در آسیای مرکزی»، دکتر جعغر خال مؤمنوف (ازبکستان)؛ «مختار عوضوف و ادبیات معاصر فارسی تاجیکستان»، دکتر دیار کونایف (قزاقستان)؛ «طراز و ترکستان در نظم و نثر فارسی»، دکتر محمدباقر کمال‌الدینی و سید شهاب کمال‌الدینی (ایران)؛ «چهرۀ آسمانی پیر ترکستان، خواجه احمد یسوی»، مسعود شیخ زین‌الدین (رایزن فرهنگی)؛ «سخن مقدماتی رئیس دانشگاه روابط بین‌الملل و زبان‌های جهان معروف آبلای‌خان»، آکادمیسین خانم سلیمه کونانبایوا؛ «سخنرانی دکتر قهرمان سلیمانی، معاون پژوهش و آموزش سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی».
ترجمه، تهیه، ویرایش و تنظیم تمامی مقالات این مجموعه به همت دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی انجام پذیرفته است. کتاب روابط تاریخی ایران و دشت قپچاق در ۳۶۰ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه در آلماتی، پایتخت قزاقستان منتشر شده است.
@theapll
مجموعه‌واژه‌های علوم سلامت
سلامت جنسی، سلامت زادآوری (۱)

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در طول بیش از دو دهه فعالیت خود نزدیک به پنجاه‌ و پنج ‌هزار واژه را در حوزه‌های مختلف علمی به تصویب رسانده است. مجموعۀ حاضر شامل واژه‌هایی است که از سال ۱۳۹۱ تا سال ۱۳۹۵، در حوزۀ علوم سلامت، در شورای واژه‌گزینی و شورای عالی فرهنگستان تصویب شده است.

مطالب مجموعۀ حاضر شامل ۵۱۹ واژه و بدین شرح تنظیم شده است: ۱. واژه‌نامۀ توصیفی به ترتیب الفبای فارسی، که شامل ضبط فرنگی واژۀ بیگانه، معادل مصوّب فرهنگستان و تعریف واژه است. تعریف واژه‌ها را اعضای کارگروه در اختیار فرهنگستان قرار داده‌اند. البته، با صلاحدید فرهنگستان، تعریف‌ها عمومی‌شده و قابل درک برای افرادی با تحصیلات کارشناسی است و صرفاً برای روشن شدن مطلب ارائه شده است و تعریف دقیق و جامع علمی نیست. ۲. فهرست واژه‌ها به ترتیب الفبای لاتین.

کتاب مجموعه‌واژه‌های علوم سلامت، به کوشش گروه واژه‌گزینی گردآوری و ویرایش شده که انتشارات فرهنگستان آن را در ۹۶ صفحه و با شمارگان ۱۷۰۰ نسخه، به بهای ۹۵۰۰۰ ریال منتشر کرده است.
http://www.apll.ir/?p=2896