فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۷

چهل و هفتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (تیر ۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: ضعف نگارش‌‏های دانشگاهی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ معرفی کتاب راهی به سوی عاقبتِ خیر در بیان بعضی از مسائل و مشکلات آموزش‌‌وپرورش (گیتی قریب)؛ گزارشی از گنجینۀ آموزش‌وپرورش چهارمحال و بختیاری (بابک زمانی‌پور)؛ معرفی کتاب چگونه بهتر اندیشیدن را آموزش دهیم: حلقهٔ کندوکاو در کلاس (دکتر ناهید حجازی)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۱۹): درس «خاموشی دریا» سال یازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۷): گزارشی از امتحان نگارش خرداد ۱۳۹۷ دبیرستان شیخ صدوق قم (سیدرضا باقریان موحد)؛ برگزاری اولین جلسۀ کارگروه ششمین دورۀ جایزۀ فرهنگستان به رسانه‌ها، برگزاری کارگاه آموزشی مدرسان ویراستاری، بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر، گزیدۀ‌ اشعار علی‏‌حسین عزیزی (داریوش گودرزی)، روزشمار رویدادهای ادبی خرداد ۱۳۹۷ (علی زارعی مزدآبادی)، شعر پایانی: معلم و شاگرد (سیمین بهبهانی).

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و هفتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/07/khabarnameh47-800x480.jpg
http://www.apll.ir/?p=3011
http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/07/khabarname47.pdf
@theapll
برگزاری جلسۀ معرفی کتاب در بنیاد شهریار

پنجشنبه، یازدهم مردادماه ۱۳۹۷، اولین جلسه از سلسله نشست‌های نقد و معرفی کتاب بنیاد پژوهشی شهریار در سال جاری در مورد شرح و نقد اثر دکتر استعلامی دربارۀ قصاید خاقانی، به قلم دکتر سعیدالله قره‌بگلو، برگزار شد.

در این جلسه ابتدا دکتر قره‌بگلو، نویسندۀ کتاب، آن را معرفی کرد و پس از آن استاد حسین مهرنگ و دکتر ناصر علیزاده از دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و همچین دکتر ابراهیم اقبالی از دانشگاه تبریز به نقد و بررسی کتاب پرداختند.
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/08/X150597-800x480.jpg
http://apll.ir/?p=3022
@theapll
دفتری از آینه: دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در رادیو فرهنگ

در ادامۀ همکاری شبکۀ رادیویی فرهنگ با فرهنگستان، پخش برنامۀ «دفتری از آینه» از پنحشنبه ،یازدهم مردادماه، آغاز شد.

این برنامه که با همکاری گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی فرهنگستان تهیه می‌شود، به معرفی بخشی از میراث مکتوب گران‌بها و کمتر شناخته‌شدۀ زبان فارسی اختصاص دارد. متخصصانی که این آثار را در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی معرفی کرده‌اند در گفت‌وگو با آقای احمد خالصی، مجری‌ ـ کارشناس این برنامه، به ویژگی‌های زبانی و ادبی اثر و معرفی صاحب اثر می‌پردازند.

این برنامه روزهای پنجشنبۀ هر هفته، ساعت ۱۲:۰۰، از رادیو فرهنگ پخش می‌شود. «دفتری از آینه» کاری از گروه ادب و هنر، به مدیریت آقای دکتر حسن پولادی، و با تهیه‌کنندگی آقای محسن حکیم‌معانی است.
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/08/D1736453T16873179web-1080x480.jpg
http://apll.ir/?p=3028
@theapll
فراخوان دومین همایش بین‌المللی مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر

یکشنبه و دوشنبه، پنجم و ششم اسفندماه ۱۳۹۷، دومین همایش مشترک بین‌المللی گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و گروه ایران‌شناسی دانشگاه ماربورگ (آلمان)، در موضوع مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر در تهران برگزار می‌شود.

شبه‌قاره و آسیای صغیر در طول قرون متمادی بخش مهمی از حوزۀ گسترش و نفوذ زبان فارسی بوده‌اند؛ بر این اساس، مطالعات تطبیقی می‌تواند پرتوی تازه بر رویکردهای ادبی در این دو سرزمین بیفکند.

در این همایش به آثار فارسی نگارش‌یافته در مناطق مذکور از سدۀ چهارم تا سدۀ سیزدهم هجری و ظهور صنعت چاپ در این مناطق پرداخته خواهد شد.

http://test.apll.ir/wp-content/uploads/sites/4/2018/08/X290597.jpg
http://apll.ir/?p=3038
@theapll
کارگاه زبان فارسی شبکۀ کودک

همکاری‌ها و تعاملات سازمان صداوسیما و فرهنگستان زبان و ادب فارسی در چندسال اخیر گسترش‌ یافته است و این امر از جهات مختلف برای هردو نهاد مفید است. یکی از موارد همکاری برگزاری دوره‌های مرتبط با زبان فارسی در فرهنگستان است. شبکۀ کودک سیمای جمهوری اسلامی ایران شبکه‌ای تخصصی است که به برنامه‌سازی و تولید و پخش انواع برنامه‌ها برای خردسالان، کودکان و نونهالان می‌پردازد. این شبکه در بهار گذشته از فرهنگستان درخواست کرد کارگاهی درحوزۀ زبان فارسی برای برخی از کارکنان این شبکه برگزار کند. پس از چند نشست مشترک، «کارگاه زبان فارسی» در ۱۰ ساعت (۵ جلسه) به‌صورت کارگاهی یک‌روزه طراحی شد.

این کارگاه در روز چهارشنبه بیست‌‌ و چهارم مرداد، با حضور تنی چند از مدیران، ناظران پخش، ارزیابان،‌ مترجمان و ویراستاران شبکۀ کودک برگزار شد. در این کارگاه،‌ نگاهی به ساخت زبان فارسی، درآمدی بر واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی، زبان کودک، درست‌گویی و درست‌نویسی و گفتاری‌نویسی (شکسته‌نویسی) مطرح و تدریس شدند.

دکتر محمدرضا رضوی، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان،‌ درس نگاهی به ساخت زبان فارسی را تدریس کرد. زبان و زبان‌شناسی، ساختمان زبان، نظام آوایی زبان فارسی، نظام صرفی زبان فارسی، نحو زبان فارسی، نظام معنایی زبان فارسی، و گونه‌های زبانی از جملۀ مباحثی بود که در این درس مطرح شد. این مباحث به‌گونه‌ای طرح شد که حوزۀ زبان کودک مورد توجه قرار گیرد.

خانم مهنوش تهرانی، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان،‌ درآمدی بر واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی را تدریس کرد. واژه و اصطلاح و تفاوت این دو با یکدیگر، تعریف و ویژگی‌های واژۀ فارسی و واژۀ غیرفارسی، نگاهی گذرا به پیشینۀ علم اصطلاح‌شناسی، نگاهی به انواع روش‌ها و شیوه‌های واژه‌سازی، لزوم کاربرد واژه‌های فارسی برای کودکان و نوجوانان، اهمیت و کاربرد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی در ترجمه به‌ویژه ترجمۀ‌ متون کودک و فوائد واژه‌گزینی در حوزۀ‌ زبان کودک از جمله مباحثی بود که وی در این درس به آنها اشاره کرد.

دکتر مریم جلالی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی، سومین مدرسی بود که در این کارگاه به تدریس درس «زبان کودک»، پرداخت. تاریخچۀ زبان کودک،‌ علل توجه به زبان کودک، ‌نظریه‌های به‌کارگیری زبان توسط کودکان (یادگیری، نهادگرایی، شناختی و تعاملی)، ارتباط کودک با کاربرد واژه‌ها، لزوم توجه به رده‌بندی سنی کودکان و ارتباط آنها با رسانه، نظریۀ برهم‌کنش متن و تصویر از جمله موارد طرح‌شده در این کلاس بود.

مهدی قنواتی،‌ پژوهشگر فرهنگستان، با تدریس «درست‌گویی و درست‌نویسی» دیگر مدرس این کارگاه بود. او با بررسی بیش از ۳۰ عنوان از برنامه‌های شبکۀ کودک، به‌صورت مصداقی، به‌ مهم‌ترین اشکالات زبانی در برنامه‌های این شبکه اشاره کرد. انواع واژه‌ از نظر ساختمان، انواع فعل ازنظر ساختمان، گرده‌برداری، واژه‌بست‌ها، جمله‌های نشان‌دار و بی‌نشان و کاربرد هریک از موارد یادشده در ساختارهای زبانی برنامه‌های شبکۀ کودک از جمله موضوعات مورد بحث در این جلسه بود.

هومن عباسپور، پژوهشگر و سرویراستار نشر چشمه، با تدرس «گفتاری‌نویسی» آخرین مدرسی بود که در این کارگاه حضور یافت. وی در آغاز سخن توضیح داد که مباحثی که در زمینۀ گفتاری‌نویسی در این جلسه مطرح می‌شود لزوماً نظر فرهنگستان نیست و نظر شخصی است. درست یا نادرست بودن گفتاری‌نویسی، حدود و ثغور گفتاری‌نویسی، چگونگی دستور خط و املای واژه‌ها و ترکیبات در گفتاری‌نویسی ‌و اصول و ضوابط گفتاری‌نویسی مهم‌ترین موضوعات عباس‌پور دراین جلسه بود.

کارگاه زبان فارسی با این هدف در پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی برگزار شد که اصحاب رسانه، به‌ویژه دست‌اندرکاران سازمان صدا و سیما، هرچه بیشتر با مسائل زبانی و ادبی آشنا شوند تا بتوانند به تقویت و غنای زبان و ادبیات فارسی در جامعه، به‌ویژه آینده‌سازان این مرز و بوم، کمک کنند. فرهنگستان امیدوار است با برگزاری این‌گونه کارگاه‌ها و دوره‌ها بتواند لزوم و اهمیت توجه به زبان و ادبیات فارسی را در جامعه پررنگ و برجسته کند.

http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/08/%DB%B2-1-1200x480.jpg
http://apll.ir/?p=3041
@theapll
تقدیر از خانم دکتر مهری باقری در هفتادمین سال تأسیس دانشگاه تبریز

چهارشنبه، هفتم شهریورماه ۱۳۹۷، مراسم بزرگداشت هفتادمین سال تأسیس دانشگاه تبریز در تالار وحدت این دانشگاه برگزار شد.

در حاشیۀ این مراسم از سرکار خانم دکتر مهری باقری، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رئیس بنیاد پژوهشی شهریار، به پاس تلاش‌های بی‌وقفۀ ایشان در اعتلاء و ارتقای این دانشگاه، با اعطای لوح و نشان هفتادمین سال تأسیس این دانشگاه تقدیر شد.

https://goo.gl/oNF7rV
https://goo.gl/TcwAAp
@theapll
ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۲

دوازدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد: «ﻗﺎﻋﺪۀ آواﯾﯽ ﺣﺬف/W/ آغازی و چند مسئلۀ آوایی وابسته به آن»، علی‌اشرف صادقی؛ «ﻣﻨﺸﺄ ﮐﻬﻦ ﺑﻌﻀﯽ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت و ﻋﺒﺎرات ﻓﺎرﺳﯽ دری»، ﺳﯿﺪ اﺣﻤﺪرﺿﺎ ﻗﺎﺋﻢﻣﻘﺎﻣﯽ؛ «ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻗﯿﺪ در ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎی ﻓﺎرﺳﯽ و اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ»، فریبا قطره؛ «ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﭼﻬﺎرﭼﻮﺑﯽ ﺑﺮای ﺗﻬﯿﮥ ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎی زﺑﺎن‌آﻣﻮز ﻓﺎرﺳﯽ»، ﻧﺴﯿمه ﺑﻬﻤﻨﯿﺎن، ﻣﺤﺮم اﺳﻼﻣﯽ؛ «ﻓﻬﻢﭘﺬﯾﺮی در ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺯﺑﺎﻥﺁﻣﻮﺯ ﻓﺎﺭﺳﯽ»، مهدیه قنات‌آبادی؛ «ﺗﻨﻮع ﻧﮕﺎرﺷﯽ در ﻓﺎرﺳﯽ و ﺗﻬﯿﮥ ﭘﯿﮑﺮۀ زﺑﺎﻧﯽ در ﻗﺎﻟﺐ ﻓﺮﻫﻨﮓ»، ﺳﺎﻏﺮ ﺷﺮﯾﻔﯽ، ﻣﺮضیه صناعتی، ﻣﺴﻌﻮد ﻗﯿﻮﻣﯽ؛ «حذف صامت /Z/ ﺑﻌﺪ از ﻣﺼﻮت در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺘﻮن ﻓﺎرﺳﯽ»،اکرم حاجی‌سیدآقایی.

در بخش «پژوهش‌های لغوی» این مقالات درج شده است: «گرازیدن ـ رازیدن، دست‌باف، خفته ـ خفتن ـ خوفتن، سیخ»، علی‌اشرف صادقی؛ «نیم‌خانه یا نیم‌خایه؟»، محمد محمدی؛ «ﺗﺄملی در ﭼﻨﺪ واژه از ﮐﺘﺎب ﻓﺮخ‌نامه»، مجید منصوری.

در بخش «نقد و بررسی» این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ۲ مقاله آمده است: «نقد و بررسی فرهنگ زبان‌آموز فارسی»، فائزه سبحانی مرنی؛ «نقد و بررسی فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی»، محمد صاحبی.

«تازه‌های نشر» بخش پایانی این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی است. علاقه‌مندان می‌توانند دوازدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند.

https://goo.gl/VWUNza
goo.gl/UNqb7V پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
https://goo.gl/DQzu3W از اینجا بارگیری کنید
@theapll
نشست علمی گروه مطالعات آسیای صغیر

شنبه، هفدهم شهریورماه ۱۳۹۷، نشست علمی گروه مطالعات آسیای صغیر در موضوع «نقش نسخه‌بدل در تصحیح متن» برگزار خواهد شد.

در این نشست پروفسور دکتر نوبو آکی کُندو، استاد مؤسسۀ زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا ــ توکیو و عضو شورای مشاوران مجلۀ مطالعات آسیای صغیر، سخنرانی خواهد کرد.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بلوار کتابخانۀ ملی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تالار دکتر شهیدی

زمان: شنبه، هفدهم شهریورماه ۱۳۹۷، ساعت ۱۰ صبح

https://goo.gl/8LirpN
goo.gl/DxpUdi پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
ششمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی

سه‌شنبه، ۶ آذرماه ۱۳۹۷، ششمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی با عنوان «نگاهی تازه به ادبیات معاصر» در محل سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران برگزار می‌شود.

ادبیات داستانی یکی از گونه‌های مهم ادب فارسی به شمار می‌آید که دارای پیشینۀ پربار و درخشانی است و در طول تاریخ ادبی ایران، آثار ارزشمندی در این حوزه پدید آمده است. از حدود یکصد و بیست سال پیش، با تکیه بر سنت داستان‌نویسی ایرانی و آشنایی با ادبیات داستانی اروپا و با نوشتن نخستین رمانواره‌های فارسی، ادبیات داستانی معاصر ایران آغاز گشت و پس از آن، داستان کوتاه و دیگر انواع داستانی نیز پدید آمد و نویسندگان صاحب سبک و برجسته‌ای با تولید آثار گوناگون، عرصۀ تازه‌ای را در تولیدات ادبی به وجود آوردند و بخش عمده‌ای از ادبیات معاصر را به خود اختصاص دادند. با توجه به اهمیت این گونۀ ادبی، ششمین همایش متن‌پژوهی به موضوع ادبیات داستانی معاصر اختصاص یافته است و برگزارکنندگان این همایش امیدوارند بتوانند بستری مناسب برای اطلاع از آخرین تحقیقات پژوهشگران ادبیات فارسی در این زمینه پدید آورند.

محورهای این همایش به شرح زیر است:

محورهای تخصصی:
• بررسی زمینه‌های پیدایی داستان‌نویسی معاصر
• جریان‌شناسی داستان معاصر
• گونه‌شناسی ادبیات داستانی
• ادبیات داستانی و نقد ادبی
• ادبیات داستانی و تحولات سیاسی ــ اجتماعی
• ادبیات داستانی و مطالعات زبانی
• تأثیر داستان‌‌های منظوم و منثور کهن بر داستان‌نویسی معاصر
• تأثیرپذیری داستان‌نویسی معاصر از ادبیات جهان
• نقش ترجمه در ادبیات داستانی معاصر
• نقش زندگی شهری در تکوین رمان فارسی
• بازتاب انقلاب اسلامی در ادبیات داستانی
• بازتاب جنگ تحمیلی در ادبیات داستانی
• بررسی داستان نویسی در ژانرهای مطبوعاتی
• مکتب‌های ادبی و ادبیات داستانی
• تحلیل و نقد آثار برجستهٔ داستانی

محور عمومی:
• تمامی پژوهش‌های مرتبط با ادبیات فارسی

مهلت ارسال مقالات به دبیرخانهٔ همایش تا تاریخ بیستم آبان‌ماه ۱۳۹۷ است. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و نحوۀ ارسال مقالات به نشانی زیر مراجعه کنند.

https://goo.gl/ktUAoJ
http://matnpajoohi.ir وبگاه ارسال مقالات
https://goo.gl/nqJFF5 پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به‌مناسبت درگذشت پروفسور لازار

پنجشنبه، پانزدهم شهریورماه ۱۳۹۷، پروفسور ژیلبر لازار، ایران‌شناس و زبان‌شناس فرانسوی در سن ۹۸ سالگی درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی

درگذشت ایران‌شناس بزرگ و زبان‌شناس و فارسی‌دان برجسته، پروفسور ژیلبر لازار (۱۹۲۰-۲۰۱۸)، موجب تأسف عمیق شد. با فقدان ایشان، جامعۀ علمی و فرهنگی ایران‌ یکی از دوستداران صادق و دانشمند خود را از دست داد. این استاد فرهیخته نزدیک به هفتاد سال از زندگی پربار علمی خود را صرف تدریس و پژوهش‌های بسیار عمیق و تأثیرگذار در حوزۀ زبان فارسی نمود و میراث علمی ارزشمندی را برای علاقه‌مندان و استادان زبان‌شناس، و استادان زبان و ادب فارسی بر جای گذاشت.

پروفسور لازار در حوزه‌های مختلف زبانی و ادبی تحقیقات گسترده‌ای را به انجام رسانده است. پژوهش‌های او در زمینه‌هایی چون گویش‌های ایرانی، دستور زبان فارسی، شعر در زبان‌های ایرانی، و تألیف کتاب‌های ارزشمندی در موضوع زبان قدیم‌ترین آثار نثر فارسی و شکل‌گیری زبان فارسی است. فرهنگستان زبان و ادب فارسی به پاس خدمات علمی و پژوهشی آن استاد گران‌مایه در جلسۀ چهارصد و پنجاه و چهار شورای فرهنگستان، به تاریخ ۹۵/۱۰/۲۰ ایشان را به‌عنوان عضو افتخاری خود برگزید.

این‌جانب، به نمایندگی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، فقدان آن استاد گران‌قدر و پژوهشگر سخت‌کوش را به ایران‌شناسان و استادان و دانشجویان زبان و ادبیات فارسی و زبان‌شناسی تسلیت می‌گویم.

غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
و بنیاد سعدی
https://goo.gl/WyqhEp
https://goo.gl/zovjLGپیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
به صحرا شدم، عشق باریده بود…

کتاب به صحرا شدم، عشق باریده بود… گزارشی است از راه‌پیمایی اربعین و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، که در دفتر نشر فرهنگ اسلامی به چاپ رسیده است.

این کتاب ره‌آورد سفر کربلاست؛ سفری در آبان‌ماه ۱۳۹۶ که نویسنده توفیق همراهی با راه‌پیمایان اربعین حسینی را داشته است.

دکتر حداد عادل در این کتاب می‌نویسد: راه‌پیمایی اربعین تنها سفری در جغرافیا نیست، بلکه حرکتی در تاریخ است؛ آن هم نه به گذشته، بلکه به آینده. آنچه به این سفر جغرافیایی عمق و معنایی تاریخی بخشیده تحولی‌ است که در بصیرت راه‌پیمایان پدید آمده است.

بخش‌های مختلف کتاب حاضر، بر اساس فهرست کتاب، عبارت‌اند از: پیشگفتار؛ شبی خوش، سفری خوش؛ همۀ مهمان‌های امام حسین؛ به صحرا شدم، عشق باریده بود…؛ آتش بدون خاکستر؛ در حدیث دیگران.

به صحرا شدم، عشق باریده بود… (گزارشی از راه‌پیمایی اربعین)، با نگارش دکتر غلامعلی حداد عادل است که دفتر نشر فرهنگ اسلامی آن را در ۱۰۴ صفحه و با شمارگان ۲۰۰۰ نسخه، به بهای ۷۰هزار ریال منتشر کرده است.
https://goo.gl/8uuJjw
https://goo.gl/VZsD82 پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
آغاز چهارمین دورۀ کارشناسی ارشد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی

دوشنبه، نوزدهم شهریورماه ۱۳۹۷، چهارمین دورۀ کارشناسی ارشد رشتۀ واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی در پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی آغاز شد. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، با حضور در جمع دانشجویان این دوره دربارۀ پیشینۀ واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی در ایران و تلاش‌های فرهنگستان در راه‌اندازی این دوره و اهداف مورد نظر فرهنگستان با دانشجویان سخن گفت. دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی، آقای مهدی قنواتی، مدیر آموزش پژوهشکده، سرکار خانم مهنوش تهرانی، رئیس دفتر ارتباط با صدا و سیما، و مرتضی قاسمی، سرپرست روابط عمومی فرهنگستان، از دیگر حاضران در این دیدار بودند.

در ابتدای این جلسه دکتر حداد عادل، ضمن تبریک به دانشجویان ورودی چهارمین دورۀ این رشته اظهار کرد: اگر بخواهم به یکی‌دو نکتۀ کلیدی اشاره کنم باید بگویم که اولاً کار واژه‌گزینی بزرگ‌تر از آن است که فقط یک مؤسسه به نام فرهنگستان زبان و ادب فارسی بخواهد آن را متکفل شود. سیل عظیم واژه‌ها، که روزافزون هم هست، چیزی نیست که کار یک مؤسسه باشد. ما از ابتدا بر آن بودیم که فرهنگستان بیشتر امر واژه‌گزینی را در کشور هدایت بکند و در خود متمرکز نسازد. به عبارتی بر واژه‌گزینی نظارت کند و آن را سامان بدهد. بر همین اساس بود که ما تصمیم گرفتیم واژه گزینی را به‌صورت یک نظام آموزشی و درسی دربیاوریم.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامۀ سخنان خود افزود: دومین نکته‌ای که می‌خواهم به آن اشاره کنم این است که ما در انجام این کار بسیار جدی هستیم. این رشته برای فرهنگستان یک مسئلۀ هویتی و اعتقادی است و هیچ جنبۀ تشریفاتی ندارد. فرهنگستان انتظار دارد یک فضای دانشجویی جدّی در اینجا ایجاد شود و دانشجویان این رشته، دانش، مهارت، بصیرت و کارایی پیدا کنند.

دکتر دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان نیز در ادامه، در سخنانی کوتاه و ضمن خیرمقدم گفتن به دانشجویان، اظهار کرد: این رشته در حوزۀ زبان علم است و زبان علم ساحت‌ها و لایه‌های مختلفی دارد: واژه‌گزینی، نحو، گفتمان. وقتی به واژه‌گزینی می‌رسیم پای نحو، صرف، آواشناسی و واج‌شناسی در میان است و مسئلۀ ترکیب، خوشه و خوشه‌های واژگانی به وجود می‌آید، بنابراین با حوزه‌های مختلف زبان‌شناسی عجین است، در نتیجه یک پای این رشته در زبان‌شناسی کاربردی است.

وی در ادامه با برشمردن حوزه‌هایی که دانشجویان این رشته می‌توانند در آن‌ها به پژوهش بپردازند و رساله‌های خود را در آن زمینه‌ها آماده سازند سخن گفت و در پایان از آنان خواست که در خدمت زبان فارسی در مقام زبان علم باشند.
https://goo.gl/1SZTNs
https://goo.gl/qdGsY8 پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۸

چهل و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (مرداد ۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش اخلاق علمی و پژوهشی در دانشگاه (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ «تمرین‌هایی برای کاربست ادبیات در آموزش زبان فارسی» (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گزارش برگزاری همایش شاهنامه و تعلیم و تربیت (دکتر سیدعلی کرامتی‌مقدم)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۳): قواعد فارسیه بر طرز نوین (دکتر سیده‏زیبا بهروز)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنایی با دانشگاه‌های ایران و جهان (۳۱): دانشگاه ملی استرالیا (مینا گلستانی)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۲۰): درس «خوان عدل» سال یازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۸): گزارشی از امتحان نگارش خرداد ۱۳۹۷ دبیرستان شهید قدوسی قم (سید رضا باقریان موحد)؛ درگذشت لیلی ایمن (آهی)، از مؤلفان کتاب‌های درسی ابتدایی؛ کارگاه زبان فارسی شبکۀ کودک؛ تقدیر از خانم دکتر مهری باقری در هفتادمین سال تأسیس دانشگاه تبریز؛ گزارش مختصر دورۀ ضمن خدمت «کاربرد فناوری و روش‌های نوین در آموزش زبان و ادبیات فارسی»؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ روزشمار رویدادهای ادبی تیر ۱۳۹۷ (علی زارعی مزدآبادی)؛ شعر پایانی: شبانه (احمد شاملو).
علاقه‌مندان می‌توانند چهل و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/09/B210697-800x480.jpg
https://goo.gl/YmF758 چهل و هشتمین شمارۀ خبرنامه
https://goo.gl/duwvzW پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
فرهنگ اصطلاحات زبانی در ادبیات داستانی و نمایشی

فرهنگ اصطلاحات زبانی، در ادبیات داستانی و نمایشی، جلد اول (۱۲۵۰-۱۳۰۰ ش)، در چارچوب مجموعۀ ادب معاصر فارسی، به قلم دکتر سعید رفیعی خضری در نشر آثار به چاپ رسیده است.
این فرهنگ شامل ۳۹۰۵ مدخل به همراه شواهد آن‌ها از هجده اثر داستانی (اميرارسلان، چرندپرند، حکايت پير و جوان، خاطرات تاج‌السلطنه، دام‌گستران يا انتقام‌خواهان مزدک، رسالۀ مکاتبات مقيم و مسافر، سرگذشت حاجی‌بابای اصفهاني، سرگذشت ژيل بلاس، سياحت‌نامۀ ابراهيم‌بيک، شمس و طغرا، شهريار هوشمند، عالم نسوان، عشق و سلطنت، علی‌عمو چنين گفت، قصه‌های استاد، کتاب احمد، مسالک‌المحسنين، ملک‌جمشيد طلسم آصف و حمام بلور) و نه اثر نمایشی (اوستاد نوروز پينه‌دوز، بقال‌بازی در حضور، تمثيلات، چهارتياتر، حاجي‌ريائی‌خان، حکام قديم ـ حکام جديد، طبيب اجباری، عروسی آحسين‌آقا، عروسی جناب آقاميرزا) است. این نخستین فرهنگی است که در آن به آثار نمایشی نیز توجه شده است. همان‌طور که پدیدآورنده در «سرآغاز» اشاره می‌کند، اصطلاحات زبانی واحدهای واژگانی هستند که در همۀ زبان‌ها وجود دارند و به دلیل بسامد بالا و کاربرد فراوان اهمیت ویژه‌ای دارند. این واحدهای زبانی اگرچه به‌تناسب در همۀ گونه‌های زبانی وجود دارند، اما بیشتر به گونۀ عامیانۀ زبان تعلق دارند. کاربرد این اصطلاحات زبان را به گوش سخن‌گویان بومی طبیعی جلوه می‌دهد، به همین دلیل بهتر است در آموزش زبان، جایی برای آموزش آن‌ها در نظر گرفته شود. اساس کار این فرهنگ بر سابقه‌ای نهاده شده که با فرهنگ فارسی عامیانه، دستاورد پرارزش زنده‌یاد استاد ابوالحسن نجفی، پدید آمده است و از حیث مواد و داده‌ها می‌توان آن را ادامه و تکملۀ کار ایشان برشمرد، اما خود را محدود به آثار اثر آفرینان تهرانی نمی‌کند.
کتاب فرهنگ اصطلاحات زبانی، در ادبیات داستانی و نمایشی، جلد اول (۱۲۵۰-۱۳۰۰ ش)، در چارچوب مجموعۀ ادب معاصر فارسی، با نگارش دکتر سعید رفیعی خضری است که نشرآثار آن را در ۶۱۳ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۶۰۰ هزار ریال منتشر کرده است.
https://goo.gl/E1tkG4
https://goo.gl/FnN4yc پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران

دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران در روزهای سوم و چهارم مهرماه ۱۳۹۷ در دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار خواهد شد.

این همایش به همّت گروه زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی و با همکاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجمن زبان‌شناسی ایران و بنیاد سعدی ترتیب داده شده است.

محورهای دهمین همایش زبان‌شناسی ایران عبارت‌اند از: آواشناسی و واج‌شناسی، صرف، نحو، معنی‌شناسی، کاربردشناسی، گفتمان‌‌شناسی و ساخت اطلاع، آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، زبان‌های ایرانی کهن، گویش‌ها و زبان‌های ایران، روان‌شناسی زبان، زبان‌­شناسی اجتماعی، عصب‌شناسی زبان، زبان‌شناسی بالینی، زبان‌شناسی شناختی، فلسفۀ زبان، نشانه‌شناسی، رده‌شناسی زبان، زبان‌شناسی رایانشی، زبان‌­شناسی تاریخی ـ‏ـ‏ تطبیقی، زبان‌شناسی کاربردی، زبان‌شناسی حقوقی، زبان‌شناسی زیستی، زبان اشاره، زبان‌شناسی پیکره­ای، فرهنگ‌نگاری، ترجمه، سبک‌شناسی، نظام‌های نوشتاری، اصطلاح‌شناسی، زبان‌های در خطر و ثبت و ضبط زبان‌ها.

سخنران مراسم افتتاحیۀ دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران دکتر محمد دبیرمقدم، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی خواهد بود.
https://goo.gl/KSPxuW
https://goo.gl/KRhpmp پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
انشا و نویسندگی ـ شمارۀ ۹۴

مجلۀ انشا و نویسندگی ماهنامه‌ای است آموزشی، پژوهشی، خبری، تحلیل، اطلاع‌رسانی که به‌عنوان رسانه‌ا‌ی مکتوب، تلاش می‌کند ضمن نقد و بررسی وضعیت نوشتن در کشور و معرفی و نقد روش‌های نهادهای متولّی فرهنگ عمومی در این زمینه، موجد راهکارهای مؤثر در حوزۀ نوشتن باشد. وسعت حوزۀ نوشتن موجب می‌شود تا مخاطبان مجله همۀ افراد جامعه باشند که در کسوت معلّم، استاد، پدر، مادر، دانشجو، دانش‌آموز و کارمند ظاهر می‌شوند. این مجله را می‌توان جزو گروه نشریات تخصصی با هدف‌گذاری جذب مخاطب خاص و عام و تأکید بیشتر بر مخاطب عام دانست؛ چرا که مقالات، یادداشت‌ها و گفت‌وگوهای آن، علاوه بر بیان تخصصی مطالب حوزۀ ادبیات و نوشتار، برای نویسندگان نوپا و علاقه‌مندان به نویسندگی نیز مفید است.

در نود و چهارمین شماره از مجلۀ انشا و نویسندگی، این مطالب منتشر شده است: «فرزند بیشتر، کتاب کمتر»، مایکل شیبن؛ «چگونه طنز بنویسیم؟!»، نسیم عرب‌امیری؛ «چنین گویند بزرگان»، سید غلامرضا روحانی؛ «آینه‌های جادویی»، محبت احمدی‌منش؛ «ایده‌هایی برای نوشتن خاطره»، طلا نوری‌مهر؛ «پروانه‌ای که گاهی بر شانه‌های پدر می‌نشست»، دکتر مهری امینی ثانی؛ «سه‌حرفیِ بی‌نهایت»، زهرا مهرافشان؛ «اجاره‌نامۀ پرماجرا»، دکتر یزدان منصوریان؛ «زبان ایرانچه‌ای در سمرقند»، حسن قریبی؛ «داستان کوتاه؛ از تولد تا دگرگونی»، مرجان فاطمی؛ «کشور سمنگان»، سیمین نادمی؛ «یادداشت‌های کلاس ۴۴۱»، سهیلا عابدینی؛ «یادها»، عبدالرضا قنبری؛ «نگاهی به کتاب سوربُز»، رضا صابر؛ «شمارش معکوس برای نوشتن خلاق (۲۲)»، فاطمه زمانی؛ «آخرین لحظه»، پریا جعفری؛ «مشکیِ طلایی»، ریحانه عرفانیان.

سرمقالۀ این شماره از مجلۀ انشا و نویسندگی به قلم سیّد حسین محمدی حسینی‌نژاد، عضو شورای علمی گروه آموزش زبان و ادبیات فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر مسئول مجله است.
https://goo.gl/mvkuxo
https://goo.gl/4K7SNX پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
آغاز دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران

سه‌شنبه، سوم مهرماه ۱۳۹۷، دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران، با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان و استاد دانشگاه علامه طباطبائی، و شماری از مدیران و استادان دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی علامه طباطبائی و جمعی از دانشجویان و علاقه‌مندان به مباحث زبان‌شناختی آغاز به کار کرد.

دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در مراسم افتتاحیۀ دهمین همایش زبان‌شناسی ایران، با اشاره به وضعیت این رشته در ایران و رشد و تحکیم آن در طی سال‌های اخیر اظهار کرد: زبان‌شناسی امروزه در سطوح و دانشگاه‌های مختلف کشور تدریس می‌شود. در گذشته و در ابتدای ورود این رشته، بین زبان‌شناسان و سایر ادیبان تقابل و اختلاف‌نظرهای متعددی وجود داشت، اما با گذر زمان این رشته در دانشگاه‌ها منزلت یافته و امروزه زبان‌شناسان و ادیبان به هم‌اندیشی و همکاری رسیده‌اند و این نشان از بلوغ علمی و رشد رشتۀ زبان‌شناسی است.

وی در ادامه اظهار کرد: تنوع و تخصص در رشته‌های مربوط به زبان‌ در مباحث فلسفی، فرهنگی، اجتماعی، روان‌شناختی، و کاربردی و دیگر جنبه‌های آن به چشم می‌خورد و همچنین شمار کتاب‌هایی که در حوزۀ زبان‌شناسی در ایران تألیف و ترجمه شده است، از قبیل آواشناسی، ریشه‌شناسی، دستور زبان، واژه‌گزینی، آموزش زبان، فرهنگ‌نویسی و تعدادی دیگر بسیار چشمگیر است و این نشان از یک درخت تنومند و ریشه‌دار و پرثمر در بخش زبان‌شناسی است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به معرفی فرهگستان زبان و ادب فارسی و گروه‌های پژوهشی و انتشارات آن پرداخت و گفت: یکی از آثار نیکوی گسترش زبان‌شناسی در ایران را می‌توان در فعالیت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی مشاهده کرد. بسیاری از مردم تصور می‌کنند که فعالیت‌های فرهنگستان فقط در بخش واژه‌گزینی خلاصه می‌شود، اما فعالیت فرهنگستان بسی فراتر از واژه‌گزینی است. عمدۀ فعالیت‌های فرهنگستان مرتبط با رشتۀ زبان‌شناسی هستند و از شاخه‌های مختلف این‌ رشته به شمار می‌روند.

دکتر حداد عادل در بخش پایانی سخنان خود دربارۀ بنیاد سعدی و فعالیت‌های آن مطالبی را عنوان کرد و گفت: بنیاد سعدی بنیاد مستقلی است که توسط شورای انقلاب فرهنگی برای آموزش زبان فارسی در جهان تأسیس شد. فعالیت‌های این بنیاد در حوزۀ زبان‌شناسی کاربردی است و به‌صورت تخصصی روی آموزش زبان دوم، آموزش به غیرفارسی‌زبانان، فعالیت می‌کند.

پس از آن دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طی مراسمی به‌همراه دکتر یحیی مدرسی، دکتر مصطفی عاصی، دکتر بهروز محمودی بختیاری و دکتر بهناز قوامی مدرسی، کتاب درس‌نامۀ زبان‌شناسی ایرانی آکسفورد
(The Oxford Handbook of Persian Linguistics)
را رونمایی کردند. پس از آن دکتر دبیرمقدم به ارائۀ مقالۀ خود پرداخت.
https://goo.gl/KSPxuW
https://goo.gl/WwrssS پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۹

چهل و نهمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (شهریور ۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: دشواری‌ها و روش‌‏های فارسی‌آموزی در کلاس‏‌های چندپایه (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ «تأملی در اهمیت محتوای کتاب‌های درسی» (عبدالحسین موحد)؛ مجموعۀ برگ درختان سبز (قصه‌های تصویری از کلیله‌ودمنه، مرزبان‌نامه، مثنوی معنوی و گلستان) (علی زارعی‌مزدآبادی)، نگاهی توصیفی ـ تحلیلی به عروض و قافیۀ شعر پارسی؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۹): گزارشی از امتحان نگارش خرداد ۱۳۹۷ دبیرستان دخترانۀ شاهد نجمیۀ قم (سیدرضا باقریان موحد)؛ گزارش برگزاری دورۀ دوروزۀ ویراستاری و درست‌نویسی برای معلمان زبان و ادبیات فارسی استان ایلام (عبدالستار منصوری)؛ پیام تسلیت دکتر حداد عادل به‌مناسبت درگذشت پروفسور لازار؛ انتشار ماهنامۀ انشا و نویسندگی شماره‌های ۹۲ و ۹۳ و ۹۴؛ معرفی احمد عالی به‌همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی)؛ روزشمار رویدادهای ادبی مردادماه ۱۳۹۷ (علی زارعی مزدآبادی)؛ شعر پایانی: گرگ (فریدون مشیری).

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و نهمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://goo.gl/HHFSyC
https://goo.gl/3Hhxo9 پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
https://goo.gl/k1Y5Ua چهل و نهمین شمارۀ خبرنامه
@theapll
نشست معرفی و بررسی کتاب فرهنگ‌نویسی برای زبان فارسی

دوشنبه، شانزدهم مهرماه ۱۳۹۷، نشست «معرفی و بررسی کتاب فرهنگ‌نویسی برای زبان فارسی»، در سرای اهل قلم، با حضور دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان، محسن شجاعی، مترجم کتاب، و ساغر شریفی برگزار خواهد شد.

کتاب فرهنگ‌نویسی برای زبان فارسی نوشتۀ یوری آرونوویچ روبینچیک، به ترجمۀ محسن شجاعی و با یادداشت‌هایی از دکتر علی‌اشرف صادقی، در انتشارات کتاب بهار در سال ۱۳۹۷ به چاپ رسیده است. این کتاب به مسائل و دشواری‌های فرهنگ‌نویسی در زبان فارسی اشاره و در هر مورد راهکارهای عملی مربوط به آن را نیز ارائه می‌کند. همچنین نویسنده در این کتاب از کلی‌ترین مسائل مانند تعیین حجم، اندازۀ فرهنگ و شمار واژه‌های آن گرفته تا ریزترین نکات مانند چگونگی ترتیب مطالب در مدخل‌های فرهنگ، جداسازی انواع ترکیب‌ها و مسئلۀ تعیین واژه‌محوری در ترکیب‌های پرعضو، سخن می‌گوید.

این جلسه در تاریخ، دوشنبه شانزدهم مهرماه ۱۳۹۷، از ساعت ۱۶ در محل سرای اهل قلم برگزار خواهد شد.

نشانی: تهران، خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچۀ خواجه نصیر، شمارۀ ۲، سرای اهل قلم.
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/10/X150797-800x480.jpg
http://apll.ir/?p=6018
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به‌مناسبت درگذشت دکتر سید محمد دبیرسیاقی

یکشنبه، پانزدهم مهرماه ۱۳۹۷، دکتر سید محمد دبیرسیاقی، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی، در سن ۹۹سالگی درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی
استاد ارجمند، دکتر سید محمد دبیرسیاقی در آستانۀ صدسالگی چشم از جهان فروبست. او که پیر و پیش‌کسوت استادان زبان و ادب فارسی بود با تقدیم بیش از هشتاد کتاب ادبی به جامعۀ علمی و دانشگاهی کشور، سرمایه‌ای ارزشمند در حوزۀ فرهنگ‌نویسی و تصحیح متون نظم و نثر کهن فارسی از خود به جا گذاشت که نام و یاد او را ماندگار خواهد ساخت.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گذشت استاد سید محمد دبیرسیاقی را به همۀ دوستداران زبان و ادبیات فارسی و به‌ویژه به خانوادۀ محترم و به مردم قزوین که همشهری عزیز آن استادند، تسلیت می‌گوید و برای آن دانشمند خدمتگزار از خداوند طلب علو درجات می‌کند.

غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
و بنیاد سعدی

سید محمد دبیرسیاقی (زادۀ ۴ اسفند ۱۲۹۸ خورشیدی در قزوین) پژوهشگر، نویسنده، شاعر، مدرس ادبیات فارسی و مصحح متون کهن فارسی و از شاگردان دهخدا بود. او در سال‌های ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۴ در گردآوری لغت‌نامه با علی‌اکبر دهخدا همکاری داشت و از نخستین دستیاران او بود. وی مدت ۹ سال با علامه علی‌اکبر دهخدا در تنظیم مطالب حروف «ظ»، «ض»، «ل» و «پ» و ۱۱ سال با دکتر محمد معین در لغت‌نامه و در انجمن ایران‌شناسی همکاری داشت. پس از پایان تألیف لغت‌نامۀ دهخدا، بنا به وصیت علامه دهخدا، در کنار دکتر معین و دکتر سید جعفر شهیدی به بررسی و تألیف لغت‌نامه پرداخت. شادروان دهخدا از او به‌عنوان یک جوان کوشا در زمینۀ تنظیم لغت‌نامه یاد کرده است.

دبیرسیاقی نزدیک به ۸۰ متن ادبی و تاریخی را تصحیح و منتشر کرده‌ است که از میان آن‌ها می‌توان به شاهنامۀ فردوسی، دیوان منوچهری، نزهةالقلوب، فرهنگ سُروری و لغت فرس اسدی طوسی اشاره کرد.
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/10/X170797.jpg
http://apll.ir/?p=6023